Ang Pambansang Wika mula sa Multilinggwal na Perspektiba | Dr. Althea Enriquez — Transcript

Full transcript

1. 0:01[Musika]
2. 0:29t
3. 0:31g
4. 0:39[Musika]
5. 0:54[Palakpakan]
6. 0:56[Musika]
7. 1:16ang pambansang wika mula sa multilingwal
8. 1:18na perspektiba maraming perspektiba at
9. 1:21paraan kung paano titingnan ang wika
10. 1:23kalakan sa mga paradigm na ito ay mula
11. 1:26sa kanluran at Karaniwan ay may angking
12. 1:29kaibahan kung ilalagay sa konteksto ng
13. 1:31isang multilingual na lipunan gaya ng
14. 1:34Pilipinas lumilitaw ang kaibahang ito
15. 1:37lalo pa't ang kadalasang lente ng
16. 1:39pagsusuri sa wika ay mula sa
17. 1:41monolinggwal na perspektiba Filipino ang
18. 1:44pambansang wika ng Pilipinas na
19. 1:46nakabatay sa lingua Franca ng kapuluan
20. 1:49nilalayo na patuloy itong paunlarin
21. 1:51batay sa mga umiiral na katutubong wika
22. 1:54at mga banyagang wika na may malaking
23. 1:57impluwensya sa bansa Payak at direkta
24. 2:00ang pahayag na ito tungkol sa Filipino
25. 2:03ngunit kakikitaan ng kayamanan at
26. 2:06kasalimuotan lalo pa't kung ang
27. 2:08tradisyonal na pagsusuri sa wika ay mula
28. 2:11sa sinasabing tradisyonal na monolingual
29. 2:13na lente samantalang hayag ang pagkilala
30. 2:17sa multilingual na katangian ng
31. 2:19pambansang wika kung gayon mainam na
32. 2:22balikan at himayin ang mga batayang
33. 2:25konsepto tungkol sa wika upang lubos na
34. 2:27maunawaan ang kalikasan ng Philip
35. 2:30una Ano ang wika isang karaniwang
36. 2:35pagpapakahulugan dito ay tumutukoy ito
37. 2:37sa sistema ng mga arbitraryong vocal
38. 2:40symbol na ginagamit ng mga miyembro ng
39. 2:42isang komunidad sa kanilang komunikasyon
40. 2:45at pakikipag-ugnayan sa isa't isa
41. 2:48sinasabing arbitraryo ito dahil walang
42. 2:51partikular na lohika o tuntunin upang
43. 2:54iugnay ang isang salita halimbawa
44. 2:57ginagamit ang salitang araw para tukuyin
45. 3:00ang globo ng liwanag makikita sa langit
46. 3:03Ngunit walang partikular na katangian sa
47. 3:06bigkas sa Baybay o anyo ng salitang araw
48. 3:10para maging angkop itong gamitin para
49. 3:12dito maaaaring palawakin pa ang
50. 3:15depinisyong ito sinasabi rin na ang wika
51. 3:18ay pinagkasunduan o kombensyonal para sa
52. 3:21isang tiyak na grupo ng mananalita para
53. 3:24sa layunin ng pagkakaunawaan na
54. 3:26tumatagal ito sa mahabang panahon bukas
55. 3:29sa pagbabago at nagiging behikulo sa
56. 3:31pagpapatuloy ng kultura kahit arbitraryo
57. 3:35kinakailangang na pagkasunduan pa rin
58. 3:37ito ng mga mananalita tungkol sa gamit
59. 3:40nito isa pa tumatagal Dapat ito dahil
60. 3:44nakakatugon ito sa pagbabago dinamiko
61. 3:47ito bukas at dahil doon nagiging
62. 3:51lunsaran at tagahatid o tagasalin ng
63. 3:54kultura mula sa isang henerasyon papunta
64. 3:57sa susunod pang dalawa may baryasyon sa
65. 4:01loob ng
66. 4:03wika Kaya kailangang isaalang-alang na
67. 4:06ang wika ay hindi monolitik kong bagay
68. 4:09gumagana ito at nagpapatuloy dahil sa
69. 4:11aktwal na paggamit ng mga mananalita
70. 4:14nito nangyayari ito dahil dinamiko ang
71. 4:17wika at bukas sa pagbabago kung kaya't
72. 4:20umaakma at umaangkop ito sa
73. 4:22pangangailangan ng kanyang mga
74. 4:24mananalita kung gayon kasama sa
75. 4:27pag-unlad ng wika ang pagpasok ng mga
76. 4:29pagbabago bunga ng mga internal na salik
77. 4:33at mga external na impluwensya ito ang
78. 4:36dahilan kung bakit may baryasyon sa loob
79. 4:38ng wika pinakakilalang baryasyon sa wika
80. 4:42ang tinatawag na dialekto na tumutukoy
81. 4:45sa baryasyon sa wika dulot ng pagkakaiba
82. 4:48ng lugar kung kaya't sa wikang Tagalog
83. 4:51halimbawa maririnig ang ilang pagkakaiba
84. 4:54sa mga dialekto nito gaya ng Tagalog
85. 4:56Laguna Tagalog Batangas o Tagalog
86. 4:59Bulacan Pero kailangang isaalang-alang
87. 5:02na hindi lang sa vocabulary nagkakaiba
88. 5:05ang mga dialektong ito halimbawa
89. 5:08sinasabi sa Tagalog Laguna maalinsangan
90. 5:12or mabanas samantalang sa Tagalog
91. 5:15Batangas ito ay mabanas lamang gaya ng
92. 5:18sinabi nung una ang wika ay sistema kaya
93. 5:21hindi lang sa vocabulary sila nagkakaiba
94. 5:24kundi halimbawa pati sa punto sa
95. 5:27pagpapahayag ng mga ekspresyon o ng mga
96. 5:30pangungusap o kaya naman paggamit ng mga
97. 5:33panlapi kung kayat sa Tagalog Bulacan
98. 5:35halimbawa produktibo ang panlaping ma
99. 5:39bagamat ito ang depinisyon ng dialekto
100. 5:42nagdudulot ito ng kalituhan sa karamihan
101. 5:44at naiugnay sa konotasyon ng kababaan
102. 5:48ipinapalagay na ang wikang sinasalita sa
103. 5:51sentro o kabisera ay ang tunay na wika
104. 5:54samantalang ang iba pa na nasa mga
105. 5:56probinsya o nayon ay mga dialekto
106. 5:59nag-ugat ang kaisipang ito sa mga
107. 6:01bansang kadalasan ay may iisang major na
108. 6:05wika na sinasalita ng lahat o halos
109. 6:08lahat ng populasyon at i ilang minor na
110. 6:11wika lamang halimbawa ay ang wikang
111. 6:13Pranses itinuturing na ang Pranses na
112. 6:16sinasalita sa kabisera ng pari ang
113. 6:19mataas na wika samantalang ang Pranses
114. 6:22na sinasalita sa labas nito ay mga
115. 6:24dialekto kaya kahit sa ilang mga
116. 6:27Pilipino Naririnig na tinutukoy nila ang
117. 6:29kanilang wika bilang dialekto lamang
118. 6:32Kung hindi sila tagalungsod Bukod sa
119. 6:35lugar nagdudulot rin ng baryasyon sa
120. 6:37isang wika ang kinabibilangang grupong
121. 6:40panlipunan ng mga mananalita nito gaya
122. 6:43ng dialekto bunsod ito ng magkakasamang
123. 6:46karanasan ng mga mananalita na maaaring
124. 6:49batay sa kanilang edad kasarian trabaho
125. 6:53antas ng edukasyon o katayuang
126. 6:57pang-ekonomiko tinatawag ng mga soleo
127. 7:00ang mga baryasyon ng wikang sinasalita
128. 7:02ng mga grupong ito kaya halimbawa iba
129. 7:05ang wika ng mga bata kaysa sa kabataan
130. 7:09kaysa sa mga nakakatanda iba rin ang
131. 7:12wika ng mga magkakasama sa isang
132. 7:15propesyon Pero kailangang isipin na ang
133. 7:18lahat ng mga ito ay variety lamang
134. 7:20ngiisang wika pantay-pantay silang lahat
135. 7:25kung gayon walang nakakahigit na isang
136. 7:28variety sa ibang bar variety nagkakataon
137. 7:31lamang na sinasabi o kumakabit ng
138. 7:34prestihiyo sa isang partikular na
139. 7:36variety kapag ito ay sinasalita sa isang
140. 7:39lugar katulad ng kabisera o ng lungsod o
141. 7:42ang nagsasalita nito ay tinuturing na
142. 7:45Elite kaiba sa pagiging variety ang
143. 7:48pagiging Magkaibang wika mutual
144. 7:52intelligibility o degree ng
145. 7:55pagkakaunawaan sa pagitan ng dalawang
146. 7:57grupo ng mananalita ang ang karaniwang
147. 8:00pangunahing criteria upang matukoy kung
148. 8:03iisang wika ang sinasalita nila o
149. 8:06magkaiba ito Siyempre kinakailangang
150. 8:09isaalang-alang sa paggamit ng kriterya
151. 8:11ito na ang isa o ang dalawang grupo na
152. 8:15tinutukoy ay hindi bilingual halimbawa a
153. 8:18Ang kaso ng ilang mga panggasinense na
154. 8:21maaaaring dahil sa kinalalagyan ng
155. 8:23probinsya ay nakakaunawa ng wikang
156. 8:26Ilocano Hindi magiging makatotohanan
157. 8:29sabihing iisang wika lang ang
158. 8:31panggasinense at Ilocano kailangang
159. 8:33dalawang patunguhan ang pagkakaunawaang
160. 8:36ito Ibig sabihin lahat ng nagsasalita ng
161. 8:39Ilokano ay nakakaunawa ng Pangasinense
162. 8:42at ganun din sa kaso ng mga nagsasalita
163. 8:44ng Pangasinense kitang-kita ito
164. 8:48halimbawa sa mga bilingual sa parehong
165. 8:51bernakular nila at sa
166. 8:53engles pangatlo multikultural at
167. 8:57multilingual na konteksto
168. 8:59kung gayon batay sa mga basyong ito sa
169. 9:02loob ng kapuluan isa sa konteksto natin
170. 9:05ito sa konteksto ng Pilipinas makikita
171. 9:08ang kayamanan ngayon ng mga wika at mga
172. 9:11wikain sa bansa binubuo ang kapuluan ng
173. 9:14mga manalita ng isang partikular na wika
174. 9:17na sumasalamin sa kanilang natatanging
175. 9:19kultura kung kaya't mas angkop na
176. 9:21gamitin ang katawagang etn linguistic
177. 9:24grupo upang Tukuyin halimbawa ang mga
178. 9:27Tagalog ang mga cebuan ang mga Ilocano
179. 9:31mga Mandaya mga itneg mga Yakan at iba
180. 9:34pa tumatagos ang terminong ito at
181. 9:38pinaghahabi ang magkakasamang karanasan
182. 9:41at kagawian ng mga mananalita nito ano
183. 9:43pa man ang kanilang dialekto o sosyo Leo
184. 9:47sa huling Tala mula sa etn L ng summer
185. 9:50Institute of Linguistics Tinatayang may
186. 9:53humigit kumulang na
187. 9:5510075 wika sa bansa 100
188. 9:59tatlo dito kung kasama ang wikang hindi
189. 10:02katutubo gaya ng wikang engles at mean
190. 10:06Chinese sa ilang mga pagkakataon kung
191. 10:09saan nagtatagpo ang dalawang grupo ng
192. 10:12mananalita at kinakailangan ng
193. 10:15pagkakaunawaan kinakasangkapan ng isang
194. 10:17wika upang maging tulay sa pagkakana
195. 10:19waang ito maaaaring ito ay wika ng isa
196. 10:23sa kanila o iba pang wika kung ano pa
197. 10:26man ang tulay na wikang ito ay tinatawag
198. 10:28na lingua
199. 10:30Franca ang terminong lingua Franca ay
200. 10:34nagmula o sinasabing nagmula sa salitang
201. 10:37italyano noong panahong Medieval
202. 10:40hanggang sa ika-18 siglo buhay na buhay
203. 10:44ang komersyo sa mga dagat at mga pantala
204. 10:47ng mediteraneo na kung saan karamihan sa
205. 10:51mga mangangalakal ay mga italyano kung
206. 10:54kaya't tinawag ang tulay na wikang ito
207. 10:57na lingua Fran
208. 10:59sa ilang mga lugar sa bansa may mga
209. 11:02itinuturing na orihinal na lingua Franca
210. 11:05dahil sa dami na nagsasalita ng wikang
211. 11:07ito sa rehiyong iyon halimbawa sa Norte
212. 11:11Nandoon ang wikang Ilocano sa may
213. 11:14bandang Timog at silangang Visayas ang
214. 11:17Cebuano pati na rin sa kalakhang bahagi
215. 11:20ng Mindanao Tagalog naman kung nandidito
216. 11:23sa may timog Luzon ano-ano ang mga
217. 11:26gampanin ng wika sa lipunan Bukod sa
218. 11:30pangunahing layunin ng wika sa lipunan
219. 11:32na maging kaparaanan ng komunikasyon may
220. 11:35iba rin itong ginagampan ng papel una
221. 11:39maaari itong magsilbi bilang opisyal na
222. 11:41wika bilang opisyal na wika ginagamit
223. 11:44ito sa mga opisyal na transaksyon sa mga
224. 11:47institusyong Panlipunan gaya ng gobyerno
225. 11:50edukasyon negosyo at relihiyon ikalawa
226. 11:54maaari ring magsilbi bilang wikang
227. 11:56panturo ang wika ibig sabihin ito ang
228. 11:59gagamiting medium sa loob ng silid
229. 12:02paaralan uwi ka ng nilalaman sa mga
230. 12:04kagamitang panturo gaya ng mga libro sa
231. 12:07dalawang gampanin na ito kadalasang may
232. 12:10isang tiyak na variety na ginagamit para
233. 12:13sa layuin ng mga ito Ito ang tinutukoy
234. 12:15na standard na variety para sa mga
235. 12:18opisyal na gawain at ang akademikong
236. 12:20variety Para naman sa wikang panturo
237. 12:23kinakailangan isa alang-alang na
238. 12:25tinatawag itong standard dahil
239. 12:27nakatutugon ito sa p pangangailangan ng
240. 12:29mga opisyal na dokumento gayon din ang
241. 12:32tinatawag na akademikong variety ngunit
242. 12:35gaya ng nabanggit tungkol sa baryasyon
243. 12:37ng wika bagamat may prestihiyo na
244. 12:40ikinakabit sa mga ito hindi pa rin dapat
245. 12:43kumawala sa katotohanang kapantay rin
246. 12:46sila ng iba pang variety na may tiyak na
247. 12:49tinutugon ng
248. 12:50pangangailangan at panghuli sa ilang mga
249. 12:53lipunan may tinatampok na wika upang
250. 12:56maging representante ng kanilang bansa
251. 12:59sinisimbolo ng wikang ito ang pagkakaisa
252. 13:02ng mga mamamayan tungo sa Pambansang
253. 13:04pag-unlad Kinikilala ang wikang ito ng
254. 13:07pamahalaan at nagagamit ng kalakhan ng
255. 13:10populasyon ito ang tinatawag na
256. 13:12pambansang wika kung gayon Ano ang
257. 13:15Filipino bilang pambansang wika sa
258. 13:18ganitong sitwasyon makikita ang katayuan
259. 13:21ng Filipino bilang pambansang wika ng
260. 13:24Pilipinas binubuo ng iba't ibang
261. 13:26etnolinguistiko
262. 13:29na may sinasalitang kanya-kanyang wika
263. 13:31bukod pa na ang mga wikang ito ay may
264. 13:33kanya-kanya ring dialekto at sosyolek
265. 13:36may dalawang mahalagang katangian kung
266. 13:39gayon ang Filipino Una ang Filipino ay
267. 13:42de hure ibig sabihin batay sa batas na
268. 13:46pambansang wika nakasaad ito sa
269. 13:49Konstitusyon ng 1987 artikulo L seks 6
270. 13:54hanggang si ikalawa ito ay de facto na
271. 13:58pambansa wika ibig sabihin totoo batay
272. 14:01sa paggamit nito bilang pambansang
273. 14:04lingua Franca ito ang nagsisilbing tulay
274. 14:07na wika para sa pagkakaunawaan ng mga
275. 14:09mamamayan mula sa iba't ibang panig ng
276. 14:12bansa mula sa iba't ibang
277. 14:14etnolinguistiko grupo at magkakaibang
278. 14:16socio linguistic grupo bilang pambansang
279. 14:20lingua Franca kinakailangang tiyakin
280. 14:23kung saan kadalasan makikita ang
281. 14:24ganitong sitwasyon na kung saan
282. 14:27karaniwang nagka kahul bilo ang mga
283. 14:30grupong ito isang lohikal at tunay na
284. 14:33tagpuan ng ganitong sitwasyon ay sa mga
285. 14:36siyudad o sentrong urban gaya ng Metro
286. 14:39Manila siyudad ng Cebu ng Davao at iba
287. 14:42pang malalaking siyudad sa bansa
288. 14:45nakikita kong ngayon ang kasaklawan at
289. 14:47gampanin ng Filipino ito ang pambansang
290. 14:50tulay na wika maaaaring gamitin ang
291. 14:52lahat ng Pilipinong nagmumula sa iba't
292. 14:55ibang etn
293. 14:56linguistika unawaan at magkaisa para sa
294. 14:59isang bansa na hitik sa mga wikang
295. 15:03sinasalita walang iisang grupo sa bansa
296. 15:06na nagmamay-ari nito bagkos lahat ay may
297. 15:10access dito at karapatang mapaunlad ito
298. 15:13kalinsabay ng mga pambansang pag-unlad
299. 15:17at hangarin
300. 15:22[Musika]
301. 15:44[Musika]
302. 15:54[Musika]
303. 15:59k
304. 16:08[Musika]
305. 16:19[Musika]
306. 16:29k
307. 16:30[Musika]
308. 16:48[Musika]
309. 16:59[Musika]
310. 17:19[Musika]