YouTube2Text

Albert Camus "Dżuma" - opracowanie i omówienie lektury obowiązkowej (egzystencjalizm, parabola). — Transcript

by Ponury Polonista · 3,831 words · 739 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:02Lektury obowiązkowe. Albert Kamiduma.
  2. 0:06Moi drodzy, przed nami dzisiaj książka
  3. 0:08dość trudna. W związku z tym zaczniemy
  4. 0:11od tradycyjnego
  5. 0:13łyka kawy, żeby się troszkę pobudzić
  6. 0:16intelektualnie.
  7. 0:18Zapraszam na kawę przy okazji. I cóż,
  8. 0:23możemy chyba powoli przystępować do
  9. 0:26działania. To jest bohaterka naszych
  10. 0:29dzisiejszych zmagań, książka Alberta
  11. 0:32Kami Juma. Książka, która została wydana
  12. 0:37w oryginale w języku francuskim, stąd
  13. 0:39tytuł La Pest. No cóż, dobrze. To w
  14. 0:43takim razie czym się zajmiemy dzisiaj?
  15. 0:46Na pewno powiemy sobie trochę o powieści
  16. 0:48egzystencjalnej. Powiemy sobie o
  17. 0:50powieści paraboli. Powiemy sobie o
  18. 0:52czasie, o miejscu akcji. Powiesz sobie o
  19. 0:54moccie. Powiem sobie przede wszystkim o
  20. 0:57bohaterach drżumy.
  21. 1:00Po kolei. Książka została wydana w roku
  22. 1:041947.
  23. 1:06To będzie dość istotna data, do której
  24. 1:09za moment nawiążę. uchodzi za
  25. 1:12sztandarowy przykład powieści
  26. 1:14egzystencjalnej i powieści parabolik.
  27. 1:16Tymi pojęciami zajmiemy się właśnie już
  28. 1:20w drugiej części naszego dzisiejszego
  29. 1:22spotkania. Albert Kami to twórca
  30. 1:25XXwieczny. On urodził się w roku 1913.
  31. 1:28Zginął w wypadku samochodowym w 1960.
  32. 1:31Francuski pisarz, noblista. On urodził
  33. 1:35się w Algierii, natomiast od 1940
  34. 1:38mieszkał we Francji, gdzie był
  35. 1:39uczestnikiem ruchu oporu, tej
  36. 1:42francuskiej resistance.
  37. 1:45To też będzie istotne dla jednego z
  38. 1:47kontekstów dzieła, o którym sobie
  39. 1:49powiemy za moment. Co z tą dżumą?
  40. 1:53Mamy proszę państwa powieść, która
  41. 1:56zaczyna się od MOTA, ale jeżeli
  42. 1:59pozwolicie to ja tym mottem z książki
  43. 2:03Daniela def
  44. 2:06opowiem trochę później. Natomiast
  45. 2:09zacznijmy może od takich spraw
  46. 2:11podstawowych. Spróbujmy sobie określić
  47. 2:14czas i miejsce akcji Jumy. Potem sobie
  48. 2:17powiemy trochę o akcji i o bohaterach i
  49. 2:21wreszcie dojdziemy do tych znaczeń
  50. 2:23bardziej skomplikowanych. Czas akcji
  51. 2:26zostaje tak naprawdę określony już w
  52. 2:29pierwszym zdaniu. Ciekawe wypadki,
  53. 2:33które są tematem tej kroniki zaszły w
  54. 2:381940
  55. 2:40roku w oranie. Tutaj jest 194 kropka,
  56. 2:44prawda? Czyli nie wiemy, który dokładnie
  57. 2:46to jest rok. Wiemy, że 1940 któryś.
  58. 2:51Skoro powieść została napisana w roku
  59. 2:561947 i w tym 47 została wydana, no to
  60. 3:00domyślamy się, że akcja rozgrywa się w
  61. 3:03pierwszej połowie lat 40, czyli w czasie
  62. 3:09kiedy na świecie szalała II wojna
  63. 3:14światowa.
  64. 3:16zapamiętujemy
  65. 3:18kiedy dokładnie na jakiej dokładnie
  66. 3:21przestrzeni czasowej rozgrywa się akcja
  67. 3:23utworu. Wiemy, że jest to około 10
  68. 3:25miesięcy. Popatrzcie,
  69. 3:27początek zostaje dość dokładnie
  70. 3:30określony.
  71. 3:31Akcja rozpoczyna się rankiem 16
  72. 3:35kwietnia, kiedy doktor Bernard R wyszedł
  73. 3:39ze swojego gabinetu i tak dalej, i tak
  74. 3:40dalej, czyli zaczyna się 16 kwietnia,
  75. 3:44trwa do końca roku i do początku
  76. 3:47następnego.
  77. 3:49Trzymujemy na samym końcu taką
  78. 3:52informację, że w lutym o świcie w piękny
  79. 3:57poranek lutowy otwierają się bramy
  80. 4:01miasta. Wtedy też mieszkańcy Oranu
  81. 4:03zaczynają świętować koniec drzumy. W
  82. 4:06związku z tym mamy od połowy kwietnia do
  83. 4:10lutego akcję utworu około 10 miesięcy.
  84. 4:14Rzecz jest podzielona na pięć
  85. 4:16zasadniczych części, które odpowiadają
  86. 4:21różnym kolejnym fazom rozprzestrzeniania
  87. 4:25się zarazy. Co jest treścią utworu?
  88. 4:29Treścią utworu jest właśnie dżuma,
  89. 4:32tytułowa, zaraza, z którą bohaterowie
  90. 4:37muszą podjąć jakąś walkę, wobec której
  91. 4:40muszą się opowiedzieć.
  92. 4:43Miejsce akcji. Miejscem akcji jest
  93. 4:47wyłącznie Oran. Oran, miasto, które
  94. 4:52zostaje określone jako miasto zwykłe,
  95. 4:55miasto niczym się nie wyróżniające. Jest
  96. 4:59to prefektura francuska na wybrzeżu
  97. 5:01algierskim. Przypominam, Francja jako
  98. 5:04państwo kolonialne miało swoje kolonie
  99. 5:07miało swoje wpływy. No i między innymi
  100. 5:11właśnie Algieria [parsknięcie]
  101. 5:14była francuska.
  102. 5:17Tam w Algierii przecież urodził się
  103. 5:21Albert Kamin. W Oranie wybucha epidemia
  104. 5:26dżumy i na 9 10 miesięcy miasto zostaje
  105. 5:32zamknięte,
  106. 5:33zostaje poddane kwarantannie. Nikomu nie
  107. 5:37wolno z miasta wyjechać. Nikogo też do
  108. 5:40miasta się nie wpuszcza. To dla tych z
  109. 5:43państwa, którzy myślicie na przykład o
  110. 5:45zdawaniu egzaminu maturalnego na
  111. 5:46poziomie rozszerzonym? Też ważna
  112. 5:50informacja. [odchrząknięcie] Mamy tutaj
  113. 5:52do czynienia ze szczególnym sposobem
  114. 5:54konstruowania przestrzeni akcji w dziele
  115. 5:57literackim. Przestrzeń zostaje
  116. 6:00zamknięta. No generalnie jeżeli akcja
  117. 6:03powieści rozgrywa się w mieście no to
  118. 6:06mamy do czynienia z jakimś zamknięciem
  119. 6:08przestrzeni. Ale tutaj to zamknięcie
  120. 6:11następuje w sposób jednoznaczny,
  121. 6:14dobitny. Dlaczego? Dlatego z
  122. 6:16literackiego punktu widzenia, że my
  123. 6:19możemy dokładniej przyglądać się
  124. 6:21bohaterom. Możemy przyglądać się ich
  125. 6:24decyzjom, jakie podejmują. Możemy
  126. 6:26przyglądać się konsekwencjom tych
  127. 6:28decyzji. Oni są jakby uwięzieni pod
  128. 6:31lupą. Oglądamy, patrzymy, oceniamy, co
  129. 6:35się z nimi dzieje. Czyli od zamknięcia
  130. 6:39do otwarcia miasta mamy tutaj właśnie
  131. 6:44całą akcję Dumy.
  132. 6:47Powieść Alberta Kami określana jest jako
  133. 6:50powieść parabola, a więc taka, którą
  134. 6:53możemy odczytywać na wielu
  135. 6:55płaszczyznach. kolejnymi płaszczyznami,
  136. 6:58sensami nadanymi zajmiemy się tak jak
  137. 7:01powiedziałem w drugiej części. Natomiast
  138. 7:03w tej chwili zwracam waszą uwagę, że w
  139. 7:06warstwie tekstowej, tej która nas będzie
  140. 7:08interesować bardziej w tym momencie,
  141. 7:11jest to historia walki ludzi z epidemią.
  142. 7:16Jest to pretekst dla pisarza do
  143. 7:19analizowania, do badania ludzkich
  144. 7:22postaw, do badania przyjmowanych przez
  145. 7:26nich zachowań wobec śmiertelnego
  146. 7:29zagrożenia. Jest to też powieść kronika,
  147. 7:33ponieważ kronika stanowi zapis
  148. 7:36autentycznych wydarzeń. My tutaj wiemy,
  149. 7:40że autentycznej prawdziwej dzumy nie
  150. 7:43było w tym czasie w Oranie.
  151. 7:46Ale cała akcja zostaje tak realistycznie
  152. 7:49przedstawiona, że mamy właśnie takie
  153. 7:52kronikarskie wrażenie. Tym bardziej, że
  154. 7:57przebieg choroby i walkę z nią poznajemy
  155. 7:59z dwóch perspektyw. Jest to narracja
  156. 8:02trzecioosobowa.
  157. 8:04Nie zdradzę wielkiej tajemnicy, jeżeli
  158. 8:06powiem, że na końcu tym obiektywnym
  159. 8:09trzecioosobowym narratorem okazuje się
  160. 8:12główny bohater doktor Bernard L.
  161. 8:15Ale też mamy narrację pierwszoosobową.
  162. 8:17To są zapiski Jeana Taru, drugiego
  163. 8:20ważnego bohatera, tego właśnie takiego
  164. 8:22kronikarza
  165. 8:24Jumy.
  166. 8:25To co, co to w takim razie powiedzmy
  167. 8:28sobie słów kilka o bohaterach utworu.
  168. 8:32Głównym bohaterem, jak wspomniałem, jest
  169. 8:35doktor Bernard Rie, który traktuje życie
  170. 8:38jako posłanie. Dla niego jego życie jest
  171. 8:44misją niesienia ludziom pomocy. On bez
  172. 8:47wahania stanie do walki z chorobą. On
  173. 8:50bez wahania opowie się po stronie
  174. 8:52słabych, chorych, pokonanych, czyli tych
  175. 8:56właśnie, którym powinien jako lekarz
  176. 8:58służyć. Doktor [parsknięcie]
  177. 9:01Rie stanie się przykładem postawy
  178. 9:03altruistycznej, przepełnionej
  179. 9:05człowieczeństwem.
  180. 9:07mówi na przykład: "Obchodzi mnie tylko
  181. 9:09to, żeby być człowiekiem".
  182. 9:13Tak jak powiedziałem wcześniej, on jest
  183. 9:17przepełniony poczuciem misji. Będzie
  184. 9:21mówił: "Nie chodzi o bohaterstwo,
  185. 9:24ale o uczciwość". To jest taki symbol
  186. 9:28etyki zaangażowania, nie pozostawania
  187. 9:32biernym. Co ciekawe, jest to człowiek
  188. 9:36niewierzący w Boga. Jest ateistą, ale
  189. 9:41stanowi przykład postaci moralnie
  190. 9:42pięknej, nieskazitelnej. Niektórzy
  191. 9:45mówią, że jest świętym bez Boga. To
  192. 9:48zresztą ta kategoria świętości bez Boga
  193. 9:51podejmowana jest w samym tekście. Jest
  194. 9:54też Prometeuszem.
  195. 9:57Jego charakter został ukształtowany
  196. 10:00trwale. [odchrząknięcie]
  197. 10:01Jest
  198. 10:03prawy. Nie zmieni swoich poglądów. Jako
  199. 10:06bohater literacki on będzie statyczny.
  200. 10:10Co ciekawe, kiedy wygrywa z dżumą, kiedy
  201. 10:14Juma zostaje pokonana, doktor Rie nie
  202. 10:20bawi się razem z innymi mieszkańcami
  203. 10:25Oranu. On zdaje sobie sprawę, że wirus
  204. 10:29zarazy nie został całkowicie pokonany.
  205. 10:32jest zaraz jest tylko uśpiony. Bakcyl
  206. 10:36dżumy nigdy nie umiera. Nawiązując
  207. 10:39[parsknięcie] do tytułu eseju Alberta
  208. 10:44Kami Mitsyzyfa, o którym powiem jeszcze
  209. 10:47jeszcze później, można sobie zadać
  210. 10:49pytanie, czy Riee jest w związku z tym
  211. 10:51takim syzyfem. No bo popatrzcie,
  212. 10:55poświęcił swoje życie, poświęcił swoje
  213. 10:58zdrowie, poświęcił swoją rodzinę w walce
  214. 11:01z dżumą. Pokonał, ale nie do końca. Żona
  215. 11:06doktora Riee wyjechała na krótko przed
  216. 11:09wybuchem dżumy z Oranu, żeby się leczyć
  217. 11:12w sanatorium górskim. Tam umarła. Wtedy
  218. 11:16do doktora przyjechała jego matka, żeby
  219. 11:19zająć się domem podczas nieobecności.
  220. 11:23żony Rie. Więc to jest człowiek, który
  221. 11:25poświęca swoje szczęście, który nie,
  222. 11:27którego nie będzie przy żonie w momencie
  223. 11:30śmierci, a jednak on się nie waha, a
  224. 11:34jednak to stanięcie do walki z zarazą,
  225. 11:40walka z chorobą, jaką ta dżuma wywołuje
  226. 11:44u ludzi, jest u doktora Rie oczywistą
  227. 11:50decyzją.
  228. 11:52Drugą postacią bardzo bliską
  229. 11:56w sposób ideowy doktorowi jest jego
  230. 11:58współpracownik i jednocześnie przyjaciel
  231. 12:01Jean Taru.
  232. 12:04Wiemy, że to jest mężczyzna jeszcze
  233. 12:06młody, taki tęgi. Dwie wyróżniające się
  234. 12:10grube brwi są takim wyznacznikiem jego
  235. 12:14twarzy. On przybył do Oranu na krótko
  236. 12:17przed wybuchem zarazy. tutaj zamieszkał
  237. 12:20i w momencie kiedy wybuchła Juma,
  238. 12:23zaangażował się bez wahania w pomoc y
  239. 12:27doktorowi Rie i w walkę z Jumą.
  240. 12:31Dlaczego? Wydaje się, że dwa wydarzenia
  241. 12:35z wczesnych jego lat, z młodości
  242. 12:40zadecydowały o takim, a nie innym
  243. 12:42charakterze tej postaci. Yyy, po
  244. 12:45pierwsze to była działalność ojca, który
  245. 12:47był zastępcą prokuratora, który kiedyś
  246. 12:50kiedyś zaprosił swojego syna, czyli
  247. 12:52właśnie młodego Jeana Taru na rozprawę,
  248. 12:55podczas której miał wygłosić mowę
  249. 12:57oskarżycielską i w tej swojej
  250. 12:59kunsztownej przemowie domagał się kary
  251. 13:03śmierci. Jean Taru jednak nie bardzo
  252. 13:06zachwycił się swoim ojcem. bardziej
  253. 13:09przejęty był i wstrząśnięty był widokiem
  254. 13:12oskarżonego, takiego właśnie
  255. 13:14przerażonego, małego człowieczka,
  256. 13:18którego gdzieś tam zbrodnia była na
  257. 13:20drugim planie. Na pierwszym planie było
  258. 13:23jego przerażenie. I później kiedy już
  259. 13:26Taru opuścił swój dom rodzinny, był
  260. 13:30uczestnikiem
  261. 13:32egzekucji. Zobaczył jak zabija się
  262. 13:35człowieka, jaki to jest drastyczny
  263. 13:39moment i zrozumiał, że takie idee
  264. 13:46mogą prowadzić do zabijania. A więc jego
  265. 13:50misją stała się walka ze złem, czyli z
  266. 13:55wszelkimi rodzajami śmierci. Tam przede
  267. 14:00wszystkim, gdzie ona zbiera swoje
  268. 14:02okrutne żniwo. Popatrzcie jaki to jest
  269. 14:06paradoks. Coś co wydaje nam się moralne,
  270. 14:08coś co nam się wydaje etyczne, coś co
  271. 14:10nam się wydaje usankcjonowane prawnie,
  272. 14:13może prowadzić do zabicia człowieka. Tak
  273. 14:17jest właśnie z karą śmierci. Je taru
  274. 14:20uważa, że to nie jest dobre, to jest
  275. 14:24zło. A ze złem trzeba będzie walczyć. I
  276. 14:27to jest właśnie misja życia Jeanataru.
  277. 14:29Walka ze złem.
  278. 14:32On bez wahania przyłączy się, tak jak
  279. 14:34powiedziałem, do doktora Rie. będzie
  280. 14:36organizował ekipy ratunkowe niosące
  281. 14:40pomoc zakażonym i będzie walczył z
  282. 14:46dżumą, pisząc jednocześnie ten swój tę
  283. 14:49swoją kronikę wydarzeń.
  284. 14:52Każdy z nas nosi w sobie dżumę i w
  285. 14:56związku z tym trzeba czuwać nad sobą
  286. 14:59bezustannie. To powie taruc. Nie można
  287. 15:03rezygnować z żadnej możliwości wzięcia
  288. 15:05[odchrząknięcie] udziału w walce ze
  289. 15:07złem.
  290. 15:09Taru
  291. 15:11jest postacią tragiczną.
  292. 15:14Zdaję sobie sprawę, że nasz los jest
  293. 15:16absurdalny. My musimy walczyć ze złem,
  294. 15:18ale zło jest przecież elementem świata.
  295. 15:22My nie wymarzemy zła
  296. 15:27z rzeczywistości,
  297. 15:30ale trzeba to robić. trzeba walczyć,
  298. 15:32choćby miało to nas kosztować życie. I
  299. 15:35tak właśnie stanie się z Jeanem Taru,
  300. 15:38który zarazi się dzumą i umrze.
  301. 15:43Jeśli spojrzeć na bohaterów utworu, to
  302. 15:47na pewno bardzo ciekawą postacią i
  303. 15:51wydaje mi się, że bardziej złożoną od
  304. 15:54Rie i Taru jest ojciec Panelu. To jest
  305. 15:58zakonnik, to jest kaznodzieja.
  306. 16:01On jest bohaterem dynamicznym. On się
  307. 16:04zmieni wewnętrznie
  308. 16:07w czasie
  309. 16:09zmagań z zarazą. początkowo
  310. 16:14wyznaje takie bardzo ortodoksyjne
  311. 16:16stanowisko
  312. 16:17jako głęboko wierzący chrześcijanin nie
  313. 16:20potrafiący się odnaleźć w tej
  314. 16:22rzeczywistości ucieknie się do i to da
  315. 16:26wyraz w pierwszym swoim kazaniu do
  316. 16:29takiego przekonania że dżuma bierze się
  317. 16:32z grzechów ludzkich i jest karą za złe
  318. 16:35postępki
  319. 16:38w pewnym momencie jednak
  320. 16:41nastąpi w nim przełom włączy się do
  321. 16:45czynnej walki z zarazą. Na pewno nie bez
  322. 16:49powodu, bo będzie jedną z takich
  323. 16:53przyczyn widok śmierci niewinnych
  324. 16:56dzieci.
  325. 16:58Tego przecież nie można racjonalnie
  326. 17:01wytłumaczyć. To budzi zagubienie. To
  327. 17:05powoduje zagubienie. I taki właśnie
  328. 17:07będzie ojciec Panelubo. Drugie jego
  329. 17:10kazanie. yyy będzie pełne już wahań,
  330. 17:14będzie pełne jakiegoś takiego poczucia
  331. 17:17słabości człowieka cierpiącego. On nie
  332. 17:20będzie już takim wszechwiedzącym,
  333. 17:23bezwzględnym,
  334. 17:25zerojedynkowym,
  335. 17:26ortodoksyjnym
  336. 17:28chrześcijaninem. On będzie człowiekiem,
  337. 17:31który sam cierpi. Będzie takim chiobem
  338. 17:34yyy zachęcającym jednak wiernych do
  339. 17:37przyjęcia postawy aktywnej, mówiącym do
  340. 17:40nich, by zaczęli tutaj zacytuję chodzić
  341. 17:44w ciemności trochę na ślepo, starając
  342. 17:48się czynić dobro, [odchrząknięcie]
  343. 17:50nie szukając osobistego zbawienia.
  344. 17:53wskazuje tym samym, że miłość boża jest
  345. 17:59miłością trudną. Jest miłością trudną.
  346. 18:03Jest miłością, która wymaga od nas wielu
  347. 18:08poświęceń. I takie najwyższe poświęcenie
  348. 18:12stanie się też udziałem ojca Panelu.
  349. 18:14Pamiętajcie, że on zarazi się yyy dżumą
  350. 18:18i umrze.
  351. 18:20Z pozostałych bohaterów jest jeszcze
  352. 18:23trzech, wydaje mi się, ważnych. Oto
  353. 18:26dziennikarz Raymond Rber. Yyy, Romber
  354. 18:31yyy znalazł się w Oranie yyy w związku z
  355. 18:35jakimś dziennikarstwem, z dziennikarskim
  356. 18:37śledztwem, które prowadzi. Tutaj złapała
  357. 18:40go y dżuma, tutaj złapała go zaraza i
  358. 18:44yyy miasto zostało zamknięte. Romber
  359. 18:48czuje się w nim uwięziony wbrew swojej
  360. 18:51woli. Czuje się tutaj obcy. On jest
  361. 18:54przekonany, że nic nie łączy go z
  362. 18:56zarazą. On nie ma tutaj nic wspólnego.
  363. 18:59Dodatkowo tęskni za kobietą, którą
  364. 19:01zostawił. Nazywa ją swoją żoną. Uważa,
  365. 19:05że ma prawo do miłości.
  366. 19:08W związku z tym swoją aktywność przede
  367. 19:12wszystkim zwróci na próby wydostania się
  368. 19:15z miasta. Nie można tego zrobić już
  369. 19:17oficjalnie. Nie można tego zrobić drogą
  370. 19:20legalną. Oran jest objęty kwarantanną.
  371. 19:23Oran jest miastem zamkniętym. W związku
  372. 19:25z tym Romber dostanie się w środowisko
  373. 19:29przemytników, ludzi, którzy zajmują się
  374. 19:32tak zwaną kontrabandą i mogą go z miasta
  375. 19:36wydostać. To trzeba za to zapłacić.
  376. 19:39Trzeba też uzbroić się w cierpliwość.
  377. 19:41Ten proces trwa dość długo. W
  378. 19:44międzyczasie Raumber, który zna
  379. 19:48doktora Rie, zaczyna z nim współpracować
  380. 19:51i zaczyna pomagać
  381. 19:54chorym na Zumę. Zaczyna nieść pomoc w
  382. 19:57oddziałach ratunkowych. No i co? I
  383. 19:59przychodzi moment dokonania wyboru.
  384. 20:02Okazuje się, że jest pojawiła się
  385. 20:05wreszcie możliwość opuszczenia Oranu i
  386. 20:09wtedy Ramber podejmuje decyzję, że
  387. 20:13zostaje. Można by rzec pokonał swoje
  388. 20:16słabości. Zostaje, on będzie nagrodzony,
  389. 20:20bo jak miasto zostanie w lutym otwarte,
  390. 20:23no to jego ukochana do niego przyjedzie.
  391. 20:28Yyy, dwie postaci nam jeszcze zostały.
  392. 20:31Domyślacie się o kim chcę powiedzieć. Na
  393. 20:35pewno Kotar. Kotar to jest handlarz, y,
  394. 20:39handlarz winami, który ma coś na
  395. 20:42sumieniu. To jest człowiek, który
  396. 20:45popełnił jakieś przestępstwo. Nie wiemy
  397. 20:47dokładnie o co chodzi, ale musiałoby być
  398. 20:50coś złego. Ja mam pewne podejrzenia, ale
  399. 20:54może zostawię je dla siebie. To jest coś
  400. 20:57bardzo, bardzo niefajnego.
  401. 21:01Gryzie to kotarda.
  402. 21:04Niszczy go to od środka do tego stopnia,
  403. 21:06że on próbuje popełnić samobójstwo.
  404. 21:08Wtedy też poznaje go doktor Rie. Y, co
  405. 21:13ciekawe, yy, wybuch zarazy
  406. 21:18sprawia, że problemy z prawem
  407. 21:22na pewien czas odsuwają się od kotarda,
  408. 21:25ponieważ policja, ponieważ stróże
  409. 21:28porządku mają na głowie coś innego.
  410. 21:31Kotard jest szczęśliwy. To jest chyba
  411. 21:34jedyna osoba w całym oranie, którą
  412. 21:38cieszy wybuch Dzumy i których, które,
  413. 21:42która nie przejmuje się aż tak bardzo
  414. 21:44kolejnymi ofiarami śmiertelnymi, a
  415. 21:47przecież ludzie umierają już w pewnym
  416. 21:51momencie tysiącami.
  417. 21:54Totar, nie ma nic przeciwko, żeby ta
  418. 21:57dżuma trwała jak najdłużej, bo przecież,
  419. 22:02bo przecież daje mu to poczucie
  420. 22:04bezpieczeństwa. Niepokoi go, że zaczyna
  421. 22:09zaraza słabnąć. I wreszcie, kiedy dżuma
  422. 22:12przemija, kiedy bramy zostają w ten
  423. 22:15piękny lutowy poranek otwarte, Kotear
  424. 22:18się załamuje, zamyka w mieszkaniu i
  425. 22:22zaczyna strzelać do ludzi. zostaje potem
  426. 22:25ujęty przez siły porządkowe, jeszcze
  427. 22:27pobity i wsadzony do więźniarki.
  428. 22:33Ostatnia, szósta postać to Joseph Gron,
  429. 22:3950letni
  430. 22:40urzędnik merostwa, człowiek niezbyt
  431. 22:44bogaty, wręcz ubogi. On nigdy nie
  432. 22:48dorobił się na swojej pracy. Jest
  433. 22:51urzędnikiem dość podrzędnego szczebla.
  434. 22:54Nie może awansować, bo nikt się z nim
  435. 22:57nie liczy. Nikt jakoś nie przejmuje się
  436. 23:00jego losem. Jego żona opuściła go już
  437. 23:04dawno temu, ale on ciągle cierpi z tego
  438. 23:07powodu.
  439. 23:08Ma jednak ambicję.
  440. 23:11Chce napisać książkę, która rzuci
  441. 23:14wszystkich na kolana. Sprawi, że wydawca
  442. 23:16powie do współpracowników: "Panowie,
  443. 23:19kapelusze z głów Szapuba
  444. 23:22angażuje się w walkę z Jumą". Ciekawe,
  445. 23:25że Rie tego nijakiego takiego żadnego
  446. 23:28człowieka uzna za swojego przyjaciela.
  447. 23:33John nie ma zbyt wiele czasu na życie
  448. 23:36towarzyskie, ponieważ jemu czas wolny od
  449. 23:39pracy i wolny od walki z dżumą wypełnia
  450. 23:43właśnie misja, pisanie książki.
  451. 23:46Dyskutuje o tej książce ze swoimi
  452. 23:49przyjaciółmi.
  453. 23:50Cyzeluje bowiem pierwsze zdanie.
  454. 23:55stara się, by ono było idealne, by było
  455. 23:59doskonałe.
  456. 24:02Kiedy zachoruje na dżumę, nawiasem
  457. 24:05mówiąc wyzdrowie, kiedy zachoruje na
  458. 24:08dżumę, wydaje się, że sobie nie da rady,
  459. 24:12prosi przyjaciela, prosi doktora Rie, by
  460. 24:15ten spalił rękopis jego powieści. No
  461. 24:18wtedy oczywistym się staje, że tych
  462. 24:22kilkadziesiąt stron, nad którymi on
  463. 24:24pracował przez lata, to jest tylko to
  464. 24:29pierwsze zdanie cyzelowane
  465. 24:33do granic możliwości.
  466. 24:37Jedyny efekt jego pracy to jest to jedno
  467. 24:41jedyne zdanie, poza które nie wyszedł.
  468. 24:44Jakby kolejny syzyw, prawda? Kolejny
  469. 24:47człowiek, który ciągle robi to samo,
  470. 24:51powtarza, powtarza dążąc do jakiegoś
  471. 24:56ideału.
  472. 24:58No dobrze, mamy sześciu bohaterów, mamy
  473. 25:02sześć postaw wobec dżumy i wobec życia.
  474. 25:07No to pozostaje nam zastanowić się nad
  475. 25:10problemami
  476. 25:12dżumy jako
  477. 25:15powieści parabolicznej i dżumy jako
  478. 25:18powieści egzystencjalnej.
  479. 25:21Zacznijmy może od dżumy jako powieści
  480. 25:24paraboli.
  481. 25:26Proszę zwróćcie uwagę, że utwór
  482. 25:29poprzedza moto.
  483. 25:32Jest to motto z książki, już wam pokażę.
  484. 25:35Jest to motto z książki Daniela de F
  485. 25:39Dziennik roku zarazy. Rzecz ukazała się
  486. 25:42w roku 179.
  487. 25:44Dotyczyła autentycznej, autentycznej tym
  488. 25:47razem zarazy, jaka nawiedziła Anglię w
  489. 25:50roku 1660.
  490. 25:5260. To motto brzmi [odchrząknięcie] jest
  491. 25:55rzeczą równie rozsądną
  492. 25:59ukazać jakiś rodzaj uwięzienia przez
  493. 26:02inny.
  494. 26:04Jak ukazać coś, co istnieje rzeczywiście
  495. 26:07przez coś innego, co nie istnieje.
  496. 26:12No mamy tu pewną podpowiedź. Wybór Motta
  497. 26:16nigdy nie jest wyborem przypadkowym. On
  498. 26:19zawsze będzie ukierunkowywał czytelnika
  499. 26:23w stronę, na której autorowi zależy. W
  500. 26:27tym przypadku Kami zdaje się podkreślać,
  501. 26:31że tytułowa dzuma charakter wielkiej
  502. 26:34metafory.
  503. 26:36Ukazuje
  504. 26:38coś, co rzeczywiście istnieje przez coś,
  505. 26:40co nie istnieje. Ukaże pewien rodzaj
  506. 26:44uwięzienia przez inny rodzaj uwięzienia.
  507. 26:49Czyli że oprócz warstwy tekstowej, czyli
  508. 26:53o tym, co sobie mówiliśmy, o wybuchu
  509. 26:56dżumy, która zaczęła pustoszyć Oran, o
  510. 27:00zamknięciu miasta, o walce z tą dżumą,
  511. 27:03najpierw przegranej, potem wygranej, o
  512. 27:06otwarciu bram miasta, czytamy na
  513. 27:09płaszczyźnie tekst, ale ta cała dżuma,
  514. 27:13ta cała epidemia jest metaforą, jest
  515. 27:16pretekstem do tego,
  516. 27:18[odchrząknięcie]
  517. 27:18żebyśmy wznieśli się na kolejne warstwy
  518. 27:21znaczeniowe, żebyśmy szukali sensów nad
  519. 27:25danych, żebyśmy szukali kolejnych
  520. 27:29znaczeń.
  521. 27:30No więc jak odczytywać
  522. 27:34dżumę? Czym jest dżuma? Niektórzy mówią,
  523. 27:39że będzie to metafora wojny.
  524. 27:42I teraz wróćmy do czasu i miejsca akcji.
  525. 27:45Pamiętacie, sygnalizowałem, że wrócimy
  526. 27:47do tego. Mianowicie, skoro powieść
  527. 27:50ukazała się w roku 47, akcja rozgrywa
  528. 27:53się w latach 40, no to domyślamy się, że
  529. 27:57rozgrywa się w czasie wojny. To jest
  530. 27:59więcej niż pewne. Wojna, II wojna
  531. 28:02światowa wybuchła w 1939, skończyła się
  532. 28:05w 45, więc cała pierwsza połowa lat 40
  533. 28:09to są czasy wojny. Dżuma może być
  534. 28:12metaforą wojny. Dżuma może być metaforą
  535. 28:16ideologii nazistowskiej, która zaraża
  536. 28:18ludzi, która zatapia pływ ich dusze,
  537. 28:22która prowadzi w efekcie do śmierci
  538. 28:24milionów. Popatrzcie, że Francuzi byli
  539. 28:28właśnie takim państwem, które nawet
  540. 28:31wytworzyło w sobie takiego dziwacznego
  541. 28:34potworka jak Vishi, takie marionetkowe
  542. 28:37państwo kolaborujące z Hitlerem. I
  543. 28:41później z tą kolaboracją na państwową
  544. 28:45skalę oni musieli się musieli się
  545. 28:47rozliczać. Jest cała rzesza tych
  546. 28:51zarażonych nazizmem. jest cała rzesza
  547. 28:54tych kolaborujących i jest rezystący,
  548. 28:57jest ruch oporu. Są ci, którzy walczą z
  549. 29:00zarazą ideologii nazistowskiej, tych,
  550. 29:03którzy walczą z nazistami, tych, którzy
  551. 29:05biorą udział w wojnie po stronie po
  552. 29:08stronie y właśnie narodów napadniętych
  553. 29:11przez Hitlera i jego [odchrząknięcie]
  554. 29:13sojuszników. zwyciężają yyy 8 maja 1945
  555. 29:19roku Niemcy kapitulują, ale czy to
  556. 29:22kończy totalitarne ideologie? Nie, one
  557. 29:27przecież [odchrząknięcie] trwają do
  558. 29:29dziś.
  559. 29:32No to idźmy dalej. Oprócz metafory
  560. 29:34wojny, drzuma może być też metaforą
  561. 29:36śmierci. Metaforą śmierci, czyli momentu
  562. 29:40ostatecznego. My się boimy śmierci. My
  563. 29:43jesteśmy
  564. 29:44naznaczeni tym myśleniem ciągłym o
  565. 29:49śmierci. Yyy,
  566. 29:51śmierć nigdy nie zniknie. Zawsze
  567. 29:55będziemy umierali. W związku z tym my
  568. 29:57zawsze będziemy przyjmowali jakieś
  569. 30:00postawy wobec śmierci.
  570. 30:03Tak nawiasem mówiąc, ta interpretacja
  571. 30:06przekonuje mnie najmniej. Yyy,
  572. 30:09najbliższa jest mi metafora wojny i
  573. 30:11najbliższa jest mi najszersza,
  574. 30:13najogólniejsza yyy możliwość odczytania
  575. 30:16dżumy jako metafory zła. W ogóle zło
  576. 30:20towarzyszy przecież człowiekowi od
  577. 30:22samego początku jego dziejów. Jest
  578. 30:25przeciwieństwem dobra. Może przyjąć
  579. 30:28nieskończoną ilość postaci. I teraz
  580. 30:32właśnie możemy odczytywać dżumę jako
  581. 30:35historię takiej jednej z wielu
  582. 30:39potyczek w walce człowieka
  583. 30:44ze złem, borykania się ze złem, które
  584. 30:47jest w świecie, ale które jest także w
  585. 30:50nim samym. Popatrzcie jak kończy się
  586. 30:56dżuma. Kronika nie może być kroniką
  587. 31:01ostatecznego zwycięstwa.
  588. 31:03Może być tylko świadectwem tego, co
  589. 31:06należało wypełnić i co niewątpliwie
  590. 31:10powinni wypełniać nadal wbrew terrorowi
  591. 31:14i jego niestrudzonej broni. Mimo
  592. 31:16rozdarcia osobistego
  593. 31:19zła przecież nie da się wyplenić. Zło
  594. 31:22będzie tak samo jak ten bakcyl dżumy.
  595. 31:25Będzie tak samo jak epidemii. Można
  596. 31:28uśpić, można
  597. 31:31wygrać bitwę, ale wojna będzie trwała
  598. 31:36bezustannie.
  599. 31:38No i wreszcie ostatnie bardzo ważne
  600. 31:42zagadnienie, mianowicie drzuma jako
  601. 31:43powieść egzystencjalną. Tutaj
  602. 31:46błyskawiczny kontekst. Egzystencjalizm
  603. 31:48to kierunek filozoficzny i również
  604. 31:51literacki, który swoimi korzeniami sięga
  605. 31:54jeszcze do połowy XIX wieku. Był taki
  606. 31:57duński filozof Syren Kirkegor
  607. 32:00i on właśnie zwrócił uwagę na taką
  608. 32:04beznadziejność
  609. 32:05sytuacji w jakiej znajduje się człowiek.
  610. 32:08zmuszony do bezustannych wyborów albo
  611. 32:11albo i dramatycznie szukający, czy
  612. 32:14wybrać doczesność, czy wybrać wieczność,
  613. 32:17czy zamknąć sobie wybierając doczesność
  614. 32:20drogę do wieczności, czy wybierając
  615. 32:22wieczność skazać się na cierpienie w
  616. 32:24doczesności. [odchrząknięcie]
  617. 32:26W 20 latach w Niemczech, w 20 latach już
  618. 32:29XX wieku w Niemczech ten egzystencjalizm
  619. 32:32się rozwinął. to Martin Heidegger, to
  620. 32:34Karl Jaspers. W 40 latach we Francji
  621. 32:38pojawili się kolejni, jakby takie
  622. 32:40kolejne pokolenie egzystencjalistów Jean
  623. 32:42Paul Sart, no i właśnie Albert Kami,
  624. 32:46którzy zwracali uwagę
  625. 32:49na miejsce i rolę jednostki
  626. 32:53w świecie. Egzystencjaliści
  627. 32:56pokazywali, że człowiek musi przede
  628. 32:59wszystkim dokonywać bezustannych
  629. 33:02wyborów. Niestety przy dokonywaniu tych
  630. 33:06wyborów jesteśmy wolni, ale jesteśmy
  631. 33:10osamotnieni.
  632. 33:13Ale to my będziemy
  633. 33:15odpowiedzialni za swoje decyzje, bo nie
  634. 33:17ma nikogo, na kogo można by zrzucić
  635. 33:21odpowiedzialność za wybory. To my musimy
  636. 33:25nadać swojemu istnieniu sens. Jesteśmy w
  637. 33:28tym absurdalni,
  638. 33:31bo czyż może być jakiś wyższy sens
  639. 33:35życia? Egzystencjaliści
  640. 33:38byli ateistami.
  641. 33:41Nie mogli znaleźć uzasadnienia śmierci,
  642. 33:45uzasadnienia cierpienia, ale czy to
  643. 33:47znaczy, że byli pesymistami
  644. 33:51niewidzącymi sensu życia?
  645. 33:54Albert Kami w 1942 roku napisał taki
  646. 33:58słynny esej MIT Syzyfa. Popatrzcie jak
  647. 34:01kilkakrotnie już mówiąc o dumie
  648. 34:05przywołałem postać Syzyfa. Przeczytam
  649. 34:08wam na koniec kilka krótkich fragmentów
  650. 34:12z mitu Syzyfa Alberta Kami z tego
  651. 34:16właśnie eseju i może zobaczycie
  652. 34:20jakąś jakiś promyk. nadziei jakieś,
  653. 34:24jakiś taki powiew optymizmu w dżumie z
  654. 34:2947 roku. Z wyroku [odchrząknięcie] bogów
  655. 34:33Syzyf musiał nieustannie toczyć pod górę
  656. 34:35głaz, który znalazwszy się na szczycie
  657. 34:39spadał siłą własnego ciężaru. Bogowie
  658. 34:42nie bez racji doszli do wniosku, że nie
  659. 34:44ma straszniejszej kary niż praca
  660. 34:46bezużyteczna i bez nadziei. Prawda? My
  661. 34:50wiemy to. Y, to jest taka metafora życia
  662. 34:54ludzkiego. Nie ma nic gorszego niż życie
  663. 34:57bezużyteczne i życie pozbawione nadziei.
  664. 35:02Czy możemy swojemu życiu nadać sens? Czy
  665. 35:05możemy znaleźć jakiś pożytek z życia?
  666. 35:08Czy możemy znaleźć nadzieję? Szukamy
  667. 35:11dalszego,
  668. 35:13dalszej części eseju Kami i znowu cytat.
  669. 35:17Nietrudno zrozumieć, że Syzyf jest
  670. 35:19bohaterem absurdalnym,
  671. 35:22tak przez swoje pasje, jak i udręki. Za
  672. 35:25pogardę dla bogów, nienawiść śmierci i
  673. 35:28umiłowanie życia zapłacił
  674. 35:31niewypowiedzianą męką. Całe istnienie
  675. 35:34skupione w wysiłku, którego nic nie
  676. 35:36skończy. Oto cena, jaką trzeba zapłacić
  677. 35:39za miłość tej ziemi. No i znowu pojawia
  678. 35:42się ta główna kategoria egzystencjalna.
  679. 35:45Absurdalność. Absurdalność życia. To my
  680. 35:48jesteśmy bohaterami absurdalnymi. To
  681. 35:50Rie, to taru, to Gron, to są ludzie
  682. 35:54absurdalni. Oni kochają życie,
  683. 35:59ale muszą za to zapłacić
  684. 36:03wysiłkiem, którego nic nie skończy.
  685. 36:09Jeśli wracam do mituwa, jeśli ten mit
  686. 36:12jest tragiczny, to dlatego, że bohater
  687. 36:14jest świadomy,
  688. 36:17bo też na czym polegałaby jego kara,
  689. 36:20jeśli przy każdym kroku podtrzymywałaby
  690. 36:22go nadzieja zwycięstwa.
  691. 36:25Współczesny robotnik poświęca wszystkie
  692. 36:27dni życia jednemu zadaniu i ten los
  693. 36:30niemniej jest absurdalny, ale nie jest
  694. 36:33tragiczny prócz tych rzadkich chwil,
  695. 36:35kiedy robotnik osiąga świadomość swojego
  696. 36:37losu. Bezsilny i zbuntowany Syzyw,
  697. 36:40proletariusz bogów, zna własny w całej
  698. 36:45pełni.
  699. 36:47o nim myśli, kiedy schodzi. Jasność
  700. 36:50widzenia, która powinna mu być udręką,
  701. 36:52to jednocześnie jego zwycięstwo. Nie ma
  702. 36:55takiego losu, którego nie przezwycięży
  703. 36:57pogard.
  704. 36:59Takie nasze życie, prawda, które polega
  705. 37:02na powtarzaniu czynności, na
  706. 37:05nieustającym powtarzaniu czynności
  707. 37:08i wreszcie śmierci.
  708. 37:11Ale czy nie ma tej nutki optymizmu w tym
  709. 37:16właśnie, co można określić
  710. 37:21mianem
  711. 37:24momentu
  712. 37:26światła, momentu jakiejś radości?
  713. 37:30Zostawiam Syzyfa. Pisze pod koniec kami.
  714. 37:34Zostawiam Syzyfa u stóp góry. Człowiek
  715. 37:37zawsze odnajdzie swój ciężar. Syzyw uczy
  716. 37:41go wierności wyższej,
  717. 37:44tej, która neguje bogów i podnosi
  718. 37:46kamienie. On także mówi, że wszystko
  719. 37:49jest dobre. Świat bez władcy nie wydaje
  720. 37:52mu się ani jałowy, ani przemijający.
  721. 37:55Każda z cząsteczek kamienia, każdy
  722. 37:58poblask minerałów w tej górze pełnej
  723. 38:00nocy sam w sobie tworzą świat. Aby
  724. 38:03wypełnić ludzkie serce, wystarczy walka
  725. 38:07prowadząca ku szczytom. Trzeba wyobrażać
  726. 38:10sobie Syzyfa szczęśliwym. Te są ostatnie
  727. 38:12słowa. Trzeba wyobrażać sobie Syzyfa
  728. 38:15szczęśliwym. Czyli rozumiemy, że trzeba
  729. 38:18być zaangażowanym,
  730. 38:22trzeba być czynnym wobec problemów
  731. 38:26moralnych, wobec zła, wobec śmierci,
  732. 38:30wobec tego, co dzieje się w naszej
  733. 38:34rzeczywistości.
  734. 38:36[parsknięcie]
  735. 38:37Wydaje mi się, że to jest dobry moment,
  736. 38:39żebyśmy skończyli nasze rozważania.
  737. 38:41Jeszcze łyk kawy
  738. 38:45i dziękuję wam bardzo za uwagę.
  739. 38:48Zapraszam na kolejne filmy. Cześć. Yeah.

About this transcript

This page contains the full transcript of Albert Camus "Dżuma" - opracowanie i omówienie lektury obowiązkowej (egzystencjalizm, parabola). by Ponury Polonista, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 3,831 words across 739 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.