Bàn Về Trung Quốc | Tóm tắt & Phân tích sách Henry Kissinger — Transcript

Full transcript

1. 0:00Xin chào các bạn. Chào mừng [âm nhạc]
2. 0:01các bạn quay trở lại với kênh We Book.
3. 0:03Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
4. 0:05luận bàn và tóm tắt cuốn sách Bàn về
5. 0:07Trung Quốc. Nội dung tóm tắt và chia sẻ
6. 0:09trong video chỉ mang tính chất tham khảo
7. 0:12giúp các bạn có cái nhìn tổng quan về
8. 0:13[âm nhạc] tác phẩm. Tuy nhiên nó không
9. 0:15thể thay thế trải nghiệm đọc sách trực
10. 0:17tiếp. Vì vậy, nếu [âm nhạc] cảm thấy
11. 0:19cuốn sách phù hợp với mình, hãy tìm mua
12. 0:21sách để ủng hộ tác giả và tận hưởng trọn
13. 0:23vẹn những giá trị mà tác phẩm mang lại.
14. 0:26Trước [âm nhạc] hết chúng ta sẽ cùng đi
15. 0:27vào phần nội dung. Còn một cách rất dễ
16. 0:29để hiểu sai về Trung Quốc đó là nhìn
17. 0:31nước này như một cường quốc mới nổi
18. 0:33[âm nhạc] chỉ dựa vào những chỉ số của
19. 0:35hiện tại như GDP, thương mại, công nghệ,
20. 0:37quân sự hay ảnh hưởng khu vực. Nhưng
21. 0:40Henry Kissinger lại bắt đầu cuốn bàn về
22. 0:42Trung [âm nhạc] Quốc từ một điểm hoàn
23. 0:43toàn khác. Ông cho rằng muốn hiểu hành
24. 0:45vi của Trung Quốc hiện đại, [âm nhạc]
25. 0:47chúng ta cần nhìn vào một ký ức lịch sử
26. 0:49kéo dài hàng thiên niên kỷ. Đó là ký ức
27. 0:51về một nền văn minh từng xem mình là
28. 0:53trung tâm của thế giới, từng [âm nhạc]
29. 0:55bị xâm nhập và sỉ nhục, từng tan rã
30. 0:57trong nội chiến, rồi lại tái thống nhất
31. 0:59và trở về vị trí cường quốc. Đây không
32. 1:01phải là một cuốn sách ca ngợi Trung
33. 1:02Quốc, cũng không đơn thuần là biên niên
34. 1:04xử về [âm nhạc] quan hệ Mỹ và Trung. Nó
35. 1:06là nỗ lực của một nhà ngoại giao kỳ cựu
36. 1:08nhằm giải mã một khác biệt căn bản giữa
37. 1:10hai nền văn [âm nhạc] hóa. Phương Tây
38. 1:12thường tư duy theo những vấn đề cụ thể,
39. 1:15những cuộc khủng hoảng trước mắt và
40. 1:16những quyết định có thể đo đếm được.
41. 1:18Ngược lại, [âm nhạc] truyền thống chiến
42. 1:20lược Trung Hoa theo Kissinger thường
43. 1:22nhìn tình thế như một bàn cờ dài
44. 1:23[âm nhạc] hạn, nơi tương quan lực lượng,
45. 1:25ký ức lịch sử, tâm lý, địa lý và thời
46. 1:28gian liên kết chặt chẽ với nhau. Chris
47. 1:30Singer nói rõ ông viết cuốn sách này từ
48. 1:32hai vị trí cùng lúc. [âm nhạc] Một là
49. 1:34người từng trực tiếp tham gia mở cửa
50. 1:36quan hệ Mỹ và trung dưới thời Nickon và
51. 1:39hai là một học giả suy [âm nhạc] nghĩ về
52. 1:40hòa bình từ quan điểm của người Mỹ. Điều
53. 1:43này làm cho cuốn sách có giá trị tư liệu
54. 1:45đặc biệt nhưng cũng đòi hỏi người đọc
55. 1:47[âm nhạc] phải giữ một khoảng cách nhất
56. 1:48định. Đây là cách Kissinger nhìn Trung
57. 1:50Quốc bằng trải nghiệm ngoại [âm nhạc]
58. 1:52giao của riêng ông chứ không phải là
59. 1:54tiếng nói duy nhất về lịch sử Trung
60. 1:55Quốc, càng không [âm nhạc] phải là một
61. 1:57phán quyết cuối cùng về đúng hay sai.
62. 1:59Điểm mạnh nhất của cuốn sách nằm ở một
63. 2:01câu hỏi xuyên suốt đó là khi hai quốc
64. 2:03gia có hai ký ức lịch [âm nhạc] sử, hai
65. 2:05quan niệm về trật tự và hai cách dùng
66. 2:07quyền lực khác nhau gặp nhau, họ sẽ hợp
67. 2:09tác được đến đâu [âm nhạc] và sẽ hiểu
68. 2:11lầm nhau ở những điểm nào? Kissinger mở
69. 2:13đầu bằng một hình ảnh rất giàu biểu
70. 2:15tượng vào năm [âm nhạc] 1962 giữa tranh
71. 2:18chấp biên giới Himalaya. Khi đó Mao
72. 2:20Trạch Đông không chỉ nhìn cuộc [âm nhạc]
73. 2:21đối đầu với Ấn Độ như một vụ việc đương
74. 2:23thời. Ông đã viện đến những tiền lệ xa
75. 2:26xưa gọi đó là những cuộc chiến chung và
76. 2:28ẩn một nửa. Rồi đi đến kết luận rằng
77. 2:30Trung Quốc có thể dùng vũ lực [âm nhạc]
78. 2:32để buộc đối phương quay lại ban đàm phán
79. 2:34nhưng phải có giới hạn và kỷ luật. Cuộc
80. 2:36tấn công diễn ra rất bất ngờ. Sau đó,
81. 2:39quân Trung Quốc đã rút về phòng tuyến
82. 2:40trước đó và trả lại vũ [âm nhạc] khí hạn
83. 2:42nặng thu được. Về mặt sự kiện, đây là
84. 2:44một cuộc chiến biên giới đơn thuần.
85. 2:46[âm nhạc] Nhưng trong các Kissinger đọc
86. 2:48nó, đây còn là dấu hiệu của một thói
87. 2:50quen tư duy đặc trưng. [âm nhạc] Lịch sử
88. 2:52không nằm ở phía sau lưng các nhà lãnh
89. 2:53đạo Trung Quốc mà lịch sử hiện diện ngay
90. 2:56trong chính ngôn ngữ họ dùng để
91. 2:57[âm nhạc] tính toán cho hiện tại. Trong
92. 2:59nhiều thế kỷ, Trung Quốc không tự xem
93. 3:01mình là một quốc gia dân tộc bình thường
94. 3:02đứng ngang hàng với những quốc gia khác,
95. 3:04tên gọi Jongo hay quốc [âm nhạc] gia
96. 3:06trung tâm. tự nó đã chứa đựng một quan
97. 3:08niệm về trật tự thời tầng thống nhất năm
98. 3:11221 trước công nguyên cho tới khi nhà
99. 3:13Thanh sụp đổ năm 1912, Trung [âm nhạc]
100. 3:15Quốc là tâm điểm của một hệ thống Đông
101. 3:17Á. Tại đây, ngôn ngữ, văn hóa và thể chế
102. 3:20Trung Hoa đã trở thành tiêu chuẩn của
103. 3:22tính chính danh. [âm nhạc] Kissinger đưa
104. 3:24người đọc lùi xa hơn nữa để đến với
105. 3:26huyền thoại về hoàng đế. Điều đáng chú ý
106. 3:28là hoàng đế không được [âm nhạc] kể như
107. 3:30người sáng tạo ra Trung Quốc từ hư
108. 3:31không. Ông xuất hiện khi trật tự đã rơi
109. 3:33vào hỗn loạn, đánh [âm nhạc] bại các thế
110. 3:35lực cạnh tranh rồi tái lập lại hòa bình
111. 3:37cùng mộ thức ấy cũng xuất hiện ở Khổng
112. 3:39Tử. [âm nhạc]
113. 3:40Ông được coi là người sáng lập một
114. 3:42truyền thống nhưng chính ông lại khẳng
115. 3:44định mình chỉ cố gắng phục hồi một thời
116. 3:45đại hài hòa đã mất. Đây là một chìa khóa
117. 3:48quan trọng để chúng ta có thể đọc và
118. 3:50hiểu toàn bộ cuốn sách này. [âm nhạc]
119. 3:51Trong truyền thống của họ đổi mới không
120. 3:53nhất thiết phải được xem là sự đoạn
121. 3:55tuyệt với quá khứ. Thay vào đó, nó có
122. 3:57thể được diễn giải [âm nhạc] là sự khôi
123. 3:59phục lại trật tự đúng đắng sau một thời
124. 4:01kỳ bị lệch lạc. Vì thế, lịch sử Trung
125. 4:03Quốc trong cách trình bày của Kissinger
126. 4:05không đi theo một đường thẳng [âm nhạc]
127. 4:06tiến bộ. Nó vận hành theo chu kỳ gồm
128. 4:08thống nhất, suy yếu, phân ly, nổi chiến
129. 4:11và rồi lại tái thống nhất. Những thời kỳ
130. 4:13tan [âm nhạc] rã đôi khi diễn ra vô cùng
131. 4:15khốc liệt, nhưng chính vì ký ức về sự
132. 4:17hỗn loạn sâu sắc như vậy mà khác vọng
133. 4:19tái lập trật tự trung tâm lại trở nên
134. 4:21mạnh mẽ tương ứng. Ở đây tác giả muốn
135. 4:24dừng lại để phản biện nhẹ một cách hiệu
136. 4:25quá đơn giản. [âm nhạc] Chúng ta không
137. 4:27nên biến lịch sử chu kỳ thành một bản
138. 4:29chất bất biến của người Trung Quốc bởi
139. 4:30không có dân tộc nào [âm nhạc] có thể
140. 4:32suy nghĩ hoàn toàn giống nhau qua hàng
141. 4:33nghìn năm. Tuy nhiên, Kissinger có lý
142. 4:36khi nhấn mạnh rằng một nền văn minh có
143. 4:38ký ức liên tục rất dài [âm nhạc] sẽ tạo
144. 4:40ra những phản xả chính trị khác biệt với
145. 4:41một quốc gia được hình thành trong thời
146. 4:43hiện đại. [âm nhạc] Nỗi sợ hỗn loạn, sự
147. 4:45nhạy cảm với việc chia các lãnh thổ và
148. 4:47nhu cầu duy trì một trung tâm quyền lực
149. 4:49mạnh là những điều [âm nhạc] không xuất
150. 4:51hiện như những khẩu hiệu trong cuốn
151. 4:52sách. Chúng được đặt trên nền của những
152. 4:54lần đế chế sụp đổ, những cuộc nội chiến
153. 4:57và những thế kỷ bị ngoại [âm nhạc] ban
154. 4:58ép buộc. Tiinger không trình bày Trung
155. 5:00Quốc cổ đại như một xã hội khép kính vì
156. 5:02yếu kém. Ngược lại, ông nhấn mạnh vào
157. 5:05quy mô, sự giàu có và năng lực kỹ thuật
158. 5:07của Trung Quốc trước thời hiện đại.
159. 5:09Trung Quốc từng có năng lực hàng hải rất
160. 5:10lớn với hạm đội của Trịnh Hòa trong các
161. 5:12chuyến đi [âm nhạc] từ đầu thế kỷ 15.
162. 5:14Hàm đội này đã đi qua Java, Ấn Độ, Đông
163. 5:17Bắc Phi và tới tận eo biển Homas.
164. 5:19[âm nhạc] Nhưng mục đích chủ yếu của
165. 5:20những chuyến hải hành ấy không phải là
166. 5:22thiết lập thuộc địa như các đế quốc châu
167. 5:24Âu sau này. Đó là việc biểu dương uy
168. 5:26nghi của hoàng đế, trao quà và mời các
169. 5:29thủ lĩnh [âm nhạc] xa xôi bước vào phạm
170. 5:30vi biểu tượng của thiên hạ. Rồi các
171. 5:32chuyến đi đó kết thúc khi mối đe dọa ở
172. 5:34biên giới phía Bắc quay trở lại khiến
173. 5:36hạm đội bị giải tán và các ghi chép
174. 5:38[âm nhạc] hải trình bị phá hủy. Sau đó
175. 5:40trước nạn cướp biển, Triều Minh thậm chí
176. 5:43còn phản ứng bằng việc di dời [âm nhạc]
177. 5:44cư dân ven biển vào sâu trong đất liền.
178. 5:47Đây là một hình ảnh mà Kissinger dùng để
179. 5:49mô tả sự [âm nhạc] rút lui khỏi biển
180. 5:50đúng vào lúc phương Tây bắt đầu mở rộng
181. 5:52trên đại dương. Đó là một nghịch lý lịch
182. 5:54sử [âm nhạc] đáng suy nghĩ về một xã hội
183. 5:56không thiếu khả năng đi xa nhưng lại
184. 5:58không thấy nhu cầu phải đi xa. Khi đã
185. 6:00tin rằng mình là trung tâm của văn minh,
186. 6:02phần bên ngoài dễ bị nhìn nhận như vùng
187. 6:04ngoại vi cần quản lý hoặc cần giữ
188. 6:06[âm nhạc] ở khoảng cách thích hợp hơn là
189. 6:07nguồn tri thức ngang hàng để học hỏi. Sự
190. 6:10tự tin ấy không hoàn toàn là hoan
191. 6:12[âm nhạc] tưởng. Theo cách trình bày của
192. 6:13cuốn sách Trước Cách mạng công nghiệp,
193. 6:15Trung Quốc sở hữu dân số, thương mại nội
194. 6:16địa, hệ thống kênh đào [âm nhạc] và năng
195. 6:18suất kinh tế cực lớn. Đến năm 1820,
196. 6:22nước này được [âm nhạc] cho là chiếm
197. 6:23khoảng 30% GDP thế giới và các quan sát
198. 6:26viên phương Tây từng kinh ngạc trước quy
199. 6:28[âm nhạc] mô giàu có của đế chế này.
200. 6:30Nhưng chính một thực tế từng đúng quá
201. 6:32lâu lại có thể hóa thành điểm mù. Khi
202. 6:34của cải và tri thức quan trọng nhất
203. 6:35dường như đều nằm trong nước, ngoại
204. 6:37thương không còn [âm nhạc] được xem là
205. 6:38sự trao đổi bình đẳng. Nó dễ dàng được
206. 6:41hiểu như một sự thừa nhận ưu thế của
207. 6:43Trung Quốc đối với thế giới bên ngoài.
208. 6:45[âm nhạc] Từ đó, hệ thống triều cống bắt
209. 6:47đầu hình thành. Không gian quốc tế lúc
210. 6:49bấy giờ không được tổ chức theo kiểu
211. 6:50nhiều quốc gia chủ quyền ngang hạn như ở
212. 6:52châu Âu sau thời trung cổ. Thay vào đó,
213. 6:55nó được tổ chức dựa trên thứ bậc văn hóa
214. 6:57và nghi lễ. Hoàng đế được coi là thiên
215. 6:59tử, người giữ trách nhiệm duy trì trật
216. 7:01tự giữa trời, đất và con người. Các nước
217. 7:03lân [âm nhạc] cận được yêu cầu phải thừa
218. 7:04nhận vị thế đặc biệt của Trung Quốc. Còn
219. 7:07các nước ở xa hơn thì [âm nhạc] được
220. 7:08tiếp nhận trong sự hào phóng nhưng vẫn
221. 7:10giữ khoảng cách. Đây không đơn thuần là
222. 7:13sự kiêu ngạo của triều đình. Nó là một
223. 7:15hệ thống [âm nhạc] tư tượng hoàn chỉnh
224. 7:16được trống đỡ bởi Khổng giáo. Bộ máy
225. 7:18quan lại tuyển trọn qua thi cử và niềm
226. 7:20tin rằng sự hài hòa xã hội quan trọng
227. 7:22hơn việc cạnh tranh giữa các thực thể
228. 7:24độc lập. Nếu châu Âu học cách sống
229. 7:26[âm nhạc] trong sự cạnh tranh giữa các
230. 7:27quốc gia ngang sức thì Trung Quốc lại
231. 7:29học cách duy trì một không gian trung
232. 7:31tâm và ngoại vi. Nếu phương Tây phát
233. 7:33triển ngoại giao như một nghệ thuật
234. 7:35[âm nhạc] thỏa thuận giữa các chủ thể có
235. 7:36chủ quyền thì Trung Quốc lại phát triển
236. 7:39nghệ thuật quản lý các lực lượng bên
237. 7:40ngoài để tránh bị bao vây. Sự khác biệt
238. 7:43này đã giải thích vì sao khi phương Tây
239. 7:45[âm nhạc] đến hai bên không chỉ tranh
240. 7:46cãi về thương mại, họ thực chất đang
241. 7:48tranh cãi về bản chất của thế giới. Ở
242. 7:51phần đầu của cuốn sách, Kissinger dành
243. 7:53nhiều dung lượng để nói về tôn tử.
244. 7:54[âm nhạc] Đây không phải là một đoạn rẻ
245. 7:56sang triết học quân sự cho có. Với ông,
246. 7:59binh pháp tôn tử chính là chiếc câu nối
247. 8:01giữa quá khứ cổ điển và [âm nhạc] cách
248. 8:03Trung Quốc hiện đại hình dung về chiến
249. 8:04lược. Tôn tử nhìn nhẫn chiến tranh như
250. 8:06một vấn đề hệ trọng liên quan đến
251. 8:08[âm nhạc] sinh tử và tồn vong. Vì thế,
252. 8:11nhà vua không được giấy binh vì tức giận
253. 8:13và tướng lãnh cũng không được khai chiến
254. 8:15vì oán hờn. [âm nhạc] Điểm cao nhất của
255. 8:17chiến lược không phải là đánh thắng
256. 8:18trong một trận quyết định mà là tạo ra
257. 8:20hoàn cảnh khiến trận đánh trở nên không
258. 8:22cần thiết. Thư bậc mà Tôn Tử đặt ra rất
259. 8:25rõ ràng, cao nhất là dùng mưu [âm nhạc]
260. 8:27lược, sau đó đến ngoại giao, rồi mới đến
261. 8:29quân sự và thấp nhất mới là công thành.
262. 8:31[âm nhạc] Đội quân chiến thắng là đội
263. 8:33quân chuẩn bị sẵn điều kiện thắng trước
264. 8:35khi giao tranh, còn đội quân [âm nhạc]
265. 8:36thất bại là đội quân cứ giao tranh trước
266. 8:38rồi mới hy vọng tìm được chiến thắng.
267. 8:41Chener đối chiếu điều này với [âm nhạc]
268. 8:42truyền thống chiến lược của phương Tây.
269. 8:45Nếu nhiều lý thuyết gia châu Âu tập
270. 8:46trung vào việc [âm nhạc] tập hợp lực
271. 8:48lượng vượt trội ở thời điểm quyết định
272. 8:50thì Tôn Tử lại chú trọng xây dựng một vị
273. 8:52thế chính trị. Tinh thần và chiến lược
274. 8:54ưu thế đến mức kết quả gần như đã được
275. 8:56định sẵn. [âm nhạc] Ông dùng cờ vây như
276. 8:58một hình ảnh minh họa. Đó không phải là
277. 9:00kiểu đối đầu trực diện để hà [âm nhạc]
278. 9:01gục quân vua đối phương mà là quá trình
279. 9:04bố trí tình quân cờ bao vây dần và tạo
280. 9:06ảnh hưởng ở nhiều khu vực để chờ đối
281. 9:08phương tự lộ điểm yếu. [âm nhạc] Khái
282. 9:10niệm then chốt ở đây là si hay còn gọi
283. 9:12là thế chính là năng lượng tiềm tạng của
284. 9:14tình huống.
285. 9:15>> [âm nhạc]
286. 9:15>> Nhà chiến lược không chỉ hành động mà
287. 9:17ông ta phải đọc được xu hướng chờ đợi
288. 9:19thời điểm [âm nhạc] rồi mới đánh vào
289. 9:20điểm yếu với tốc độ và sự bất ngờ. Tuy
290. 9:23nhiên, đây cũng là nơi chúng ta cần
291. 9:25tránh một cám dỗ đó là đừng dùng tôn tử
292. 9:27như một loại mật mạ để giải thích mọi
293. 9:29chính sách của Trung Quốc. Một [âm nhạc]
294. 9:31quốc gia hiện đại không vận hành bằng
295. 9:32một cuốn binh pháp cổ. Nó vận hành bằng
296. 9:35bộ máy lợi ích đấu tranh nội bộ, áp lực
297. 9:37kinh tế, luật pháp quốc tế và cả những
298. 9:39sai lầm rất [âm nhạc] hiện đại. Chính
299. 9:42thừa nhận rằng lý tưởng thắng mà không
300. 9:45đánh không phải lúc nào cũng được
301. 9:46[âm nhạc] thực hiện. Lịch sử Trung Quốc
302. 9:48vẫn đầy những cuộc xung đột dữ dội, nhất
303. 9:50là khi trật tự bên trong [âm nhạc] bị
304. 9:51sụp đổ. Vì thế giá trị của Tôn Tử ở đây
305. 9:54không phải là một công thức tiên tri. Nó
306. 9:56là một ngôn ngữ giúp chúng ta nhận ra vì
307. 9:59sao các nhà lãnh đạo Trung Quốc nhiều
308. 10:00lần [âm nhạc] ưu tiên thời gian, sự mơ
309. 10:02hồ, tính gián tiếp và khả năng giữ nhiều
310. 10:04lựa chọn mở thay vì ép mọi vấn đề phải
311. 10:06giải quyết ngay trong một cuộc đối đầu
312. 10:08công khai. Nếu phần đầu cuốn sách giải
313. 10:10thích Trung Quốc từng nhìn thế giới ra
314. 10:12sao thì các chương về [âm nhạc] nhà
315. 10:14Thanh sẽ cho chúng ta thấy điều gì xảy
316. 10:16ra khi thế giới không còn vận hành theo
317. 10:17cách mà Trung Quốc vốn quen thuộc. Năm
318. 10:201793, sứ đoàn anh George McCartmey dẫn
319. 10:23đầu đã đến Trung Quốc với mong muốn mở
320. 10:25thêm các cạn thương mại, thiết lập quan
321. 10:28hệ ngoại giao thường trực và xây dựng
322. 10:29một cơ chế giao tiếp bình đẳng hơn.
323. 10:31[âm nhạc] Tuy nhiên, triều đình nhà
324. 10:32Thanh lại nhìn nhận đoàn người này hoàn
325. 10:34toàn qua lăng kính của hệ thống chiều
326. 10:36cống. Tranh cãi lớn nhất giữa hai bên
327. 10:38xoay quanh nghi thức khấu đậu. Marcne
328. 10:40chấp nhận quỳ một gối [âm nhạc] theo
329. 10:42phong tục châu Âu, nhưng ông kiên quyết
330. 10:44không chấp nhận phủ phục như một kẻ chư
331. 10:46hậu. Cuối cùng phía Trung Quốc vẫn ghi
332. 10:48vào báo cáo rằng ông đã khấu đầu trước
333. 10:50uy nghi của hoàng đế. Đây có thể trông
334. 10:52giống như một chuyện nhỏ về nghi lễ.
335. 10:54Nhưng [âm nhạc] trong ngoại giao nghi lễ
336. 10:56chính là một tuyên bố về địa vị. Anh
337. 10:58muốn được thừa nhận là một chủ thể ngang
338. 11:00hàng trong khi nhà Thanh không thể dễ
339. 11:01dàng chấp nhận điều đó. Bởi nếu hoàng đế
340. 11:04đối xử với [âm nhạc] một quốc vương nước
341. 11:05ngoài như một người ngang hàng thì toàn
342. 11:08bộ cấu trúc của thiên hạ sẽ bị lung lây
343. 11:10tận gốc rễ. Mne đã chờ đợi một cuộc đàm
344. 11:13phán thực chất nhưng thứ ông nhận được
345. 11:14chỉ là những bữa tiệt tùng quà tặng các
346. 11:16buổi biểu diễn và cuối cùng là một chỉ
347. 11:18vụ bát bỏ gần như toàn bộ yêu cầu của
348. 11:21phía anh. Hoàng đế khẳng định rằng
349. 11:23[âm nhạc] Trung Quốc vốn dĩ không thiếu
350. 11:24thứ gì từ bên ngoài. Bí kịch ở đây không
351. 11:27nằm ở việc một bên lịch sự còn bên kia
352. 11:29thiếu lịch sự, [âm nhạc] mà là cả hai
353. 11:31đang nói những ngôn ngữ chính trị hoàn
354. 11:32toàn khác nhau. Trung [âm nhạc] Quốc cho
355. 11:34rằng mình đang duy trì một trật tự hợp
356. 11:36lý đã vận hành suốt nhiều thế kỷ. Ngược
357. 11:39lại, phía anh cho rằng mình đang đòi hỏi
358. 11:41những quy tắc bình thường của thương mại
359. 11:42và ngoại giao hiện đại khi không thể
360. 11:44thuyết phục nhau bằng nghi lễ hay lập
361. 11:46luận. [âm nhạc] Tương quan về công nghệ
362. 11:48và hải quân bắt đầu lên tiếng, vấn đề
363. 11:50thuốc viện đã làm cho cuộc va chạm này
364. 11:52trở nên tàn nhẫn hơn rất nhiều.
365. 11:53[âm nhạc] Thuốc viện bị cấm ở Trung Quốc
366. 11:56nhưng các thương nhân Anh và Mỹ vẫn liên
367. 11:58tục đưa thuốc viện từ Ấn Độ thuộc Anh
368. 12:00vào qua các mạng lưới buông lậu.
369. 12:01[âm nhạc] Năm 1839,
370. 12:04Lâm Tắc từ được cử đến Quảng Châu để
371. 12:06buộc [âm nhạc] các thư nhân giao nộp
372. 12:07thuốc phiện và gửi thư cho nữ hoàng
373. 12:09Victoria yêu cầu chấm dứt việc sản xuất
374. 12:11[âm nhạc] cũng như buôn bán chất này. Về
375. 12:13mặt đạo đức, hành động của Lâm Tắc từ
376. 12:15chống lại một thứ hàng hóa gây hủy hoại
377. 12:17xã hội là có cơ sở rõ ràng. Nhưng về mặt
378. 12:20chiến lược, triều đình đã đánh giá sai
379. 12:22mức độ chênh lệch lực lượng giữa hai
380. 12:24bên. Hạm đòi anh với tàu hơi nước và đại
381. 12:26bác hiện đại nhanh chóng vượt qua các
382. 12:28hàng phòng thủ ven biển. Điều đáng buồn
383. 12:30trong chương này là không bên [âm nhạc]
384. 12:31nào thực sự bước ra khỏi logic của chính
385. 12:33mình. Nhà Thanh tiếp tục dùng các biện
386. 12:36pháp trì hoảng, xoa diệu dựa vào quan hệ
387. 12:38cá nhân và những chiến thuật từng hiệu
388. 12:40quả với các lực lượng phiên phương ở gần
389. 12:42biên giới. Nhưng anh không phải là một
390. 12:44bộ tộc muốn được hấp thụ vào trật tự của
391. 12:46Trung Hoa. [âm nhạc] Họ theo đuổi lợi
392. 12:48ích thương mại và sức mạnh trên biển,
393. 12:49không bị ràng buộc bởi hệ thống biểu
394. 12:51tượng của Bắc Kinh. Các hiệp ước như
395. 12:53hiệp ước Nam Kinh, [âm nhạc] hiệp ước
396. 12:55Boss và các hiệp ước tiếp sau đó đã mở
397. 12:57cửa các cảng nhượng lại Hồng Kông
398. 12:59[âm nhạc] và buộc Trung Quốc phải chấp
399. 13:00nhận các quyền ngoại giao cùng đặc quyền
400. 13:02mà trước đó họ không bao giờ thừa nhận.
401. 13:04Kissinger xem đây là bước chuyển của
402. 13:06Trung Quốc từ vị thế đỉnh cao [âm nhạc]
403. 13:08thành đối tượng cạnh tranh của các đế
404. 13:09quốc thuộc địa. Tuy nhiên, nếu chỉ kể
405. 13:12câu chuyện [âm nhạc] này như một sự thức
406. 13:13tỉnh của Trung Quốc trước hiện đại thì
407. 13:15vẫn là chưa đủ. Đây còn là lịch sử của
408. 13:17một trật tự quốc tế được áp đặt bằng bạo
409. 13:19lực. Nơi tự do thương mại luôn đi kèm
410. 13:22với súng [âm nhạc] hạm, thuốc viện và
411. 13:23các hiệp ước bất bình đẳng. Ký ức về năm
412. 13:261840. Vì thế không chỉ là một [âm nhạc]
413. 13:28móc lịch sử đơn thuần, nó đã trở thành
414. 13:30một vết cắt sâu sắc trong nhận thức
415. 13:32chính trị của Trung Quốc khi việc mở cửa
416. 13:34trong thế yếu có thể đồng nghĩa với việc
417. 13:36đánh mất quyền tự quyết. [âm nhạc] Từ đó
418. 13:38chủ quyền không còn là một khải niệm
419. 13:39pháp lý triều tượng nữa mà nó đã trở
420. 13:42thành vấn đề về phẩm giá [âm nhạc] của
421. 13:43cả một dân tộc. Sau chiến tranh nha
422. 13:45phiến, Trung Quốc không hoàn toàn đứng
423. 13:47yên một chỗ. Trong các chương viết về Lý
424. 13:50Hồng Chương và thời kỳ tự cường,
425. 13:51Kissinger cho thấy đã có những nhân vật
426. 13:53nhìn [âm nhạc] thấy rất sớm bản chất của
427. 13:55những nguy cơ đang rình rập. Lý Hồng
428. 13:57Chương dù không từ bỏ niềm tin vào các
429. 13:59giá trị đạo đức và truyền thống của
430. 14:00Trung Hoa, nhưng ông đã nhận ra đất nước
431. 14:03đang thiếu nền tảng vật chất và quân sự
432. 14:05để bảo vệ vị thế ấy. Ông từng cảnh báo
433. 14:07rằng việc cứ tiếp tục [âm nhạc] nói đến
434. 14:09chuyện đuổi quân phiên trong khi các
435. 14:10nước khác đang ngày ngày phát triển công
436. 14:12nghệ vượt trội [âm nhạc] là một sự nông
437. 14:14cạn đầy nguy hiểm. Chương trình tự cường
438. 14:16của ông hướng tới việc trang bị súng
439. 14:18[âm nhạc] cầm tay, tàu hơi nước, máy móc
440. 14:19nặng, ngoại ngữ, kỹ thuật và đào tạo
441. 14:22nhân lực. Đây là một nỗ lực rất thực tế
442. 14:24với mục tiêu học [âm nhạc] hỏi kỹ thuật
443. 14:25phương Tây nhưng vẫn giữ vững nền tảng
444. 14:28văn hóa và chính trị của Trung Hoa. Tuy
445. 14:30nhiên, những cái cách nửa vời luôn
446. 14:32[âm nhạc] có giới hạn của nó. Khi công
447. 14:34nghệ chỉ bị coi là công cụ phụ thuộc,
448. 14:36còn trật tự cũ vẫn là bất khả [âm nhạc]
449. 14:37xâm phạm thì việc hiện đại hóa sẽ rất
450. 14:40khó để chạm tới những cấu trúc sâu hơn
451. 14:42của nhà nước. Vissinger đã đặt Trung
452. 14:44Quốc cạnh Nhật Bản để làm nổi [âm nhạc]
453. 14:45bật sự khác biệt rõ rệt giữa hai quốc
454. 14:47gia. Sau khi hạm đổi tàu đen của Mỹ xuất
455. 14:50hiện, Nhật Bản đã chọn cách tiếp thu tri
456. 14:52thức từ khắp nơi trên thế giới để hiện
457. 14:54đại hóa thể chế, kinh tế và quân sự. Lời
458. 14:57tuyên bố Minh Trị năm 1868 về việc tiếp
459. 15:00thu tri thức toàn cầu để củng cố nền
460. 15:01[âm nhạc] móng cai trị đã trở thành biểu
461. 15:03tượng cho một lựa chọn hoàn toàn khác
462. 15:05biệt. Kết quả là cán cân quyền lực tại
463. 15:07Đông Á đã thay đổi hoàn toàn. [âm nhạc]
464. 15:09Lý Hồng Trương đã sớm coi Nhật Bản là
465. 15:11mối đe dọa chính yếu. Nhưng khi chiến
466. 15:13tranh Trung Nhật nổ ra vào năm 1894,
467. 15:16[âm nhạc] hải quân hiện đại hóa của Nhật
468. 15:18đã giành được ưu thế khiến Trung Quốc
469. 15:20thất bại và phải nhượng lại Đài Loan.
470. 15:22Trấm dứt quan hệ chiều cống với Triều
471. 15:24Tiên và [âm nhạc] phải chịu những khoản
472. 15:25bồi thường rất lớn. Tại đây, cuốn sách
473. 15:28đưa ra một bài học không hề đơn
474. 15:29[âm nhạc] giản. Một nền văn minh có thể
475. 15:31rất tự tin về đạo lý và rất giàu có về
476. 15:33quá khứ nhưng vẫn [âm nhạc] sẽ bị đặt
477. 15:35vào thế nguy hiểm nếu không thể chuyển
478. 15:37hóa được tri thức thành năng lực tổ chức
479. 15:38thực thụ. [âm nhạc] Tiếp sau đó là những
480. 15:40biến động của Nghĩa Hòa Đoàn, Bác Quốc
481. 15:42Liên Quân, sự sụp đổ của nhà Thanh, thời
482. 15:44kỳ quân Việt, sự xâm lược của Nhật
483. 15:46[âm nhạc] và nội chiến giữa quốc dân
484. 15:47Đảng với Đảng Cộng sản. Đến năm 1949,
485. 15:51quốc dân đảng rút về Đài Loan và nước
486. 15:53Cộng hòa nhân dân Trung Hoa chính thức
487. 15:55ra [âm nhạc] đời trên đại lục. Từ góc
488. 15:57nhìn của Kissinger, Trung Quốc hiện đại
489. 15:59được sinh ra không chỉ [âm nhạc] từ cuộc
490. 16:00cách mạng cộng sản mà còn từ một thế kỷ
491. 16:02dài bị xâm nhập, phân chia và mất kiểm
492. 16:05soát. Đó là lý do vì sao mọi thảo luận
493. 16:07về biên giới, Đài Loan, sự can thiệp bên
494. 16:09ngoài hay chiến lược bao vây đều có
495. 16:11[âm nhạc] sức nặng vượt xa một tranh
496. 16:12chấp thông thường. Mau Trạch Đông xuất
497. 16:14hiện trong cuốn sách như một nhân vật
498. 16:16đầy mâu thuẫn đặc biệt. [âm nhạc] Ông là
499. 16:18người trống Khổng giáo nhưng lại chịu
500. 16:20ảnh hưởng sâu sắc từ lịch sử cổ điển. Là
501. 16:22người hô hào cách mạng thế giới nhưng
502. 16:24lại tính toán rất kỹ lợi ích quốc gia.
503. 16:26Bà là người thống nhất Trung Quốc nhưng
504. 16:28lại biến chính quá trình cách mạng thành
505. 16:30một trạng thái không có điểm dừng.
506. 16:32Tinger mô tả mau như một nhà thơ,
507. 16:34[âm nhạc] một chiến binh, một nhà tiên
508. 16:35tri và cũng là một tai họa. Đây là một
509. 16:38nhận xét rất mạnh mẽ nhưng lại hoàn toàn
510. 16:40phù hợp với chính cấu trúc mâu thuẫn mà
511. 16:42cuốn sách đã dựng lên. Khác với các
512. 16:44triều đại cũ, Mao không chỉ muốn thay
513. 16:46thế người cầm quyền mà còn muốn thay đổi
514. 16:48cả nền tảng văn hóa và tâm lý của xã
515. 16:50hội. Với ông, cách mạng không phải là
516. 16:53một giai đoạn tạm thời để xây dựng trật
517. 16:55tử mới mà nó phải liên [âm nhạc] tục tự
518. 16:57làm mới, liên tục thanh lọc và liên tục
519. 16:59tạo ra những bất cân xứng mới. Lý tưởng
520. 17:01này đã dẫn đến những chiến dịch có hậu
521. 17:03quả vô cùng nặng nề. [âm nhạc] Chiến
522. 17:05dịch chăm hoa đua nợ ban đầu mở ra cơ
523. 17:07hội phê bình nhưng sau đó lại bị đảo
524. 17:09ngược thành chiến dịch chống Hữu Khuynh.
525. 17:11Đại nháy vọt đã đặt ra những mục tiêu
526. 17:13sản xuất phi thực tế dẫn [âm nhạc] đến
527. 17:15việc báo cáo sai lệch, tổ chức kinh tế
528. 17:17cưỡng ép và gây ra nạn đói nghiêm trọng
529. 17:19giai đoạn 1959 đến 1962. Với số lượng
530. 17:23người thiệt mạng được sách nêu là hơn 20
531. 17:26triệu người, cách mạng văn hóa tiếp tục
532. 17:28đẩy xã hội vào những biến động dữ dội.
533. 17:30Thanh niên được huy động để chống lại
534. 17:32những cái cũ. Hệ thống giáo dục bị đình
535. 17:34trệ, di sản văn hóa bị phá hoại, còn các
536. 17:36cán bộ và trí thức thì bị đưa đi cải tạo
537. 17:39hoặc [âm nhạc] đẩy xuống nông thôn.
538. 17:40Những sự kiện này cần phải được nói bằng
539. 17:42giọng trang trọng, không nên tô vẽ chúng
540. 17:44thành cái giá cần thiết của lịch sử. Một
541. 17:46xã hội không phải là phòng thí nghiệm để
542. 17:48lãnh đạo thử nghiệm ý chí của mình. Khi
543. 17:50hàng triệu đời sống bị tổn thương bởi
544. 17:52các mục tiêu ý thức hệ thì không có
545. 17:54thành tựu quốc gia nào có thể xóa nhòa
546. 17:56được câu hỏi đạo đức đang đặt ra. Tuy
547. 17:58vậy, Kissinger không dừng lại ở việc phê
548. 18:00phán. Ông muốn chỉ ra một nghịch lý là
549. 18:03mao dù phá bỏ Khổng giáo nhưng lại sử
550. 18:05dụng [âm nhạc] lối tư duy rất gần với
551. 18:06truyền thống Trung Hoa trong đối ngoại.
552. 18:08Mao đã đọc Tôn tử Tam Quốc sử triều đại
553. 18:11và dùng cả hình ảnh cờ vây để nói về
554. 18:13chiến lược cũng như sự bao vây. Điều này
555. 18:15[âm nhạc] khiến chúng ta phải thận trọng
556. 18:16trước mọi cách phân loại quá gọn gàng.
557. 18:18Mao không đơn thuần là một nhà lãnh đạo
558. 18:20[âm nhạc] Marxist theo kiểu Liên Xô. Ông
559. 18:22là một nhà cách mạng cộng sản đã trung
560. 18:24hoa hóa cách mạng, biến nó thành công cụ
561. 18:26để phục hồi sức mạnh và phẩm giá của một
562. 18:28quốc gia từng bị đẩy vào thế yếu.
563. 18:30[âm nhạc] Chiến tranh Triều Tiên là một
564. 18:32trong những phần quan trọng nhất của
565. 18:33cuốn sách bởi nó đặt nền móng [âm nhạc]
566. 18:35cho hai thập kỷ đối đầu giữa Trung Quốc
567. 18:37và Mỹ. Sau năm 1949, Màu đã tìm đến Liên
568. 18:41Xô để xin viện trợ vũ khí và một khoảng
569. 18:44hòa bình cần [âm nhạc] thiết cho nước
570. 18:45Trung Quốc mới thành lập. Tuy nhiên,
571. 18:47cuộc gặp với Stalin không phải là tình
572. 18:49hữu nghị cộng sản đơn thuần. Stolin
573. 18:51không hoàn toàn tin [âm nhạc] tưởng Mao.
574. 18:53Ông giữ các lợi ích tại Mảng Châu và các
575. 18:55vùng chiến lực khác, đồng thời luôn lo
576. 18:57ngại trước sự trổi dậy của nước láng
577. 18:58giền đông dân này. [âm nhạc] Đó chính là
578. 19:00tiền đề cho một luận điểm xuyên suốt của
579. 19:02Kissinger rằng ý thức hệ hiếm khi xóa bỏ
580. 19:05được địa chính trị. Hai nước [âm nhạc]
581. 19:07cùng theo chế độ cộng sản vẫn có thể
582. 19:09nghi kỵ lẫn nhau vì vấn đề lãnh thổ, địa
583. 19:11vĩnh đề lãnh thổ, địa vị và quyền lực.
584. 19:13[âm nhạc] Khi chiến tranh Triều Tiên nổ
585. 19:15ra, Washington cũng mang theo những tính
586. 19:17toán không nhấp quán. Bài diễn văn của
587. 19:19Den Action về [âm nhạc] chu vi phòng thủ
588. 19:20Thái Bình Dương đã không nói rõ liệu Nam
589. 19:23Triều Tiên có được Mỹ bảo vệ hay không.
590. 19:25Sự mơ hồ đó có thể đã khiến phía bên kia
591. 19:27đánh giá sai tình hình. [âm nhạc] Sau đó
592. 19:29Mỹ bắt đầu can thiệp. Sau thắng lợi ở
593. 19:31Intron, lực lượng Liên hợp quốc tiến lên
594. 19:33phía Bắc hướng về sông Gia [âm nhạc]
595. 19:35Lưu. Washington nhìn nhận đây là nỗ lực
596. 19:37để tái thống nhất Triều Tiên. Ngược lại,
597. 19:39Bắc Kinh lại nhìn [âm nhạc] sự việc qua
598. 19:41một bản đồ lịch sử khác. Khi quân đội Mỹ
599. 19:43tiến đến gần biên giới, hàm đội bảy xuất
600. 19:45hiện ở eo biển Đài Loan và một nước
601. 19:47Trung Quốc mới ra đời dường như
602. 19:48[âm nhạc] đang bị đặt vào thế bao vây.
603. 19:50Tri từng gọi Triều Tiên là chìa khóa đối
604. 19:52với phía đông, đồng thời cảnh báo rằng
605. 19:55nếu Mỹ [âm nhạc] kiểm soát được bán đảo,
606. 19:56họ có thể chuyển hướng sang Việt Nam và
607. 19:58các khu vực khác. Theo Kissinger, Trung
608. 20:01Quốc đã chuẩn bị can thiệp từ trước khi
609. 20:03lực lượng Liên hợp quốc vượt vĩ tuyến
610. 20:04[âm nhạc] 38. Đây không chỉ là phản ứng
611. 20:07với một động tác quân sự tức thời mà là
612. 20:09hành động dựa trên dự báo [âm nhạc] về
613. 20:10các xu hướng chiến lược lâu dài. Ngày 19
614. 20:13tháng 10 năm 1950, Mao đã ra lệnh đưa
615. 20:16quân vào Triều Tiên. [âm nhạc] Trong khi
616. 20:17sự hỗ trợ từ Liên Xô vẫn có những giới
617. 20:20hạn rõ rệt. Kết quả là một cuộc chiến
618. 20:22kéo dài, cuối cùng gần như quay về đường
619. 20:24ranh giới [âm nhạc] ban đầu. Mỹ đã ngăn
620. 20:26được việc miền Nam bị chinh phục, còn
621. 20:28Trung Quốc không thể giải phóng được
622. 20:29toàn bộ bán đảo. Tuy nhiên, Mao đã đạt
623. 20:32được một mục tiêu mang tính biểu tượng
624. 20:34[âm nhạc] và chiến lược quan trọng.
625. 20:35Nước Trung Quốc mới đã chứng minh rằng
626. 20:37họ có thể đối đầu với một cường quốc
627. 20:39[âm nhạc] hạt nhân và một cường quốc hải
628. 20:40phải dừng lại. Đây là nơi Kissinger đưa
629. 20:43ra một khung diện giải rất đáng lưu ý.
630. 20:45Hành động mà Trung Quốc gọi là phòng thủ
631. 20:47tiên phát có thể bị Mỹ xem là gây hấn.
632. 20:49Còn biện pháp răng đe mà Mỹ cho là cần
633. 20:51thiết lại bị Bắc Kinh [âm nhạc] độc là
634. 20:52hành động bao vây. Đó là một vòng lập
635. 20:54tâm lý nguy hiểm. Không bên nào nhất
636. 20:56thiết phải muốn chiến tranh toàn diện.
637. 20:58Nhưng mỗi bên vì sợ ý định của đối
638. 21:00phương nên lại hành động theo [âm nhạc]
639. 21:01cách làm cho nỗi sợ đó trở thành hiện
640. 21:03thực. Sau Triều Tiên quan hệ chung, Xô
641. 21:06không đi sâu hơn mà dần tan vỡ. Mau
642. 21:08không chấp nhận vị trí đối tác [âm nhạc]
643. 21:10cấp dưới trong thế giới cộng sản do
644. 21:11Moscow dẫn đầu. Trong khi Cruch theo
645. 21:14đuổi chủ trương trung sống hòa bình thì
646. 21:16mau lại coi đó là sự sét lại [âm nhạc]
647. 21:18và mềm yếu. Mâu thuẫn này mang cả tính ý
648. 21:20thức hệ lẫn chủ quyền. Khi Cruspev đề
649. 21:22xuất các dự án liên quan đến đài phát
650. 21:24thanh, tàu ngầm, cản biển và sự hiện
651. 21:26diện quân sự, [âm nhạc] Mao đã phản ứng
652. 21:28gay gắt vì xem đó là nguy cơ xâm phạm
653. 21:30quyền tự quyết. Trisinger đã kể nhiều
654. 21:32tình tiết thể hiện sự căng thẳng cá nhân
655. 21:34giữa hai lãnh đạo. Nhưng điều đáng nhớ
656. 21:36hơn là cấu trúc của mâu thuẫn. Liên Xô
657. 21:38muốn [âm nhạc] lãnh đạo một khối, còn
658. 21:40Trung Quốc muốn được công nhận là một
659. 21:41trung tâm độc lập. Một hệ thống hoa vi
660. 21:43trung cổ điển theo cách nào đó đã va vào
661. 21:45một hệ thống cộng sản [âm nhạc] lấy
662. 21:47Moscow làm trung tâm. Khủng hoảng eo
663. 21:49biển Đài Loan những năm 1950 cho thấy ma
664. 21:52có thể dùng rủi ro có kiểm soát như một
665. 21:54công cụ. Trung Quốc đã pháo kích Kim Môn
666. 21:57và Mã Tổ nhưng đồng thời hạn chế
667. 21:59[âm nhạc] mục tiêu để tránh tấn công
668. 22:00quân Mỹ trực tiếp rồi dùng chính cuộc
669. 22:02khủng hoảng này để mở lại hội đàm Mỹ
670. 22:04chung. Đây là kiểu chiến lược vừa đấu
671. 22:06vừa nói. Tuy nhiên, thành công chiến
672. 22:08thuật không phải lúc nào cũng tạo ra lợi
673. 22:09ích dài hạn. Cuộc khủng hoảng làm Moscow
674. 22:12thêm nghi ngờ trì hoảng hợp tác hạt nhân
675. 22:14và khiến họ rút kỹ thuật viên khỏi Trung
676. 22:16Quốc. Cái giá của tự cượng là sự cô lập
677. 22:18nhưng trong logic của màu [âm nhạc] sự
678. 22:20lệ thuộc còn nguy hiểm hơn là bị cô lập.
679. 22:22Đến cuối những năm 1960, Trung Quốc bị
680. 22:25đặt [âm nhạc] trong một môi trường gần
681. 22:27như không có đồng minh lớn. Họ phải đối
682. 22:29đầu với Mỹ, ràng [âm nhạc] nứt với Liên
683. 22:31Xô, căng thẳng với Ấn Độ cùng với chiến
684. 22:33tranh tại Việt Nam và những bất ổn nội
685. 22:35bộ do cách mạng văn hóa gây ra.
686. 22:37[âm nhạc] Chính trong hoàn cảnh tượng
687. 22:39như bế tắc ấy, Mao đã thực hiện một nước
688. 22:41đi mà nhiều người khi đó cho là không
689. 22:42thể tưởng tượng nổi, đó là tiệm tới Mỹ.
690. 22:45Đây là phần mà Kissinger có tiếng nói
691. 22:47trực tiếp nhất bởi
692. 22:48>> [âm nhạc]
693. 22:48>> ông không chỉ kể lại lịch sử mà còn là
694. 22:50một trong những nhân vật trực tiếp của
695. 22:51lịch sử đó. Năm 1969,
696. 22:54các cuộc [âm nhạc] đụng độ ở sông Aseri
697. 22:56khiến nguy cơ chiến tranh Trung X trở
698. 22:58nên nghiêm trọng. Mau đã phân tán lãnh
699. 23:00đạo Trung Quốc và đặt lực lượng hạt nhân
700. 23:02vào trạng thái cảnh giác. [âm nhạc] Cùng
701. 23:03lúc đó, Mỹ cũng bắt đầu nhận ra rằng nếu
702. 23:06Liên Xô đánh bại Trung Quốc cán cân
703. 23:08quyền lực, toàn cầu sẽ thay đổi theo
704. 23:09hướng bất lợi cho Washington. [âm nhạc]
705. 23:11Mau đã quay lại với ngưu kế cổ điển là
706. 23:13tranh thủ kẻ thù xa để đối phó kẻ thù
707. 23:15gần. [âm nhạc] Từ phía Mỹ, Nixon lập
708. 23:17luận rằng không thể để 1 tỷ người Trung
709. 23:19Quốc bị cô lập mãi trong sự cô lập giận
710. 23:21dữ. Điều làm cho cuộc mở cửa này trở nên
711. 23:24đặc biệt không phải là vì hai bên bỗng
712. 23:25nhiên tin [âm nhạc] tưởng nhau. Thực tế
713. 23:27là họ không hề tin nhau bởi sau lưng họ
714. 23:29là hai thập kỵ của chiến tranh, thù
715. 23:31địch, [âm nhạc] tuyên truyền và những
716. 23:32khác biệt sâu sắc về y thức hệ. Nhưng họ
717. 23:35cùng nhìn thấy Liên Xô như một vấn đề
718. 23:37chiến lược lớn hơn. Những tín hiệu
719. 23:38[âm nhạc] đầu tiên xuất hiện rất vòng
720. 23:40vèo từ những cuộc gặp gỡ ở Ba Lan thông
721. 23:42điệp qua Pakistan và Romani cho đến các
722. 23:45cuộc [âm nhạc] phỏng vấn Edgar Snow hay
723. 23:46ngoại giao bóng bàn. Mau mời đội bóng
724. 23:49bàn Mỹ. Còn Chu Ân Lai gọi đây là một
725. 23:51chương mới trong quan hệ nhân dân giữa
726. 23:53hai nước. Kiss Singer đến Bắc Kinh bí
727. 23:55mật vào tháng 7 năm 1971 dưới vỏ bọc
728. 23:58[âm nhạc] là một chuyến đi qua nhiều
729. 23:59quốc gia. Tại Robindy, ông đột ngột biến
730. 24:02mất với lý do bị ốm trong khi chỉ có
731. 24:04Nixon [âm nhạc] và Alexander H là biết
732. 24:06điểm đến thực sự của ông. Cuộc gặp với
733. 24:09Chu Ân Lai mang ý nghĩa sâu sắc hơn
734. 24:10[âm nhạc] là một nghi thức ngoại giao
735. 24:11thông thường. Nó phá vỡ một ký ức xúc
736. 24:14phạm từ năm 1954 khi John Foster
737. 24:17[âm nhạc] Dallas từng từ chối bắt tay
738. 24:19Chu tại Geneva. Khi Kissinger bắt tay
739. 24:22Chu, [âm nhạc] một cử chỉ nhỏ nhưng lại
740. 24:23mang theo sức nặng của gần hai thập kỵ
741. 24:25lạnh giá. Chu Ân Lai là nhân vật nổi bật
742. 24:28trong những chương này. Nếu Mao là người
743. 24:30tạo ra các nghịch lý lớn thì [âm nhạc]
744. 24:31Chu là người biến những nghịch lý đó
745. 24:33thành công việc có thể vận hành được.
746. 24:35Ông có thể nói về sự tin cậy, [âm nhạc]
747. 24:37bình đẳng, tôn trọng và tình hữu nghị
748. 24:39nhưng trong sách Tình bạn không hề ngây
749. 24:41thơ. Đó là một phạm trụ chiến [âm nhạc]
750. 24:43lược được xây dựng trên ký ức danh dự và
751. 24:45lợi ích lâu dài. Chissinger kể rằng Chu
752. 24:48chấp nhận không đòi giải quyết vấn đề
753. 24:49Đài Loan trước khi bằng các vấn đề khác.
754. 24:52Đó là một sự nhượng bộ về [âm nhạc]
755. 24:53trình tự chứ không phải là từ bỏ nguyên
756. 24:55tắc. Đây là một kiểu linh hoạt rất đặc
757. 24:57trưng, tức là giữ vững mục tiêu cuối
758. 24:59cùng nhưng không buộc [âm nhạc] mọi thứ
759. 25:01phải hoàn tất ngay lập tức. Khi Nixon
760. 25:03tới Bắc Kinh vào tháng năm 1972, Mao đã
761. 25:06gặp ông gần như ngay sau khi ông vừa
762. 25:08đến. Mao không đi sâu vào nhiều câu hỏi
763. 25:11cụ thể mà đậy phần [âm nhạc] việc sang
764. 25:12cho Chu, dùng cách nói đùa, gợi ý, để
765. 25:15lại những khoảng trống và từ chối biến
766. 25:17cuộc [âm nhạc] cặp thành một hiệp ước
767. 25:18ràng buộc. Điều mau không làm có lẽ còn
768. 25:20quan trọng hơn những gì ông nói. Ông
769. 25:23không biến Đài [âm nhạc] Loan thành một
770. 25:24tối hậu thư, không đặt ra hạng chót và
771. 25:26không đe dọa phải giải quyết ngay lập
772. 25:28tức. Vấn đề này được [âm nhạc] đặt sang
773. 25:30một bên để ưu tiên cho bức tranh chiến
774. 25:31lược lớn hơn. Thông cáo Thượng Hải là
775. 25:34một thành tựu ngoại giao đặc biệt vì nó
776. 25:35không cố giả vờ rằng hai bên đã đồng ý
777. 25:37với nhau màu bát bỏ kiểu thông cáo
778. 25:39[âm nhạc] đầy sáu ngữ thông thường. Thay
779. 25:41vào đó, văn bản đặt lập trường riêng của
780. 25:43Trung Quốc và Mỹ cạnh nhau [âm nhạc] rồi
781. 25:45tìm điểm hội tụ ở việc phản đối bá quyền
782. 25:47tại khu vực Châu Á, Thái Bình Dương. Đó
783. 25:49là một bài học ngoại giao rất sâu sắc.
784. 25:52Đôi khi [âm nhạc] hòa bình không bắt đầu
785. 25:53từ việc thống nhất niềm tin. Nó bắt đầu
786. 25:55từ việc công nhận những khác biệt một
787. 25:57cách thành thật nhưng không để những
788. 25:59khác biệt ấy phá hủy lợi ích chung. Sau
789. 26:01thời của NXON quan [âm nhạc] hệ Mỹ,
790. 26:04Trung phát triển thành một dạng bán liên
791. 26:06minh nhằm chống lại Liên Xô. [âm nhạc]
792. 26:08Đây không phải là một liên minh chính
793. 26:09thức có nghĩa vụ pháp lý. Trung Quốc sau
794. 26:12những kinh nghiệm [âm nhạc] với Liên Xô
795. 26:13không muốn bị ràn buộc hay phụ thuộc vào
796. 26:15bất kỳ ai, Mỹ cũng không muốn phải gánh
797. 26:17chịu một cam kết vô hạn. Hai bên phối
798. 26:19hợp với nhau vì có trung một nỗi lo về
799. 26:21gấu Bắc Cực vốn là cách các lãnh đạo
800. 26:24Trung Quốc [âm nhạc] gọi Liên Xô. Tuy
801. 26:26nhiên, Mao vẫn nhấn mạnh rằng Trung Quốc
802. 26:27phải chuẩn bị để đứng một mình dựa
803. 26:29[âm nhạc] vào sức chịu đựng của dân
804. 26:30chúng, công sự xuống trường và hạt kê.
805. 26:33Điều này đã tạo ra nhiều hiểu lầm trong
806. 26:35quá trình hợp tác khi Mỹ nói sẽ bảo vệ
807. 26:37Trung Quốc trước sự bao vây của
808. 26:38[âm nhạc] Xet mau có thể nghe thấy sự
809. 26:40thương hại hoặc ý đồ kiểm soát. Khi
810. 26:43Kissinger đề xuất thiết lập đường dây
811. 26:44nóng để tránh chiến tranh vô tình, mau
812. 26:47lại nhìn thấy một cái ô hạt nhân mà
813. 26:48Trung Quốc không muốn nhận lấy. Cái sư
814. 26:50ngờ kể lại những đối thoại này với sự
815. 26:52thích thú của một người từng trực tiếp
816. 26:54tham gia. Nhưng ở đây, [âm nhạc] người
817. 26:56đọc cần nhìn nhận thêm một tầng ý nghĩa
818. 26:57khác. Những cuộc đối thoại cấp cao có
819. 27:00thể tạo ra sự hiểu biết chiến lược giữa
820. 27:01[âm nhạc] một vài cá nhân. Nhưng chúng
821. 27:03không tự động tạo ra lòng tin giữa các
822. 27:05hệ thống, các xã hội hay các thế hệ lãnh
823. 27:07đạo. Vụ bê bối Watergate đã làm rõ giai
824. 27:10hạn đó. Khi Nixon từ chức, Bắc Kinh
825. 27:13không chỉ thấy một tổng thống Mỹ thất
826. 27:15bại [âm nhạc] mà họ còn thấy khả năng Mỹ
827. 27:17bị chia rẽ trong nội bộ Quốc hội hạn chế
828. 27:19quyền hành pháp và chính sách đối ngoại
829. 27:20mất đi tính liên tục. [âm nhạc] Từ góc
830. 27:22nhìn của Trung Quốc, một đối tác không
831. 27:24đáng tin, không nhất thiết là đối tác
832. 27:26thù địch. [âm nhạc] Tuy nhiên, đó là một
833. 27:27đối tác mà họ không thể đặt toàn bộ an
834. 27:30ninh quốc gia vào đó. [âm nhạc] Đây
835. 27:31chính là điểm mà Kissinger nhắc đi nhắc
836. 27:33lại Trung Quốc có thể hợp tác sâu nhưng
837. 27:36sẽ luôn giữ lại một tầng tự chủ chiến
838. 27:38lược. [âm nhạc] Sau khi Mao qua đợi,
839. 27:40cuộc đấu tranh quyền lực vẫn tiếp tục
840. 27:42nhưng sự trở lại của Đặng Tiểu Bình đã
841. 27:44đánh dấu một bước chuyển hướng sâu sắc.
842. 27:46Đặng từng bị thanh [âm nhạc] trừng và
843. 27:47chịu những tổn thất nghiêm trọng trong
844. 27:49cách mạng văn hóa, bao gồm cả những bi
845. 27:51kịch gia đình. Có lẽ vì thế phong cách
846. 27:54của ông hiện lên hoàn toàn khác với mao
847. 27:56ngắn gọn. Thực tế ít thích diễn giải
848. 27:58triết [âm nhạc] học và tập trung vào
849. 27:59việc gì thực sự hiệu quả. Đặng không phủ
850. 28:02nhận việc Mao đã thống nhất đất nước,
851. 28:04khôi phục niềm tự hào [âm nhạc] dân tộc
852. 28:06và đưa Trung Quốc trở lại vị thế được
853. 28:07thế giới coi trọng. Nhưng ông nhìn thấy
854. 28:09rõ giới hạn của một xã hội [âm nhạc] chỉ
855. 28:11được vận hành bằng nhiệt tình của ý thức
856. 28:13hệ. Cô nói đói nghèo không phải là chủ
857. 28:15nghĩa xã hội, là một sự đảo [âm nhạc]
858. 28:17chiều lớn, không chỉ dừng lại ở khẩu
859. 28:19hiệu kinh tế. Nó đã thay đổi tiêu chuẩn
860. 28:21[âm nhạc] của tính chính danh thay vì
861. 28:23hỏi xã hội có thuần khiết về ý thức hệ
862. 28:25hay không. đặng đặt câu hỏi liệu xã hội
863. 28:27có giúp người dân thoát nghèo, có tạo
864. 28:29[âm nhạc] ra năng lực tri thức, sản
865. 28:31lượng và đời sống tốt hơn hay không? Hội
866. 28:33nghị Trung ương năm 1978 [âm nhạc] đã
867. 28:35đưa cải cách và mở cửa thành đường lối
868. 28:37chính thức. Khi đó, nông nghiệp được
869. 28:39trao thêm sáng kiến, công nghệ và vốn
870. 28:41nước ngoài được tiếp nhận, đồng thời tư
871. 28:43[âm nhạc] duy được khuyến khích giải
872. 28:44phóng khỏi những công thức có sẵn đặng
873. 28:46diễn giải cải cách bằng một nguyên tắc
874. 28:48nổi tiếng là tìm [âm nhạc] kiếm sự thật
875. 28:50từ thực tế. Điều này cho phép ông tái sử
876. 28:52dụng di sản của Mao mà không bị trói
877. 28:54buộc bởi cách áp dụng máy móc di sản
878. 28:56[âm nhạc] ấy. Tuy nhiên, cải cách của
879. 28:58Đặng không đồng nghĩa với việc tự do hóa
880. 29:00chính trị theo mô hình phương Tây. Đây
881. 29:01là mâu thuẫn trung tâm mà Kissinger
882. 29:03không hề né tránh. Đặng muốn giải phóng
883. 29:05năng lực kinh tế, tri thức và sản kiến
884. 29:08địa phương, nhưng ông không chấp nhận đa
885. 29:10nguyên chính trị nếu điều đó có thể dẫn
886. 29:11tới hỗn loạn. Từ góc nhìn của người kể
887. 29:14chuyện, [âm nhạc] đây là điểm cần được
888. 29:16giữ nguyên trong mọi đánh giá về phép
889. 29:17màu Trung Quốc. Tân trưởng kinh tế không
890. 29:19thể xóa được câu hỏi về quyền lực, tự do
891. 29:22và phẩm giá cá nhân, [âm nhạc] nhưng
892. 29:23ngược lại cũng không thể hiểu được lựa
893. 29:25chọn của Đặng nếu tách nó khỏi ký ức về
894. 29:27thầy quân phiệt, nội chiến, đói kém và
895. 29:29cách mạng văn hóa. [âm nhạc] Một xã hội
896. 29:31đã trải qua hỗn loạn sâu sắc có thể đặt
897. 29:33sự ổn định ở vị trí cao hơn một xã hội
898. 29:35có truyền thống thể chế khác. Điều đó
899. 29:37giúp chúng ta giải thích cho lựa chọn
900. 29:39của họ chứ không tự [âm nhạc] động biện
901. 29:40minh cho mọi lựa chọn đó. Các chương về
902. 29:43chiến tranh Trung Việt năm 1979 là một
903. 29:46trong những đoạn khó độc nhất về mặt đạo
904. 29:48đức. Kissinger mô tả cuộc chiến này như
905. 29:50nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thách thức hiệp
906. 29:52ước phòng thủ Việt Xô, kiểm tra giới hạn
907. 29:54can thiệp của Moscow và phá thế bao vây
908. 29:56chiến lược mà Trung Quốc cảm nhận từ
909. 29:57phía bắc xuống Đông Nam Á. [âm nhạc]
910. 29:59Trong logic đó, Việt Nam không chỉ đơn
911. 30:01thuần là một quốc gia láng diện. Với Bắc
912. 30:03Kinh, Việt Nam gắn liền với Liên Xô
913. 30:05Campuchia, Đông Dương và một khả năng
914. 30:07bao [âm nhạc] vây rộng hơn. Đặng cho
915. 30:09rằng không thể chờ đến khi Việt Nam mở
916. 30:10rộng ảnh hưởng sâu hơn rồi mới bắt đầu
917. 30:13phản ứng. Nhưng chính Kissinger cũng
918. 30:15thừa nhận rằng cả Mỹ lẫn Trung Quốc từng
919. 30:17đánh giá sai tính tự chủ [âm nhạc] của
920. 30:19Hà Nội. Việt Nam không chỉ đơn thuần là
921. 30:21công cụ của một cượng quốc nào đó mà họ
922. 30:23đang theo đuổi mục tiêu độc lập dân tộc
923. 30:25và một trật tự Đông Dương theo cách
924. 30:27riêng của mình. Đây là một lời nhắc nhở
925. 30:29quan trọng [âm nhạc] rằng khi các cường
926. 30:31quốc nhìn một nước nhỏ chỉ như quân cờ
927. 30:33trên bàn cờ lớn, họ thường bỏ qua ý chí
928. 30:35và ký ức của chính quốc gia [âm nhạc]
929. 30:36đó. Đặc biệt, mối quan hệ với Khơ Me đỏ
930. 30:39đã phơi bày những giới hạn của chính trị
931. 30:41quyền lực thuần túy. Trong nỗ lực ngăn
932. 30:43chặn ảnh hưởng của Việt Nam và Liên
933. 30:45[âm nhạc] Xô tại Campuchia, các lực
934. 30:47lượng chống Việt Nam đã được hỗ trợ,
935. 30:49trong đó Khơme đỏ là lực lượng tổ chức
936. 30:51tốt nhất. Tuy nhiên, chính lực lượng này
937. 30:53đã gây ra những tội ác thảm khóc đối với
938. 30:55chính người dân Campokia. [âm nhạc]
939. 30:57Kisinger thừa nhận rằng điều này không
940. 30:59thể được xem là một thắng lợi về mặt đạo
941. 31:00đức và đó là một nhận định cần phải được
942. 31:03giữ lại thật rõ ràng.
943. 31:04>> [âm nhạc]
944. 31:05>> Một thành công về địa chính trị nếu phải
945. 31:06đánh đổi bằng sự dung túng cho thảm họa
946. 31:08nhân đạo thì không thể được kể như
947. 31:10[âm nhạc] một nước cờ thông minh đơn
948. 31:11thuần. Đây cũng là một phản biện cần
949. 31:13thiết đối với chính phong cách của cuốn
950. 31:15sách. [âm nhạc] Kissinger rất giỏi trong
951. 31:17việc giải thích lý do tại sao các quốc
952. 31:19gia hành động theo lợi ích nhưng việc
953. 31:21hiểu rõ động cơ không nên biến thành sự
954. 31:23miễn trừ trách nhiệm đạo đức.
955. 31:25>> [âm nhạc]
956. 31:25>> Cải cách kinh tế đã tạo ra sự tăng
957. 31:26trưởng nhưng đồng thời cũng kéo theo làm
958. 31:28phát tham nhũng, bất bình đẳng sự xuất
959. 31:31hiện của các nhóm lợi ích mới và những
960. 31:32[âm nhạc] kỳ vọng chính trị mới. Khi xã
961. 31:35hội được khuyến khích tư duy độc lập hơn
962. 31:37trong kinh tế và đời sống [âm nhạc] thì
963. 31:38câu hỏi về quyền tham gia chính trị trở
964. 31:41nên khó tránh khỏi. Kẻ chết của Hội Diệu
965. 31:44Ban vào năm 1989 đã trở [âm nhạc] thành
966. 31:47chất xúc tác cho các cuộc biểu tình bụng
967. 31:48nổ. Những yêu cầu ban đầu vốn liên quan
968. 31:51đến tham nhũng, lạm phát, [âm nhạc] tự
969. 31:53do báo chí, điều kiện đại học và cải
970. 31:54cách chính trị đã dần lan rộng ra toàn
971. 31:56xã hội. [âm nhạc] Theo Kissinger, cuộc
972. 31:59khủng hoảng này leo than bởi những thông
973. 32:00tin sai lệch, phán đoán sai, các tranh
974. 32:03cãi nội bộ và sự thu hẹp dận của khả
975. 32:05năng thỏa hiệp. Nhưng kết cục vẫn là một
976. 32:07cuộc đàn áp khốc liệt vào ngày 4 tháng 6
977. 32:10khiến hình
978. 32:10>> [âm nhạc]
979. 32:11>> ảnh đặng từ một nhà cải cách chuyển
980. 32:12thành biểu tượng của quyền lực cưỡng chế
981. 32:14trong mắt công chúng toàn cầu. Không có
982. 32:16cách diễn giải chiến lược nào nên làm mờ
983. 32:18đi sự thật nhân bản ấy. Kissinger cố
984. 32:20gắng đắt quyết định của Đặng vào trong
985. 32:22nỗi sợ về sự hỗn loạn lịch sử của Trung
986. 32:24Quốc. Ông cho rằng lãnh đạo Bắc Kinh
987. 32:27nhìn nhận sự bất ổn tại một quốc gia
988. 32:28đông dân như một nguy cơ không chỉ cho
989. 32:31Trung Quốc mà còn cho toàn bộ trật tự
990. 32:32khu vực. Đó là một cách giải thích quan
991. 32:35trọng nhưng giải thích không đồng nghĩa
992. 32:36với việc tha thứ. Phản ứng của Mỹ sau đó
993. 32:39lại đặt ra một mâu thuận [âm nhạc] khác
994. 32:41là phải phản đối vi phạm nhân quyền đến
995. 32:43mức độ nào mà không làm phá hủy hoàn
996. 32:45toàn quan hệ với một quốc gia đang cải
997. 32:46cách, [âm nhạc] có vai trò chiến lược và
998. 32:48sẽ ngày càng mạnh lên. Bush đã lựa chọn
999. 32:51cách kết hợp giữa việc lên án và đình
1000. 32:53chỉ một số hợp tác nhưng vẫn tránh đối
1001. 32:55đầu toàn diện. Ở đây, Kissinger tranh
1002. 32:57[âm nhạc] luận cho chính sách tham gia
1003. 32:59thay vì cô lập. Ông cho rằng các giá trị
1004. 33:01cần được theo đuổi nhưng việc áp đặt
1005. 33:03chúng từ bên ngoài có thể tạo ra phản
1006. 33:05ứng dân tộc chủ nghĩa và làm mất đi hiệu
1007. 33:07quả. Đây là một lập luận đáng cân nhắc
1008. 33:09nhưng cũng không nên [âm nhạc] chấp nhận
1009. 33:11quá dễ dàng. Nếu tính thực tế luôn được
1010. 33:13dùng để hoảng các câu hỏi về nhân quyền,
1011. 33:16nó có thể [âm nhạc] trở thành tên gọi
1012. 33:17lịch sự của sự thỏa hiệp vô thời hạn.
1013. 33:19Thách thức thật sự không phải là chọn
1014. 33:21giữa đạo đức và lợi ích mà là biến các
1015. 33:23cam kết đạo [âm nhạc] đức thành cách
1016. 33:25hành động có tác dụng thay vì chỉ là
1017. 33:27biểu tượng hay khẩu hiệu. Giang
1018. 33:28[âm nhạc] Trạch Dân và một Trung Quốc
1019. 33:30hội nhập sâu vào thế giới. Sau sự kiện
1020. 33:32Thiên An Môn và sự sụp đổ của Liên Xô,
1021. 33:35Trung Quốc vốn có thể đã chọn con đường
1022. 33:36đóng cửa trở lại. Thế nhưng dưới thời kỳ
1023. 33:39lãnh đạo của Giang Trạch Dân, [âm nhạc]
1024. 33:40con đường mà quốc gia này lựa chọn lại
1025. 33:42là hội nhập sâu rộng hơn vào thế giới.
1026. 33:44Ban đầu ông Giang không sở hữu hào quang
1027. 33:46cách mạng hay một nền [âm nhạc] tảng
1028. 33:48quyền lực quá mạnh mẽ. Ông vốn được xem
1029. 33:50là một nhân vật chuyển tiếp trong bộ máy
1030. 33:52lãnh đạo. Tuy nhiên, nhà ngoại giao
1031. 33:54Kissinger lại mô tả ông là một vị lãnh
1032. 33:56đạo có khả năng làm mềm hóa hình ảnh của
1033. 33:58Trung Quốc thông qua sự thân thiện, tính
1034. 34:00hài hước, [âm nhạc] khả năng ngoại ngữ,
1035. 34:02âm nhạc và những cuộc trò chuyện cởi mở.
1036. 34:04Điều thú vị là phong cách cởi mở đó
1037. 34:06không hề thay thế cho sự cứng rắn về các
1038. 34:08lợi ích cốt lõi. Đối với ông Giang,
1039. 34:10ngoài vấn [âm nhạc] đề Đài Loan, Trung
1040. 34:11Quốc và Mỹ không có tranh chấp lớn nào
1041. 34:13không thể quản lý được. Nhưng Đài Loan
1042. 34:16vẫn luôn là vấn đề chủ quyền [âm nhạc]
1043. 34:17không thể thương lượng. Thập niên 1990
1044. 34:20đã cho thấy quan hệ Mỹ và Trung Quốc
1045. 34:22bước sang một [âm nhạc] giai đoạn hoàn
1046. 34:23toàn khác. Khi Liên Xô không còn tồn
1047. 34:25tại, nền tảng trung về chống bá quyền
1048. 34:27[âm nhạc] cũng dận suy yếu. Thay vào đó,
1049. 34:30các vấn đề mới nổi lên là thương mại, tổ
1050. 34:32chức thương mại thế giới, nhân quyền,
1051. 34:34Đài Loan, [âm nhạc] công nghệ, ưu thế
1052. 34:35quân sự và những câu hỏi về mô hình
1053. 34:37chính trị. Chính quyền Clinton từ gắn
1054. 34:39quy chế tối huệ quốc với các yêu cầu về
1055. 34:41nhân quyền. Tuy nhiên, chính sách đặt
1056. 34:43điều kiện này đã rơi vào bế tắc vì Bắc
1057. 34:45Kinh [âm nhạc] xem đó là sự can thiệp.
1058. 34:47còn Washington lại không đủ đồng thuận
1059. 34:48để đẩy vấn đề này đến cùng. Cuối cùng Mỹ
1060. 34:51đã gia hạn quy chế tới Huệ Quốc mà gần
1061. 34:53như [âm nhạc] không kèm theo điều kiện
1062. 34:55nào. Chissinger đọc tình huống này như
1063. 34:57một bằng chứng cho thấy việc đối đầu
1064. 34:59bằng áp lực đạo đức rất dễ thất bại.
1065. 35:02Nhưng cũng có thể hiểu theo một cách
1066. 35:03khác là khi hai nước phụ thuộc lẫn nhau
1067. 35:05về kinh tế ngày càng lớn, các công cụ
1068. 35:08chính trị truyền thống của một [âm nhạc]
1069. 35:09bên sẽ bị suy yếu. Điều này không có
1070. 35:11nghĩa là nhân quyền không quan trọng mà
1071. 35:13nó cho thấy quyền lực kinh tế đã tạo ra
1072. 35:15những giới hạn mới cho việc theo
1073. 35:16[âm nhạc] đuổi các mục tiêu đạo đức.
1074. 35:18Dưới thời kỳ của ông Giang, Trung Quốc
1075. 35:20đã tăng trưởng mạnh mẽ, chuẩn bị gia
1076. 35:22nhập tổ chức thương mại thế giới, khôi
1077. 35:24phục Hồng Kông trong hòa bình, mở rộng
1078. 35:26thương mại và bước vào vai trò toàn cầu.
1079. 35:28Đến cuối giai đoạn này, câu hỏi không
1080. 35:30còn là liệu Trung Quốc có hội nhập hay
1081. 35:32không. Câu hỏi đặt ra là một Trung Quốc
1082. 35:34đã hội nhập sâu [âm nhạc] nhưng vẫn giữ
1083. 35:36hệ thống chính trị riêng sẽ được nhìn
1084. 35:38nhận như một đối tác, một đối thủ hay là
1085. 35:40[âm nhạc] một thứ gì đó nằm ở giữa. Dưới
1086. 35:42thời kỳ của Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo,
1087. 35:45Trung Quốc đã cố gắng định nghĩa sự lớn
1088. 35:47mạnh của mình bằng khái niệm trổi dậy
1089. 35:48hòa bình và sau đó là phát triển hòa
1090. 35:51bình. Ý tưởng này xuất phát từ một nhận
1091. 35:53thức rất thực tế rằng lịch sử cho thấy
1092. 35:55nhiều cường quốc trổi dạy thường đi kèm
1093. 35:57với chiến tranh, [âm nhạc] bá quyền và
1094. 35:59tranh giành thuộc địa. Trung Quốc muốn
1095. 36:01khẳng định rằng mình có thể phát triển
1096. 36:03mà không cần lặp lại con đường đó.
1097. 36:04[âm nhạc] Năm 2010, Đại Bỉnh Quốc đã
1098. 36:07nhấn mạnh rằng phát triển hòa bình không
1099. 36:09phải là thủ thuật náo mình trợ thời,
1100. 36:11cũng không phải là biểu hiện của sự yếu
1101. 36:13đuối. [âm nhạc]
1102. 36:14Theo ông, toàn cầu hóa khiến sự hợp tác
1103. 36:16trở thành điều kiện sống còn và Trung
1104. 36:18Quốc đã phát triển suốt ba thập kỷ bằng
1105. 36:20cách gắn kết nhân tài cũng như tài
1106. 36:21[âm nhạc] nguyên của mình vào hệ thống
1107. 36:23quốc tế. Đây là một lập luận có sức
1108. 36:25thuyết phục nhất định. Một quốc gia phải
1109. 36:27nuôi sống hơn 1 tỷ dân, [âm nhạc] vẫn
1110. 36:29đang đối mặt với nghèo đói trên lệch
1111. 36:31vùng miền, quá trình đô thị hóa và giả
1112. 36:33hóa dân số [âm nhạc] nên họ có lý do rất
1113. 36:35mạnh mẽ để ưu tiên cho một môi trường ổn
1114. 36:37định. Tuy nhiên, lợi hứa về hòa bình
1115. 36:40luôn phải đối [âm nhạc] diện với vấn đề
1116. 36:41niềm tin. Các nước láng giền không chỉ
1117. 36:44nghe những tuyên bố suông, họ còn nhìn
1118. 36:46vào năng lực quân sự, các tranh chấp
1119. 36:48lãnh thổ, [âm nhạc] hoạt động trên biển
1120. 36:50và cả giọng điệu dân tộc chủ nghĩa trong
1121. 36:52không gian công cộng. Chrissinger lưu ý
1122. 36:54rằng sau cuộc khủng hoảng tài chính năm
1123. 36:562007 [âm nhạc] đến 2008 và thành công
1124. 36:59của thế vận hội Bắc Kinh, một số tiếng
1125. 37:01nói ở Trung Quốc bắt đầu cho rằng phương
1126. 37:03[âm nhạc] Tây đang suy yếu. Họ cho rằng
1127. 37:05Trung Quốc không cần phải khiêm tốn như
1128. 37:07trước nữa. Những cuốn sách kêu gọi Trung
1129. 37:09Quốc trở thành số một, thậm chí là thay
1130. 37:11thế Mỹ. Có thể [âm nhạc] không phải là
1131. 37:13chính sách chính thức, nhưng chúng phản
1132. 37:14ánh một dòng tâm lý rất đáng chú ý. Đây
1133. 37:17là nơi mà sự khác biệt [âm nhạc] về ngôn
1134. 37:19ngữ trở nên cực kỳ quan trọng. Mỹ thường
1135. 37:21gọi Trung Quốc là một cường quốc đang
1136. 37:23trổi dậy, trong khi Trung Quốc lại có xu
1137. 37:25hướng tự xem mình là một cường quốc đang
1138. 37:27trở lại. Từ trổi dậy gợi ý về một quyền
1139. 37:29lực [âm nhạc] mới đang xuất hiện. Ngược
1140. 37:31lại, từ trở lại lại gợi ý về một trạng
1141. 37:33thái lịch sử tự nhiên được phục hồi sau
1142. 37:35một khoảng thời gian bất thường. Hai
1143. 37:37cách gọi này dẫn đến hai tâm lý hoàn
1144. 37:39toàn khác nhau. [âm nhạc]
1145. 37:40Một bên lo sợ sự thay đổi của trật tự
1146. 37:42thế giới, còn bên kia lại cảm thấy mình
1147. 37:44đang đòi lại vị trí vốn có của mình. Một
1148. 37:46câu hỏi phản biện lớn đặt ra là liệu
1149. 37:48Trung Quốc và Mỹ có bị định mệnh kéo vào
1150. 37:51đối đầu hay không. Ở những chương cuối,
1151. 37:53Kissinger đặt câu hỏi về việc so sánh
1152. 37:55mối quan hệ Trung Quốc Mỹ với [âm nhạc]
1153. 37:56quan hệ Đức Anh trước thế chiến thứ
1154. 37:58nhất. Khi một cường quốc lục địa trổi
1155. 38:00dạy thách thức một cường quốc hải quân
1156. 38:01đang thống trị, liệu chiến tranh có phải
1157. 38:03là kết cục gần [âm nhạc] như không thể
1158. 38:05tránh khỏi? Ông nhắc đến biên bản Crow
1159. 38:07năm 1907 để minh chứng. Ngay cả khi Đức
1160. 38:11tuyên bố không có ý định xâm lược,
1161. 38:12[âm nhạc] một hạm đội Đức đủ mạnh vẫn
1162. 38:14tạo ra mối đe dọa khách quan đối với
1163. 38:15Anh. Điều này cho thấy trong chính trị
1164. 38:18quyền lực, năng lực thực tế đôi khi quan
1165. 38:20trọng hơn mọi lời hứa hẹn. [âm nhạc] Nếu
1166. 38:22áp dụng logic đó vào châu Á, việc Trung
1167. 38:25Quốc tăng cường sức mạnh có thể khiến Mỹ
1168. 38:27và các nước láng giền lo ngại. [âm nhạc]
1169. 38:29Ngược lại, việc Mỹ củng cố hiện diện và
1170. 38:32các liên minh lại khiến Trung Quốc sợ bị
1171. 38:33kiềm chế. Khi đó mọi hành động mang tính
1172. 38:36phòng thủ của bên này đều có thể bị coi
1173. 38:38là bằng chứng của ý đồ tấn công trong
1174. 38:40mắt bên kia. Kisinger cảnh báo rằng cách
1175. 38:42nghĩ này có thể biến thành một lời
1176. 38:43[âm nhạc] tiên chi tự thực hiện. Nếu hai
1177. 38:46bên đã mặc định đối phương là kẻ thù
1178. 38:47trong tương lai thì mọi sự kiện nhỏ đều
1179. 38:50có thể bị diễn giải như một bằng chứng
1180. 38:51cho điều đó. Liên minh sẽ trở nên cứng
1181. 38:54nhắc hơn. Chạy đua vũ trang tăng cao,
1182. 38:56không gian ngoại giao bị thu hẹp và cuối
1183. 38:58cùng một cuộc khủng hoảng tượng trừng
1184. 39:00nhỏ cũng có thể mang theo gánh nặng của
1185. 39:01toàn bộ [âm nhạc] lịch sử. Tuy nhiên,
1186. 39:03phản biện của ông lại nằm ở khái niệm
1187. 39:05đồng tiến hóa Trung Quốc và Mỹ không
1188. 39:07nhất thiết phải trở nên giống nhau để có
1189. 39:09thể cùng tồn tại. Họ có thể đi theo
1190. 39:12những con đường riêng, hợp tác ở những
1191. 39:14nơi lợi ích giao nhau, [âm nhạc] cạnh
1192. 39:16tranh trong những phạm vi có thể kiểm
1193. 39:17soát và cùng tạo ra cơ chế để các cuộc
1194. 39:19khủng hoảng [âm nhạc] không bị leo than.
1195. 39:21Từ đó ông hình dung về một cộng đồng
1196. 39:23Thái Bình Dương. Đây không phải là một
1197. 39:25liên minh chống lại ai đó mà là một cấu
1198. 39:27trúc bao gồm Mỹ, Trung Quốc và các nước
1199. 39:30khác nhằm giúp giảm nỗi sợ Trung Quốc bị
1200. 39:32bao vây và Mỹ bị loại khỏi châu Á. Đây
1201. 39:35là đoạn lý tưởng nhất của cuốn sách
1202. 39:37nhưng đồng thời cũng là đoạn dễ bị chất
1203. 39:39vấn nhất. [âm nhạc] Bởi vì đồng tiến hóa
1204. 39:40nghe có vẻ rất hấp dẫn nhưng nó đòi hỏi
1205. 39:43một mức độ kiềm chế mà các cường quốc
1206. 39:45thường rất khó để duy trì. Nó đòi hỏi Mỹ
1207. 39:48phải chấp nhận rằng họ không thể biến
1208. 39:50đổi Trung Quốc theo hình ảnh của mình
1209. 39:52bằng áp lực. Nó cũng đòi hỏi Trung Quốc
1210. 39:54phải chứng minh rằng năng lực ngày càng
1211. 39:56lớn, không tự động dẫn đến việc áp đặt ý
1212. 39:58chí lên các nước láng giền. Hissinger
1213. 40:01không cho rằng cạnh tranh có thể bị xóa
1214. 40:02bỏ hoàn toàn. Ông nói [âm nhạc] rằng
1215. 40:04cạnh tranh là yếu tố cố hữu nhưng ngoại
1216. 40:07giao phải có nhiệm vụ giới hạn nó trong
1217. 40:08những phạm vi đã được chấp nhận và mở
1218. 40:10rộng không gian cho cạnh tranh hòa bình.
1219. 40:13Đó là một kết luận mang tính thực tế hơn
1220. 40:14là lạc quan. [âm nhạc] Trong cách nhìn
1221. 40:16này, hòa bình không phải là tình bạn
1222. 40:18vĩnh viễn. Nó là một công việc đòi hỏi
1223. 40:20sự kiên nhẫn nhằm ngăn không cho nỗi
1224. 40:22[âm nhạc] sợ hãi biến thành chính sách
1225. 40:23đối ngoại. Cuối cùng chúng ta cần hiểu
1226. 40:25rằng việc đọc về Trung Quốc nên là một
1227. 40:27quá trình tìm hiểu [âm nhạc] chứ không
1228. 40:29phải là việc gắn cho họ một nhãn dáng cố
1229. 40:31định. Điều động lại sau cuốn bàn về
1230. 40:33Trung Quốc không phải là một câu trả lời
1231. 40:35đơn giản về việc [âm nhạc] Trung Quốc là
1232. 40:36mối đe dọa hay là đối tác. Kissinger
1233. 40:39không hề phủ nhận sự cạnh tranh giữa hai
1234. 40:41bên. Ông cũng không bảo chúng ta phải
1235. 40:43lãng quên đi những khác biệt về giá trị,
1236. 40:45nhân quyền, chủ quyền hay quyền lực.
1237. 40:47Điều ông yêu cầu là một thái độ nghiêm
1238. 40:49túc hơn. Chúng ta đừng đánh giá một quốc
1239. 40:51[âm nhạc] gia có lịch sử hàng nghìn năm
1240. 40:53chỉ qua phản ứng của vài tháng. Đừng xem
1241. 40:55mỗi hành động quân sự là bằng chứng đủ
1242. 40:57để kết luận về ý đồ vĩnh viễn và cũng
1243. 41:00đừng coi các tuyên bố hòa bình là đủ để
1244. 41:02xóa bỏ nỗi lo do năng lực quyền lực tạo
1245. 41:04[âm nhạc] ra. Trung Quốc trong cuốn sách
1246. 41:06này là một nền văn minh mang ký ức về
1247. 41:08trung tâm, về sỉ nhục, về hỗn [âm nhạc]
1248. 41:10loạn, về sự tự cường và về hành trình
1249. 41:12trở lại. Trong khi đó, Mỹ là một cường
1250. 41:14quốc mang niềm tin vào các giá trị phổ
1251. 41:16quát, vào vai trò lãnh đạo quốc tế và
1252. 41:18vào khả năng cải tạo trật [âm nhạc] tự
1253. 41:20bằng các nguyên tắc. Hai truyền thống ấy
1254. 41:22không nhất thiết phải hòa làm một. Nhưng
1255. 41:24lịch sử đã cho thấy chúng đã nhiều
1256. 41:26[âm nhạc] lần tìm được cách nói chuyện
1257. 41:27với nhau đúng vào những thời điểm tưởng
1258. 41:29như không còn đường nào khác. Cuộc mở
1259. 41:31cửa giữa Nixon và Mao không xảy ra vì họ
1260. 41:34bỗng nhiên đồng ý với nhau về ý thức hệ.
1261. 41:36Nó xảy ra vì họ hiểu một điều căn bản
1262. 41:38[âm nhạc] rằng nếu cứ tiếp tục nhìn nhau
1263. 41:40bằng những khuôn mẫu cũ, cả hai có thể
1264. 41:42bị đẩy vào một thế giới nguy hiểm hơn.
1265. 41:44[âm nhạc] Vì vậy, bài học cuối cùng của
1266. 41:46cuốn sách không nằm ở một công thức
1267. 41:48ngoại giao nào cả. Nó nằm ở kỷ luật của
1268. 41:50sự thấu hiểu. Muốn tránh xung đột, chúng
1269. 41:52[âm nhạc] ta không chỉ cần biết mình
1270. 41:54muốn gì. Chúng ta còn phải hiểu đối
1271. 41:56phương đang sợ điều gì và phải hiểu rằng
1272. 41:58chính cách ta hành động có thể biến nỗi
1273. 42:00sợ ấy thành hiện thực. Vừa rồi là phần
1274. 42:02tóm tắt và chia sẻ [âm nhạc] về cuốn
1275. 42:04sách Bạn về Trung Quốc. Hy vọng những
1276. 42:06nội dung trong video đã mang đến cho bạn
1277. 42:08những góc nhìn thú vị và hữu ích.
1278. 42:09[âm nhạc]
1279. 42:10Nếu yêu thích cuốn sách này, hãy tìm đọc
1280. 42:12bản đầy đủ để cảm nhận trọn vẹn những
1281. 42:14giá trị mà tác giả muốn truyền tải. Nếu
1282. 42:16thấy video hữu ích, đừng quên nhấn like,
1283. 42:19subscribe và bật chuông thông báo để ủng
1284. 42:21hộ kênh và không bỏ lỡ những video tóm
1285. 42:23tắt sách tiếp theo. Cảm ơn các bạn đã
1286. 42:25theo dõi, [âm nhạc] hẹn gặp lại các bạn
1287. 42:27trong những video tiếp theo của Wedbook.
1288. 42:29Yeah.