Bát Nhã Tâm Kinh - Đức Ngài Đạt Lai Lạt Ma khai thị thâm sâu — Transcript

Full transcript

1. 0:13Hôm nay chúng ta bắt đầu ba ngày pháp
2. 0:16hội dành cho chư thiện hữu tri thức đến
3. 0:19từ xứ hàng. Tôi cảm thấy vô cùng cát
4. 0:22tường khi có nhân duyên cùng chư vị quán
5. 0:24chiếu pháp yếu thầm thâm này. Trong Đại
6. 0:28Tạng có các bản kinh Bát Nhã Ba La Mật
7. 0:31Đa dài ngắn khác nhau. Bản trăm ngàn tụ,
8. 0:34bản hai vạn nă ngà tụ, bản 8 ng000 tụ và
9. 0:38bản cô động nhất là một âm a.
10. 0:41[hắng giọng] Biểu tượng tối hậu của tánh
11. 0:43không bất nhị.
12. 0:45bản kinh hôm nay gọi là Bát Nhã Tâm Kinh
13. 0:49gồm 25 tụ tuy ngắn nhưng bao trọn toàn
14. 0:52thể tinh túy Bát Nhã Ba la mật đa. Trong
15. 0:55từng câu, từng chữ đều chứa đựng lý vô
16. 0:58tự tánh là cốt tủy của con đường trung
17. 1:01đạo vượt ngoài thủ xả là chân đạo của
18. 1:04chư Phật ba thời.
19. 1:06Đây là kinh điển không thể thiếu trong
20. 1:08sự hành trì của hành giả Kim Cang thừa
21. 1:11vì tâm kinh chính là trí tuệ bản nhiên
22. 1:14hiện lộ qua phương tiện âm thanh và
23. 1:16nghĩa lý. Khi quán thấu tâm kinh, hành
24. 1:20giả sẽ khai mở cái thấy như quyển. Sống
25. 1:23giữa sinh tử mà không bị trói buộc, lìa
26. 1:26vọng tưởng mà không rơi vào đoạn Việt.
27. 1:29Giáo lý Bát Nhã Ba La Mật không thể thực
28. 1:31hành chỉ dựa trên lòng tinh thuần túy.
29. 1:35Đây là con đường dành cho những hành giả
30. 1:37có trí tuệ sắc bén, dùng ánh sáng phân
31. 1:40tích để xuyên phá màn vô minh. Tên gọi
32. 1:44Bát Nhã Raina nghĩa là trí tuệ siêu
33. 1:47diệt. Đ chỉ rõ rằng người tu cần khơi mở
34. 1:50nội quán, không thể dựa hoàn toàn vào
35. 1:53niềm tin mù quán hay lễ nghi hình thức.
36. 1:56Đức Phật dạy nay các Tỳ Kheo, các bậc
37. 2:00học giả như người thử vàng phải nung,
38. 2:03phải cắt, phải mà cũng vậy, hãy khảo
39. 2:06nghiệm lời dạy của Như Lai bằng lý trí
40. 2:08và trải nghiệm, chớ vì tôn kính mà vội
41. 2:11tin theo.
42. 2:13Chính vì vậy, trong truyền thống đại học
43. 2:16Na Lan Đa, nơi quy tụ các luận sư vĩ đại
44. 2:19như Long Thọ, Vô Trước, Thánh Thiên,
45. 2:22Trần Na, mọi giáo lý đều được khảo sát
46. 2:25qua ba tầng phân tích. Văn tư tu, nghe,
47. 2:29tư duy, thiền quán, lý, nhân quả, duyên
48. 2:33sinh, không tánh và dùng biện chứng để
49. 2:36phá tà lập chánh. Bởi thế, hành trì bát
50. 2:40nhã là bước đi giữa ngọn giáo của trí
51. 2:42tuệ. Không rơi vào chấp có, không mắc
52. 2:46vào chấp không. Đó là cách các hành giả
53. 2:49Na Lan Đa thực hành bằng tuệ giác, không
54. 2:52phải chỉ bằng lòng tin. Giáo lý Bát Nhã
55. 2:55Ba La Mật bao hàm hai khía cạnh bất khả
56. 2:58phân. Một là thắng nghĩa hiển bày, tức
57. 3:02giải thích minh triết về tánh không, phá
58. 3:04tan mọi kiến chấp.
59. 3:06Hai là chỉ dẫn ẩn mật về lộ trình tiếng
60. 3:09tu, tức là chỉ ra con đường phàm phu đến
61. 3:13quả vị giác ngộ.
62. 3:15Câu thần chú ở cuối tâm kinh getết
63. 3:19paragết parasam bốha
64. 3:22chính là mật lộ của sự tiến triển ấy
65. 3:25được mã hóa bằng năm cấp độ tương ứng
66. 3:28với năm đạo lộ trong ba thừa. Một, tư
67. 3:31lương đạo, tích tập phước trí.
68. 3:34Hai, gia hạnh đạo chuẩn bị bằng thiền
69. 3:38quán. Ba, chiến đạo, kiến tánh trực ngộ
70. 3:42không tín. Bốn, tu đạo tiêu dung các tập
71. 3:47khí sâu kính. Năm, vô học đạo viên mãn
72. 3:51thành Phật. Như các bậc đạo sư Đại học
73. 3:54Na Lan Đa từng dạy, mỗi thừa Thanh văn,
74. 3:58Duyên Giác, Bồ Tát đều có đủ năm đạo,
75. 4:01hợp thành 15 con đường.
76. 4:04Tuy nhiên trong Bát Nhã Ba La Mật, con
77. 4:07đường Bồ Tát thừa được xem là tối thắng,
78. 4:10vì nó không dừng ở tự độ mà hướng tới độ
79. 4:13tha vô biên.
80. 4:15Tác phẩm minh trang nghiêm chứng ngộ
81. 4:17Abisam Alanara do luận sư vô trước
82. 4:21Asanga ghi chép đã trình bày cách từng
83. 4:24đoạn kinh Bát Nhã khế hợp với từng giai
84. 4:26đoạn của Bồ Tát đạo. Theo đó, hành giả
85. 4:30không chỉ hiểu tánh không một cách trừu
86. 4:32tượng mà từng bước thực hành Bát Nhã để
87. 4:35tiến hóa tâm thức từ ngã chấp đến vô
88. 4:38ngã, từ vọng thức đến trí tuệ Phật.
89. 4:42Như Long Thọ dạy trong trung quán luận,
90. 4:45chư Phật dạy pháp để lìa các kiến chấp.
91. 4:48Kẻ trí cần dùng không mà hành trì đạo.
92. 4:52Trí tuệ chân thực không sinh ra từ niềm
93. 4:54tin mù quán mà từ sự lắng nghe, tư duy
94. 4:58sâu sắc và thiền định kiên cố. Đó là ba
95. 5:02giai đoạn tinh yếu của hành trì.
96. 5:04Nghe văn để phá tan vô minh sơ khởi,
97. 5:09suy nghĩ tư để ct đức tà kiến sâu dày.
98. 5:14Thiền định tu để dung hợp trí tuệ vào
99. 5:17tâm. Sắc tức thì không, không tức thì
100. 5:20sắc. Đây là bốn tầng quán chiếu về tánh
101. 5:23không mà Bát Nhã Tâm kinh hiển bày. Sắc
102. 5:27tức là không. Mọi hình tướng pháp hữu
103. 5:29vi, vật chất hay tâm thức khi quán chiếu
104. 5:33đến tận cùng. đều rỗng rang tự tánh,
105. 5:36không có ngã thể bất biến. Không tức là
106. 5:39sắc. Chính trong cái trống không ấy, các
107. 5:42pháp duyên khởi hiện ra như quyển sắc và
108. 5:45không hai không chẳng khác sắc, không
109. 5:49phủ định sự hiện hữu mà phủ định sự hiện
110. 5:52hữu một cách độc lập, cố định sắc cũng
111. 5:56chẳng khác không. Thấy hình tướng mà
112. 5:58không bị lừa bởi hình tướng, đó là cái
113. 6:01thấy của Bồ Tát trí tuệ.
114. 6:04Tánh không mà Phật dạy không phải là hư
115. 6:06vô, không phải là cái không có gì như hư
116. 6:09không. Đó là không có duyên khởi. Vì tất
117. 6:13cả các pháp hiện hữu trong sự nương tựa
118. 6:16tương tác tùy thuộc nhau nên không có tự
119. 6:19tính riêng biệt, không có ngã riêng cố
120. 6:21định.
121. 6:23Như Long Thọ nói, vì các pháp do duyên
122. 6:26sinh nên chẳng có tự tánh nào. Cái gọi
123. 6:31là không ấy chính là đạo lý trung đạo và
124. 6:35chính vì các pháp duyên sinh nên mọi
125. 6:38pháp đều có thể chuyển hóa. Đây là cửa
126. 6:41ngõ dẫn đến giải thoát. Vì nếu mọi thứ
127. 6:44là cố định sẽ không có con đường tu tập.
128. 6:48Nhưng vì tất cả là không nên tất cả có
129. 6:51thể được chuyển hóa. Vô minh có thể
130. 6:53thành trí tuệ, phiền não có thể thành bồ
131. 6:56đề. Tất cả chúng sinh trong vô minh đều
132. 7:00bám chấp vào ngã tín cố định. Ta nhìn
133. 7:04mọi sự vật như thể chúng có bản chất
134. 7:06thật sự nằm ngoài tâm và cho rằng tôi là
135. 7:10tôi, cái này là của tôi, nó tồn tại như
136. 7:14chính nó. Nhưng đó là ảo tưởng. Vọng
137. 7:18kiến từ thức phân biệt. Đức Long Thọ Bồ
138. 7:21Tát đã chỉ rõ cái gì là duyên khởi được
139. 7:25giải thích là tánh không. Cái đó là một
140. 7:29danh xưng duyên khởi. Chính nó là con
141. 7:32đường trung đạo. Duyên khởi không có
142. 7:36pháp nào hiện hữu độc lập. Chúng khởi
143. 7:39lên nhờ vô số nhân duyên tụ hội tánh
144. 7:42không. Vì do nhân duyên mà sinh khởi nên
145. 7:46chúng không có tự tánh rỗng rang nơi bản
146. 7:48thể.
147. 7:50Danh xưng duyên khởi các pháp chỉ là giả
148. 7:53danh gán đặt bởi tâm không có thực tướng
149. 7:56cố định. Con đường trung đạo chính vì
150. 7:59vậy, hành giả không rơi vào thường kiến,
151. 8:03có thực thể bất biến, cũng không rơi vào
152. 8:05đoạn kiến, không có gì cả.
153. 8:09Long thọ lại tiếp, không có vật gì,
154. 8:12không do duyên khởi mà có. Do đó không
155. 8:16có vật gì, không rỗng không. Tánh không
156. 8:21phủ định sự hiện hữu mà chỉ phủ định sự
157. 8:24hiện hữu một cách độc lập. Nhờ thấy các
158. 8:28pháp là duyên khởi, ta thoát khỏi ngã
159. 8:30chấp. Nhờ thấy các pháp là không, ta
160. 8:34buông được phân biệt.
161. 8:36Cũng vì tất cả là không. nên mới có thể
162. 8:39tu hành chuyển hóa giác ngộ,
163. 8:42không phải hư vô cũng chẳng phải cố
164. 8:46định, mà là hiện hữu như quyển, khởi như
165. 8:50mộng, lìa mọi cực đoan. Đó là chánh kiến
166. 8:53bát nhã. Mọi cảm xúc tiêu cực, tham sân
167. 8:58tri, ngã mạn nghi kỵ đều sinh khởi từ vô
168. 9:01minh, tức là cái thấy sai lầm về sự hiện
169. 9:04hữu của vạn pháp.
170. 9:07Ta cho rằng các pháp là thật, cảm xúc là
171. 9:11thật,
172. 9:13bản ngã là thật. Từ đó tâm ta bám víu
173. 9:17vào cái thích, xua đuổi cái không thích
174. 9:20và sợ hãi cái vô định. Nhưng như Aria đệ
175. 9:24tử đại thành tựu của Long Thọ đã giảng,
176. 9:28khi xuất giác lan tỏa khắp thân, vô minh
177. 9:32hiện diện trong mọi cảm xúc.
178. 9:35Khi vượt qua vô minh thì mọi phiền não
179. 9:38đều đoạn diệt. Đây là chân lý thâm sâu,
180. 9:43không cần phải đối trị từng cảm xúc một.
181. 9:47Chỉ cần phá vỡ gốc rễ của vô minh thì
182. 9:50tất cả phiền não như cây bị bật gốc
183. 9:52không còn sinh khởi nữa. Vô minh ở đây
184. 9:56không phải là không có tri thức mà là
185. 9:59tri thức sai lầm. thấy các pháp là có
186. 10:01thật, là độc lập, là không biến đổi.
187. 10:05Khi thấy rõ rằng mọi pháp đều duyên
188. 10:07khởi, đều không có tự tánh thì không còn
189. 10:11gì để chấp thủ,
190. 10:13không còn gì để chống đối, không còn gì
191. 10:17để sợ hãi.
192. 10:19Hiện tượng vẫn hiện hữu nhưng tâm không
193. 10:22còn trói buộc, cảm xúc vẫn khởi nhưng
194. 10:26trí tuệ không dao động.
195. 10:28Đây là lý do vì sao trong Bát Nhã Tâm
196. 10:31Kinh sau khi tuyên thuyết về tánh không,
197. 10:34Đức Bồ Tát quán tự tại vượt thoát mọi sợ
198. 10:37hãi đạt đến niết bàn viên mãn.
199. 10:41Trong trang nghiêm minh chứng bốisabumi,
200. 10:44bồ đề tâm được định nghĩa là tâm tha
201. 10:47thiết, mong cầu giác ngộ viên mãn, không
202. 10:51vì bản thân mà vì lợi lạc tất cả chúng
203. 10:55sinh. Đây là động lực tối thượng. là
204. 10:58trái tim của Bồ Tát đạo.
205. 11:01Nhưng nếu chỉ có Bồ Đề tâm mà thiếu trí
206. 11:03tuệ quán chiếu tánh không thì hành giả
207. 11:06vẫn còn bị ràn buộc bởi ngã chấp vi tế.
208. 11:10Ngược lại, nếu chỉ có trí tuệ tánh không
209. 11:13mà không có tâm từ bi rộng lớn thì con
210. 11:16đường ấy có thể dẫn đến an trú trong
211. 11:18Niết bàn cô tịch, chưa phải là con đường
212. 11:21viên mãn của chư Phật.
213. 11:24Do đó như ngài Long Thọ trong trí tuệ
214. 11:26căn bản trung đạo đã nhấn mạnh, tánh
215. 11:30không là con đường để diệt khổ,
216. 11:33từ bi là động lực để độ sinh. Khi tánh
217. 11:37không và bồ đề tâm kết hợp, Bồ Tát sẽ
218. 11:40không rơi vào hai cực đoan. Tánh không
219. 11:44giúp phá ngã chấp, bồ đề tâm giúp phá
220. 11:47ngã ái. Hai thứ này là chướng ngại lớn
221. 11:51nhất trên đường giác ngộ.
222. 11:53Vì thế đại hành giả cần phải phát bồ đề
223. 11:58tâm, khởi tâm rộng lớn vì tất cả chúng
224. 12:01sinh. Quán tánh không nhận ra tất cả
225. 12:05pháp đều duyên sinh vô ngã.
226. 12:08Hành Bồ Tát hạnh giúp đời như quyển,
227. 12:11không chấp trước.
228. 12:13Từ đây mới đi vào cánh cửa chân thật của
229. 12:16Kim Cang Thừa. Từ bi như phương tiện,
230. 12:20trí tuệ như ánh sáng, khi hợp lại thì
231. 12:24con đường thẳng đến giác ngộ viên mãn.
232. 12:28Bát nhã tâm kinh xướng đọc tựa đề bằng
233. 12:32tiếng Phạn
234. 12:36và tiếng Tây Tạng. Nghĩa là tinh tâm yếu
235. 12:40của trí tuệ ba la mật hay trái tim của
236. 12:42trí tuệ siêu diệt.
237. 12:45Rina trí tuệ liễu ngộ tánh không.
238. 12:48Paramita vượt bờ sinh tử trái tim cốt
239. 12:53tủy tinh yếu. Xu tra lời dạy chính
240. 12:57truyền từ kim khẩu Phật tựa đề không chỉ
241. 13:01là tên kinh mà chính là thông điệp của
242. 13:03toàn bộ giáo lý bát nhã. Tánh không là
243. 13:07trái tim của trí tuệ và trí tuệ là con
244. 13:10thuyền đưa ta qua bờ giác ngộ.
245. 13:13Lời tựa trong kinh cũng theo truyền
246. 13:16thống ba phần của một kinh. Nơi chốn
247. 13:19Linh Thứu Sơn, người tuyên thuyết Đức
248. 13:22Thế Tôn bậc đại giác vượt ngoài khái
249. 13:25niệm.
250. 13:26Thính chúng tôn giả Xá Lợi Phất và Bồ
251. 13:29Tát Quán Tự Tại đại diện cho trí tuệ và
252. 13:33từ bi. Sự kiện này diễn ra sau khi Đức
253. 13:36Phật thành đạo, lúc ngài bắt đầu chuyển
254. 13:39pháp luân lần thứ hai, tức là giáo lý
255. 13:42Bát Nhã, Vô Ngã và không tánh.
256. 13:45Lần chuyển pháp luân thứ nhất, Đức Phật
257. 13:48giảng về Tứ Diệu Đế Cổ tập diệt đạo cùng
258. 13:54với luật tạng Gina.
259. 13:57Đây là nền tảng của các A La Hán, các
260. 14:00hành giả thanh văn.
261. 14:02Lần chuyển pháp luân thứ hai, ngài ban
262. 14:05truyền giáo lý sâu xa hơn về tánh không,
263. 14:09chính là Bát Nhã Ba La Mật dành cho các
264. 14:11Bồ Tát thượng căn đã phát tâm đại thừa.
265. 14:15Từ đây kinh Bát Nhã được khai thị. Khi
266. 14:19Bồ Tát quán tự tại nhập định, sâu xa
267. 14:21quán chiếu tánh không.
268. 14:24Tôn giả Xá Lợi Phất thỉnh vấn đức Thế
269. 14:27Tôn thọ ký bằng im lặng kim khẩu.
270. 14:31Chính tư tịch mặt đó chân lý tối thượng
271. 14:34khai lộ, vượt ngoài lời nói và khái
272. 14:36niệm. Nguyên nhân của đau khổ như Đức
273. 14:40Thế Tôn đã tuyên dạy trong Tứ Diệu Đế
274. 14:43chính là nghiệp và phiền não. Hai gốc rễ
275. 14:45khiến chúng sinh trôi lăn mãi trong luân
276. 14:48hồi sinh tử.
277. 14:50Nhưng đằng sau tất cả là vô minh, bóng
278. 14:53tối căn bản che mờ chân tánh. Chính vô
279. 14:56minh về sự hiện hữu chân thật của các
280. 14:59pháp là nguồn gốc sâu kính của toàn bộ
281. 15:02khổ đau.
282. 15:04Do vậy, muốn chiến thắng sinh tử, người
283. 15:07hành giả không chỉ cần từ bỏ nghiệp ác,
284. 15:10chuyển hóa tâm mà phải phá tan gốc rễ vô
285. 15:13minh bằng trí tuệ bát nhã. Trí tuệ thấy
286. 15:16rõ tánh không của vạn pháp.
287. 15:19Vì thế giáo lý của Đức Phật không dừng
288. 15:22lại ở đạo lý căn bản của Tứ Diệu Đế.
289. 15:25Sau thời pháp đầu tiên tại Vường Lộc
290. 15:28Uyển, ngài chuyển pháp luân lần thứ hai
291. 15:30tại Linh Thứu Sơn Raơ, nơi Bát Nhã Ba La
292. 15:34Mật được khai thị cho hàng Bồ Tát đại
293. 15:36căn cơ.
294. 15:38Chính nơi ấy, những đệ tử đã trưởng
295. 15:41thành về căn cơ tiếp nhận được mật nghĩa
296. 15:43thậm thâm. Tánh không là cốt lõi của trí
297. 15:47tuệ. Trí tuệ là phương tiện đoạn tận khổ
298. 15:50đau.
299. 15:52Trong bốn chân lý cao quý, hai chân lý
300. 15:54sau cùng, diệt đế sự đoạn tận khổ đau.
301. 15:59Đạo đế con đường dẫn đến giác ngộ, chỉ
302. 16:03có thể hiểu trọn vẹn và thực chứng được
303. 16:06khi hành giả thâm nhập vào tánh không
304. 16:08qua trí tuệ bát nhã.
305. 16:11Không thế đoạn trừ khổ đau chỉ bằng tính
306. 16:14tâm mà phải có trí tuệ siêu diệt. Vì
307. 16:17vậy, kinh Bát Nhã không chỉ là một văn
308. 16:20bản triết lý mà là chìa khóa mở ra toàn
309. 16:23bộ cánh cửa của Diệt Đế và Đạo Đế.
310. 16:27Khi kinh Bát Nhã khai mở, Đức Thế Tôn
311. 16:30nhập thiền định, gọi là sự xuất hiện của
312. 16:33trí tuệ, một cảnh giới thiền định thậm
313. 16:35thâm. Trong đó tất cả hiện tượng đều
314. 16:38hiện ra qua ánh sáng của Bát Nhã.
315. 16:41Trong khi đó, chư vị có căn cơ thanh
316. 16:43tịnh, nghiệp duyên sâu dày, được chứng
317. 16:46kiến cuộc đối thoại giữa Bồ Tát Quán Thế
318. 16:49và Tôn Giả Xá Lợi Phất. Chỉ những người
319. 16:53có nghiệp thanh tịnh và thuần thiện mới
320. 16:55có thể thấy và nghe cuộc đối thoại
321. 16:57thiêng niêng ấy. Người phàm phu bị che
322. 17:00phủ bởi nghiệp cấu và vô minh sẽ không
323. 17:03nhận ra sự hiện diện của các bậc Bồ Tát.
324. 17:07Trong cuộc đối thoại ấy, Quán Tự Tại Bồ
325. 17:10Tát tuyên bố rằng ngay cả năm uẩn cũng
326. 17:13không có tự tín. Đây là một lời khai thị
327. 17:17cốt tủy.
328. 17:19Từ ngay cả tuy đơn giản nhưng mang nghĩa
329. 17:22sâu xa. Trong một số bản dịch tiếng
330. 17:25Trung hoặc tiếng Hàn từ nay có thể bị
331. 17:28lược đi. Nhưng nó nhấn mạnh rằng không
332. 17:31chỉ ngã cái tôi cá nhân không có tự
333. 17:35tính.
334. 17:36mà chín năm uẩn, sắc, thọ, tưởng, hành,
335. 17:40thức cũng vốn không có tự tín. Sự hiểu
336. 17:44biết này lật ngược toàn bộ nhận thức
337. 17:46thông thường.
338. 17:48Chúng sinh bám chấp vào năm uẩn, vào
339. 17:51thân thể, cảm thọ, tri giác, tâm hành,
340. 17:54thức như là cái tôi. Nhưng sự thật là
341. 17:58năm uẩn cũng chỉ là pháp duyên sinh,
342. 18:01không tự tồn tại. Nếu đã không có ngã,
343. 18:05lại không có pháp mang tự tín, thì bám
344. 18:08víu vào điều gì?
345. 18:11Nếu ngũ uẩn vốn không tự tính thì chỗ
346. 18:14nào là thật ngã đế khởi tâm yêu ghét,
347. 18:17hữu xả?
348. 18:19Thấy được điều này, hành giả bắt đầu phá
349. 18:22tan từng lớp vô minh, không còn lấy ngũ
350. 18:25uẩn làm sở y chấp ngã và từ đó thấy rõ
351. 18:29được tánh không thấy đúng như thật.
352. 18:32Đoạn thứ hai và thứ ba của Bát Nhã Tâm
353. 18:35Kinh đặc biệt nhấn mạnh vào câu sắc tức
354. 18:39thị không, không tức thị sắc. Trong tất
355. 18:43cả các uẩn, sắc rupa được nêu đầu tiên
356. 18:46làm chủ thể để triển khai lý không.
357. 18:50Vì phần lớn nhận thức của phàm phu dựa
358. 18:52vào thị giác, tức là nhận thức các hiện
359. 18:55tượng vật chất bên ngoài.
360. 18:57Khi ta thấy một hình tướng, ta liền khởi
361. 19:00tưởng rằng nó thật có. Khi thấy một
362. 19:03người, một vật, một cảnh, ta tin rằng
363. 19:07chúng hiện hữu tự thân bất biến, có
364. 19:10thật. Nhưng Bồ Tát quán tự tại khai thị.
365. 19:14Sắc tức là không, không tức là sắc.
366. 19:18Sắc chẳng khác không chẳng khác sắc. Đây
367. 19:22không phải là lời phủ nhận hiện tượng mà
368. 19:25là lời dạch rõ sự thật về bản thể của
369. 19:28mọi hiện tượng rằng tất cả chỉ là sự kết
370. 19:32hợp nhân duyên.
371. 19:34Chúng hiện hữu nhờ duyên khởi không có
372. 19:37tự tính cố định. Sắc chính là không vì
373. 19:41nó không tồn tại như ta thường tưởng.
374. 19:45Nó không tồn tại độc lập, không tự đứng
375. 19:47riêng, không có bản chất dững bền, nhưng
376. 19:51đồng thời không tức là sắc. Vì tánh
377. 19:54không không đồng nghĩa với sự hủy diệt
378. 19:56hay trống rỗng. Tánh không là nền tảng
379. 19:59để mọi hiện tượng hiện khởi một cách
380. 20:02linh hoạt.
381. 20:04Do vậy, sắc và không phải hai, không
382. 20:07phải nghịch lý mà là một thực tại được
383. 20:09nhìn từ hai phương diện.
384. 20:12Phương diện hiện tượng sắc, phương diện
385. 20:15bản thể không.
386. 20:18Khi tâm thức an trú trong cái thấy này,
387. 20:21hành giả liền thoát khỏi hai cực đoan,
388. 20:24không rơi vào chấp có, cho rằng vạn pháp
389. 20:27hiện hữu cố định, cũng không rơi vào
390. 20:30chấp không, phủ nhận mọi sự hiện hữu.
391. 20:34Vạn pháp do duyên khởi, cho nên chúng
392. 20:37không có tự tín,
393. 20:39chúng chỉ hiện hữu quy ước, không có tự
394. 20:42thân tồn tại.
395. 20:44Sắc và không, hai danh hôn nhưng cùng
396. 20:47một thể tánh. Khác nhau trên phương diện
397. 20:51khái niệm nhưng đồng nhất trên bản thể
398. 20:54trí tuệ.
399. 20:56Nếu các pháp thật sự tồn tại một cách
400. 20:58khách quan, cố hữu, bất biến thì bốn
401. 21:02điều phi lý sau đây sẽ xảy ra như Nguyệt
402. 21:05xứng Bồ Tát đã chỉ rõ trong luận nhập
403. 21:08trung quán. Bốn ngụy biện tối hậu. Thứ
404. 21:12nhất, sự nhập định về tánh không của các
405. 21:15bậc thánh trí sẽ phủ định hoàn toàn sự
406. 21:18tồn tại của các pháp. Nhưng điều này là
407. 21:22nghịch lý vì các bậc thánh không hủy
408. 21:24diệt thế gian khi chứng ngộ.
409. 21:27Thứ hai, nói rằng vạn pháp không có tự
410. 21:31tính sẽ bị xem là sai lầm nếu pháp thật
411. 21:34sự có sự tồn tại tối hậu.
412. 21:37Nhưng nếu vạn pháp có bản chất cố hữu
413. 21:40thì lời Phật về duyên khởi sẽ không còn
414. 21:43đúng.
415. 21:45Thứ ba, các pháp quy ước sẽ không thể
416. 21:48chịu đựng được sự phân tích tối hậu. Nếu
417. 21:52thật có tự tính, tại sao khi phân tích
418. 21:55sâu sắc lại không thể tìm thấy gì cả.
419. 21:59Thứ bốn, nếu các pháp thật sự có tự tính
420. 22:03thì lời nói rằng chúng vốn không sẽ
421. 22:05không thể nào hợp lý.
422. 22:08Nhưng điều chúng ta kinh nghiệm cho thấy
423. 22:11mọi pháp tan biến dưới ánh sáng của tuệ
424. 22:14quán phân tích, cho nên khẳng định tánh
425. 22:17không là chân lý chứ không phải phủ định
426. 22:20sai lầm. Những ngụy biện logic này được
427. 22:24G Son Khata tông khách ba đại sư tiếp
428. 22:27tục triển khai sâu sắc. Trong luận tinh
429. 22:30túy của hùng biện chân chính và phần đặc
430. 22:32biệt của Đại luận về các giai đoạn của
431. 22:34con đường gọi là cái thấy sâu sắc đặc
432. 22:37biệt đó là trí huệ nhìn thấu tận cùng
433. 22:40bản thể rằng vạn pháp chỉ là ảnh hiện
434. 22:44của tâm không có cái gì đứng riêng bất
435. 22:47biến hay nội tại trong chính nó. Khi
436. 22:51thấy rõ điều này, hành giả sẽ không còn
437. 22:54bị trói buộc bởi các cực đoan của chấp
438. 22:56hữu hay chấp vô. mà thanh thản bước đi
439. 23:00trên trung đạo, vượt qua tất cả mọi khái
440. 23:03niệm nhị nguyên. Trí tuệ và đại bi như
441. 23:07hai cánh của một cánh chim Bồ Tát cùng
442. 23:09bay qua bầu trời giải thoát.
443. 23:12Trí tuệ phản bát ý niệm về một ngã thể
444. 23:15cố hữu vốn là gốc rễ của siêm ê đại bi
445. 23:20đoạn trừ khuynh hướng tự ngã trung tâm
446. 23:23vốn là cội nguồn của mọi vọng nghiệp và
447. 23:26khổ đau. Trong pháp hành Bồ Tát thừa,
448. 23:30hai lực này cần song song tu dưỡng. Trí
449. 23:33tuệ soi phá tánh không của ngã và pháp.
450. 23:37Từ bi chuyển hóa ngã chấp thành hạnh
451. 23:39nguyện vị tha.
452. 23:42Đức Thánh Thiện đặc biệt tán vương pháp
453. 23:44thực hành quán đổi mình và người. Một
454. 23:47diệu pháp tối thượng được xiển vương
455. 23:49trong tác phẩm bất hữ nhập Bồ Tát hạnh
456. 23:53của Bồ Tát Tịch Thiên. Ngài khuyến khích
457. 23:56hành giả chân chính tu tập tinh tấn pháp
458. 23:59quán đổi. Quán ngã và tha nhân là bình
459. 24:02đẳng trong khổ đau và hạnh phúc.
460. 24:05dùng tâm đại bi để đặt người lên trên
461. 24:07bản thân, từ đó phát khởi bồ đề tâm chân
462. 24:11thật hướng đến giác ngộ vị tha. Đây là
463. 24:15pháp hành mà chính ngài đã nhận từ khu
464. 24:18laimpi
465. 24:20và nội quán hằng ngày qua bao thập kỷ
466. 24:23như là hành trang tâm linh căn bản nhất.
467. 24:26Bên cạnh đó, Đức Ngài cũng nương tựa nơi
468. 24:29hai bộ luận trí tuệ tối thắng nhập trung
469. 24:33quán của Nguyệt xứng Bồ Tát và những
470. 24:36luận về nhân minh, logic và lý luận của
471. 24:39Trần Naga Nga pháp xứng. Ngài khẳng định
472. 24:42rằng những bộ luận này không chỉ xây
473. 24:45dựng nền tảng cho trí huệ Trung Quán mà
474. 24:49còn là chìa khóa để truyền bá Phật pháp
475. 24:51bằng lý trí trong thế kỷ 21.
476. 24:55Thời đại của khoa học logic và đối thoại
477. 24:58tri thức. Phật giáo không dựa trên niềm
478. 25:01tin mù quán mà là con đường sáng tỏ qua
479. 25:05lý trí, quán chiếu và kinh nghiệm thực
480. 25:08chứng.
481. 25:09[âm nhạc]