YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → भारतीय ज्ञान प्रणाली, संस्कृत आणि AI | Avinash Dharmadhikari Sir (IAS) | Chanakya Mandal Pariwar

भारतीय ज्ञान प्रणाली, संस्कृत आणि AI | Avinash Dharmadhikari Sir (IAS) | Chanakya Mandal Pariwar — Transcript

by Chanakya Mandal Pariwar · 8,202 words · 1,572 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00चमस्की सांगतात की भाषाशास्त्राच्या
0:03दृष्टीने संस्कृत जगातली सर्वश्रेष्ठ भाषा
0:08आहे नुसता अविनाश धर्माधिकारी नाही
0:11सांगतोय की पायथागोरसचा सिद्धांत
0:14वेदातल्या शुलभ सूत्रांच्या मध्ये आहे हे
0:17नुसता मी नाही म्हणतोय स्वतः पायथागोरसनी
0:20म्हणून ठेवलय जगातले तज्ञ सांगतात की ए आय
0:25करता ह्रेड परसेंट परफेक्ट आणि सर्वात
0:30शास्त्रशुद्ध भाषा आहे संस्कृत
0:36आपल्याला भानयकाचा आपण विचार करायचा आणि
0:38नुसत भान असून नाही चालणार आहे आपल्याला
0:40अभ्यास करावा लागेल गांधीजी म्हणले की
0:43भारतावर ब्रिटिशांचे राज्य यायच्या आधी
0:46भारतामध्ये शिक्षणाचे एक अतिशय सुंदर
0:49वृक्ष इट वाज अ ब्यूटीफुल ट्री विच वाज
0:52डिस्ट्र बाय द ब्रिटिश रूलर्स गांधीजींच
0:54वाक्य श्वास रोखू नये का
0:591985 नासा मधला शास्त्रज्ञ रिक ब्रिक्स
1:05भारतात
1:07त्यातल्या महाराष्ट्रात
1:101810 मध्ये लिहिल्या गेलेल्या एका
1:13ग्रंथाचा तो अभ्यास करत होता
1:42सन्माननीय प्राचार्य
1:47सर्व सन्माननीय
1:49फॅकल्टी
1:53जी डीई सोसायटीच मुळात सन्माननीय
1:58मला तर वाटतं की तिचा वारसा आपण सगळ्यांनी
2:01समजावून घेतला पाहिजेल आत्मसात केला
2:03पाहिजे जीवनात व्यक्त केला पाहिजे
2:07त्या सोसायटीचे सन्माननीय पदाधिकारी
2:13आणि माझ्या बोलण्याचा पुढचा भाग जास्त
2:15लक्षपूर्वक ऐका
2:19आणि
2:22माझ्यासहित
2:24या सर्वांच्या सहित
2:28आम्ही सगळे ज्यांच्यासाठी आहोत
2:33जे चाललंय ते सगळं ज्यांच्यासाठी चाललंय
2:37अशा सर्व विद्यार्थी मित्रमैत्रिणींनो
2:42सर्वांना नमस्ते
2:45आणि सर्वांना
2:47सर्वकाळ
2:49सर्व शुभेच्छा
2:52हे जे मी आता पहिले दोन उल्लेख केले ना
2:55नमस्ते
2:58आणि सर्वांना सर्वकाळ सर्व शुभेच्छा
3:03याला तर मी गेली अनेक वर्ष आता मंत्र हा
3:07शब्द वापरणं चालू केले
3:10नुसते शब्द नाहीयेत हे
3:13मंत्र आहेत
3:16मुळात कुठलाही शब्द
3:19म्हणजे ध्वनी लहरी साऊंड वेव्ज आहेत
3:25भारतीय विचारामध्ये
3:27हजारो वर्ष
3:30त्या ध्वनी लहरींचा अतिशय शास्त्रशुद्ध
3:33अभ्यास आहे
3:37आणि त्या ध्वनी लहरीं मधून अर्थ निष्पत्ती
3:40समोर अर्थ येतो
3:44आपण जर पाश्चात्य भाषा विचार लक्षात घेतला
3:48खरं म्हणजे जो भारतीय विचारावरच उभा आहे
3:52आधुनिक काळातल्या
3:55फर्डीना ससुरे
3:58याच्यापासून
4:00ते सध्या ज्याच वर्णन द ग्रेटेस्ट लिविंग
4:04लिंग्विस्ट सध्या जिवंत असलेला
4:07सर्वश्रेष्ठ भाषात तज्ञ
4:10नॉम चॉमस्की
4:13चॉमस्की हार्वड विद्यापीठातले
4:16प्रोफेसर एमेरेटस आहेत आजीवन
4:20प्राध्यापक
4:21भाषाशास्त्र विभागाचे
4:24चमस्की सांगतात की भाषाशास्त्राच्या
4:28दृष्टीने संस्कृत जगातली सर्वश्रेष्ठ भाषा
4:33आहे नुसता अविनाश धर्माधिकारी नाही
4:35सांगतोय
4:37अविनाश धर्माधिकारीला काहीतरी भारत भारतीय
4:40संस्कृतीबद्दल
4:41म्हणे काहीतरी प्रमाणाबाहेरचा अभिमान आहे
4:45त्यापाई काहीतरी नाही नीट शास्त्रशुद्ध
4:47पुरा बेसिसवर
4:49द ग्रेटेस्ट लिविंग लिंग्विस्ट नॉम चमस्की
4:54भाषाशास्त्राच्या दृष्टिकोनातून संस्कृत
4:57जगातली सर्वश्रेष्ठ भाषा आहे आणि आधुनिक
5:02भाषाशास्त्र जिथून चालू होत तो फर्डिनन्स
5:05सुरे मुळामध्ये जिनिवा विद्यापीठात
5:08संस्कृत शिकवायचा
5:12तरी
5:14पाश्चात्य भाषाशास्त्रामध्ये
5:17घशातन निघ निघणारे ध्वनी
5:21आणि त्या ध्वनीच सिम्बॉलिक आकार जे आपण
5:24काढतो याला अ म्हणायचा वगैरे
5:27तर पाश्चात्य भाषा विचार म्हणतो हे
5:29सिम्बॉलिक आहे आणि आपण सगळ्यांनी ती
5:32सिम्बॉल स्वीकारली म्हणून त्याला अर्थ
5:35प्राप्त होतो की घशातन काही ध्वनी निघाला
5:39ते ध्वनी एकमेकाला जोडले आधुनिक
5:41भाषाशास्त्रात फेनोम मॉर्फीम वगैरे शब्द
5:45आहेत
5:47पाश्चात्य भाषा विचारात
5:50ते सगळं सिम्बॉलिक आहे आपण ती सिम्बल
5:53स्वीकारली म्हणून त्याला अर्थ प्राप्त
5:55होतो
5:56भारतीय भाषा विचार
5:59वेदापासून
6:01महर्षी पाणिनींच्या द्वारा आणि आज
6:05आपल्यापर्यंत
6:07तो सांगतो ध्वनीना
6:09स्वतःचा म्हणून काही अर्थ आहे
6:13त्या प्रत्येक ध्वनीचा कमालीचा
6:16शास्त्रशुद्ध अभ्यास आहे जिकडे मी येणारच
6:18आहे
6:20मी नम्रपणे म्हणतोय की मला तो
6:22जाणवल्यामुळे
6:25नमस्ते
6:28आणि सर्वांना सर्वकाळ सर्व शुभेच्छा
6:32याच माझ्या मनातल स्थान आहे मंत्रांच
6:34मंत्र
6:36मंत्र
6:38की आपली एक शास्त्रशुद्ध श्रद्धा आहे
6:43की ऋषी मुनी स्त्री पुरुषांना ध्याना
6:47वस्थेमध्ये
6:49सत्याचा
6:50ज्ञानाचा
6:52साक्षात्कार झाला दर्शन घडलं की जे
6:56तुम्हालाही प्रत्येकाला घडू शकत म याला
6:59शास्त्र म्हणतात
7:01की ते म्हणजे काहीतरी कोणी ते कोणीतरी
7:03आकाशातन पडलेले होते म्हणून त्यांना झाला
7:06नाहीये हे बघ ते तू कर तुला पण होईल
7:10तो जो त्यांनी सत्य ज्ञान याचा
7:13साक्षात्कार मांडला
7:17साधा वेद हा शब्द सुद्धा आहे त्याचा अर्थ
7:20आहे जाणलेले
7:23आजही या एयच्या काळात आता जगातले तज्ञ
7:28सांगतायत
7:29की सर्व मानवतेचीच वाटचाल आता ज्या
7:33युगामध्ये चालू आहे जिकडे जाते आहे तिला
7:37हे तज्ञ नाव ठेवतात नॉलेज बेस्ट सोसायटी
7:42सगळ्या समाजाची रचना कुठे जाते आता
7:45ज्ञानाधारित समाज व्यवस्था
7:49हे म्हणण्याचा सोपा अर्थ आहे की या
7:52पुढच्या काळात तुमचा समाजातल स्थान
7:55तुमचा जन्म कुठे झाला तुमचं आडनाव काय
7:59तुमच्या कातडीचा रंग काय उंची कशानी काही
8:02ठरणार नाहीये तुमच्याकडचा नॉलेज बेस
8:07ज्ञानाने तुम्ही किती समृद्ध आहात सखोल
8:09आहात आणि त्या ज्ञानाने दिलेली कौशल्य
8:12स्किल लेवल इकडे समाज व्यवस्था चाललेली
8:16मला त्याचा अभ्यास करताना जाणवतं की हजारो
8:20वर्षांची अखखी भारतीय संस्कृतीच
8:23ज्ञानाधारित संस्कृती
8:27जिचे मूळ ग्रंथ ज्याच्यात मांडलेल्या
8:29विचारांचे नाव वेद
8:32म्हणजे जाणलेले द नोन
8:36झालेल ज्ञान
8:38नीट संहितीकरण केलं त्याच पुन्हा आपली एक
8:40सांस्कृतिक श्रद्धा की हजारो वर्षांच्या
8:44समाजाच्या वाटचालीत ते निर्माण होत होतं
8:47महर्षी व्यास मुनींनी त्याचा शास्त्रशुद्ध
8:50अभ्यास करून नीट संहिता तयार केल्या
8:55त्या ध्वनीलहरी मधून
8:58जेव्हा फार मोठी अर्थ निष्पत्ती होते
9:01एक्सप्रेशन ऑफ मिनिंग अर्थ
9:05त्याला आपला शब्द आहे मंत्र
9:08मंत्र
9:10आणि हे कळल्यामुळे माझ्या मनात एक शब्द
9:14नमस्ते
9:15आणि सर्वांना सर्वकाळ सर्व शुभेच्छा या
9:21शब्दांना माझ्या मनात मंत्राच स्थान आहे
9:26हजारो वर्ष हीच आपली भारतीय शैली आहे
9:31ज्ञानाचा पाठपुरावा करण्याची
9:34ते ज्ञान व्यक्त करण्याची आणि ते ज्ञान
9:38मांडण्याची
9:41अशा एका अत्यंत महत्त्वाच्या शैलीत नावाच
9:45सूत्रशैली
9:48नो इंग्लिश वर्ड फरस सूत्र किततेेक शब्द
9:51आहेत विशेषत संस्कृत मधले सुद्धा की
9:53त्याला जसाच्या तसा इंग्लिश शब्दच नाही मी
9:56त्या त्या मुद्द्यापाशी आलो तर म्हणेन पण
9:57हा सूत्र इंग्लिश भाषेने हा स्वीकारला
10:00शब्द ऑक्सफर्ड केंब्रिज डिक्शनरी मध्ये
10:02सुद्धा आता सूत्र हाच शब्द असतो पण सूत्र
10:06शैली म्हणजे काय
10:09की सांगायचं ते काहीतरी प्रचंड मोठे
10:12अर्थपूर्ण सखो खोल आहे व्यापक आहे पण ते
10:17असं दोन तीन फार तर फार चार नेमक्या
10:20शब्दात सांगितलय की त्यामध्ये अर्थाच सगळं
10:23ब्रह्मांड येत
10:25याला नाव आहे सूत्रशैली
10:29मी जे म्हणालो की
10:32हजारो वर्षांच्या भारतीय समाजाच्या
10:35संस्कृतीच्या वाटचालीमध्ये
10:37ज्या तरांच्या
10:39ज्ञान परंपरा द नॉलेज सिस्टिम्स तयार
10:43होतात गेल्या
10:45त्यामधून प्रथा तयार होत गेल्या समाजाचे
10:47चाल चलन वेगवेगळे उत्सव सगळं तयार होत
10:51गेलं
10:53या सर्व विखुरलेल्या साधनांच
10:57आपली सांस्कृतिक धारणा आणि श्रद्धा आहे की
11:01महर्षी व्यासांनी त्याच संहितीकरण
11:04इंग्लिश वर्ड कोडिफिकेशन
11:07ते एकत्र त्यांनी केलं त्याचे
11:10शास्त्रशुद्ध रचना मांडली
11:13आणि ज्यामध्ये संकल्पना ज्याला लक्षात
11:15येते त्याला जास्ती आनंद होतो ते म्हणजे
11:18वेद म्हणजेच जाणलेले द नॉलेज त्यांनी
11:22एकत्र केलं मुळात ते एकच आहेत वेद चार
11:26नाही एक आहे आपली अभ्यासाची सोय आहे की
11:31त्याच्या मुळच्याम शास्त्रशुद्ध संहितेला
11:33म्हणायचं ऋग्वेद
11:37ते शास्त्रशुद्ध रित्या म्हणायचे कसे यात
11:41सुद्धा शास्त्र आहे तो ध्वनी विचार आहे तो
11:43मला माहिती आहे की जिकडे मी येणार आहे की
11:46ते अत्यंत शास्त्रशुद्ध अत्यंत काटेकोरपणे
11:50परफेक्ट तसेच म्हटले गेले पाहिजेत कारण
11:53तरच त्यातन अर्थ निष्पत्ती होते ते अचूक
11:56तसे म्हणायच्या ऐवजी काहीतरी दुसरं म्हणलं
11:58गेलं नुसते अर्थ निष्पत्ती होत नाही
12:01अर्थाचा अनर्थ होईल चुकीचे अर्थ निर्माण
12:04होतील या सगळ्याच शास्त्र करून आता ते
12:08म्हणायचे गायचे कसेला म्हणायचं सामवेद
12:13त्याच्या आधारावर यज्ञ ही संस्था
12:16की ज्याच्या मागे पण विज्ञान आहे त्याच्या
12:19मागे अल्जेब्रा आहे यज्ञाच्या वेदींच्या
12:23रचनेमागे जॉमेट्री आहे आणि हे नुसत वरवरच
12:27मी म्हणत नाही तिकडे मुळचे जेवढा अभ्यास
12:28करा अभ्यास हेच उत्तर आहे जेवढा सखोल कराल
12:31तेवढे दिसेल की पायथागोरसचा सिद्धांत
12:34वेदातल्या शुलभ सूत्रांच्या मध्ये आहे हे
12:37नुसता मी नाही म्हणतोय स्वतः पायथागोरसनी
12:40म्हणून ठेवलय
12:42आपल्याला औपचारिक शिक्षण पद्धती नीट
12:44सांगितल सुद्धा जात नाही पायथागोरस सांगतो
12:47हे सगळं गणित मी भारतात शिकलो ए स्क्र
12:49प्लस बी स्क्र इक्वल सी स्क्र सम ऑफ द
12:53साइड ऑफ द स्क्वेर इक्वल टू द स्क्वेर ऑफ
12:56द डायगोनल त्याचा यज्ञामधल्या वेदींच्या
13:00ज्या रचनांच्या वेगवेगळ्या पद्धती अत्यंत
13:02शास्त्रशुद्ध त्याला म्हणायचं यजुर्वेद
13:07आणि मग काळाच्या ओघातही ज्या विविध काही
13:10संविता स्तोत्र श्लोक मते अथर्व ऋषीनी
13:14एकत्र केले तो झाला चौथा अथर्व वेद
13:18पण ज्या वेळेला या वेदांच्या संहिता तयार
13:22झाल्या ते स्वतः सुद्धा प्रचंड मोठे 1028
13:26सूक्त आहेत नुसती
13:29की ज्याच्यामध्ये द हजार पेक्षा जास्ती
13:31श्लोक आहेत आणि आता या सगळ्या कुठल्याही
13:35नुसत्या एकाच नुसत नासदीय सूक्त जर घेतल
13:38आपण नुसत फक्त फक्त ऋग्वेदामधल नासदीय
13:42सूक्त नासदीय सूक्ताची इंट्रोडक्शन साठी
13:46दोन तास बोलाव लागेल जस्ट इंट्रोडक्शन टू
13:50नासद
13:51हा ऋषी हे सार विश्व निर्माण कसं झालं
13:55पुढे त्या विश्वाला आकार कसा आला आता
13:58मॉडर्न फिजिक्स सांगतं की मॉडर्न
14:01फिजिक्सचे निष्कर्ष नासदी सुक्ताशी
14:04हंड्रेड परसेंट जुळतात हंड्रेड ज्याची
14:07सुरुवात ना सदासी
14:09सदा तद नाय
14:13किमाव
14:15शर्म किमा गहन गरम अतो ऋषी आपल्याला
14:20त्याला आधी प्रश्न विश्व जेव्हा सदही
14:24नव्हत असदही नव्हतं दिवसही नव्हता रात्रही
14:26नव्हती अशातून हे सार विश्व तो जे वर्णन
14:30मांडतो
14:32अशा 1028 रुचा द हजार पेक्षा जास्ती श्लोक
14:37ते वांगमय महा हा प्रचंड आहे व्यास
14:39मुनींनी ते एकत्र मांडलं आणि त्याची एक
14:42शिक्षणाची व्यवस्था लावली
14:45त्या व्यासमुनींना जाणवलं की अरे एवढं
14:49प्रचंड व्यवस्था उभी करू त्यावर आपली
14:51शिक्षण पद्धती ज्या प्राचीन हजारो वर्ष
14:54चालत आलेल्या शिक्षण पद्धतीचे म नाव
14:56गुरुकुल पद्धत
14:59पण हे लोकांना काही हा सगळाच आत्मा सारांश
15:03रूपाने येईल असं काही येईल का सांगता
15:07म्हणून आपली परत परत सांस्कृतिक धारणा आहे
15:10की सर्व वेदांचा सारांश
15:14495
15:15सूत्रांमध्ये सांगायला व्यासमुनींनीच
15:19ज्याला नाव आहे ब्रह्मसूत्र
15:22किंवा त्यालाच व्यास सूत्र ही म्हणतात. हे
15:25जे व्यासमुनी आहेत आपली धारणा आहे की ते
15:28म्हणजे बाददरायण ऋषी म्हणून त्याला
15:30बादरायण सूत्र असही नाव आहे आणि अथात तो
15:34ब्रह्म जिज्ञासा की हे ब्रह्म म्हणजे
15:37विश्वाच्या मागचं मूळच सत्य काय आणि मला
15:40ते जाणून घ्यायची उत्सुकता इथून ते चालू
15:42होतात ते आपल्याला
15:45व्यासांची ब्रह्मसूत्र शिकवली
15:49मांडली आहेत
15:51माझ्या तर मनाचा मोह आहे त्याला मी बळी
15:54पडणार नाही आता काण मला तुमच्याशी व्यापक
15:57बॅकग्राउंड बोलावी अशी आहे फक्त दोन सूत्र
16:01त्यातली ब्रह्मसूत्रांच्या मधली फक्त दोन
16:04च्या आधारे सगळं शास्त्र विज्ञान त्याचा
16:08संबंध आधुनिक विज्ञानाशी या सगळ्या सकट
16:11म्हणता येईल की ते सत्य जाणून कसं घ्यायचं
16:16तर शास्त्रानुवर्तीित्वात
16:18अशा असं मी थोड्या कुठल्यातरी एका शब्दाची
16:20चूक करतोय पण ते सूत्र ब्रह्मसूत्रातल आहे
16:23कसं जाणून घेतेस सत्य शास्त्राच्या
16:26मार्गाने पाठपुरावा कर ओके तो तुला कसा
16:29साध्य होईल पुढच्या एका सूत्रा मधला
16:31उल्लेख आहे सतत अभ्यासानी तो अभ्यास कसा
16:35करायचा हेही सगळं मांडले मला खात्री आहे
16:37की ऐकत असताना तुम्हाला जाणवेल की हे मी
16:40सगळं सांगतोय हे म्हणजे इंडियन नॉलेज
16:42सिस्टीम
16:44की तिचा संवितीकरण वर्गीकरण नीट
16:47शास्त्रशुद्ध मांडणी आणि त्या आधारावर उभी
16:49केलेली अख्खी शिक्षण पद्धती पण आता मी
16:52त्यातल्या एकाच छोट्या मुद्द्यावर की सूत
16:54सूत्रशैली त्याची सूत्र त्याच काहीतरी
16:57अर्थाच प्रचंड मोठं ब्रह्मांड आहे पण एक
17:00दोन किंवा तीन शब्दांच्या मध्ये ते
17:02मांडलेले सूत्रशैली
17:05मग पुढे आपल्याला माहिती आहे की
17:08महर्षी पाणिनींची
17:10अष्टाध्यायी
17:12असा आठ अध्याय त्या आठातल्या
17:16प्रत्येकामध्ये चार म्हणून पाद नाव त्याला
17:19पाद म्हणजे पाय अस 32 अशामध्ये मुळची भाषा
17:23विषय 4 हजार सूत्र आणि तरी ती सर्व भाषा
17:29हा मानवी व्यवहारातला प्रकार मुळात
17:31निर्माणच कुठून होतो त्या मूळच्या
17:34ध्वनींचा अभ्यास महर्षी पाणिनींनी सोळा
17:38सूत्र आधी मांडली तिचं नाव आहे माहेश्वर
17:40सूत्र त्याचं नाव आहे माहेश्वर सूत्र
17:44अलीकडच्या गेल्या दोन-तीन वर्षांमध्ये
17:48असे घमासान चर्चा जाणकारणे पंडितांमध्ये
17:51आहे की त्या पाणिनींच्या महर्षी
17:54पाणिनींच्या अष्टाध्यायी मधल्या एका
17:58सूत्राचा अर्थ गेली अडीश वर्ष भाषा
18:01पंडितांना लागत नव्हता
18:04आणि मग ऑक्सफर्ड विद्यापीठातला संस्कृतचा
18:06अभ्यासक आहे तो मुलगा तरुण भारतीयच आहे
18:09ऋषीराज नाव त्याचं
18:12महर्षी पाणिनीच ते मूळच सूत्र विप्रतिषेधे
18:17परम कार्यम आता मी त्याच्यात जाणार नाही
18:19त्या त्या सूत्रा च्या विवरणाला परत
18:21इंट्रोडक्टरी दोन तास बोला मी आता नाही
18:23जाणार त्याच्यात पण तज्ञ म्हणाले
18:26विप्रतिषेध परम कार्यम याचा गेली अडीश
18:30वर्ष अर्थ लागला नव्हता ऋषिराज पोपटने
18:33रिसर्च पेपर लिहिला मांडलं की याचा अर्थ
18:35मी मांडतोय या ज्ञानाच्या क्षेत्रामध्ये
18:38वादविवाद मतभेद साहजिक आहेत याचा अर्थ
18:40माणसं एकमेकांचे शत्रू नसतात तर ऋषिराज
18:43प्रोपोटच्या या मांडणीवर संस्कृतच्या
18:46उत्तम अभ्यासकांचे काहीच म्हणणे नाही अजून
18:48हे निर्णायक मानता येणार नाही ठीक आहे
18:51ज्ञानाची प्रक्रिया त्याची त्याची म्हणून
18:53देण महर्षी पाणिनींनी
18:56आधी सोळ माहेश्वर सूत्र आणि मग 4000
19:02अष्टाध्याय ग्रंथामध्ये अध्याय आठ
19:04प्रत्येकी भाग चार म्हणून 32 आहेत
19:07त्यामध्येही 4000 भाषा विषयक सूत्र मांडली
19:12त्याला सूत्रशैली म्हणतात
19:15खरं म्हणजे आजही काही जण चर्चा करतात की
19:18महर्षी पाणिनी मांडली ती सूत्र फक्त
19:21संस्कृत भाषेचे
19:24हे विधान
19:26अशास्त्रीय आहे
19:28आणि अशास्त्रीय या अर्थाने चुकीच आहे
19:31महर्षी पाणिनींनी
19:34मांडलेली भाषा विषयक सूत्र
19:37सर्व भाषांना लागू आहेत निरपवाद सर्व
19:40भाषांना लागू आहेत हा जो मानवी
19:43व्यवहारातला भाषा नावाचा प्रकार मुळात तोच
19:47निर्माण कसा होतो आणि तो कोणत्या
19:49शास्त्रीय संज्ञा आणि विज्ञाननिष्ठ
19:52संकल्पना मागे त्याची मांडणी म्हणजे
19:55आजपासूनच्या
19:57अडीच हजार पेक्षा जास्त वर्षांपूर्वी
20:00महर्षी पाणिनींनी मांडलेली ही भाषा विषयक
20:02सूत्र आहे
20:05आधुनिक भाषाशास्त्रात
20:07ज्याला इंग्लिश संज्ञा आहे जनरेटिव्ह
20:09ग्रामर जनरेटिव्ह ग्रामर म्हणजे
20:14अरे हे संस्कृत व्याकरण हे तमिळच व्याकरण
20:17हे जर्मन भाषेच व्याकरण हे इंग्लिश भाषेचे
20:20व्याकरण रेन मार्टीननी शिकवलेलं सगळं कळलं
20:25पण सगळ्याचा मूळ शोध घेत गेलं तर मानवी
20:28व्यवहारातच हा भाषा नावाचा जो प्रकार आहे
20:32त्याची काही मूळची सूत्र सांगता येतात का
20:35की जी समान सगळ्या भाषांना लागू आहेत की
20:38एकदा तुम्हाला ती सूत्र कळली की त्यातून
20:40विविध भाषा कशा निर्माण होतात ते कळणार
20:42आहेत आधुनिक त्याला शब्द आहे जनरेटिव्ह
20:45ग्रामर
20:47आजच्या जगात त्याचा शास्त्रज्ञ पंडित
20:50मानला जातो नॉम चमस्की
20:53त्या नॉन चमस्कीनी स्वतः सांगितलंय
20:57की जनरेटिव्ह ग्रामरची सुरुवात महर्षी
21:00पाणिनीपासून
21:03आणि महर्षी पाणिनींनी अष्टाध्यात मांडली
21:06ती केवळ संस्कृतची नाहीयत सूत्र ती ती
21:09मानवी व्यवहारातल्या भाषा या प्रकारालाच
21:12लागू होणारी सूत्र मला तर आपल्याकडची एक
21:16शैली आहे की सिम्बॉलिक प्रतीकात्मक
21:20आणि काहीतरी सखोल अर्थ असतो कथेच्या
21:22द्वारा सांगितलं जातं तर आपली धारणा काय
21:25जे महर्षी पाणिनी मांडतात की कैलासावर
21:29शिव डमरू वाजवतोय
21:33नीट ऐका
21:35त्या डमरूच्या एका बाजूने जे ध्वनी येता
21:38आहेत ते म्हणजे संस्कृतण
21:42डमरू तोच त्याच्या दुसऱ्या बाजूने जे
21:45ध्वनी येतात ते म्हणजे तमिळ
21:51म्हणजे दोन्हीचा मुलाधार एकच आहे
21:55आपल्याला आता गेली सुमारे 200 वर्ष शिकवलं
21:58जातय की नाही नाही उत्तर विरुद्ध दक्षिण
22:03आर्य विरुद्ध अनार्य संस्कृत विरुद्ध तमिळ
22:08ही जी मुख्यतः इंग्रजांनी युरोपियनांनी
22:11तुमच्या माझ्या देशाची संस्कृतीची
22:14एकात्मता तोडायला पाचर मारून ठेवली ती
22:18शास् ्रीय सुद्धा नाहीय पण मारून ठेवली
22:22दुर्दैव की अनेकांना आजपर्यंत पटते अजिबात
22:25खरी नाही साधा या कथेचा जरी अर्थ लावायचा
22:28झाला की महर्षी पाणिनी मांडतायत
22:31दक्षिणेला तमिळनाडू मध्ये किलाडी
22:35या ठिकाणी एक आर्कियोलॉजिकल साईट सापडली
22:40आणि तिचा प्रथम दर्शनी निष्कर्ष आहे की
22:43तमिळ भाषेचा इतिहास पाच शतकांनी मागे जातो
22:47इसवी पूर्व पाचव सहाव सातव शतक
22:51आणि आता त्यावरन चर्चा चालू की बघा म्हणजे
22:54तमिळ संस्कृत पेक्षा प्राचीन आहे
22:58म्हणजे आधी भारताचा इतिहास आपला तत्वज्ञान
23:01याची विकृत मांडणी करायची आणि त्या
23:04विकृतीला धरून पुढे आणखी विकृती निर्माण
23:06करत ठेवायच्या
23:08हे लक्षात घेत नाही आपली वेदातली कथा आहे
23:14की मुळचे ऋषी सात
23:17त्या महान सात ऋषी आपण सगळे त्याच ऋषींचे
23:20आपण आत्ताच्या आविष्कारत वारस आहोत
23:24त्यातल्या एका महान ऋषीच नाव अगस्ती
23:28हे अगस्ती ऋषी आपली पत्नी लोपा मुद्रा आणि
23:32तिच्या ऋचा सुद्धा वेदात आहेत म्हणजे जाता
23:34जाता लक्षात ठेवा की तिथे स्त्री पुरुष
23:37समता पण आहे आणि वेदांमध्ये मूळची वर्ण पण
23:40व्यवस्था नाही जाती तर तुम्ही सोडाच तो
23:44समतापूर्ण समाज आहे स्त्रीलाही तिथे समान
23:48संपूर्ण हक्काच व्यावहारिक सुद्धा स्थान
23:50आहे पण आपली सांस्कृतिक धारणा आहे की
23:54अगस्ती ऋषी आणि पत्नी लोपामुद्रा ज्याच्या
23:57उपनिषदांमध्ये त्यांच्या चर्चा पण आहेत ते
24:00दक्षिणेत आले ते तमिळनाडूत गेले वेदातले
24:03ऋषी आणि तमिळ भाषेत सुद्धा मानलं जातं की
24:07तमिळ भाषेचं पहिलं व्याकरण अगस्ती ऋषींनी
24:11लिहिलं तुम्हाला तमिळनाडू मध्ये प्रवास
24:14करायची जर कधी संधी मिळाली लवकर मिळो आजही
24:18बस मध्ये तमिळनाडूच्या बस सर्विस नाव
24:20पल्लवा ट्रान्सपोर्ट आता ते पल्लव हे जे
24:23पाचव्या सहाव्या सातव्या शतकातले कर्तबगार
24:26घराणं तिकडे होऊन गेलं त्यातलं त्यांची
24:28कलाकृती पण महान आहे कला तर त्या
24:32बसेसमध्ये ड्रायव्हरच्या समोर तस्वीर
24:35लावलेली असते ती एका ऋषीची आणि ते अगस्ती
24:38ऋषी भारताच्या
24:41सांस्कृतिक एकात्मता आणि अखंडते जे हजारो
24:46वर्ष चालत आलेले रूप आहे
24:49पण ज्यांचा योजना होती हे तोडायचे
24:53यांना आपसात भिडवायच
24:56त्यांच्यात लावून द्यायची भांडण आणि आपली
24:57पोळी भाजायचे त्यांनी नुसत्या देशावर
25:00राजकीय राज्य नाही केलं त्यांनी आपला
25:03इतिहास आपली संस्कृती आपलं तत्वज्ञान
25:05सगळ्याची मोडतोड करून आपल्या खायला घातलं
25:08आणि दुर्दैव आहे की आपल्यातल्या अनेकांना
25:10तेच खाऊन पटत विष जे खोल पेरलेले
25:15महर्षी पाणिनीची अष्टाध्यायी
25:18हे मानवी व्यवहारातल्या भाषा हा जो प्रकार
25:21आहे त्या सर्व भाषा प्रकाराची सूत्र
25:24प्रश्न अभ्यास करायला पाहिजे पण ही
25:27सूत्रशैली
25:29आणि मी आजचा विषय आणि हे व्यासपीठ लक्षात
25:32घेता त्याच्या एका अंगावर मी मनात ठरवलं
25:34अधिक बोलायचं म्हणून संदर्भ पुढेल पण
25:37तूर्त माझा मुद्दा सूत्र शैली तसं जे
25:40म्हणायचंय ते असं सूत्र रूपांच्या मध्ये
25:43माझ्या मनात
25:44हे कळल्यामुळे त्या नमस्ते शब्दालाही एक
25:48सूत्र आणि महान मंत्राचा अर्थ आहे कारण की
25:52दोन ओळीत सांगणार आहे एक साध नुसता त्या
25:55नमस्ते शब्दाचा अर्थ आहे माझ्यातल ईश्वरी
25:58चैतन्य
26:00तुमच्यातल्या ईश्वरी चैतन्याला नमस्कार
26:02करीत आहे
26:05या वाक्यावर पाच सेकंद थांबून विचार केला
26:07तरी जाणवेल की मुळातला या वाक्याचा अर्थ
26:10आहे की सर्वत्र आणि सर्वांमध्ये मध्ये एकच
26:14एक ईश्वरी चैतन्य भरलेले हे जिथे जाणवेल
26:18तिथे
26:19वर्ण जाती उच्च नीचता विषमता भेद आले
26:23कुठूनला जागा कुठून आहे की आहे ते त्या
26:26सर्व एकाच ईश्वरत्वाच आपण सगळे प्रकटीकरण
26:29आहोत एवढ्यावर नाहीये फक्त अरे तू
26:32तुझ्यातला तो ईश्वर ओळखावा लागतो याला तो
26:36तूच आहेस म्हणजे तत्वमसी
26:38तत्वमसी तो तूच आहेस पण तू तो ओळखावा
26:42लागतो याला हजारो वर्षाचे भारतीय नाव आहे
26:46आत्मज्ञान
26:48हे ओळखणे कळणे तत्वमसी अरे ते तूच आहेस
26:52आणि ते ईश्वरत्व तुझ्यातल फक्त ओळख आणि ते
26:55तुझ्या जीवनात तुझ्या व्यक्तिमत्त्वात काय
26:58मार्गाने प्रकट होतं ते प्रकट कर याला
27:01म्हणायचं जीवन जगणे पण नॉलेज ऑफ द सेल्फ
27:06शिक्षण म्हणजे
27:09स्वची ओळख नॉलेज ऑफ द सेल्फ अरे तू
27:13स्वतःला ओळख पुढे ग्रीक परंपरेमध्ये
27:15सोक्रेटीस सुद्धा म्हणतो नोयसेल्फ
27:18[उसासा सोडणे]
27:18सर्व शिक्षण म्हणजे काय नोयसेल्फ
27:22आणि 1991 मध्ये संपूर्ण जगाने
27:27एक नवा रस्ता स्वीकारला ज्याच सारांश
27:30रूपाने केलं जाणार वर्णन आहे एलपीजी
27:34लिबरलायझेशन प्रायव्हेटायझेशन
27:36ग्लोबलायझेशन
27:39तर त्यावेळी युनायटेड नेशन्सनी
27:42जगातल्या शिक्षण तज्ञांची एक समिती नेमली
27:46तिचा अध्यक्ष एक फ्रेंच शिक्षण तज्ञ होता
27:49डोलरस नाव आहे त्याच
27:51त्याच्या अध्यक्षतेखाली
27:54समिती नेमली तिला सांगितलेलं की हे ज नव
27:57जग तयार होतय एलपीजी
28:01199091
28:04मुख्यतः जगानी पॉलिटिकल फॉर्म म्हणून
28:08लोकशाही स्वीकारली
28:11कोणा कोणाला आवडो किंवा न आवडो डंकेल
28:13ड्राफ्ट आणि तो भारतासकट जगानी मान्य
28:16केल्यामुळे तयार झालं ते सगळं जग म्हणजे
28:21खुली बाजारपेठ फ्री ट्रेड
28:24व्यापाराला गुड्स अँड सर्विसेस वस्तू आणि
28:28सेवांच्या देशादेशांची बंधन नाही खुला
28:31व्यापार होऊ द्या विज्ञान तंत्रज्ञानाच्या
28:34प्रगतीमुळे त्यावेळेला इंटरनेट येऊ लागलं
28:36होतं आज ते कुठल्या कुठे पोहोचले ते एआय
28:39पर्यंत मला माहिती आहे की मी एय संदर्भात
28:42तुमच्याशी बोलणार आहे आणि जेनेटिक्स आणि
28:45त्यातून झालेली क्रांती म्हणजे जेनेटिक
28:48इंजिनियरिंग हे सगळ्याचा तो 90 91 हा काळ
28:51आहे अख जग बदलत
28:54म्हणून युनायटेड नेशन्स म्हणता की अभ्यास
28:56करून तुम्ही अशा या जगाला शिक्षण पद्धती
29:00काय पाहिजेल ते अभ्यास करून सुचवा भारत
29:03त्यावर होता प्रतिनिधी मी त्यावेळी शासनात
29:05अजून होतो काम करत होतो अधिकारी म्हणून
29:09तर या युनायटेड नेशनच्या समितीनी जो 4श
29:12पाणी अहवाल दिला की सगळ्या जगाच्या शिक्षण
29:15पद्धतीची
29:17एका सूत्राभवती पुनरचना करावी ते गायडिंग
29:21प्रिन्सिपल ते द मोस्ट फंडामेंटल
29:24प्रिन्सिपल काय म्हणते डोलोरस कमिशन अख्या
29:27जगाची शिक्षण पद्धती ज्या एका सूत्राभोवती
29:30तिची पुनरचना करावी डोलोरस आयोगाने म्हटले
29:33ते सूत्र म्हणजे एज्युकेशन मीन्स नॉलेज ऑफ
29:38द सेल्फ या सूत्राभोवती होती सगळ्या
29:40जगाच्या शिक्षण पद्धतीचे रूपांतर कराव
29:44प्रत्येक जण बुद्धिमान आहे
29:48ज्याचा मेंदू शाबुत आहे असा प्रत्येक जण
29:51बुद्धिमान आहे पण प्रत्येकाची बुद्धी
29:54वेगवेगळ्या क्षेत्रात काम करते रे तुम्ही
29:57माणसं छापाचे गणपती नाहीयेत तुम्ही
29:59सगळ्यांना एकाच मापाने नका मोजू बुद्धिमान
30:02प्रत्येक जण आहे जे माझही लाडका असलेल
30:05आईन्स्टाईनच वाक्य आहे इफ यू मेजर फिश
30:10बाय कपसिटी टू क्लाज
30:14द फिश विल स्पेंड लाईफ थिंकिंग इट स्टुपिड
30:18माशाला तुम्ही म्हणायला लागला तुला झाडावर
30:20चढता येत का तो बिचारा मासा आयुष्यभर
30:23स्वतःला यडपट समजेल अरे झाडावर चढण्याच
30:26काम माशाच नाहीये ते माकडाचा आहे ते
30:28वाघाचा आहे तुम्हाला माशाचा काम हवय
30:31पाण्यातलं ते माकडाला नाही जमणार असं आपलं
30:36प्रत्येकाच एव्रीवन इंटेलिजंट
30:40बट एरीवन इंटेलिज इंटेलिजन्स मनिफेस्ट इन
30:44डिफरंट यू अंडरस्ट व्र य इंटेलिजन्स
30:49वर्क्स
30:50ते कळणे म्हणजे स्वची ओळख नॉलेज ऑफ द
30:55सेल्फ हे सूत्र वेद उपनिषद भगवान बुद्ध
31:02महावीर भारतातले सर्व मध्ययुगीन
31:04संतांपासून आधुनिक काळातले विवेकानंद श्री
31:08अरविंद रमण महर्षी यांच्या सकट सर्व
31:13ही इंडियन नॉलेज सिस्टीम आहे.
31:18ज्ञानाचा एका व्रतस्थपणे शास्त्रशुद्ध
31:22मागोवा कसा घ्यायचा
31:24त्या भारतीय पद्धतीला म्हणायचं आय के एस
31:28इंडियन नॉलेज सिस्टीम
31:31उपनिषदाच्या प्रारंभी
31:34शिष्य गुरुला विचारतो
31:38कस्मिन भगव विज्ञातारे पुढचा श्लोक आहे की
31:42तो गुरुला विचारतोय की गुरुदेव हे सगळे
31:45एकूण विश्व महान आहे सगळं गुंतागुंतीच आहे
31:48ज्ञानाचे क्षेत्र अनंत अमर्याद अफाट आहे
31:52कितीही ज्ञान घेतलं तरी कमी आहे तर या
31:54सगळ्यामध्ये
31:56असं काही आहे का की जे जाणल्याने
32:01सर्व काही जाणले असे होते
32:05हा त्या शिष्याला पडलेला प्रश्न कस्मिन भग
32:08विज्ञातारे काय जाणल्याने सर्व जाना भवेत
32:12मी सर्व काही जाणलं असं होईल आणि
32:15उपनिषदामधली सर्व चर्चा करून त्या ऋषींनी
32:20वेदांनी
32:21भारतीय संस्कृतीने
32:23दिलेलं उत्तर आणि संहितीकरण केलेलं आणि
32:27त्यावर व्यवस्था उभी केली ती म्हणजे
32:29भारतीय ज्ञानप्रणाली तर गुरुदेव काय
32:33जाणल्याने सर्व काही जाणले असे होईल
32:36गुरुदेव देवानी दिलेलं उत्तर आहे अरे तू
32:38स्वतःला ओळख
32:40त्याला फार छान शब्द आहे आत्मज्ञान म्हणजे
32:43नॉलेज ऑफ द सेल्फ आत्मज्ञान की ते जे काही
32:47या साऱ्या विश्वाचा तत्व आहे ते तूच आहेस
32:51पण तू ते ओळखावं लागतं
32:54कणाद ऋषींना त्यांचा शिष्य विचारतो हे जे
32:58दृष्टीला दृष्टी आहे ही सर्व सृष्टी कशी
33:02घडली कशातून निर्माण झाली आणि ती घडण्याच
33:05सर्वात मूलभूत तत्व काय त गुरुदेव मला ते
33:07सांगा
33:10कणाश लांब बघतात एक वीट भट्टी आहे आपल्या
33:14शिष्याला सांगतात की तिथे जा आणि एक वीट
33:16घेऊन ये जरा
33:19त शिष्य घेऊन येतो
33:22कणा ऋषी त्याला आताचे तुकडे कर
33:26झालेल्या तुकड्यांच्या छोटा तुकडा उचल
33:28आणखी तुकडे कर आणखी कर आणखी कर ओके फारच
33:32उरलं म्हणतात खलबत्त्या घाल आणि खणून काढ
33:36ओके ते खंडल आता पावडर त्याची तयार
33:38झाल्याशी बारकी त्यातला एक लालसर असा
33:42बोटाच्या टोकावर उचलून घेतलेला असा आहे
33:44कणाऋषी अस धरतात त्या शिष्याला सांगतात की
33:47हा जो आहे हा अजून एक हजार वेळा निम्मा
33:50निम्मा करत जा
33:52मग तू पोशील ते साऱ्या विश्वाचा बिल्डिंग
33:56ब्लॉक मुळची जडण गडण कशातून आहे अणू
34:00रेणू त्रसरेणू द्विसरेणू हे सगळे मुळचे मी
34:04कणा ऋषींची वैशेषिक सूत्र पुन्हा ती सूत्र
34:08कणाद ऋषींची
34:10ज्ञानाचा
34:11विज्ञाननिष्ठ मागोवा घेऊन समोर आलेलं तयार
34:15झालेल समृद्ध ज्ञान की ते केवळ कधीतरी
34:19भूतकाळात आहे
34:22आणि आपल्या संस्कृतीचे म्हणून काहीतरी
34:24आपल्याला अभिमान वाटला पाहिजे इतकं
34:26उथळपणाची गरजच नाहीये ते ज्ञान
34:31ते ज्ञान ज्या पद्धतीने मिळवलं म्हणजे द
34:35प्रोसेस थिचस नॉलेज वाज अराव्
34:39आणि ज्ञानाचा शोध घेण्याचे शास्त्रशुद्ध
34:42पद्धत आज सुद्धा लागू आहे व्ॅलिड रेलेवंट
34:47आणि ती केवळ तुम्हाला मला नाही सर्व
34:50विश्वाला ती लागू आहे याला म्हणायचं
34:53इंडियन नॉलेज सिस्टीम
34:56ती संस्कृत मध्ये आहे
35:00ती प्राकृतामध्ये सुद्धा आहे
35:03त्यामुळे ती सर्व भारतीय भाषांमध्ये आहे
35:07आणि नीट भाषाशास्त्राच्या आधाराचा
35:10निष्कर्ष आहे दट संस्कृत इ द मदर ऑफ ऑल
35:14लँंग्वेजेस
35:16आणि
35:18कधीही भारताच्या ऐतिहासिक वारशामध्ये असं
35:22काही संस्कृत विरुद्ध प्राकृत भांडण आहे
35:25हे ब्रिटिशांनी उभं केलं
35:30त्याला अभ्यासाचं एक ढोंगी
35:33बॅकअप दिल्यासारखी मांडणी केली
35:36कारण त्यांचा एजेंडा होता आपल्याला आपला
35:40देश आपली संस्कृती याविषयी न्यूनगंड तयार
35:45झाला पाहिजे इन्फिरिटी कॉम्प्लेक्स कारण
35:47तो त्यांचा एजेंडा आहे त्यांना त्यानुसार
35:50काय ते आपल्याला घडवायचं मग यांना तो
35:52निर्माण कसा करा?
35:55विचाराला सुरुवात केली तर तुम्हाला दिसेल
35:57की त्यामधून
35:59आर्यांच्या आक्रमणाचा सिद्धांत तयार होतो
36:03की आपल्याला सांगण्यातला उद्योग आहे की
36:05तुम्ही तरी मुळचे कुठे आहात थ तुम्ही
36:08सुद्धा आक्रमण फक्त तुम्ही आमच्या आधी
36:10आलात तुम्ही आम्हाला कसं काय म्हणणार
36:12आक्रमक आहात म्हणून त्यामुळे आर्य नावाचे
36:15कोणीतरी लोक बाहेरन चाले ते म्हणजे होते
36:18गोरेपान
36:20उंच मोठं कपाळ सोनेरी केस आणि धारधार नाक
36:24म्हणजे अंथ्रोपोलॉजीतली वैशिष्ट्य आहे
36:28काण आपल्याला त्यांनी अत्यंत अशास्त्रीय
36:30चुकीचीच अक्कल शिकवली की नाही ते जे आले
36:34ते त्यांनी म्हणे मुळचे द्रविड नावाचे
36:36कोणीतरी होते ते काळे
36:40गोल चेहरा राठ केस बसकनात बारीक सर डोळे
36:45द्रविड
36:46आणि म्हणे या आक्रमक आर्यांनी येऊन हे
36:49कोणीतरी द्रविड त्यांचा पराभव केला
36:51त्यांना दक्षिणेत ढकललं ते म्हणजे आत्ताचे
36:54मत तमिळ सगळे जे विष पेरलं आजपर्यंत उगवून
36:58येत आणि 100% अशास्त्रीय आहे. 100% खोट
37:04आहे हे आज मी म्हणतोय नव्हे 1850 च्या
37:08आसपास जेव्हा ब्रिटिश आणि युरोपीय अभ्यासक
37:12हा सिद्धांत निर्माण करत होते त्यामुळे
37:15आर्यद्रविड
37:17त्यामुळे उत्तर विरुद्ध दक्षिण त्यामुळे
37:20संस्कृत विरुद्ध प्राकृत व संस्कृत
37:22विरुद्ध तमिळ सगळी जी फोडाफोडीचे आहे
37:26क्च्युली आपलं भाग्य आहे की हे होत असताना
37:31त्यांना अत्यंत समर्थ उत्तर देणारे सुद्धा
37:34विद्वान त्याच वेळी आणि काळाच्या सर्व
37:37टप्प्यांना भारतात होऊन गेलेले आहेत.
37:41पण राजकीय सत्ता वापरून त्यांचे आवाज
37:44दाबण्यात आले.
37:48विवेकानंदांनीच हा मॅक्समलर सांगत होता हा
37:51आर्यांच्या आक्रमणाचा सिद्धांत कधीच खोडून
37:54काढलाय.
37:56मी ज्याला आपलं सर्वात मोठं भाग्य म्हणतो
37:59ते म्हणजे बाबासाहेब आंबेडकरांनी नीट
38:02समाजशास्त्रीय अभ्यास करून हा आर्यांच्या
38:05आक्रमणाचा सिद्धांत खोडून काढला. तो ग्रंथ
38:08वेर शुद्रा.
38:10बाबासाहेबांनी मूळ लिहिताना इंग्लिश मधन
38:12लिहिला आता तो मराठीत सुद्धा त्यांनी हा
38:14आर्यांच्या तथागतीत आक्रमणाचा सिद्धांत
38:17साफ खोडून काढलेला आहे मळच्या वेदांच्या
38:20अभ्यासावर सुद्धा तो दिसेल त्याच्याच
38:23आधारे म आपल्याला सांगायच तुम्ही कसे माग
38:25असलेले आहात वेद म्हणजे कसं निसर्गाच्या
38:29शक्तीला घाबरलेल्यांनी
38:32निसर्गाकडे केलेल्या प्रार्थने आहेत की
38:34आम्हाला तुझ्यापासून वाचव याच्या एवढा
38:36टोकाचा मूर्खपणा दुसरा नाही की वेदांच्या
38:40मध्ये विज्ञान आहे
38:43नुसत भाषाशास्त्र नाही अस्ट्रोनॉमी
38:47खगोलशास्त्र
38:49पृथ्वी गोल आहे ती स्वतःभोवती फिरते
38:53पृथ्वी स्वतःभोवती फिरते म्हणून दिवस आणि
38:56रात्र होतात अशी स्वतःभोवती फिरणारी
38:58पृथ्वी चंद्राला घेऊन सूर्याभोवती फिरते
39:02या सहितच विज्ञान वेदांमध्ये आहे मांडणी
39:05वेदांमध्ये आहे पुढे नेणारी शास्त्रशुद्ध
39:09सुद्धा मांडणी आहे पण आपल्याला सांगण्यात
39:11आलं
39:13समाजाच्या एका फार मोठ्या घटकाला ते पटलं
39:15कारण ते सगळं त्यांनी शिक्षण पद्धती समाज
39:18व्यवस्था शाळांच्या मधले आपली पाठ्यपुस्तक
39:21इयत्ता पाचवी मध्ये प्राचीन भारताचा
39:24इतिहास शिकायचा असेल तर पहिल्या अध्यायाचे
39:26नाव आले आले आले आर्य आले इथूनच आपली
39:30सेल्फ इमेज इतिहासाचा अभ्यास म्हणजे आपली
39:33सेल्फ इमेज ठरते
39:36आत्ताचा मुख्य मुद्दा आहे
39:39की या सगळ्या मागे अरे विज्ञान आहे फार
39:42मोठं
39:43आपण त्याचा अभ्यास केला पाहिजे कारण एक
39:46जागतिक प्रोसेस सुद्धा आपण लक्षात घेऊयात
39:50एका बाजूला विशेषत गेली सुमारे 200 वर्ष
39:55आपल्याला सांगितलं जातय
39:59की तुम्ही कसे मागासलेलेच आहात तुमच्या
40:01सगळ्या कशा अंधश्रद्धाच आहेत ते सगळं कसं
40:04टाकाऊच आहे आणि तुम्ही कसं सगळं फक्त काय
40:07ते आधुनिक ज्ञान विज्ञानाचा स्वीकार केला
40:10पाहिजे साधारणपणाने गेल्या 190 200 वर्षात
40:14जे आपल्याला मुख्यतः सांगण्यात आलं ते
40:17आपल्या शिक्षण पद्धतीतून ते आपल्या
40:19पाठ्यपुस्तकांच्या मधून दुर्दैवाने याला
40:22नेमका शब्द ब्रेन वॉशच आहे हे
40:25शास्त्रशुद्ध सुद्धा नाही आणि ज्यांनी
40:28ज्यांनी त्या त्या वेळी उत्तर देण्याचा
40:29प्रयत्न केला त्यांचे आवाज दाबण्यात आले
40:32मी तुम्हाला देण्याचं उदाहरण म्हणून एक पण
40:36त्याला नाव देतोय द बेस्ट उदाहरण द बेस्ट
40:40द बेस्ट उदाहरण
40:42आधुनिक काळातलेच एक महान
40:45इतिहासकार होऊन गेले त्यांचं नाव आहे
40:47धरमपाल
40:50आजच्या नंतर ज्यांना खोलात जावसं वाटेल ते
40:52स्वतःच्या इच्छेने असं ज्यांना वाटेल
40:54त्यांच्याकरता मी आम्ही सर्व आहोतच
40:56सगळ्यांच्या करता
40:58धरमपाल
41:00हे गांधीवादी मूळचे
41:03गांधीजींचे अनुयाई गांधीजींचे सहकारी
41:07स्वातंत्र्य चळवळीत होते आणि पुढे त्यांनी
41:10स्वातंत्र्य मिळाल्यावर आपल आयुष्य
41:12इतिहासाच्या अभ्यासाला अर्पण केलं
41:15सुदैवाने अलीकडे त्यांनी इतिहासात जे काम
41:18केलं त्याचे नव्यानी पाच खंड प्रकाशित
41:21झालेले त्यातल्या एकाचं नाव आहे द
41:24ब्यूटीफुल ट्री अस त्या पुस्तकाच नाव आहे
41:28पाश पाणी पुस्तक आहे आणि काय त्या
41:31पुस्तकाच मुख्य संशोधन
41:34भारतावर ब्रिटिशांच राज्य येण्याच्या आधी
41:38अख्या भारतभर
41:41थेट गाव पातळीपर्यंत
41:43एक अतिशय समृद्ध
41:46जिथे जातीपाती नव्हत्या वर्णभेदानुसार
41:49नाही शिक्षणाचे दरवाजे सर्वांना खुले होते
41:53मुलींसकट
41:55अशी गुरुकुल पद्धती अख्ख्या भारतभर होती
41:59हे धर्मपाल यांनी या पुस्तकात मूळच्या
42:03ब्रिटिश रेकॉर्डच्या आधारावर मांडलंय
42:08तुमच्या माझ्या दुर्दैवाने
42:10या देशावर ब्रिटिशांचे राज्य आलं ते एकदम
42:13एका रात्रीत नाही आलं ते येण्याची
42:16प्रक्रिया जवळजवळ 100 वर्ष चालू होती
42:20केव्हा तरी 1750 च्या आसपास आधी दक्षिणेला
42:23चेन्नईच्या जवळच अर्काट नावाचं छोट राज्य
42:27नवाब मी वेळ घालवत नाही आणि मग बंगाल आणि
42:31आधी प्लासी नंतर बक्सार साधारण 1750
42:34प्लासी 1757 आहे भारतावर ब्रिटिशांच राज्य
42:38येणं पुढची 100 वर्ष चालू होतं पण ज्याचं
42:42नाव मराठ्यांच राज्य डुबल 188
42:45तर दुर्दैव आहे की भारतावर खऱ्या अर्थाने
42:49ब्रिटिशांचे राज्य आलं ते जेव्हा आपला
42:52पराभव झाला माझा शब्द आपला आहे ते कोणी
42:55परके नाहीयेत पण ब्रिटिशांचे राज्य 18
43:00ब्रिटिशांनी भारतातल्या नीती त्यानंतर
43:03बदलल्या
43:06आणि आता हा आपल्या ताब्यात आलेला देश याला
43:10गुलाम कसं करायचं तो नुसता राजकीय यांच्या
43:13राज्य चालवून होणार नाही नुसता यांना
43:15टाचेखाली चिरडून होणार नाही ्यांची मन कशी
43:18गुलाम करायची
43:21मी तुमच्याकडन अपेक्षा धरतोय की मेकले
43:24त्याची नोट ऑन एज्युकेशन त्याचं वर्ष 1835
43:28आहे तुमच्या लक्षात असेलच ब्रिटिशांनी
43:30त्याच्या दहा वर्षा आधी
43:33त्या त्या प्रांताच्या च्या गव्हर्नरला
43:34ऑर्डर दिली होती की तुझ्या भागातल्या
43:37आत्ता शिक्षणात हे काय करतातचा अभ्यास
43:39करून रिपोर्ट दे हे सर्व रिपोर्ट 1825
43:43च्या आसपासचे धरमपाल यांनी 1825 च्या
43:48आसपासचे स्वतः मूळचे ब्रिटिशांचे रिपोर्ट
43:52की भारतात शिक्षण पद्धती काय दक्षिणेत
43:55म्हणजे तमिळनाडू सगळा दक्षिण भारत
43:57पश्चिमेत म्हणजे मग महाराष्ट्र आणि
43:59त्यावेळच नाव मुंबई राज्य सकट उत्तरे
44:01पूर्व म्हणजे बंगाल सकट श्वास रोखून ऐकून
44:05ठेवा मी प्रचंड मोठा विषय एक ओळीत पूर्ण
44:07करते धरमपाल यांनी 1825 च्या आसपासचे
44:13मूळच्या ब्रिटिश रेकॉर्ड आणि अहवाल
44:15ब्रिटिशांनी तयार केले आमच्या आमच्या
44:18भागांमध्ये आम्हाला काय दिसून येते शिक्षण
44:20पद्धती अखख्या भारताला लागू एक समान
44:23निष्कर्ष काय आहे गाव पातळीपर्यंत
44:27भारतामध्ये लाखो लाखो लाखो हा आकडा आहे
44:30गुरुकुल होती
44:33त्या गुरुकुलांमध्ये
44:35सर्व जातीपातींना प्रवेश होता आणि नुसता
44:37तत्वता प्रवेश होता नव्हे डेटा आहे
44:39त्यांनी डेटा दिलाय ब्रिटिशांनी तयार
44:42केलेला डेटा मांडलाय की जणू ते केवळ
44:44ब्राह्मणांसाठी होत अस अजिबात नाहीये सर्व
44:47होते एकत्र बसत होते मांडीला मांडी लावून
44:49बसत होते मुलींनाही शिक्षणाचा अधिकार होता
44:53धरमपाल यांच्या पुस्तकाचा निष्कर्ष आहे द
44:56ब्युटीफुल ट्री त्यानी या पुस्तकाला द
44:59ब्युटीफुल ट्री नाव का दिलं कारण
45:01स्वातंत्र्य लढ्याच्या काळात एकेवेळी
45:04गांधीजींनी
45:06ब्रिटिशांवर आणि त्यातल्या ब्रिटिशांनी
45:08भारतात लागू केलेली शिक्षण पद्धतीवर टीका
45:11करताना म्हटले गांधीजी म्हणले की भारतावर
45:14ब्रिटिशांचे राज्य यायच्या आधी भारतामध्ये
45:17शिक्षणाचे एक अतिशय सुंदर वृक्ष इट वाज अ
45:21ब्यूटीफुल ट्री विच वाज डिस्ट्रॉयड बाय द
45:23ब्रिटिश रूर गांधीजींच वाक्य त्या
45:26गांधीजींचे सहकारी असलेल्या धर्मपाल यांनी
45:29मूळच्या ब्रिटिश रेकॉर्डचा शास्त्रशुद्ध
45:31अभ्यास करून सगळी मांडणी केली त्याच्यात
45:34ही जी गुरुकुल पद्धती म्हणजे ज्ञानसाधना
45:38त्यावर उभी असलेली आणि ही सर्व मांडून
45:41दाखवून दिलं धर्मपाल यांचं द ब्युटीफुल
45:45ट्री हे पुस्तक मी फक्त हा संदर्भ
45:48देण्याचं मुख्य कारण काय आहे? तर या
45:51देशामध्ये
45:53[घसा साफ करणे] मुळात खरं म्हणजे एक अतिशय
45:56शास्त्रशुद्ध शिक्षण पद्धती चालू होती.
46:01ती जातपात निरपेक्ष सर्वांना होती पण
46:05ब्रिटिशांनी तुमच्या माझ्या मनांना गुलाम
46:08करायला ती मोडली तोडली आणि ही मेकलेची
46:11शिक्षण पद्धती आणून आपल्या मनांना गुलाम
46:14करून ठेवलं
46:16एका बाजूला ही प्रोसेस
46:18तर दुसऱ्या बाजूला आता जगात काय होतंय
46:21लक्षात घ्या तेव्हापासून म्हणजे आता हे
46:231825 ते आता 2025 क्रॉस झालं 200 वर्ष
46:27होऊन गेली. एका बाजूला आपल्याला आपला देश
46:31आपली संस्कृती याविषयी खरं म्हणजे
46:35सांगितलं जातय ते खोटं विकृत आपल्याला
46:38फोडणारं एकमेकांशी लढवणारं
46:41तोडून
46:43आणि त्याच वेळी
46:45आपल्या देशाचा आपल्या संस्कृतीचा संस्कृत
46:49भाषेसहित जास्त अभ्यास आपल्यापेक्षा
46:52जास्ती परदेशात चालू
46:56ही प्रोसेस आहे
46:58ही प्रोसेस आज सुद्धा चालू आहे संस्कृतचा
47:02जास्ती अभ्यास जर्मनीत चालतो
47:05अमेरिकेत चालतो
47:08आणि मग ते आपल्याला तो विकृत करून सांगतात
47:10खरच इतका वेळ नाही पण मी आता उदाहरणार्थ
47:12ती वेंडी डॉनिजर नावाची तज्ञ म्हणवते
47:15स्वतःला पण संस्कृतच्या अभ्यासाच्या
47:18नावाखाली त्यांनी जे मांडल ते सगळं अस
47:20विकृत आहे तिकडे अमेरिकेतच असलेल्या अनेक
47:24भारतीय अभ्यासक पंडित यांनी वेंडी डोनिजर
47:27यांनी केलेली मांडणी नीट अभ्यासाच्या
47:29आधारावर खोडून काढली ते माझ्या मते द
47:32ग्रेटेस्ट काम करणारे थोर नाव आहे राजीव
47:34मल्होत्रा
47:36मी जे उत्सुकतेने मनापासून बसले त्यांना
47:38जरूर म्हणेन की एकूण ते पटल्यावर आपापल्या
47:41इच्छेनी तुम्ही मूळच राजीव मल्होत्रांचे
47:44लेखन जरूर वाचा त्या वेंडी डोनेजर यांची
47:47शिष्या आद्री तृष्के तिकडे स्टॅनफोर्ड
47:50युनिव्हर्सिटीत असतात
47:53आता त्यांनी चौदाशे पाणी भारताचा इतिहास
47:56लिहिलाय सगळा बेसिकली सगळा म्हणजे सगळा
47:59असं नाही पण असा विकृत करून की मुळात भारत
48:02नावाच काही नाहीच हे नुसत एका भूखंडाच नाव
48:04आहे तिथे अशी कधी एक संस्कृती होती
48:07जिच्यात विविधता होती पण त्या विविध
48:09एकात्मता होती असं काही नाहीच हे सांगणार
48:12आणि त्याला उचलून धरणाऱ्या आपल्याकडच्या
48:14अनेक शक्ती आहेत एका बाजूला ते तर दुसऱ्या
48:17बाजूला
48:18आपल्याला आपल्याकडचा वारसा केवढा प्रचंड
48:22समृद्ध आहे तो किती सखोल आहे तो किती
48:25शास्त्रशुद्ध आपल्याला पत्ताच नाही तो
48:28अभ्यास तिकडे चालू आहे
48:32आज आता मी तुम्हाला अलीकडच्या आणखीन एका
48:34पुस्तकाची आठवण करून देतो हा मळचा ब्रिटिश
48:36इतिहासकार आहे विलियम डलंप
48:41मी त्याची माझ्या अभ्यासाचा भाग
48:43विद्यार्थ्यांना नात्याने आधीची वाचलेली
48:45आहेत ्यांनी माझा विलियम डलंपचा आकलन आहे
48:49कॉलोनियल हिस्टोरियन की तो ब्रिटिश अंगलनी
48:52ब्रिटिश साम्राज्यवाद त्याच समर्थन करत
48:55असं मांडणार
48:56पण त्याच लेटेस्ट पुस्तकाच नाव आहे द
48:59गोल्डन रूट
49:01आणि पाश पाणी असलेल्या पुस्तकाचा मी दोन
49:03ओळीचा सारांश तुम्हाला सांगतोय तो म्हणजे
49:06प्राचीन काळात सर्व जगाला संस्कृती विद्या
49:10ज्ञान भारताने दिलं नवज्ञान नव्या विद्या
49:14भारतात तयार झाल्या आणि भारतीयांच्या
49:16द्वारा त्या जगभर पोहोचल्या अलीकडे विलम
49:20पॉडकास्ट आता आणि तो सांगतोय की आय सोल्ड
49:24लाय इतिहासकार म्हणून तो अभ्यास करताना
49:27आणि गोल्डन रूट लिहिण्यापूर्वी तो म्हणतो
49:29मी ज इतिहासाचा भारताचा अभ्यास केला आय वस
49:32सोल्ड लाय आणि मग ट्रुथ काय हे द गोल्डन
49:36रूट हे पुस्तक भारत मानवी संस्कृतीच
49:40उगमस्थान आहे मानवी संस्कृतीतल्या अनेक
49:44असामान्य संकल्पना गणित खगोल भाषाशास्त्र
49:49विज्ञानाच्या कितीतरी शाखा उपशाखा
49:52तो आता विलनला आता कुठे कळलं पण ते
49:55त्यांनी पुस्तकामध्ये मांडले आजच एक सत्य
49:58आहे की मग आपला हा जो वारसा आहे याचा
50:02जास्त अभ्यास दुर्दैवाने आपल्यापेक्षा
50:05जास्ती ते करतात त्याचं मी मनात एक उदाहरण
50:08की जो मला आखून दिलेल्या सगळ्या विषयाचा
50:12एक सारांश आता त्या मुद्द्यामध्ये येतो.
50:16तो मुद्दा आहे संस्कृत भाषा
50:20तिचा आपल्या दुर्दैवाने आपल्यापेक्षा
50:22जास्ती अभ्यास जगातच अन्यत्र चालू आहे. तो
50:26जगामध्ये म्हणजे नासा सकट नॅशनल एरोनॉटिकल
50:30स्पेस एजन्सी म्हणजे विज्ञानातला
50:33अत्याधुनिकातला अत्याधुनिक
50:36तुम्ही नुसतं नासा काय घेऊन बसलाय?
50:39ए आय चा जमाना आला सुद्धा आला सुद्धा
50:46जाणकार त्यातले जे होते जेफ्री हिंटन
50:49मुस्तफा सुलेमान बिल गेट्स वगैरे
50:53हे 2021-22 पासून की येणार आहे येऊ घातलय
50:58प्रचंड वेगाने प्रगती होते आहे क्रियापद
51:01बदलला आता एआयचा जमाना चालू झाला
51:05तुमच्यातल्या ज्यांचा कोणाचा आयटी चा जर
51:08अभ्यास असेल त्यांना मूर्स लॉ नावाचा
51:11लक्षात असेल की दुसऱ्या महायुद्धानंतर
51:15ते साधारण 2020-21 पर्यंत इन्फॉर्मेशन
51:19टेक्नॉलॉजी क्षेत्राची प्रगती किती आणि
51:23कशी झाली याच छान वर्णन हा आयटी
51:25क्षेत्रातला तज्ञ होता मूर नावाचा गॉर्डन
51:29मूर त्याच्या नावे पडला लॉ त्याला नावे
51:31मूर्स लॉ मूर्स लॉ काय म्हणतो
51:34एव्हरी 18 मंथ्स दीड वर्ष
51:37एव्हरी 18 मंथ्स द कॉम्प्युटेशनल एबिलिटी
51:41डबल्स अँड द प्राईस हाफ अशी अखंड वाटचाल
51:471945 ते 2020-21 मुर्स लॉ दर 18 महिन्याला
51:51आयटी सेक्टरची जी एबिलिटी आहे कॉम्प्युटर
51:53म्हणजे इन्फॉर्मेशन प्रोसेसिंगची डबल होते
51:56पण किंमत निम्मी होते आणि लक्षात ठेवा
52:00त्यालाही आता वेळ नाही आहे फार पण दुसऱ्या
52:02महाद्याच्या वेळी जो कोणता पहिला
52:04कॉम्प्युटर तयार झाला ज्याचं
52:06कम्प्युटरच्या शास्त्रातलं नाव आहे मेन
52:08फ्रेम
52:09त्याच्या
52:11लाखो पटींनी आपल्या हातात जो स्मार्टफोन
52:14त्याची क्षमता आहे लाखो लाखो पटींनी
52:17जास्ती हे मी का सांगितलं कारण आता एय
52:21क्षेत्राची प्रगती
52:24तिचा नियम सांगतो
52:26दर सहा महिन्यालाटे
52:29टाईम्स
52:30टाईम्स अल्गोरिथमिक म्हणजे अल्गोरिथमिक्स
52:33केले एआय क्षेत्राची प्रगती काय वेगाने
52:36होते तर दर सहा महिन्याला 10 टाईम्स या
52:41सहा महिन्यात ती जी कुठली होती 2022
52:44काहीतरी पहिलं काहीतरी आलेल असेल चॅट
52:47जीपीटी 2023 आहे तुम्ही अनेक जण कदाचित
52:50वापरत असाल लेट मी टेल यू च जीपीटी ओल्ड
52:54न्यूज एलन मस् ग्रॉक चायनाने डीप सी
52:58डेव्लप केलं ओपनयचा आता आणखीन काम चालू
53:01आहे आपल्याला सुद्धा ते करायला हवय
53:05आणि मग एय क्षेत्रातले जाणकार सांगतात की
53:10ए आय करता जे प्रोग्राम तयार करायचे प
53:14तयार करायच्या आता त्याला सगळ्यात बेसिक
53:17दोन शास्त्रशुद्ध शब्द आहेत एन एल पी
53:20नॅचरल लँंग्वेज प्रोसेसिंग एन एलपी नॅचरल
53:24लँंग्वेज प्रोसेसिंग
53:26आणि दुसरा शब्द एल एल एम लार्ज लँंग्वेज
53:29मॉडेल्स ही करायची आपण जे कम्प्युटर
53:33वापरतो त्याला जशी सीपीय असतो सेंट्रल
53:36प्रोसेसिंग युनिट तशी एआयला जीपीय असतो
53:39ग्राफिक प्रोसेसिंग युनिट आणि त्याची
53:43बिलिटी प्रचंड असावी लागते या एनएलपी
53:46एलएलएम
53:48थोडक्यात थोडसं सोपं सांगायचं तर जगातले
53:52तज्ञ सांगतात
53:54की ए आय करता हंड्रेड परसेंट परफेक्ट आणि
53:58सर्वात शास्त्रशुद्ध भाषा आहे संस्कृत
54:05आपल्याला भान एकाचा आपण विचार करायचा आणि
54:07नुसत भान असून नाही चालणार आहे आपल्याला
54:09अभ्यास करावा लागेल आपल्याला मुळात जाव
54:12लागेल आपल्याला नव्याने संशोधन पण कराव
54:15लागेल आणि आपल्याला म्या संस्कृतच्या सखोल
54:18अभ्यासाच्या आधारावरचे एनएलपी एल एल एम
54:22आपल्याला तयार करावे लागतील तुम्हाला मी
54:25शेवटाकडे येताना मला माझ्या मनात एक क्रम
54:27आहे त्याचा तरी मी एक मुद्दा माझा मन मला
54:29सांगत थोडी भर घालावी म्हणून तेवढं
54:31थोडक्यात बोलतो
54:34गेल्या 300 साडेतीनशे वर्षातली वैज्ञानिक
54:37प्रगती मुख्यतः युरोपात झाली हे एक सत्य
54:40आहे ते नाकारायला काही अर्थ नाही ती
54:41प्रचंड झाली हे पण आपलं काम तिचा अभ्यास
54:44पण करायचा
54:46मग गेल्यातीश साडेतीनशे वर्षातली फार
54:48मोठ्या प्रमाणात वैज्ञानिक प्रगती मुख्यत
54:51पश्चिमेत झाली असल्यामुळे त्या
54:53विज्ञानाच्या ज्या संज्ञा टर्म्स तयार
54:56झाल्या या मुळामध्ये सगळ्या इंग्लिश
55:00म आज आपली स्थिती ही आहे की आपण त्याच
55:03संज्ञा वापरतो नुसत नेम शिकावच लागत
55:05इंग्लिश मीडियम मधन अस आपल्याला वाटतं असं
55:08चीनला वाटत नाही जपानला वाटत
55:12त्यांनी सगळं आधुनिक विज्ञान तंत्रज्ञान
55:14अनुक्रमे चिनी अथवा जापनीज अथवा त्यांच्या
55:17त्यांच्या भाषेत आणलय पण भारताने जो
55:20काळाचा स्वीकारला रस्ता की नाही नाही ते
55:22आधुनिक विज्ञान तंत्रज्ञान आपल्याला
55:24पाहिजे म्हणून आपल्याला इंग्लिश पण आलीच
55:26पाहिजेत त्या सगळ्या संज्ञा इंग्लिश
55:28मधल्या बघता बघता मराठी सकट सगळ्या भारतीय
55:33भाषा भ्रष्ट व्हायला लागल्यात भ्रष्ट की
55:35का आत्ताची पिढी म्हणे काय इंग्लिश बोलते
55:39तर एमपीएससी चा सगळा विषय चालू आहे पुन्हा
55:42त्याच्यात नाही जात पण एमपीएससी मुख्य
55:45परीक्षेचे निकाल लागले म्हणून मुलांची आता
55:48इंटरव्ूची तयारी चालू आहे आपण चाणक्य मंडळ
55:51परिवारात त्यांचे मॉक इंटरव्ू आपण घेतो
55:54दोन वर्ष झाली पण एक तडपदार बुद्धिमान
55:58वाटणारा मुलगा इंटरव्यूला यायचा आधीचा
56:02कॅंडिडेट माझ्यासमोरन गेला आता हा मुलगा
56:05मी त्याचा बायोडेटा घेतला वाचला
56:07त्याच्यावर छंद छंद मध्ये नोंदवलेलं होतं
56:10याला शेअर बाजाराचा अभ्यास करायला आवडतं
56:13तो आला बसला इंटरव्ू चालू झाला एका
56:16टप्प्याला मी त्याला विचारलं की ज्या
56:18दिवशी त्याच्याशी मी बोलत होतो त्याच्या
56:20आदल्या दिवशी मुंबई शेअर बाजार 700
56:24अंकांनी खाली गेला होता त्याला छंद आहे ना
56:27याला म्हणून काल मुंबईचा शेअर बाजार 700
56:31अंकांनी खाली का गेला नीट ऐका
56:36मी त्या तरुण आणि बुद्धिमान तरतरीत मुलाला
56:39विचारतोय काल मुंबईचा शेअर बाजार 700
56:43अंकांनी खाली का गेला तो म्हणाला
56:47शेअरचे रेट्स
56:51मार्केटशी लिंक असतात
56:54म्हणून ते फ्लक्चुएट होतात
56:58मी त्याच्याकडे असं वगत थांबलो आणि हसलो
57:02त्याला म्हणालो आता हे मराठीत सांग
57:06त्यानी डोळे मोठे केले
57:09आणि म्हणला सर मराठीतच सांगितलं की
57:13हे होऊन बसलय भाषेच आणि यातल्या कुठल्याला
57:16मराठी संज्ञा नाहीये शेअरचे रेट्स
57:19मार्केटशी लिंक असतात म्हणून ते फ्लक्चुएट
57:22होतात पण आमच्या मनांनाच असं वाटत की कारण
57:25नसताना इंग्लिश शब्द घुसडले म्हणजे स्टेटस
57:27असत त्याला मी लयशा एवढेच नाही मग अरे
57:31नाही सगळी प्रगती आणि विज्ञानाच्या संज्ञा
57:34निर्माण तिकडे झाल्यात म आपल्याला त्याच
57:36घेण भाग आहे साफ चूक आहे
57:39सर्व संकल्पनांसाठी
57:42नवे शब्द नव्या संज्ञा निर्माण करण्याची
57:47संस्कृतची क्षमता अनंत आहे इनफायनाईट अनंत
57:51आहे
57:53ती ज्या दिवशी आपल्याला कळेल त्या दिवशी
57:55नवे शब्द निर्माण की संज्ञा काय संकल्पना
57:58काय आणि याला आम्ही करतो आणि मी म्हणालो
58:01तरी हा मुद्दा छोटा आहे आता एयच्या
58:03जमान्यात मोठा मुद्दा काय आहे ए आयचे आणि
58:08संस्कृतचे जाणकार सांगतात की एआय करता
58:11सर्वात परफेक्ट भाषा संस्कृत आहे. माझ्या
58:16बोलण्याचा मी शेवट त्याला धरूनचे काही
58:18मुद्दे तुमच्याशी बोलून करणार आहे.
58:211985 मध्ये
58:24नासा मधला शास्त्रज्ञ रिक ब्रिक्स नाव
58:27त्याचं रिक ब्रिक्स.
58:31तो त्याच वेळी एआयवर संशोधन करत होता.
58:36त्यानी लिहिलेला रिसर्च पेपर आहे तो नेटवर
58:39उपलब्ध आहे मी वेगळं नको सांगेल की
58:41अर्थातच तो मुळचा वाचून त्यावर नीट विचार
58:45करून काय बोलायचं ते मी तुमच्याशी बोलतोय
58:481985 मध्ये हा रिक ब्रिज
58:53ए आय करता लँग्वेज मॉडेल कसं तयार करायचं
58:58आणि मग ते इतकं परफेक्ट लागणार आहे की
59:01जिथे अर्थाचा अनर्थ व्हायला जागाच नाहीये
59:05ते सांगतो एका अर्थाने पण एआयनी इंटरप्रीट
59:07अन्वयार्थ काहीतरी दुसराच लावला त्यामुळे
59:10कमांड काहीतरी तिसरीच इशू केली त्यामुळे
59:12घडलं काहीतरी चौथंच नाही जे नेमकं
59:15सांगायचं तेच नेमकं त्यावेळी रिग
59:18ब्रिक्सच्या लक्षात आलं की याच्यासाठी
59:21संस्कृत सगळ्यात उत्तम भाषा आहे
59:24श्वास रोखू नये का
59:271985
59:29नासा मधला शास्त्रज्ञ रिक ब्रिक्स
59:34भारतात
59:36त्यातल्या महाराष्ट्रात
59:391810 मध्ये लिहिल्या गेलेल्या एका
59:42ग्रंथाचा तो अभ्यास करत होता
59:45तुम्हाला जेव्हा मी म्हणालो ना की आपला
59:47वारसा तो किती समृद्ध आहे तो किती
59:51शास्त्रशुद्ध आहे आपल्याला पत्ताच नाही
59:53सांगण्यात उलटं येतय पण आपल्याच कडन घेऊन
59:56अभ्यास ते करतात
59:581810 मध्ये त्याचं नाव आहे नागेश भट्ट हा
1:00:02महाराष्ट्रात
1:00:04याचा व्याकरणावरचा ग्रंथ वागपदीय एक शब्द
1:00:09मी विसरतोय पण त्या शब्दाचा अर्थ
1:00:11अन्वयार्थ
1:00:13असा टीका वागपदीय टीका
1:00:161810 मध्ये पंडित नागेश भट्ट वागपदीय टीका
1:00:22नावाचा ग्रंथ लिहितोय
1:00:25आणि रिक ब्रिक्स त्याचा अभ्यास करतोय की
1:00:28ज्यातलं त्याला एक वाक्य की आता एनएलपी
1:00:32नॅचरल लंग्वेज प्रोसेसिंग डेव्लप होते
1:00:34अजून 1985 आता तर कुठल्या कुठे गेली पुढे
1:00:37पण कसे करायचं ते भाषेचा आर्किटेक्चर करून
1:00:40नॅचरल लँंग्वेज प्रोसेसिंग च मॉडेल करायच
1:00:44तर या पंडित नागेश भट्टानी त्याच्या
1:00:47वाक्पदय टीका या ग्रंथामध्ये एका वाक्याच
1:00:51भाष्य लिहायला काही मांडले ते वाक्य आहे
1:00:54ग्रामम गच्छती चैत्र हे वाक्य
1:00:581985 अभ्यास करणारा ब्रिक्स च लक्ष त्या
1:01:02वाक्याकडे वेदलं जातं की मला जर ए आय च
1:01:06मॉडेल करायचं झालं आणि नॅचरल लँंग्वेज
1:01:10प्रोसेसिंग करून ते द्यायचं झालं तर
1:01:13परफेक्ट भाषा परफेक्ट प्रोग्राम गैरसमजाला
1:01:17आणि अर्थाच्या अनर्थाला जागा नाही अशी एक
1:01:20सिंगल हे वाक्य ग्रामम गच्छते चैत्रा
1:01:23ब्रिक्स म्हणतो की मी याच या वाक्याचा जर
1:01:26अल्गोरिथम करायला गेलो तर मला दिसून येते
1:01:29की संस्कृत परफेक्ट मी वेळाभावी त्यातल्या
1:01:31सोप्या भागावर एक मिनिट देते ग्रामम
1:01:34गच्छते चैत्रहा
1:01:37यातल्या शब्दांचा क्रम काही केला तरी
1:01:39अर्थामध्ये काही बदल होत नाही चैत्र
1:01:42गच्छती ग्रामम ग्रामम चैत्र गच्छती म्हणजे
1:01:46संस्कृत मधली रूप म्हणतात त्याला प्रथम
1:01:50वचन द्वितीय वचन तृतीय वचन कर्तरी कर्मणी
1:01:54क्रियापद जी चालतात आत्मनेपदी परस्मय पदी
1:01:57आपल्यापेक्षा अभ्यास तो करतोय आणि आता
1:02:00पुढचाही
1:02:01खरच श्वास रोखून नीट ऐका या पंडित नागेश
1:02:05भट्टाच्या या वागपदीय टकेवर अभ्यास करताना
1:02:08रिक ब्रिज म्हणतोय की च्या मधला विचार
1:02:11एवढा सखोल आहे ब्रिज त्याच्या निबंधात
1:02:14लिहिल
1:02:16की जर याच्या नैसर्गिक उत्क्रांती
1:02:19प्रगतीला वाव मिळाला असता तर भारत कुठल्या
1:02:23कुठे पोहोचला असता पण हा नागेश भट्ट
1:02:26लिहितोय इथपासूनच्या काही वर्षात भारतावर
1:02:29ब्रिटिशांच राज्य आलं
1:02:30आणि त्यांनी भारतातल्या प्रगतीच्या सगळ्या
1:02:33शक्यता त्यांनी मोडून काढल्या हे 1985
1:02:37मध्ये रिक ब्रिक्स पंडित नागेश भट्टाच्या
1:02:40वाकपदीय टीका या ग्रंथावर लिहिताना
1:02:43त्याच्यात मांडतोय आता अजून मुळात हा
1:02:46पंडित नागेश भट्ट 1810
1:02:49जे लिहितोय
1:02:52ते
1:02:53पाचव्या सहाव्या शतकात आपली धारणा आहे तो
1:02:56राजा पण होता पण तो महान होता अभ्यासक
1:03:00होता चारित्र्य संपन्न होता असा राजा
1:03:03भरतहरी
1:03:04भरत हरीच्या भाषा विषयक ग्रंथाचे नाव आहे
1:03:08वाकपदीय
1:03:11चौथ्या पाचव्या शतकातल्या भरत हरीच्या
1:03:13त्या ग्रंथावर एक अभ्यासाची अखंड परंपरा
1:03:16चालू आहे त्यामुळे 1810 मध्ये पंडित नागेश
1:03:20भट्टही त्या वाक्पदीवर टीका लिहितोय
1:03:23भरतहरी वाक्पदी चौथ पाचव शतक
1:03:27महर्षी पतंजली
1:03:29यांचा भाषा विषयक ग्रंथ महाभाष्य महर्षी
1:03:33पतंजलींचा काळ निश्चित सांगतायत नाही पण
1:03:36तो इसवीसन पूर्व दुसर शतक असावा असा
1:03:39सांगितला जातो योग योगसूत्र लिहिणारेच
1:03:41महर्षी पतंजली आयुर्वेदाची रचना तेच मानले
1:03:45जातात तेच महर्षी पतंजली
1:03:47त्यांच्या महाभाष्य ग्रंथावरची
1:03:51भरहरीनी केलेली कॉमेंट्री म्हणजे चौथ्या
1:03:54शतकातला हा वागपदया ग्रंथ आणि महर्षी
1:03:57पतंजलींच महा महाभाष्य
1:04:00महर्षी पाणिनीच्या अष्टाध्यायीवरची
1:04:02कॉमेंट्री महर्षी पाणिनींचा काळ कोणता
1:04:06दुर्दैवा निश्चित सांगता येत नाही पण अनेक
1:04:09पुराव्यांच्या आधारे बोट ठेवता येतं की
1:04:11महर्षी पाणिनी तक्षशिलेमध्ये
1:04:15बुद्धाच्या पूर्वी 200 वर्ष हे नीट
1:04:18इतिहासाचा अभ्यास करून सांगता येतं मला
1:04:21वाटत मी गेल्या दीड मिनिटात तुम्हाला
1:04:23भारताची हजारो वर्षांची अखंड चाललेली
1:04:26ज्ञान परंपरा सांगितली
1:04:28कारण महर्षी पाणिनी जेव्हा अष्टाध्यायी
1:04:31मांडतायत त्यांनी 33 नाव दिली नाव दिलीत
1:04:35की मी यांचा कृतज्ञ
1:04:38माझ्या आधीचे हे 33 व्याकरणकार आणि भारतीय
1:04:41विचारात व्याकरण म्हणजे केवळ ग्रामर
1:04:43नाहीये भारतीय विचारत व्याकरण सगळा भाषा
1:04:46विचार आणि महर्षी पाणिनी त्या 33 जणांची
1:04:49नावं देऊन सांगतात की हा जो भाषा विषयक
1:04:52अभ्यास करून मी मांडतोय हा आधीचे हे माझे
1:04:54पूर्वज 33 अखंड ती धारा.
1:04:59दट इज इंडियन नॉलेज सिस्टीम ते संस्कृतची
1:05:02ताकद आहे 1810 पाशी ती थांबलेली नाही माझा
1:05:05तुम्हाला सांगायला मला आनंद आहे पुन्हा मी
1:05:07म्हणतो विद्यार्थी नात्याने माझ्या परी मी
1:05:10जो अभ्यास चालू ठेवतो मला त्या अभ्यासात
1:05:12दिसून आलं की हा जो नागेश भट्ट आहे याची
1:05:16गुरुशिष्य परंपरा चालू राहिली
1:05:20त्यामधले एक महान मराठी पुण्यातले पंडित
1:05:24म्हणजे काशिनाथ शास्त्री अभ्यंकर असे
1:05:28त्यांच नाव आहे
1:05:30काशिनाथ शास्त्री अभ्यंकर यांनी
1:05:33हा नागेश भट्ट त्याची वागपदीय टीका ती
1:05:38ज्यावर आधारित आहे ते चौथ्या शतकातल
1:05:40भरतहरीच वागपदीय हा ग्रंथ तो महर्षी
1:05:44पतंजलींच्या महाभाष्याच भाष्य आहे आणि तो
1:05:47महर्षी पतंजलींच पाणिनीच अष्टाध्याय
1:05:51काशिनाथ शास्त्री अभ्यंकर यांनी या
1:05:53सर्वाचा अभ्यास करून उत्तम मराठीमध्ये
1:05:57सुद्धा सर्व मांडले सहा खंड आहेत आणि
1:05:59त्याच्या समारोपाचा
1:06:015श पाणी समारोप अप्रतिम
1:06:05काण काशिनाथ शास्त्रींनी हे जे काम चालू
1:06:07केलं होत ते अपूर राहिलं ते पुढे त्यांचे
1:06:10चिरंजीव त्यांचं नाव आहे वासुदेव शास्त्री
1:06:13अभ्यंकर तुमच्या पिढीला त्यांचं नाव माहित
1:06:16असायचं कारण नाहीय मी एक संदर्भ अतिशय
1:06:18दुःखाचा देतोय इथे भांडारकर रोडला त्यांचा
1:06:22बंगला होता
1:06:24आणि 19 77 मध्ये पुण्यामध्ये एक महाभयानक
1:06:29हत्याकांड गाजलं ज्यात दिसून आलं की चार
1:06:32तरुण पोरं
1:06:35अय्याशीसाठी पैसे मिळवायला बंगले लुबाडत
1:06:39होते त्यातल्या माणसांना मारून टाकून पैसे
1:06:41लुबाडत होते हे जक्कल सुतार असं त्यातल्या
1:06:45मुख्य जोडगोळीचे नाव आहे त्यांनी 1977
1:06:49बहुदा ऑक्टोबर महिना होता भांडारकर रोडला
1:06:53जो अभ्यंकरांचा बंगला त्याच्यात घुसून
1:06:56अखख्या फॅमिलीची हत्या केली
1:07:00त्याच्यात वासुदेव शास्त्री अभ्यंकरांची
1:07:02हत्या झाली
1:07:04त्यांचे चिरंजीव आपल्या सैन्यामधले
1:07:06निवृत्त कर्नल होते कर्नल अभ्यंकर त्यांची
1:07:09हत्या झाली अख्या कुटुंबाची हत्या झाली
1:07:13मनात फार दुःख बाळगून मी सांगायचं कारण हे
1:07:16आहे की ब्रिटिश
1:07:19त्यांनी आणलेली शिक्षण पद्धती आणि तीच
1:07:22मानून ज्यांनी पुढे सर्व चालवलं ते म्हणजे
1:07:25संस्कृतीचे जक्कल सुतारे
1:07:29आणि ज्ञानाची
1:07:31एक शास्त्रशुद्ध अखंड परंपरा खरी
1:07:34आपल्याकडे चालू आहे मित्रहो मी बोललो
1:07:38त्याचा हवा असला तर एक ओळीचा मग सारांश
1:07:40आहे की एआयचा जमाना आला त्या आय साठी
1:07:45परफेक्ट भाषा आहे संस्कृत पण आपलं काम
1:07:48नुसताच अभिमान बाळगून केवळ स्वतःची पाठ
1:07:51थोपटून घेणे नाही तर सखोल शास्त्रशुद्ध
1:07:55अभ्यास करणे तो अभ्यास संस्कृतचाही तो
1:07:59अभ्यास ए आयचाही आणि आपल्या स्वतंत्र
1:08:02बुद्धीतन ज्ञानामध्ये एय मध्ये नवी भर
1:08:05घालून आधुनिक काळातली भारत मातेचा गौरव
1:08:08वाढवणे आपण सर्वजण आपपल्या परीने हे काम
1:08:12करूयात अशी प्रार्थना करतो आणि सर्वांना
1:08:15शुभेच्छा व्यक्त करून आज थांबतो
1:08:39आयम अ्सोलुटली हपी
1:08:43रिसीव क्वेश्चन लिसन टू दिस क्वेश्चन आय
1:08:47पर्टिकुलरली वॉगचुलेट मोहित
1:08:51रिस्फली बॉज क्वे्टन
1:08:57माय बेस्ट फॉर
1:09:00क्वेलरेडी
1:09:07लेफ्ट फ्स्ट पार्ट
1:09:12बट इन द लाईट ऑफस क्वेन आयस
1:09:16इंग्लिश इट्स ओके क्वेन इन इंग्लिश हा
1:09:19बेस्ट
1:09:21प्रक्रॉस
1:09:24रिस इंटरपिटेशन
1:09:26हा बेस्ट
1:09:28सायंटिफिक व्ॅलिडिटी
1:09:31ओके गेट द क्वेन
1:09:34सपोजन बीफ रिस्पॉडिंग द क्वेन फ्स ऑफ मायर
1:09:39फ्रेंड्स
1:09:41इट ओ फ माय हार्ट विथ हपीनेस टेल यस
1:09:49क्वेन
1:09:50नॉट ओली बीन आन्सर फर ऑफर्स
1:09:54इट बीन इफेक्टिवली
1:09:58इम्प्लिमेंटेड इन आवर हेरिटेज इन आवर
1:10:02ट्रॅडिशन इन इंडियन नॉलेज सिस्टम
1:10:05लकट हा वेदा बीन प्रशली
1:10:10अल्सो आय टोल्ड य लंग्वेज बेसिकली द साऊंड
1:10:14वे [घसा साफ करणे] आय रिमेंबर मोमेंट माय
1:10:17फलिंग
1:10:18टॉकिंग
1:10:20य पीपल द पॉईट माय फिलंग नॉट ओली य पीपल द
1:10:25पॉईट आय व्यब्रेशन य बुटी ऑफ द पॉईट
1:10:31साऊंड
1:10:33मिनिंग लक वेदा ऑर्गनाज अँ सायंटिफिक रेशन
1:10:40माइंड हा वेद मंत्रा बी सेड बीन प्रथा
1:10:46ऑफर्स
1:10:48दट आन्सर
1:10:51लप्स न द सिलायझेशन्रॉस
1:10:54एरीथिंग चेंजेस इन द सोसायटीथ चेंज वेलकम
1:10:59द चेंज हा प्रल
1:11:02आत्मा
1:11:04सिस्टम ऑफ हाउ टू से वेद मंत्रा
1:11:09सायंटिफिक मेथड
1:11:12मेथड नोन जटापाठ घनपाठ शिखा पाठ मेथडस
1:11:21इंडिया ग्रेटेस्ट अमेंट इन द वर्ल्ड
1:11:25सिलायझेशन
1:11:28अबाट फ
1:11:34मिनिमम
1:11:38ऑफ वेदा मिनिमम 5
1:11:44मॉडर्न स्टडीज सेलिस्ट
1:11:47एक्सपर्टस्ट बन एक्सेप्ट पॉसिबिलिटी
1:11:52व् सो फार कॉ हरप्पा
1:11:56सिंधू संस्कृती ना राईटली कॉ सिंधू
1:12:00सरस्वती संस्कृती माट इटल्फ बी वेदिक
1:12:03संस्कृती
1:12:05लंग्वेज ऑफस स्क्रिप्ट
1:12:10पपल
1:12:14संस्कृत
1:12:17फर टलिस्ट अबाट से यर्स
1:12:22मेंटेन प्रच
1:12:25वेदा इनस्ट फॉम आर ला इन अंडरस्टडिंग
1:12:30हेरिटेज वन आर ला अंडरस्टडिंग हाटे
1:12:34हा कम वेद मंतक फ्सचा ऑफ ऋगवेद
1:12:39अग्नि पुरोहित
1:12:42यज्ञ देवतार
1:12:45रत्नधात
1:12:48बीन प्र्सोलटली
1:12:52नो कन्फजन नो
1:12:54डिफरंट इंटरपटेशन
1:12:58मेथड ऑफ प्रन्सिंग मंत्र
1:13:01लेटर ला सायन्स छंद मात्रा वृत्त इंग्लिश
1:13:07वड मीटर
1:13:10सेकंड आन्सर विल बी युजिंग ल मॉडर्न
1:13:13टेक्नॉलॉजी
1:13:16डुरिंग द कोर्स ऑफ द टाम
1:13:21मेथड ऑफ रिसायटिंग वेदा
1:13:25जनरली सिक्स ऑफ
1:13:28स्टुरिंग
1:13:30द ऑफ द टाईम बट जटापाठ घनपाठ
1:13:35ओके बट आय नो बाय नाइन पर्सनली असोसिएटेड
1:13:41मेनी प्लेसेस द मॉडर्न गुरुकुल
1:13:45होल संस्कृत युनिव्ह्सिटी माय वेट बट
1:13:51नाऊ लट मेथड बींगनेटेड
1:13:56प्लस लाकय सेड आवर जॉब विल बी फंडामेंटल
1:14:00रिसर्च ओरिजिनल रिसर्च अल्सो स्टडी एय अ
1:14:05स्टार्ट युजिंग दट एआय टू परफेक्टली
1:14:09मेंटेन प्रिजर्व नॉट जस्ट वेदास आय एम सेल
1:14:12इंडियन नॉलेज सिस्टम
1:14:14बट थँक्स द क्वेन लेट मी टेकस लिबर्टी टू
1:14:18रिपीट नाऊ इन इंग्लिश दट माय अर फ्रेंड
1:14:22आवर जॉब नॉट जस्ट वशिप द पास्ट
1:14:27नॉट जस्ट बी पड ऑफ द पास्ट नॉट जस्ट ब हा
1:14:32ग्रेट नो इट पिक फडेलप
1:14:38ग्रेटनेस इन द फचर टाम
1:14:42आवर चलेंज हाउ स्टडी नॉट ओली संस्कृत ल
1:14:47इंडियन हेरिटेज अँड मॉडर्न मोस्ट ऑफ द
1:14:50सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी अँड विथ आवर
1:14:52इंडिपेंडेंट क्रिएटिव्हिटी
1:14:54डेव्लप न्यू थिंग न्यू कॉन्सेप्ट न्यू
1:14:57क्रिएटिव्हिटी दट विल बी द बेसिक आन्सर
1:14:59ओके थँकय
1:15:18द वर्ड धर्म
1:15:22इज नॉट रिलजन
1:15:25अँड रिलजन डज मीन धर्म
1:15:29इंग्लिश
1:15:32लँंग्वेज नॉट पावरफुल इनफ टू ह द टर्म फर
1:15:36द वर्ड धर्म
1:15:39से द लिस्ट इन इंग्लिश हडप्ट द सेम वर्ड
1:15:44धर्म
1:15:46इन इंडियन वे ऑफ लुकिंग थिंग
1:15:49[घसा साफ करणे] रिलजन मीन्स पंथ
1:15:53दट ट्रुथ वन
1:15:56देर आर डिफरंट पाथ लीड टू द ट्रुथ
1:16:02पा राईट अँ डिगनिटी प से
1:16:08वेदिक लाई एकम विप्रा
1:16:11बहुधावदंती
1:16:13वन लाई समरी सत्य फायनल
1:16:18वनस्वत
1:16:23नॉलेजेबल पीपल बहुदंती नेट बाय डिफरंट नेम
1:16:29ओरिजिनल शलोक वेदा उपनिषद अगफद
1:16:36टामसे ऑफ टाम चेंज
1:16:40वन विष्णू समदर कॉ शिव सदर विठ्ठल समदर
1:16:46कॉल वशिप इन फॉर्म ऑफ गौरी उमा लक्ष्मी
1:16:50दुर्गा पार्वती अ भारत
1:16:55धर्म
1:16:57मल्टीफेरस मिनिंग
1:17:00धर्म रेफर्स
1:17:03वन दट होल्ड
1:17:06द सोसायटी वन द पर्सन
1:17:11टगेदर धर्म मीन्स ल
1:17:15मॉडर्न टाइम्स आम नॉट एगटिंग व्नय धर्मन
1:17:21बी से स्ट फर द कॉन्सिट्यूशन इन मॉडर्न
1:17:24टाम इट ल्सो प्रिन्सिपल ऑफ मोरलिटी
1:17:28नीतिमत्ता [घसा साफ करणे]
1:17:29इट अल्सो डूइंग जस्टिस इट अल्सो फॉलोविंग
1:17:33वन्स ओन नॅचरल सेल्फ
1:17:37शिकवणे हा शिक्षकाचा धर्म
1:17:40शिकणे हा विद्यार्थ्याचा धर्म आहे आपल्या
1:17:44अशलाची बाजू समर्थपणे न्यायाधीशासमोर
1:17:46मांडणे हा वकिलाचा धर्म आहे आणि न्याय
1:17:49करणे हा न्यायाधीशाचा धर्म आहे द कन्सप्ट
1:17:53लवे
1:17:55फ क्वेन हा प्र आय थिंक आम हपी इनफ्री
1:18:01वर्ड इन द क्वेनर
1:18:05डिसिप्लिन
1:18:07डेकेशन
1:18:09सायंटिफिक मेथड ऑफ स्टडी नो इमोशनलिजम
1:18:13रिक्वायर्ड नो शलो
1:18:17सेक्टरियन
1:18:18नरो प्राइड रवाय सर्टली नो काइंड ऑफ
1:18:23व्यलन्स माइंड नॉट इन वर्ड नॉट इन क्शन नो
1:18:27हेड फरबडी
1:18:30लट रवायर
1:18:33कमिटमेंट परट ऑफ नॉलेज आय होपरसप
1:18:38सिटिंग फीट
1:18:41द आन्सर माय फेवरेट इक्वेशन द फायनल आन्सर
1:18:45दट [घसा साफ करणे] पर्सट ऑफ नॉलेज इक्वल
1:18:47टू पर्सट ऑफ हपीनेसर
1:18:51थँक
1:19:10फ्स्ट वन सिम्पल लाई य अबाट जॉब यस
1:19:16इन द क्वेन जॉब कम लुकिंग फर य इंक्लुडिंग
1:19:21गुड पॅकेजेस लेट मी टेल य
1:19:24अगेन ओली अबाट जेनुन प्राइड प्रॉपर स्टडी
1:19:29बट एनीवन इन फचर कमबाई एय अँड मॉडर्न
1:19:33टेक्नॉलॉजी ओके
1:19:36िल ऑलवेज बी व्टड इन टर्म्स ऑफ जॉब पर्सनल
1:19:41लेल य विल बी एल लि गुड लाईफरेबल लाफनिफा
1:19:45लाईफ न द बेसिस ऑफ नेस्ट कम वन साडस वन
1:19:50बॉज द इनक्रीजिंगली
1:19:54मी समरा से समथिंग द लास्ट कॉमेंट इन माय
1:19:58ओरिजिनल प्लन आय हॅडप्ट इन माय माइंड इन द
1:20:02फ्लो ऑफ द थिंग दट पॉइंट कम
1:20:06लेट मी ना टेस
1:20:09फ मंथ रिसेंटली जस्ट अबाट फ आय इन यस
1:20:15लेक्चर
1:20:19माय आडी आयम स्टडी
1:20:24आय कंडी ऑफ संस्कृत
1:20:27मायसेल्फ फाई द लिं व् आ डायरेक्शन टेल य
1:20:34आटडि
1:20:36ग्लोबल एक्सपर्ट इन एय
1:20:39ल्सो वर्किंग विथ पर्सनली मी इन्सिटशनली
1:20:43ट्रस्टी ऑफ चाणक्य मंडल हपी मेशन नेम
1:20:46डॉक्टर भूषण केळकर
1:20:49पीएचडी इन एय अ पीएचडी ना फक
1:20:56वन साड कंटिन्यू माय स्टडीज
1:20:58ओके
1:21:01आय ट्रव्लिंग इन टेस्ला कार
1:21:05सो ड्रायव्लेस कार
1:21:09कमांड कार कीप
1:21:12चिट चटिंग
1:21:15साडे पुट चटपटी अक टेस्ट
1:21:21क्वेन
1:21:23माय क्वेश्चन
1:21:27प्लीज ग मी अ कमपरेट स्टडी ऑफ पाणिनी
1:21:31अँड मस्की
1:21:36च जेटी टेक्स कपल ऑफ सेकंड अ से
1:21:41बोथ आर ग्रेट ग्रामेरियन्स
1:21:44बट व् पाणिनी बेसिकली रोट द ग्रामर ऑफ
1:21:48संस्कृत
1:21:50चमस्की ग्रामर मोर कॉमप्रेहेन्सिव बिकॉज
1:21:54इट जनरेटिव ग्रामर एप्लकेबल फॉर ऑल
1:21:57लँग्वेजेस
1:21:59चपटी
1:22:02सो आय टेल चट जेपीटी
1:22:06आय टेल हर
1:22:10य रंग
1:22:12मे बी य बॉडि
1:22:17हाल्डेपटी
1:22:22रिसर्च
1:22:23पाणिनी ग्रामर ओली फर संस्कृत व् ग्रामर
1:22:28लडिंग
1:22:30जनरेट ग्रामर प्लकेबल फॉर लन आय य रंग
1:22:34च आन्सर मे बी थँक्यू फॉर पॉटिंग आऊट आय
1:22:40विल स्टडी
1:22:43ओके
1:22:45फर क्लपिंग द नेक्स्ट पार्टन
1:22:48पुट सेम क्वेन ग्रक
1:22:52बायन मस्क
1:22:56गमेरियन
1:22:59बट व्ईल चमस्की जनरेटिव्ह ग्रामर
1:23:04स्टल रिस्ट्रिक्टेड
1:23:07पाणिनी ग्रामर मोर ऑल परवेडिंग एमपिरिकल
1:23:11अँड मोर सायंटिफिक आन्सर बाय ग्रक
1:23:20व् आय व से कक्लुडिंग पार्ट
1:23:24ऑल एय व्ट डेव्लपर
1:23:29न द बेसिस ऑफ द वन डेलपट
1:23:34क्वेन
1:23:36आटर विल बी कॉन्शस
1:23:40पर्सन सप बी फादर ऑफ द नोबेल प्राईज इन
1:23:47जेफ्री हिंटन लरेडी थिं
1:23:51कॉशस
1:23:53स्टुडेंट आ ल आय कम्रॉस एक्सपर्ट से
1:24:01वन डेव्लपिंग अल्गोरिथम फरय ओके ब पॉईट
1:24:07ऑटोमॅटिकली टेक्स
1:24:12इटल्फ कोडिंग अ प्रोग्रामिंग ओकेयस
1:24:18सास्ट प्लीजफुलीय
1:24:25टेक्स ओ द कॅरेक्टर
1:24:27ऑफ द पर्सन डेलपिंग
1:24:32ऑफ थिंकिंग
1:24:34फ पर्सन वेल मिनिंग पर्सन
1:24:38ऑटोमॅटिकली बी मिनिट
1:24:42पर्सनडेलप
1:24:44द वर्ल्ड कंट्रोल द वर्ल्ड एक्सप्ल द
1:24:48वर्ल्ड फ्यूड
1:24:51फॉर वन्स हेरिटेज इट इक्ल हेड फॉर समवन
1:24:55एल्स एय
1:24:57गोइंग पप्लप
1:25:01लिसनिंग
1:25:03आय ऑफ अगेन द इंडियन मेथड ऑफ अप्रोचिंग
1:25:07नॉलेज
1:25:09बॉज माय अर फ्रेंड्स इंडियन मेथड ऑफ ऑफ
1:25:12नॉलेज फ्स ऑफल बिल्क्टर चरित्र घड
1:25:19योग रेगुलरली
1:25:21सर्वेत्र सुखीन संतू स्टार्ट व्
1:25:26हाय
1:25:29व्नर आट स्टडी संस्कृत
1:25:33आर फेनु
1:25:35प्रेर ऑफ द वेलफेर ऑफ द वर्ल्ड सिंगल हुमन
1:25:38बींग ऑटोमॅटिकली
1:25:41डेलप लाकली टू पिकप द ट्रेंड डेलप इटल्फ
1:25:46गेस द आन्सर सोेक्टर बिल्डिंग
1:25:51अंग एक्सलन्स क्रिएटिव्हिटी इन वन्स क ऑफ
1:25:55लाईफ इंक्लुडिंग संस्कृत एय अ एक्सलन्स
1:25:59क्रिएटिव्हिटी इटसेल्फ विल बिल्
1:26:02प्रॅक्टिकल लाफ यू वरी अबाट फोकस अंग
1:26:07एक्सलन्स क्रिएटिव्हिटी ओके माय बेस्ट फॉर
1:26:11ऑफ य थँक
1:26:20जरी एक अश्रू पुसायास आला तरी जन्म काहीच
1:26:25कामासा आला

About this transcript

This page contains the full transcript of भारतीय ज्ञान प्रणाली, संस्कृत आणि AI | Avinash Dharmadhikari Sir (IAS) | Chanakya Mandal Pariwar by Chanakya Mandal Pariwar, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 8,202 words across 1,572 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.