AP 7 | Term 2 Week 6: Pamamaraan at Patakarang Kolonyal sa Pilipinas, Cambodia, Myanmar at Vietnam — Transcript

Full transcript

1. 0:00Kumusta kayo? Handa na ba kayo sa
2. 0:02panibago nating malalim na pagtalakay?
3. 0:04Alam niyo sa araw na ito hindi tayo
4. 0:06magmamadali. Dahan-dahan nating
5. 0:08lalakbayin ang kasaysayan para talaga
6. 0:10nating maunawaan kung paano nga ba
7. 0:12sinakop at kinontrol ng mga dayuhan ang
8. 0:15ating rehiyon dito sa Timog Silangang
9. 0:16Asya. Hihimayin natin ito ng mabuti,
10. 0:19hakbang-hakbang para makasigurado akong
11. 0:21bawat isa sa inyo ay lubos na makukuha
12. 0:23ang mga konseptong ito. Magsimula na
13. 0:25tayo. Para alam niyo ang takbo ng ating
14. 0:28pag-aaral, narito ang ating magiging
15. 0:30gabay. Una, tatalakayin natin ang
16. 0:32mismong konsepto ng kolonyalismo.
17. 0:34Ikalawa, ang pagkakaiba ng pamamaraan at
18. 0:37patakaran. Ikatlo, sisilipin natin ang
19. 0:39karanasan ng Pilipinas. Ikaapat, ang
20. 0:42Cambodia at Protektorado. Ikalima, ang
21. 0:44sitwasyon sa Myanmar at Vietnam. At
22. 0:46panghuli, magkakaroon tayo ng pagbubuod
23. 0:49at paghahambing.
24. 0:51Ang konsepto ng kolonyalismo. Dito
25. 0:54ilalatag muna natin ang ating pundasyon.
26. 0:56Unawain muna natin itong mabuti. Kapag
27. 0:59sinabi nating kolonyalismo, ito yung
28. 1:01sistema kung saan kinokontrol ng isang
29. 1:03dayuhang kapangyarihan ang ibang bansa o
30. 1:05teritoryo. Ang dayuhang kapangyarihang
31. 1:07ito, sila 'yung tinatawag nating mga
32. 1:10mananakop. At hindi lang basta gobyerno
33. 1:12ang hawak nila ha. Pati ang mga likas na
34. 1:14yaman, kalakalan at mismong buhay ng mga
35. 1:17tao ay kontrolado nila. Sa ating
36. 1:19pagtalakay ngayon, ang mga pangunahing
37. 1:21mananakop na makikilala natin ay ang mga
38. 1:23bansang Espanya, Pransya at Britanya.
39. 1:26Dungako tayo sa ikalawang bahagi.
40. 1:28Pamamaraan ba o patakaran? Ito ang
41. 1:31pinakamahalagang kasanayan na kailangan
42. 1:33nating matutunan ngayon. Oh, gusto kong
43. 1:35pakinggan niyo itong mabuti dahil kapag
44. 1:37nakuha niyo ito, napakadali na ng mga
45. 1:39susunod. Gagamit tayo ng isang simpleng
46. 1:42analohiya. Isipin niyo na ang bansa
47. 1:44natin ay parang isang bahay. Ang
48. 1:47pamamaraan ito yung paano. Paano
49. 1:50nakapasok at nakuha ng isang estranghero
50. 1:52ang kontrol sa bahay ninyo? Sinira ba
51. 1:54nila yung pinto gamit ang daha? O
52. 1:57nakipagkasundo ba sila na makitira sa
53. 1:59isang kwarto muna? Yan ang pamamaraan.
54. 2:02Maaaring gumamit ng pwersang militar o
55. 2:04dumaan sa kasunduan. Ngayon sa kabilang
56. 2:07banda, ang patakaran. Ito naman 'yung
57. 2:09ano. Ano 'yung mga bagong batas na
58. 2:11ipinatupad nila nong nasa loob na sila
59. 2:13ng bahay. Pinilit ba nila kayong
60. 2:15maghugas ng plato araw-araw? Pinagbayad
61. 2:17ba nila kayo ng renta sa sarili ninyong
62. 2:19bahay? 'Yan ang patakaran tulad ng buwis
63. 2:22o sapilitang paggawa. Kumbaga,
64. 2:24pamamaraan kung paano pumasok. Patakaran
65. 2:28kung ano ang batas sa loob. Malinaw ba?
66. 2:31Sa ikatlong bahagi, susubukan natin ang
67. 2:33ating analohiya sa isang kwentong alam
68. 2:35na alam ninyo. Ang karanasan ng
69. 2:37Pilipinas.
70. 2:38Dito alam naman natin na ang mananakop
71. 2:40ay ang Espanya. Ngayon paano sila
72. 2:42nakapasok? Ang kanilang pamaraan ay sa
73. 2:45pamamagitan ng ekspedisyong militar.
74. 2:48Literal na binali nila ang pinto ng
75. 2:50bahay gamit ang lakas at armas.
76. 2:52Pagkatapos nilang makapasok, nagtatag
77. 2:54sila ng tinatawag na tuwirang pamamahala
78. 2:56o direct rule. Ibig sabihin ang
79. 2:59mananakop mismo ang direktang
80. 3:01kumokontrol sa buong gobyerno. Wala ng
81. 3:03iba, sila na ang nag-iisang boss sa loob
82. 3:05ng bahay. Eh ngayong sila na ang
83. 3:07namumuno sa bahay natin, ano yung mga
84. 3:10patakaran na ipinatupad nila? Una,
85. 3:12nandiyan ang tributo o yung sapilitang
86. 3:15pagbabayad ng buwis? Ikalawa, ang
87. 3:17reduksyon kung saan sapilitang inilipat
88. 3:20o pinagsama-sama ang mga tao sa isang
89. 3:22sentrong bayan para nga naman mas madali
90. 3:24silang bantayan at kontrolin ang mga
91. 3:25Espanyol. At ikatlo ang polo e serbisyo
92. 3:29kung saan inutusan ang mga kalalakihan
93. 3:31na magtrabaho ng walang bayad para sa
94. 3:33mga proyektong kolonyal tulad ng paggawa
95. 3:35ng mga kalsada at tulay. Nakikita niyo
96. 3:37na ba ang pagkakaiba? Pamamaraan yung
97. 3:39pagpasok. Patakaran yung mga batas na
98. 3:41pinasunod sa atin. Ngayon lumipat tayo
99. 3:44sa ikaapat na bahagi. Tingnan natin ang
100. 3:46sitwasyon sa Cambodia upang makilala
101. 3:48natin ang isang bagong konsepto. Ang
102. 3:50protektorado.
103. 3:51Dito dahan-dahan nating unawain itong
104. 3:54tinatawag na protektorado. Sa kaayosang
105. 3:56ito, hindi inalis ang lokal na hari.
106. 3:59Balikan natin 'yung analohiya natin
107. 4:00kanina. Ang hari ay nasa loob pa rin ng
108. 4:03bahay. Nakatira pa rin sa master bedroom
109. 4:05kumbaga. Pero ang mga tagapransya na
110. 4:07pumasok sa bahay ang siyang tunay na may
111. 4:09hawak ng susi at kapangyarihan.
112. 4:11Nilimitahan nila ang kalayaan ng hari at
113. 4:13ang buong pagpapatakbo ng bansa ay nasa
114. 4:15ilalim na ng dayuhan. Isa itong ibang
115. 4:17klase ng pamamaraan ng pananakop. Kaya
116. 4:20sa kaso ng Cambodia, pransya ang
117. 4:22mananakop. Ang pamamaraan nila,
118. 4:24pagtatatag ng protektorato. Pero teka
119. 4:27lang, nanatili nga ang hari, pero
120. 4:29maluwag ba ang mga pres? Hindi. Nagpataw
121. 4:32pa rin sila ng mabibigat na patakaran.
122. 4:34Ang mga bata sa loob ng bahay ay ginawa
123. 4:36pa rin para sa kapakinabangan ng
124. 4:37pransya. Naniningil sila ng mabibigat na
125. 4:40buwis at kinontrol nila ng husto ang
126. 4:41kabuhayan at mga likas na yaman.
127. 4:43Nananatili man ng hari, ang yaman ng
128. 4:45bayan hawak ng dayuhan. Ikalimang bahagi
129. 4:48na tayo. Palawakin pa natin ang ating
130. 4:51pagsusuri at tingnan natin ang nangyari
131. 4:52sa Myanmar at Vietnam. Unahin natin ang
132. 4:55Myanmar. Dito ang mananakop ay ang
133. 4:58Britanya. Tingnan ninyo itong timeline.
134. 5:00Pansinin niyo na hindi naging madali ang
135. 5:02kanilang pagpasok. madugo at matagal
136. 5:04ito. Ginamitan nito ng paulit-ulit na
137. 5:07digmaan. Ang tinatawag nating mga
138. 5:09digmaang anglobermis. At dahil pinilit
139. 5:12nilang sakupin ito gamit ang dahahas
140. 5:13hanggang sa tuluyang makuha noong 1886,
141. 5:16ang naging pamamaraan ng pamamahala nila
142. 5:18ay tuwirang pamamahala. Katulad na
143. 5:20katulad ito ng ginawa ng Espanya sa atin
144. 5:22sa Pilipinas. Kinuha nila ang buong
145. 5:24kontrol. At dahil sila na ang may
146. 5:27direktang kontrol sa Myanmar, ano ang
147. 5:29mga naging patakaran ng Britanya? Aba,
148. 5:31binago nila ang pangangasiwa sa lupa at
149. 5:33naningil ng buwis. Pero ang
150. 5:35pinakamalaking layunin nila ay ang
151. 5:37pagkuha ng yaman. Pinalawak nila ng
152. 5:39husto ang pagtatanim ng bigas para
153. 5:41iluwas at pinutol nila ang maraming
154. 5:43tick. Ito yung napakatibay at
155. 5:45napakamahal na uri ng kahoy. Kinuha nila
156. 5:48ito hindi para sa Myanmar kundi para
157. 5:50payamanin ang sarili nilang bansa, ang
158. 5:52Britanya.
159. 5:54Ngayon lumipat naman tayo sa Vietnam.
160. 5:56Ito napakaganda nitong halimbawa kung
161. 5:58gaano nagiging komplikado ang
162. 5:59kasaysayan. Pransya ulit ang mananakop
163. 6:02dito pero gumamit sila ng pinaghalong
164. 6:04pamamaraan. Sa bahaging timog na tinawag
165. 6:07nilang coaching China, pumasok sila
166. 6:09gamit ang militar at nagtatag ng
167. 6:10tuwirang pamamahala. Walang hari-hari
168. 6:13doon. Pero sa gitna at hilaga na tinawag
169. 6:15nilang Anam at tongkin, nagtatag naman
170. 6:18sila ng protektorado. Isipin niyo 'yun.
171. 6:20Iisang bansa, iisang mananakop pero
172. 6:23magkaiba ang paraan ng pagkontrol
173. 6:24depende kung saang rehiyon. Kahit
174. 6:26magkaiba pa 'yung pamamaraan nila sa
175. 6:28iba't ibang bahagi ng Vietnam, ang mga
176. 6:30patakaran nila ay pare-parehong
177. 6:31napakahigpit. Katulad sa ibang nasakop,
178. 6:34nagpatawang pransya ng buwis at
179. 6:35ipinatupad din ang sapilitang paggawa.
180. 6:38Pinilit nila ang mga mamamayan na
181. 6:39magtrabaho labagman sa kanilang kalooban
182. 6:41para magtanim sa mga pagkalakihang
183. 6:43plantasyon ng kape at goma. Lahat ng
184. 6:45napo-produce dito iniluluwas at
185. 6:47ibinebenta para lang lalong yumaman ng
186. 6:49pransya.
187. 6:51Pagbubuod at paghahambing.
188. 6:53Dito na natin pagtatagpi-tagpiin lahat
189. 6:55ng natutunan natin. Dahan-dahan nating
190. 6:58suriin itong table o matrix. Dito
191. 7:01nakalatag yung bansa. Sino ang
192. 7:03mananakop? Ang pamamaraang ginamit para
193. 7:05makapasok at ang mga patakarang
194. 7:07ipinatupad sa loob. Tingnan ninyo ng
195. 7:09maigi. Ang Pilipinas at Myanmar ay
196. 7:12parehong nakaranas ng tuwirang
197. 7:13pamamahala. Samantalang ang Cambodia ay
198. 7:16ginawang protektorado. Tapos pansinin
199. 7:18niyo yung column ng patakaran.
200. 7:20Kahit na magkakaiba ang mananakop,
201. 7:22mapapansin niyo na halos lahat sila ay
202. 7:23nagpatupad ng sapilitang pagbubuwis at
203. 7:25paggawa at pagkontrol sa yaman.
204. 7:28Napakadali ng makita kung ano ang
205. 7:29magkakapareho at magkakaiba kapag
206. 7:31ganito, 'di ba? Kaya ngayon, paano ba
207. 7:33natin gagamitin itong matrix para gumawa
208. 7:35ng isang napakagandang paghahambing?
209. 7:38Ganito lang kasimple yan. Pangalanan mo
210. 7:40muna ang mga bansa. Sabihin ng isang
211. 7:42pagkakatulad at pagkatapos eh magbigay
212. 7:44ka ng partikular na ebidensya mula sa
213. 7:45matrix para ipakita ang pagkakaiba.
214. 7:48Basahin natin itong halimbawa. Parehong
215. 7:50may dayuhang kontrol ang Pilipinas at
216. 7:51Vietnam. Yan 'yung pagkakatulad. Ngunit
217. 7:54ang Espanya ay gumamit ng tributo at
218. 7:56polo sa Pilipinas. Samantalang ang
219. 7:58pransya ay gumamit ng plantasyon at sa
220. 7:59pilitang paggawa sa Vietnam. Yan ang
221. 8:02tinatawag nating isang napakahusay at
222. 8:04malinaw na pagsusuri. At bago natin
223. 8:06tapusin ang pagtalakay natin sa araw na
224. 8:08ito, meron akong isang mabilis na
225. 8:10katanungan para sa inyo para subukan
226. 8:12kung talagang nakuha natin. Ano ang
227. 8:15isang pagkakaiba sa pagitan ng
228. 8:17pamamaraan na ginamit sa Pilipinas. at
229. 8:19nang ginamit sa Cambodia. Balikan ninyo
230. 8:21sa isip ninyo 'yung analhihiya natin na
231. 8:23bahay kanina. Sino 'yung dayuhang
232. 8:25sapilitang kumuha sa buong pamamahalaan
233. 8:27ng bahay at sino naman yung nag-iwan pa
234. 8:30rin ng hari sa loob ng master bedroom?
235. 8:32Pag-isipan ninyo yan ng mabuti. Muli,
236. 8:35ipagpatuloy natin ang pagtuklas at
237. 8:37malalim na pag-unawa sa ating
238. 8:39napakakulay na kasaysayan. Maraming
239. 8:41salamat sa pakikinig at magkita-ita tayo
240. 8:43muli.