YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → YouTube transcript (8qDt2g7aF4Q)

YouTube transcript (8qDt2g7aF4Q) — Transcript

13,708 words · 2,922 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00[müzik]
0:07>> Herkese merhabalar. Geldik KPSS AGES
0:09kampımızın 4. gününe. Yani TÜİK
0:12verileriyle birlikte önemli bilgilerin
0:15olduğu güne. Sadece TÜİK verileri için
0:17bugünden bahsetmeyeceğim tabii. Tarım,
0:19hayvancılık, maden, sanayi, ulaşım,
0:21ticaret, turizm. Bundan sonra tamamen
0:23önemli güncel bilgiler var. O yüzden
0:25elinize benim kitaplarım olsa dahi
0:27yapmanız gereken şu. Şu anda
0:29bahsedeceğim bilgiler tamamen güncel
0:32bilgilerdir. O yüzden ağzımdan çıkan
0:34cümlelerle elinizdeki bulunan kitaptaki
0:36farklı bilgi varsa onları lütfen
0:38güncelleyin. Zaten son aldığınız
0:40kitaplarda hem haritalarla coğrafyada ve
0:43diğerlerinde işte tekerrürde vesaire
0:45onlarda tamamen güncel TÜİK verilerini
0:48görüyorsunuz. Ama yine de değişiklikler
0:50olabilir. O yüzden hep söylüyorum. Yani
0:52şu ana kadar videoları bekletmemin temel
0:53noktasında TÜİK verilerinin tamamen
0:55netleşmesi hikayesi vardı. Bugünden
0:57sonra da bu videoları size aktardıktan
1:00sonra da değişiklikler olursa ki olma
1:01ihtimali çok az yine de Instagram
1:03üzerinden Bayram Meral Official
1:04üzerinden takip edin. Oradan zaten anlık
1:07paylaşıyorum. Bir de orada
1:09bizim bir çalışma grubumuz var. Bayram
1:11Meral çalışma grubu gibi. Orada da her
1:14gün anlık bilgiler, güncel bilgiler,
1:16önemli bilgiler paylaşıyoruz. Bilginiz
1:18olsun arkadaşlar. Zaten ortalama 100-150
1:21bin, 130 bin o civardaydık herhalde
1:23kişiyle ilerliyoruz. Siz de katılırsanız
1:26böyle hap bilgilerle birlikte de oradan
1:28devam ederiz. Bu arada 4 saat 17
1:31dakikalık video için çok teşekkür
1:32ediyorsunuz. Ben teşekkür ederim. İlk
1:34önce şu açıklamayı yapmak istiyorum
1:36size. Yani orada öğrendiğiniz dağ, ova,
1:38plato, akarsu, göl, topraklar,
1:40aşındırma, biriktirme şekli ve soru
1:42çözümü. Hani dershaneye gitseniz haftada
1:442 saat derste 3 ayda biter. Yani 3 aylık
1:47konuyu 4 saatte anlatıyorum yani. Bu
1:49açıdan bakmanız gerekiyor. Düz mantık
1:50bakınca biraz fazlaymış gibi görünüyor.
1:53Bir de şöyle bir olay var. Birer saatlik
1:55ders olursa 4-5 ayda bitiyor yani o
1:57konular ve daha önemlisi sınavda en
2:00fazla sorunun çıktığı yer orası. O
2:02yüzden çok detaylı bir anlatım yaptım.
2:04Zaman da olduğu için sınavlara detaylı
2:06bir anlatım yaptım. Ama soru çözümleri
2:08sizin için çok değerli. Genelde grupta
2:10soruyorum nasıl gidiyor vesaire. Güzel
2:12dönüşler var. Eee dua diyorsunuz. Allah
2:14razı olsun. Dualarınızı esirgemeyin
2:16lütfen diyoruz. Ne mutlu kıymet
2:18bilenlere diliyoruz ve nüfusla ilgili
2:21önemli güncel cümlelere başlıyoruz.
2:24Sınırları belli alan içerisinde yaşayan
2:26insanları kendisine nüfus anlatıyor ki
2:28Türkiye'de ilk nüfus sayımı 1927 yılında
2:30yapıldı. Sonra yapılan nüfus sayımları
2:32var ki son nüfus sayımı için 31 Aralık
2:352000 25 tarihi diyoruz. Yani artık her
2:38yılın sonunda nüfus sayımı yapılıyor.
2:41Eee bu dejur sistemi dediğimiz
2:43ikametiniz neredeyse orada otomatik
2:45olarak sayılıyorsunuz sistemi ile
2:47birlikte değerlendiriliyor. Önceden
2:49tabii ki farklı oluyordu. Sokağa çıkma
2:51yasağı ilan ediliyordu her 5 yılda bir.
2:53Eee bulunduğunuz yerde sayılıyordunuz.
2:55De facto sistemi diyorduk biz ona. Ama
2:57şimdi tekrar söylüyorum 2007'den
2:59itibaren özellikle adrese dayalı nüfus
3:02kayıt sistemi ile birlikte dejur sistemi
3:04ile birlikte sayımlar gerçekleşiyor.
3:06Güncel sayılar önemli bizim için tabii
3:09ki hani direkt TÜİK verilerine göre
3:11Türkiye nüfusu ne kadar gibi bir soru
3:12kalıbı gelmiyor ama eee nüfusun fiziki
3:14özellikleri içinde güncellemeler sizin
3:16için soru kalıbı oluyor. Şu anki güncel
3:18nüfusumuz 86 milyon
3:21olduk. Evet 86 milyonluk bir ülkeyiz.
3:2490 milyonluk ülkeyiz gibi böyle
3:25açıklamalar yapılıyor ya da 80 85 84
3:29hani onlara bir şey demiyorum ama net
3:30rakam 86 milyon küsur olarak karşımıza
3:32çıkıyor. Erkek ve kadın nüfusun
3:35kendisine baktığımız zaman erkekler
3:37kadınlara göre bir tık ön planda
3:39olduğunu söyleyeyim. Kadınlar aradaki
3:40farkı kapatıyor. Erkek nüfusun kendisi
3:4243 milyon 59 bin kadın nüfusun kendisi
3:46yine 43 milyon 32 bin aradaki farkın
3:49makasın her sayım döneminde kapandığını
3:52söyleyebilirim. Bilginiz olsun. Ama biz
3:55zaten eşitlikten yanayız. Onu da
3:57söylüyoruz. Türkiye'nin nüfus artış hızı
3:59ile ilgili bir değişiklik var ki her yıl
4:01aslında değişkenli temel noktasına bu
4:03oluyor. Bunları böyle özel sınavlarda da
4:06karşınıza çıkarıyorlar. Lütfen dikkat
4:07edin. Türkiye'de nüfus artış hızı geçen
4:10yıl binde 3,4 iken 2025 yılı itibariyle
4:13binde 5 oldu. Yani nüfus artış hızımızın
4:16arttığını gözlemledik ki hani Cumhuriyet
4:19tarihinin en düşük nüfus artış hızlarını
4:21gördüğümüz dönemlerden geçiyoruz
4:22aslında. Böyle bir hikaye var. Daha
4:24detaylı bir şekilde grafik üzerinde
4:26göstereceğim. Türkiye'nin nüfusu en
4:28fazla nerede sorusunun cevabı
4:30İstanbul'da. Yani Türkiye'nin toplam 86
4:33milyon küsurunun yüzde ortalama 18'i
4:35gibi İstanbul'da yaşıyor. Gerçekten
4:37önemli bir metropol alanı olduğunu
4:39söyleyebilirim. 15 milyon 754.053
4:42kişilik nüfusu ile birlikte İstanbul
4:44birinci sırada. Bunu Ankara'mız takip
4:46ediyor.
4:475.910.000
4:48küsur nüfusumuz var Ankara'da.
4:51Ankara'mız nüfusu yine her geçen gün
4:53artan şehirler içerisinde olduğunu
4:55söyleyebilirim ki Ankara'da son yıllarda
4:57çok yoğun bir trafik olduğunu zaten
4:58vardı ama daha da yoğunlaştığını
5:00söylemem gerekiyor. İzmir'i kendisi
5:034.504.000'lik
5:04nüfusu ile birlikte üçüncü sırada. Güzel
5:06İzmir'imiz. Selamlar İzmir'e. Sonra
5:09Bursa'mız geliyor dördüncü sırada. İlk
5:11dört içerisinde 3 milyon küsur nüfusu
5:13ile birlikte Bursa'mızın nüfusu
5:15karşımıza çıkıyor ve beşinci sırada
5:17Antalya'mız var. Türkiye'nin ve dünyanın
5:20en güzel şehirlerinden bir tanesi olarak
5:22değerlendirebiliriz Antalya'yı. Oraya da
5:24selamlar. 2.777.000
5:26kişilik nüfusu ile birlikte bakın
5:28777.677.
5:31Yani plakayı yakalamak için 07 plaka her
5:34şey yapmış Antalyalılar. Sonuç olarak da
5:36Antalya'nın böyle bir nüfusu karşımıza
5:39çıkıyor. Nüfusu en az olan şehir neresi
5:41sorusunun cevabı Bayburt. Türkiye'nin
5:43nüfusu en az olan il olarak karşımıza
5:45çıkıyor. 82.000 kişilik nüfusu var.
5:47Tabii ki Bayburtlular İstanbul'da bunun
5:494-5 katı olduğunda söylemem gerekiyor.
5:52Bayburt'umuza da bol bol selamlar
5:54diyelim. Nüfus en fazla İstanbul'da, en
5:56az Bayburt'ta. Haritadaki yerleri
5:58elbette çok önemli. Artık harita bilgisi
6:00olayını da çözmemiz gerekiyor. Nüfusu en
6:02fazla olan yer dedim İstanbul'a. Sonra
6:04neresi geliyordu?
6:06Ankaramız geliyordu. Çok güzel. Şimdi
6:08sırada kim var?
6:09İzmir nüfus sayısı bakımından ilk üç
6:12içerisinde karşımıza çıkıyor. Dördüncü
6:13sırada güzel Bursa'mız, yeşil Bursa'mız
6:15var ve dünyanın ve Türkiye'nin en güzel
6:18şehirlerinden bir tanesi Antalya'mız da
6:20beşinci sıradaki nüfusuyla birlikte
6:22karşımıza çıkıyor. Nüfusu en az olan
6:24şehir Bayburt'a götüreceğim sizi.
6:26Bayburt'umuz da gördüğünüz gibi tam bu
6:29alanda karşımıza çıkıyor. Nüfusu en az
6:31olan il. İllerin yerleri ile ilgili
6:34artık problem yaşamanızı istemiyorum.
6:35Nüfus konusunda artık bunları da
6:37netleştireceğiz sizin birlikte. Önemli
6:39cümleler olacak. Ama biraz daha teknik
6:41detaylardan bahsedeyim. Sonra oraya
6:43sizin ile birlikte geçeceğiz.
6:44Türkiye'nin nüfusu tekrar söylüyorum,
6:461927'den itibaren yapılan her sayımda
6:49arttığını, arttığını, arttığını,
6:50arttığını gördük ki şu anda Türkiye'nin
6:52nüfusu tekrar artıyor genellemesinde ön
6:55plana çıkartıyoruz. Bizim için önemli
6:58cümle şu: Herhangi bir tabloda, herhangi
7:00bir grafikte Türkiye'de nüfusun
7:01azaldığına dair bilgi varsa yanlıştır.
7:04Türkiye'nin nüfus miktarı sürekli
7:06artmıştır. Artmaya da devam ediyor.
7:09Değişen nüfusun artış hızıdır gördüğünüz
7:11gibi. Yani bazen çok artıyoruz, bazen az
7:14artıyoruz. Bunu bir araç gibi
7:15düşünebilirsiniz. Araç sürekli gidiyor.
7:171927 yılında tabii Osmanlı döneminde
7:19yapılan nüfus sayımları da var ama
7:21Cumhuriyet'ten itibaren
7:22değerlendiriyorum. 27'den itibaren nüfus
7:24sayımı yapılıyor. Bir araç var. Araç
7:26sürekli gidiyor. Aracın bazen hızı
7:28değişiyor. Bazen çok hızlı gidiyor,
7:30bazen yavaş gidiyor. Yani Türkiye'nin
7:31nüfusu sürekli artıyor. Sadece artış
7:34hızında değişkenlikler var ki
7:36mesela 2020 yılında nüfus artış hızında
7:40böyle net bir düşme yaşandı ki o dönem
7:42tabii pandemi dönemi hatırlarsınız
7:44hepimizin yaşadığı dönem bu. Sonra
7:47bundan daha kötüsü olur mu derken
7:48maalesef yine oldu. 2023 yılının nüfus
7:50artış hızı Cumhuriyet tarihinin en düşük
7:52seviyesini gördü. O da tabii ki depremin
7:55maalesef etkisiyle birlikte
7:57ondan sonra baktığımız zaman nüfus artış
7:59hızında böyle bir ilerleyiş artış
8:02görüyoruz ve bununla ilgili de
8:04politikalar üretiliyor tabii ki. Bu da
8:06bizim için çok önemli oluyor ama tekrar
8:07söyleyeyim Türkiye nüfusu sürekli
8:09artıyor. Herhangi bir dönemde
8:10azalmamıştır. Değişen sadece Türkiye'nin
8:13nüfus artış hızı hikayesindedir
8:16cümlesini lütfen unutmayın. Bugüne kadar
8:18aslında Türkiye'de nüfusun kendisiyle
8:21ilgili önemli politikalar üretildi. Yani
8:23Türkiye nüfusu 1927 yılında ilk
8:25sayıldığı zaman 13 milyon civarındaydı.
8:2813 milyon nüfus Misak-ı Milli sınırları
8:30yeni çizilmiş, Kurtuluş Savaşı'ndan
8:32çıkan bir Türkiye var. Elbette yeterli
8:34bir sayı değil. O yüzden Cumhuriyet
8:36döneminden itibaren ilk nüfus
8:38politikamız için genelde şunu
8:39söyleyebiliriz. 23-60 dönemi diye
8:41değerlendirdiğimiz dönem bu. Nüfus artış
8:43hızını artırma politikası uygulandı ki
8:46çok normal olarak yapılması gereken
8:48uygulamalardan bir tanesiydi. Şimdi size
8:50soruyorum. Nüfus artış hızını artırmak
8:51isterseniz nasıl politika uygularsınız?
8:53Yani milletinize ne derseniz ki nüfus
8:56artış hızını onlar da artırsınlar. Yani
8:58bu politikaya dahil olsunlar.
9:00Evlenme yaşını düşürürsünüz değil mi?
9:02Erkeklerde ve kadınlarda özellikle
9:04erkeklerde 17, kadınlarda 15'e falan
9:07düşmüş evlenme yaşının kendisi. Yani
9:09insanlar erken evlensinler ve çocuk
9:11yapsınlar mantığı var. Evlenenlere
9:13ödüller verirsiniz. Altın madalya
9:14hikayesi var. Tarla vermişler mesela.
9:17Tarla veriyorlar aynı öyle. 6 çocuk
9:18yapanlara tarla vereceğiz. 6 çocuk
9:20içerisinde erkek sayısı fazlaysa altın
9:23madalya vereceğiz deyince bunu duyan
9:24Türk milleti nüfus artış hızını zaten
9:2623-60 döneminde tavan yaptırdığını
9:29söyleyebiliriz ki o dönemde uygulanan
9:32önemli tekrar söylüyorum bakın önemli
9:35politikanın sonucu olarak şunun net bir
9:37şekilde gerçekleştiğini söyleyebiliriz.
9:39Tekrar söylüyorum, öğrenilen ilk
9:41politika nüfus artış hızını arttırma
9:43politikasıydı. 23-60 dönemde biz bunları
9:46gördük. Hatta dedik ki hani yurt
9:48dışından gelenlere de kolaylık
9:50sağlayalım. Yurt dışından gelenler için
9:51gümrük vergilerini düşürme, hani
9:53insanlar gelsin nüfusu arttıralım,
9:55işçiye ihtiyacımız var mantığıyla
9:56birlikte böyle uygulamalar ortaya çıktı.
9:59Ama 1960 yılına geldiğimiz zaman
10:01Türkiye'nin nüfusu artık belli bir
10:03seviyeye ulaşıldı anlayışı temel olarak
10:05ortaya çıktı. Bu dönemde, 60-80 dönemi
10:08de diyebilirsiniz buna, biz nüfus artış
10:10hızını düşürme
10:12aslında şu şu temelde yaptık bunu,
10:14niteliğini arttırma gibi bir şablon
10:17içerisinde nüfus artış hızını düşürmek
10:19istedik ki 60-65 dönemi mesela Almanya
10:22işçi göçünün yaşandığı dönemdir. Yani
10:24Almanya'ya gidin dedik, çalışmaya gidin
10:26dedik ki Almanya'nın da zaten böyle bir
10:28talebi vardı. Savaştan çıkan Almanya'nın
10:31kendisinin sanayileşmeyle birlikte tabii
10:32ki işçiye de ihtiyacı var. O yüzden
10:3560-65 dönemi Türkiye'den Almanya'ya işçi
10:37göçlerinin teşvik edildiği dönem. Sadece
10:39Almanya değil tabii ki Avrupa'da birçok
10:41alan, işte baktığımız zaman Türk
10:43Cumhuriyetlerinin kendisi gibi ama
10:45Almanya özelinde özellikle bunu
10:46değerlendiriyoruz. Bakın nüfus artış
10:48hızının bir tık düştüğü dönem ki
10:50özellikle teşvikler olduğunu söylemem
10:52gerekiyor. Ama 60 döneminden sonra
10:54özellikle kalkınma planları da uygulandı
10:56Türkiye'de. 1. 2. 3. 4. 5. kalkınma
11:00planlarında hep şuna yer verildi mesela
11:02Türkiye'de nüfus artış hızı düşürülmesi
11:04gerekiyor, aile planlaması devreye
11:06girmesi gerekiyor, işte kadınlar için
11:09özel
11:10hakların kendisine verilmesi gerekiyor,
11:11düzenleme, aile ve çocuk sağlığına
11:13dikkat edilmesi gerekiyor gibi 5 yıllık
11:15kalkınma planlarında hep bu cümleleri
11:18gördük. 80 ve 85 sonraki dönem biraz
11:21daha farklı oluyor. Neden? Çünkü
11:23insanlar kırsaldan kente geliyor bu
11:25dönemde. Neden geliyorlar sorusunun
11:27cevabı tarla vermiştiniz, insanlara altı
11:30çocuk yapın tarla vereceğiz dediniz,
11:32verdiniz, kırsala gönderdiniz ama
11:33kırsala eğitim, sağlık yeteri kadar
11:35gitmedi. Bir de makine gidince, ki
11:37gitmesi de gerekiyordu bu arada gelişme
11:39için, o zaman 10 tane işçinin yaptığı
11:41işi bir tane makine yapmaya başladı. O
11:43zaman insanlar işsiz kaldı. Kentlere
11:45gelmeye başladılar. Taşı toprağı altın
11:47İstanbul filmlerini hatırlarsınız mesela
11:50o dönemdeki Kemal Sunal falan çok
11:52çevirdiği filmler var. Ama ne oldu?
11:54Kentlere gelmesiyle birlikte insanlar
11:56bir, kadınlar iş hayatına girdi.
11:59Çocuklar okula gitmeye başladı. Önceden
12:01çocukların kendisi tarlada çalışıyordu,
12:03erken işte dönemde evleniyorlardı
12:05vesaire. Anlayış tamamen değişti. Kız
12:07çocuklarının okula gitmeye başlaması, iş
12:09hayatına girmesiyle birlikte ne oldu?
12:11Kadının iş hayatına girmesi nüfus artış
12:14hızını düşürmeye başladı. Biz buna
12:15kentleşme diyoruz aslında. Kentleşmenin
12:18ortaya çıkardığı sonuçlar diyoruz ve 85
12:20yılından itibaren Türkiye'de özellikle
12:22son yıllara yine baktığımız zaman da
12:24nüfus artış hızının böyle
12:25dalgalanmasının temel sebebinde tekrar
12:28söylüyorum, insanların kent yaşamı
12:31içerisinde bulunması hikayesi vardır.
12:33Üniversiteden mezun olduktan sonra hemen
12:35iş bulamaması hikayesi vardır.
12:36Üniversiteden sonra eğitim
12:38fakültelerinin, akademinin gelmesi gibi
12:40böyle saçma sapan uygulamaların etkisi
12:42olduğunu söyleyebiliriz. Hem böyle bir
12:44uygulama var, ondan sonra çıkıp
12:45diyorsunuz ki Türkiye'de insanlar niye
12:47evlenmiyor? Nasıl evlensinler şimdi
12:48öğretmen arkadaşlar? Hemen düşünelim.
12:51Neyse, o konulara girmeyelim diyelim.
12:53Sonuç olarak baktığımız zaman Türkiye'de
12:55nüfus artış hızının değişkenliğinin
12:57temel noktasına bu var ama son yıllarda
12:59hangi nüfus politikası uygulanıyor
13:01sorusunun cevabı artırma politikası
13:03uygulansa da kağıt üzerinde tabanda
13:05bambaşka şeyler olduğunu söyleyelim. Üç
13:07dönem nüfus artış hızını artırmak
13:09istedik, 23-60 dönemi.
13:11İkinci dönem 60-85 döneminde nüfus artış
13:14hızını düşürmek istedik. Kalkınma
13:16planlarında bunu net olarak gördük
13:17zaten. 85'ten sonraki dönemde ise nüfus
13:20artış hızını tekrar artırma politikaları
13:22içerisinde olduğumuzu, hala da onun
13:24içerisinde olduğumuzu söyleyebilirim.
13:26Kadınlara doğum izninin özellikle
13:29uzatılmasından, özellikle erkeklere de
13:31doğum izni verilmesine kadar, çocuk
13:33başına yardımlara kadar birçok
13:35uygulamanın şu anda devrede olduğunu
13:37söyleyebiliriz. Çünkü şöyle bir gerçek
13:39var. Türkiye'nin 2025 yılındaki
13:41verilerine bakarak, nüfus artış hızına
13:43bakarak, nüfusun projeksiyonuna
13:45bakıyoruz mesela. Bir bundan sonraki 50
13:47yılı tahmin etmeye çalışıyoruz.
13:49Baktığımız zaman belli bir zaman sonra
13:50Türkiye'nin nüfusunun azalacağına dair
13:52önemli veriler var ortada.
13:54Bu da Asya ile Avrupa arasında köprü
13:57durumda yer alan ülke için stratejik
13:59olarak çok önemli bir ülke için nüfusun
14:01fazla olması hem askeri açıdan hem de
14:03çalışma açısından çok değerli olduğu
14:04için bu ilerleyen dönemde
14:07tekrar söylüyorum, Türkiye'nin nüfusu
14:09için olumlu şeylerden bir tanesi değil
14:11ama uygulanan temeldeki nüfus
14:13politikaları, genel politikalar bunu net
14:16olarak söylemiyor. Öğretmenler üzerinde
14:19genelde söylüyorum ki diğer branşlarda
14:21da benzer şeyler geçerli. Bizden bir
14:23nesil sonra, tekrar söylüyorum, bizden
14:25bir nesil sonra belki de çalıştıracak
14:27öğretmen bulamayacaksınız. Farklı
14:29branşlara öğretmen yapmaya
14:30çalışacaksınız bu uygulamalar devam
14:32ederse bunun sonuçları zaten şu anda
14:35görülüyor gibi
14:36duruyor. Türkiye'nin nüfusu sürekli
14:39artıyor. Herhangi bir dönemde
14:40azalmamıştır. Değişen sadece Türkiye
14:42nüfusunun artış hızıdır genellemesini
14:44lütfen unutmayın. Son yıllarda
14:45Türkiye'de nüfus artış hızı artma
14:48eğilimi içerisinde olduğunu da tekrar
14:50söylüyorum ve sizin için şu haritayı
14:52karşınıza çıkarıyorum. Bakın artık
14:55harita üzerinde illerin yerleri ile
14:57ilgili problem yaşamanızı istemiyorum.
14:59Aynı zamanda TÜİK verilerini görmüş
15:00olun. İstanbul'un kendisi Türkiye'de
15:02nüfusu en fazla olan yer. Bunu yakından
15:05daha detaylı göstermek istedim size.
15:07İstanbul'u görüyorsunuz. Nüfusu en fazla
15:09olan yer. Ama Marmara Bölgesi genelde
15:11nüfus sayısı bakımından bakın hemen
15:12yanında Kocaeli var, Sakarya var.
15:14Görüyor musunuz? Milyon nüfuslu şehirler
15:16olarak karşımıza çıkıyor. Türkiye'nin en
15:17küçük yüzölçüme sahip olan şehri
15:19Yalova'da bu gördüğünüz alanda ama onun
15:21da
15:22küsur milyon nüfusu var. Yani o
15:25yüzölçümü küçük olmasına rağmen
15:26Marmara'da olmasının etkisiyle birlikte
15:28nüfusu fazla olan şehirler içerisinde.
15:30Biz mesela Marmara Bölgesi'nde nüfusu az
15:32olan şehirler içerisinde Yıldız Dağları
15:34şu hatta yer aldığı için, bakın bu hatta
15:36yer aldığı için, özellikle Kırklareli
15:38şehri deriz ki onun da 300 küsur milyon
15:41nüfusunu görüyoruz. Tekirdağ'ın yine
15:44milyon nüfuslu şehirler içerisinde
15:46olduğunu görüyorum ki Tekirdağ
15:47Limanı'nın son yıllarda gelişmesi
15:49Tekirdağ ve Edirne arasında bu Ergene
15:51hattında çok önemli tarımsal
15:53faaliyetlerin gelişmesinin önemli
15:54artıları olduğunu söyleyeyim. Edirne'nin
15:56kendisi Yunanistan'la sınır hattında.
15:59Bulgaristan'ı da dahil edelim hatta.
16:01Sonuç olarak eee 400 küsur eee
16:04400.000'lik nüfusuyla birlikte önemli
16:06şehirlerden bir tanesi oluyor.
16:08Çanakkale'miz var burada. Burası
16:09Gelibolu.
16:11Burası da Biga Yarımadası. Eee 500 küsur
16:13milyon nüfusu var ama özellikle
16:15Gelibolu'da nüfusun az olmasını sit
16:17alanı olmasına bağlamamızı unutmamamız
16:19gerekiyor.
16:20Yani atalarımızın, şehitlerimizin
16:22yattığı yer orası. Gökçeada,
16:24Bozcaada'nın kendisi Çanakkale hattında
16:26olduğunu size hatırlatmak istiyorum.
16:28Balıkesir'imiz var. Hem Marmara'da hem
16:30Ege'yle bağlantısı var gördüğünüz gibi.
16:32Eee Kapıdağ Yarımadası'nın bulunduğu yer
16:34burası. Edremit Körfezi burası. 1 milyon
16:36küsur nüfusuyla karşımıza çıkıyor.
16:38Bursa'mız tabii ki Güney Marmara'da
16:40sanayisiyle, ticaretiyle, tarımıyla
16:42gerçekten Türkiye'nin önemli lokomotif
16:44şehirlerinden bir tanesi olduğunu
16:45söyleyeyim. 3 küsur milyon nüfusuyla
16:48karşımıza çıkıyor bu alanda. Bilecik eee
16:51aslında şehir merkezi olarak Marmara'da
16:54yer alsa da Ege, İç Anadolu,
16:55Karadeniz'le bağlantısı olan önemli bir
16:58il. Böyle bulmaca soruları çıkıyor. Dört
17:00bölgeyle bağlantısı olan il. Bilecik
17:02biraz böyle arada kalan iller içerisinde
17:04olduğunu da söylemem gerekiyor bu hatta.
17:07Marmara'nın kendisini Ege'ye bağlarsak
17:10Ege Bölgesi deyince tabii ki İzmir'le
17:11başlamamız gerekiyor. Gördüğünüz gibi
17:13İzmir'in hem yüzölçümü Hem hem de dört
17:16eee dört buçuk milyon nüfusuyla
17:17gerçekten çok önemli bir şehir. Tarım,
17:19ticaret, sanayi, ulaşım Türkiye'nin
17:22gelişen ve gelişmeyi daha fazla ortaya
17:25koyacak şehirlerinden bir tanesi olarak
17:27ön plana çıkar. Ve son yılların önemli
17:29ataklarından bir tanesi olarak tarım
17:31adına ve tarıma dayalı ticaret ve sanayi
17:34adına da ve İzmir limanının arkasında
17:36olduğu için de hani böyle elektrikli
17:37araçlarla ilgili yatırımlar olacak
17:40Türkiye'ye, Manisa'ya olacak böyle
17:41haberleri duyuyorsunuz. İşte o İzmir
17:43limanının hep arkasında olmasının
17:44artılarından kaynaklı. Bir de çok geniş
17:46tarım alanları var tabii ki. Her ne
17:48kadar teknolojik ova olsa da depreme
17:50uygun araziler ve binalar yaparsanız
17:52problem yaşamazsınız. Ve 1,5 milyona
17:54yakın nüfusuyla birlikte önemli bir
17:56şehir Manisa'nın kendisi. Aydın.
17:59Önemli bir turizm şehri Kuşadası'nın
18:01katkılarıyla ve tarım şehri aynı
18:03zamanda. Gerçekten zeytiniyle, inciriyle
18:05çok güzel bir şehir olduğunu söyleyelim.
18:07Aydın'ın kendisi yine düz arazileriyle
18:10karşımıza çıkıyor. Bakın Muğla'mız var.
18:12Muğla için şöyle bir detay var. En fazla
18:14kıyı uzunluğuna sahip olan il Muğla'nın
18:17kendisi. Menteşe Dağları burada. Koy ve
18:19körfez sayısı fazla. Gerçekten yat
18:21turizmi açısından da özellikle mavi
18:24vatana katkı sağlaması açısından da
18:26bizim için çok önemli olduğunu
18:27söyleyeyim. Muğla'nın kendisi yat
18:30turizmi için, turizm adına gerçekten
18:31bize çok katkı sağlıyor. Muğla Menteşe.
18:34Ama dağlık olduğu için yağışın olduğu
18:36yer, ormanların olduğu yer, arıcılık
18:38faaliyetinin yoğunlaştığı yer mantığıyla
18:39da karşımıza çıkıyor. Ege'nin içerisine
18:42doğru girdiğimiz zaman Kütahya, Uşak,
18:44Afyon hattını görüyorum. Bu illeri
18:46genelde beraber değerlendiriyoruz. Çünkü
18:48genelde iklim özellikleri, işte arazi
18:50özellikleri birbirine çok benziyor.
18:52Seramik, porselen için Kütahya
18:54güzel, özellikle ihracat konusunda bize
18:56çok değer katan bir şehir. Uşak halı,
18:58kilim dokumacılığında ön planda. Yine
19:00baktığımız zaman 500.000, 300.000 küsur
19:03nüfusları var. Afyon'umuz 750.000
19:05nüfusuyla birlikte yine önemli. Afyon'un
19:08bu noktada diğerlerinden bir tık daha
19:10fazla nüfusa sahip olmasının şöyle bir
19:12artısı var. Bakın, İzmir'den İç
19:13Anadolu'ya Afyon'dan geçiyorsunuz.
19:15Antalya'dan İç Anadolu hatlarına hemen
19:17Isparta'dan sonra Afyon üzerinden
19:19gidiyorsunuz. Tam tersi için aynı şey
19:20geçerli. Kavşak noktada yer alan
19:22şehirler diye anlatırız. Afyon gerçekten
19:25o açıdan çok önemli bir şehir olur.
19:27Mesela Afyon'a kavşak noktada yer alan
19:29şehir diyelim ama örneğin
19:32Ardahan'ın kendisi kavşak noktada yer
19:33alan şehir olmaz değil mi? Hani bir tane
19:36bölgeyle bağlantısı var, diğer ülkeyle
19:38bağlantısı var ama burada Türkiye için
19:40gerçekten tam orta noktada yer alması
19:42önemli.
19:43Denizlimiz denize kıyısı yok ama
19:461 milyon nüfusuyla birlikte tarımıyla,
19:48sanayisiyle Ege'nin önemli şehirlerinden
19:51bir tanesi olarak da karşımıza çıkıyor
19:53bu hatta. Hemen sizi Akdeniz'e
19:55bağlıyorum. Bu haritayı özellikle
19:57göstermemin temel sebebi il sınırlarını
19:59görmenizi istiyorum. Çünkü böyle
20:00bağlantılı sorular geliyor. Özellikle
20:02Doğu ve Güneydoğu Anadolu için çok
20:03önemli olacak bu. Nüfuslarını da
20:05görmenizi istiyorum.
20:06Şimdi bakalım Antalya'mız var.
20:08Antalya'nın il sınırları çok
20:09genişlemişti.
20:11En [homurdanır] fazla ormana sahip olan
20:12il Antalya mantığı karşımıza çıkıyor.
20:15Şöyle bir soru kalıbı da yapabiliriz
20:16sanki değil mi? En fazla yerel saat
20:18farkının olduğu illerden bir tanesi. Ne
20:20demek bu? Çok boylam geçerse üzerinden,
20:24o zaman yerel saat farkı olur.
20:25Boylamlarda kuzey-güney yönlü
20:26uzanıyordu. Doğu-batı yönlü geniş olan
20:28illerde boylam farkının daha fazla
20:31olduğunu, yerel saat farkının daha fazla
20:32olduğunu söyleyebiliriz. Gerçi biz
20:34ulusal saat kullanıyoruz ama böyle bazen
20:36teknik sorular gelirse
20:38problem yaşamayın diye bunları
20:39söylüyorum. Burdur.
20:41Gölün hemen yanında yer alan güzel bir
20:43şehrimiz. 277.000 nüfusuyla birlikte
20:46karşımıza çıkıyor. Antalya'nın hemen
20:48arka tarafında yer alıyor. Isparta'yla
20:49birbirine çok yakın. Aradaki yoldan
20:51yarım saatte diğer şehre
20:53geçebiliyorsunuz tabii ki. Isparta,
20:55Burdur Göller Yöresi'nde yer aldığını
20:57söyleyebilirim. Özellikle Isparta,
20:59Burdur, Denizli, Antalya hep karstik
21:01arazilerin yoğunlaştığı yer diye
21:02anlattım. Burasının böyle farklı bir
21:05özelliği olduğunu söyleyebilirim. Hemen
21:07Antalya, Isparta, Burdur hattından sizi
21:09Mersin'e bağlıyorum.
21:10Türkiye'nin en güzide şehirlerinden bir
21:12tanesi Mersin'imiz. Yaklaşık 2 milyona
21:14yakın nüfusuyla birlikte tarımıyla,
21:16ticaretiyle, sanayisiyle, turizmiyle
21:18gerçekten çok değerli şehirlerden bir
21:20tanesi olduğunu söyleyeyim. Kendi
21:21memleketim diye söylemiyorum ama
21:23gerçekten
21:24Mersin'imiz güzel şehirlerdir. Arada bir
21:26garip olaylarla ön plana çıkıyoruz. En
21:28sakin mahallemiz var. Orada biraz garip
21:30olaylar oluyor. Çilek Mahallesi'ne
21:32selamlar diyelim. Mersin'imiz de bizim
21:35için çok güzel şehirlerden bir tanesi
21:37diyoruz ve Adana merkeze geldik. Adana
21:40merkez burada. Çukurova'nın kendisi
21:42burada. 2 milyon küsur nüfusuyla
21:44karşınıza çıkıyor. Gerçekten tarım,
21:46ticaret adına hem Akdeniz'in hem de
21:48Türkiye'nin önemli şehirlerinden bir
21:49tanesi olduğunu söyleyebiliriz.
21:51Hatay'ımız 1,5 milyon nüfusuyla
21:54Antakya merkeziyle, İskenderun'uyla,
21:57İskenderun ki ilçesi ama sanayi
21:59faaliyetlerinin yoğunlaştığı yer şu
22:01körfezde yer alıyor. Sanayiden dolayı
22:04buradaki körfezde kirlenme olayının
22:06fazla olduğundan bahsediyoruz mesela
22:07bağlantılı olarak. Aynı şey işte Kocaeli
22:10yani İzmit Körfezi için de geçerli
22:12olduğunu söyleyebilirim. Bu hat için de
22:14geçerli olduğunu söyleyebilirim
22:15sanayileşmeye bağlı. Ama gelin Gökova
22:17Körfezi'ne. Yani bunlara göre bir tık
22:20daha kirlenme az değil bunlara göre diye
22:22değerlendirme yapabiliriz.
22:24Osmaniye'miz var. Hemen Adana'nın hemen
22:27yanında yer alıyor ve Antep'ten ayrı il
22:30oldu. Kilis de bakın tam şu hatta
22:32karşımıza çıkıyor. 157 bin nüfusuyla
22:34birlikte hani sınır şehirler içerisinde
22:37Hatay'ın kendisini yorumlayabilirsiniz,
22:39Kilis'in kendisini bence
22:40yorumlayabilirsiniz. Mesela şöyle
22:42hikayeler de var. Aşağıdaki illerin
22:44hangisinin iki farklı denize kıyısı var
22:46soruların cevapları içerisinde. İstanbul
22:48yorumlanabilir değil mi? Karadeniz,
22:49Marmara.
22:51Burada Karadeniz var, burada Marmara
22:52var. Çanakkale de yorumlanabilir.
22:54Marmara, Ege Denizi. Ama Balıkesir böyle
22:57önemli bilgilerden bir tanesi olur.
22:58Görüyor musunuz Balıkesir'in hem
23:00Marmara'yla bağlantısı var, Bandırma
23:01Erdek hem de Edremit Körfezi'nde şurada
23:04Ege ile bağlantısı var. Aynı şey
23:06Tekirdağ için geçerli bakın. Tekirdağ'ın
23:07çok böyle özel bir durum var. Şu hattı
23:10görüyor musunuz bakın şu hattı? Hem
23:12Marmara hem de Karadeniz'le bağlantısı
23:14olan iller içerisinde yer aldığını
23:15söyleyebilirim. Tekirdağ'ın da böyle
23:17özel bir durumu var. Hemen isterseniz
23:20Kahramanmaraş'ımız da Akdeniz'de yer
23:22alıyor bu arada. Her ne kadar
23:24Elbistan adı Doğu Anadolu'da kalsa da
23:26şurada Maraş'ımız da Kahramanmaraş'ımız
23:28da Akdeniz'de yer alan 1 milyon küsürlük
23:30nüfusuyla önemli bir Akdeniz şehri
23:33olarak da burada karşımıza çıkıyor. İç
23:35Anadolu Bölgesi'ni şöyle
23:36değerlendirelim. Sonra Güneydoğu
23:38Anadolu'ya götüreceğim sizi. Başkentimiz
23:40Ankara 6 milyona yakın nüfusu var. Hemen
23:42yanında kim var?
23:43Eskişehir. Ankara Eskişehir'in kendisi
23:45de mesela kavşak noktasında olan
23:47şehirler gibi değerlendirilebilir.
23:49Kiminle birlikte? İşte Afyon'la birlikte
23:51gibi düşünebilirsiniz. Konya,
23:53Türkiye'nin en büyük yüzölçüme sahip
23:54olan şehri,
23:56Türkiye'nin tahıl ambarı, TÜİK
23:58verilerinde birçok şeyin Konya'ya
23:59geldiğini göreceksiniz. Yani
24:01ayçiçeğinden kenevire artık Konya birçok
24:04tarım ürününde birinci sırada olduğunu
24:06söyleyeyim ki sulamanın da katkılarıyla
24:08bakın. Karaman yine İç Anadolu'da
24:10Konya'nın hemen yanında yer alan önemli
24:12şehirlerden bir tanesi. Karasallık,
24:13bozkırlar hep böyle bahsettik. Aksaray'ı
24:16görüyorsunuz mesela. Şurada Tuz Gölü'nün
24:18kendisi var bu arada. Aksaray da 400
24:20küsür milyon nüfusuyla karşımıza
24:22çıkıyor. Niğde'miz yine hemen yanında.
24:25Nevşehir turizm faaliyetleriyle yine ön
24:27planda. Diyoruz ki burada Kayseri'nin
24:29kendisi
24:301,5 milyon nüfusuyla ön planda ve sanayi
24:33faaliyetlerinin yine ticaretin de
24:35Kayseri'de yine ticaret zaten olmazsa
24:37olmazları içerisinde ön planda olduğu
24:39şehirler içerisinde olduğunu söyleyelim.
24:41Kırşehir'imiz var. 242 binlik nüfusuyla
24:45birlikte Kırşehir'imiz. Hemen yanında
24:47Yozgat'ımız var. 413 bin nüfusuyla
24:50birlikte ve Kırıkkale'miz var. Kırıkkale
24:52200 küsür binlik nüfusu var ve bir
24:55sanayi şehri olma özelliğiyle karşımıza
24:57çıkıyor. Silah fabrikası, demir çelik
24:59fabrikasının kendisinin bu hatta
25:00olduğunda hatırlatmak istiyorum. S ve
25:03Çankırımız Ankara'nın hemen kuzeyinde,
25:05Kırıkkale'nin kuzeyinde, Kastamonu'nun
25:06güneyinde
25:08yine bizim için önemli oluyor. Kaya tuzu
25:09yatakları ile karşımıza çıkar.
25:11Çankırı'nın kendisi diyorum ve buradan
25:14sizi Sivas'a götürüyorum. İç Anadolu'nun
25:16değerli şehirleri içerisinde karşımıza
25:17çıkar. Geniş yüz ölçüm var aslında.
25:20Sivas'ımızın Divriği demir ile birlikte
25:23anımsayacağız. Sivas 500-600 küsur
25:26milyon nüfusu ile ön planda iç
25:28bölgelerin önemli şehirlerinden bir
25:30tanesi olduğunda hatırlatıyorum size.
25:32Geldik şimdi Karadeniz'in önemli
25:34şehirlerine. Şuradan Bolu-Düzce
25:36hattından bağlayalım.
25:38Eskiden denize kıyısı vardı, artık yok
25:40Bolu'nun. Düzce il olunca böyle bağlantı
25:42kesildi. 415.327.000'lik
25:46nüfusu ile birlikte Düzce'nin kendisinin
25:48Bolu merkezin nüfusunu da geçtiğini
25:50görebiliyoruz hatta buradan. Tabii ki
25:53Çatalca-Kocaeli'ne çok yakın olduğu için
25:55ticaretin, sanayinin katkıları ile
25:56birlikte böyle arsaları da var.
25:58Zonguldak'ın kendisi taş kömürü ile yine
26:01Amasra hattı, Bartın, Karabük, ZBK
26:04projesi ile karşımıza çıkan
26:06önemli şehirler olduğunu da hatırlatmak
26:08istiyorum size. Kastamonu'muz gördüğünüz
26:10gibi Batı Karadeniz'in önemli yüz
26:12ölçümüne sahip illerinden bir tanesi.
26:14379.000 küsur nüfusu ile karşımıza
26:16çıkıyor. Sinop var burada. Batı
26:19Karadeniz'de iç kesimlerle bağlantısı
26:21zordu. Hinterlandı dar genellemesini
26:23yapmıştık. Sinop'a da selam var diyelim.
26:26Samsun-Ordu. Samsun'dan başlayalım.
26:28Canik Dağları kıyının gerisinde daha
26:29fazla gelişme ortaya çıkıyor Orta
26:31Karadeniz'de. Çorum, Amasya, Tokat da
26:34burada Karadeniz şehirleri içerisinde
26:35karşımıza çıkar. Dünyanın merkezi
26:37biliyorsunuz Çorum. Hemen yanında
26:39Amasya, kral mezarlar. Urfalı güzel
26:42yarim şarkısının geçtiği yer. Tokat yine
26:46tarımsal faaliyetlerle ön plana çıkan
26:48önemli güzel şehirleri içerisinde ki
26:49bunlar da Yeşilırmak Havzası Gelişim
26:50Projesi içerisinde yer alıyordu. Doğu
26:53Karadeniz'in kendisi Ordu, Giresun,
26:56Trabzon, Rize, Artvin diye devam ediyor.
26:58Gümüşhane, Bayburt'umuz da bu hatta,
27:00bunlar da Dokap kapsamında yer alan
27:02önemli şehirler içerisinde olduğunu
27:04hatırlatıyorum size. Şimdi geldik
27:06Güneydoğu Anadolu bölgesindeyiz. Kilis,
27:08hemen yanında Antep'le başladık. 2
27:10milyon küsur nüfusu Şanlıurfa, yine 2
27:13milyon küsur nüfusu ile birlikte ön
27:15planda olan gerçekten önemli nüfusa
27:17sahip olan şehirler ki Suriye sınırına
27:19yalan illeri görüyorsunuz aynı zamanda.
27:21Bunların kuzeyinde Adıyaman'ı gördüm
27:22mesela. Adıyaman Kommagene Krallığı ile
27:25birlikte anımsayacağız. Hemen
27:26Şanlıurfa'nın doğusuna Mardin'imize
27:28geldik. 1 milyona çok yaklaştılar.
27:30900.000, 903.000'lik nüfusu ile birlikte
27:33Mardin'imiz var. Daha kuzeyinde
27:35Diyarbakır'a geldik. Yine 2 milyona
27:37yakın nüfusları var. 1.8'lik
27:39nüfuslarıyla karşımıza çıkıyor. Bunlar
27:41Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan
27:42önemli güzel şehirler. Batman'ımız yine
27:45bu hatta yer alıyor. Eee, petrolle
27:48birlikte anımsamamız gerekiyor. Batman
27:49hikayesi önemli alanlar içerisinde
27:52olduğunu söyleyelim.
27:54Siirt de hemen Batman'ın yerinde yer
27:55aldığını altını çiziyorum ben. Şimdi
27:59geldik nereye sorusunun cevabı, Hakkari
28:01ile başlıyoruz. Net Doğu Anadolu
28:03bölgesindeyiz. Hemen yanında Şırnak var.
28:05Şimdi şunu karıştırıyorsunuz. Gap
28:07kapsamında yer alıyor ama genelde Doğu
28:09Anadolu'nun şehirleri olarak
28:10değerlendirilir. Şırnak'ın kendisini
28:12özellikle hatırlatmak istiyorum. Eee,
28:14Hakkari'nin kendisi de yine aynı hatta
28:16279.000 nüfusu ile birlikte karşımıza
28:18çıkıyor. Şırnak'ın nüfusunun 573.000,
28:21mesela Batman'ın 600.000 olması temel
28:23noktasında son yıllarda petrolün de eee,
28:27katkılarıyla birlikte gelişen sanayi ve
28:28ticaret olduğunu, iş olanakları olduğunu
28:30altını çizeyim. Yani en azından rakamlar
28:32bunu söylüyor bize. Van 1 milyon küsur
28:35nüfusuyla karşımıza çıkıyor. Hemen Van
28:37Gölü'nün etrafındaki iller gibi düşünün.
28:38Bitlis'in kendisi 360.000'lik nüfusuyla
28:41karşımıza çıkar. Ağrı var. Iğdır'ımız
28:44var mesela mikro klima iklim alanı
28:46içerisinde değerlendiriyoruz Türkiye'nin
28:48az yağış alan yerleri içerisinde
28:50karşımıza çıktığını söyleyebilirim. Muş,
28:52Malazgirt Meydan Muharebesi alanı vardı.
28:54Bingöl'ümüz 282.000'lik nüfusuyla
28:57karşımıza çıkıyor. Malatya-Elazığ
28:59hattını görüyorsunuz bakın, 755.000,
29:01600.000 küsur nüfuslarıyla ön plana
29:04çıkan önemli tarım şehirleri. Aynı
29:06zamanda Elazığ bir maden çeşidi
29:08açısından da Türkiye'nin en şanslı şehri
29:09olarak da karşımıza çıkıyor.
29:11Erzincan-Tunceli hattımızı görüyorsunuz.
29:14Tunceli için özel hayatta aritmetik
29:15yoğunluğunun en az olduğu şehir
29:16diyeceğiz. Erzincan'ımız da yine 239.000
29:19nüfusuyla Doğu Anadolu'nun güzel, önemli
29:22şehirlerinden bir tanesi oluyor.
29:24Erzurum'a geçiş noktasında. Hemen geldik
29:26nereye? Erzurum'a. Erzurum-Ardahan-Kars,
29:29yaz yağışları, alpin çayırları, büyükbaş
29:31hayvancılık diye bahsettiğimiz yer, lav
29:33platolarının bulunduğu yer, şu hat bizim
29:36için Erzurum-Ardahan-Kars üçlemesi ile
29:38birlikte bahsettiğimiz alan oluyor.
29:41Iğdır'dan Ağrı'nın kendisini tekrar
29:43görmüş olduk burada. Ağrı'mızda hani
29:45Büyük Ağrı, Küçük Ağrı dağlarında hemen
29:47hemen bulunduğu hat üzerinde, şu hat
29:49üzerinde olduğunu da söyleyeyim. Önemli,
29:52değerli diyorum ve Güneydoğu Anadolu
29:54Bölgesi'nin Doğu Anadolu'nun şehirlerini
29:56bu şekilde değerlendirdik.
29:57Karadeniz'imize baktık, İç Anadolu'dan
29:59bahsettik, Marmara, Ege, Akdeniz derken
30:01Türkiye'nin şehirlerini gördük. Şimdi
30:03Ardahan'ın kendisiyle başlıyoruz.
30:05Artvin, Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı'nın
30:08kendisi, Van, Hakkari, Şırnak, Mardin,
30:11Şanlıurfa,
30:13Antep, Kilis, Hatay. Bakınız hep sınırda
30:15yer alan şehirler içerisinde. Edirne,
30:17Kırklareli için aynı şey geçerli.
30:19Bunların il bakımından yerlerini
30:21görmeniz için böyle detaylı bir anlatım
30:24yaptım. Ama tekrar söyleyeyim,
30:25Türkiye'de nüfusu en fazla olan il
30:27neresi sorusunun cevabı
30:30İstanbul olarak karşımıza çıkıyor. Nüfus
30:32en az nerede sorusunun cevabı Bayburt
30:34mantığıyla birlikte
30:35değerlendirebilirsiniz. Mesela şöyle bir
30:36Türkiye haritası verilse, işaretlemeler
30:38yapalım sizinle birlikte. Doğu
30:40Karadeniz'in kendisi bir, dağlık. Batı
30:42Karadeniz'in kendisi iki, dağlık. Yıldız
30:45Dağları var burada. Biga, Gelibolu Biga
30:48özellikle Biga'dan bahsediyorum.
30:50Menteşe, Teke Taşeli hatta Toroslar
30:52üzeri ve Hakkari. Buralarda genel
30:54itibariyle nüfusun az olduğunu
30:56söylüyorum. Sebebi iklim mi yer
30:57şekilleri mi?
30:59Yer şekillerinin katkılarıyla nüfusun az
31:01olduğu yer genellemesiyle karşımıza
31:03çıkıyor. Ama Tuz Gölü çevresi,
31:05Urfa Mardin arası,
31:07hatta Iğdır'ın Iğdır demeyelim ama
31:09Ergene hattı, buralarda nüfus azsa ki
31:12az, buralarda da yağış azlığı
31:14genellemesiyle birlikte nüfusun az
31:15olduğu yerler karşımıza çıkar. Şu
31:17ipucunu unutmayın. Türkiye'de denize
31:19kıyısı olan bir yer varsa ve nüfus azsa
31:21orada problem iklim değildir. Ilımanlık
31:24yani Türkiye orta kuşakta yer aldığı
31:26için ılık olan denizleri var. Ilımanlık
31:28Türkiye'de problem değildir. Kıyılarda
31:30nüfusun az olduğu yer genelde yer
31:33şekilleri açısından problemli alanları
31:35beraberinde getirir. Ha insanlar
31:37kıyılarda eee oradaki yer şekillerine
31:40göre yaşarlar. Görüyor musun böyle çizgi
31:42halinde böyle Trabzon'a yerleşmiş
31:44insanlar. Yine Rize'nin kendisi yine
31:46çizgi halinde yerleşiyorlar. Bazen de
31:48insanlar mesela etrafından bir akarsu
31:51geçiyorsa
31:52akarsu boyunda yerleşiyorlar. Mesela
31:55burada Yeşilırmak çevresine kurulan
31:57şehirler var. Hemen hemen Tokat
31:59özellikle Amasya'nın kendisi de akarsu
32:01boyunca yerleşimin kendisini anlatıyor.
32:03Yoksa onun dışındaki şehirler örneğin
32:05eee Konya'ya doğru götüreceğim sizi
32:07mesela. Konya etra her taraf düz olduğu
32:09için böyle geniş, büyük, oval şeklinde
32:13yerleşmeler de iç kesimlerde ortaya
32:15çıkıyor diyebiliriz. Yani yer
32:17şekilleriyle iklim ne kadar izin verirse
32:19eee arazinin durumuna göre, iklimin
32:21durumuna göre de insanlar ona göre
32:23yaşıyorlar. İstanbul'un nasıl
32:25yerleştiğine bakın isterseniz.
32:27İstanbul Boğazı'nın kendisi burada
32:29gördüğünüz gibi şu beyaz tonların olduğu
32:30yerler hep insanların yoğunlaştığı
32:32yerleri ortaya çıkarıyor. Şu Beykoz
32:34hattına yerleşemiyorlar ormanlar olduğu
32:36için izin verilmiyor ama isteseler yani
32:38orayı da açsak şöyle komple betonarme
32:41alanlar olacak ki İstanbul'da da
32:44özellikle şu hatta da tabiat parkları
32:46vesaire var. Buraları gerçekten
32:47korumamız gerekiyor. İstanbul'un da
32:49nefes alma alanları olduğunu altını
32:52çizeyim bunların da. Anlaştık mı?
32:55Problem var mı?
32:57Atlanmayan bir yer var mı acaba? Güzel.
33:00O zaman Türkiye nüfusu için genel tekrar
33:02yapacağız, merak etmeyin. Nüfus
33:04yoğunluklarını hatırlatmak istiyorum
33:05size. Aritmetik, tarımsal, fizyolojik
33:07yoğunlukların kendisi var. Buradaki en
33:09önemlisi aslında aritmetik yoğunluğun
33:11kendisidir. Yani soru gelecekse genelde
33:13buradan geliyor. Tarımsal, fizyolojik
33:15yoğunlukların sonuçları aynı. Çünkü
33:17mantık şu: Belli bir tarım alanına göre
33:20insanların kendisini yorumluyoruz. Tarım
33:22işçilerinin tarım alanlarına bölünmesi,
33:24toplam nüfusun tarım alanlarına
33:25bölünmesini anlatıyor. Dolayısıyla tarım
33:27alanının pozisyonuna göre tarımsal nüfus
33:29yoğunluk az ya da fazla diyoruz burada.
33:31Anahtar kelime bu aslında. Hemen
33:33değerlendirme yapalım bu ikisi için
33:35özellikle. Yani bunlardan soru kalıpları
33:37artık çok az gelmeye başladı ki Milli
33:39Eğitim müfredatından da birçoğu
33:40çıkartıldığını da söyleyeyim yavaş
33:42yavaş. Yani yeni müfredatta
33:43görmeyeceksiniz bunları. Aritmetik
33:44yoğunluk ön planda ama.
33:46Nedir olay biliyor musunuz? Sınıfın
33:47kendisi tarım alanı olsa
33:49biz de içeride tarım işçisi olsak
33:51sizinle birlikte.
33:52Sınıf çok küçük olursa, tarlanın kendisi
33:55çok küçük olursa, tarım işçilerini tarım
33:57alanlarına bölüyorum tarımsal yoğunluk
33:59oluyor. Toplam nüfusu tarım alana
34:01bölüyorum fizyolojik yoğunluk oluyor.
34:02Yani tarla küçükse insanlar oraya
34:05kalabalık gelir. Yani tarlaların küçük
34:08olduğu yerde tarımsal ve fizyolojik
34:10yoğunluklar fazladır.
34:12Tarlaların küçük olduğu yerler genelde
34:13dağlık olan yerler oluyor. Ama sınıf çok
34:16büyükse, tarlalar çok genişse, tarım
34:18işçisi de toplam nüfus orayı dolduramaz
34:20zaten. Çukurova, Konya, Şanlıurfa
34:22örnekleri gibi. O zaman hem tarımsal hem
34:25fizyolojik yoğunluk az olur. Yani
34:27dağlıksa tarla küçük, tarımsal
34:29fizyolojik yoğunluk fazla. Düzse tarla
34:32geniş, tarımsal fizyolojik yoğunluk az
34:34demeniz yeterli olacaktır. Hemen benim
34:37için yorum yapın. Sizi Türkiye'nin en
34:39büyük deltasına götürüyorum. Neresi
34:41burası? Çukurova. Çukurova'nın arazisi o
34:44kadar geniş ki, gördüğünüz gibi, tarla o
34:46kadar büyük ki, tarım alanı o kadar
34:47geniş ki, tarım işçileri de burayı
34:49dolduramaz. Toplam nüfus da burayı
34:51dolduramaz. Bakın, 2 milyon küsur insan
34:53yaşıyor dedik şurada.
34:54Tarlalar boş. O zaman ne oluyor işte?
34:57Tarla genişse tarımsal yoğunlukta
34:59fizyolojik yoğunluk da az oluyor. Düz
35:01olan ve tarım alanlarının geniş olduğu
35:03her yeri düşünebilirsiniz. Ama bir de
35:05gelin Karadeniz'e bakalım.
35:06Karadeniz'deyiz. Trabzon hattındayız.
35:08Bir bakıyoruz şimdi Karadeniz'in düz
35:10arazisi var mı diye.
35:11Hemen deniz kıyısından bakacağım.
35:14Yaklaştım, yaklaştım, yaklaştım. Bir
35:15baktım. Görüyor musunuz dağları?
35:18Düz tarım alanı görebilen var mı?
35:20Düzlüklerin her yeri değerlendiriliyor.
35:21Bakın, düz ol bir yer var. Havalimanı
35:24yapmışız mesela. Başka düzlük bulmuşuz.
35:26Hatta doldurmuşuz oraya. Stadyumun
35:28kendisini yapmışız. Hemen yanına bir
35:30hastane yapıldı. Bitmek üzere mesela.
35:32Başka düzlük görebiliyor muyum? Şurada
35:35bir Düzköy var. Olayla hiç alakası yok.
35:37Sonuç olarak baktığım zaman dağlık,
35:40tarlalar az, tarım alanı küçük. Tarım
35:43alanı küçükse tarımsal yoğunlukta
35:45fizyolojik yoğunluk da fazla. Kalabalık
35:48mantığıyla birlikte değerlendirirseniz
35:50problem yaşamazsınız. Ama buradaki
35:52önemli cümle aritmetik yoğunlukta.
35:54Aritmetik yoğunluk nasıl hesaplanır
35:56sorusunun cevabı ülkenin toplam nüfusu
35:58ülkenin yüzölçümüne bölünür.
36:00Yüzölçüm sabit olduğu için Misak-ı Milli
36:02sınırları net. O zaman Türkiye'nin
36:04nüfusu artıyorsa aritmetik yoğunluk
36:06ortalaması da artar. Türkiye'nin
36:08yüzölçümü sabit, nüfusumuz artıyor. O
36:10yüzden Türkiye'de aritmetik yoğunluk her
36:12yıl değişkenlik gösteriyor. Bu yıl da
36:14mesela kilometrekareye 112 kişi olarak
36:17karşımıza çıkıyor. Bakın, şöyle bir
36:18hesaplama var. Bu detaydan bir soru
36:20gelmeyecek ama sadece göstermek
36:21istiyorum. Türkiye'de Marmara, Ege,
36:24Güneydoğu Anadolu bölgeleri
36:26yüzölçümleri küçük ve nüfusları fazla
36:28olan bölgeler.
36:29Arazi küçük, insan sayısı fazla. O zaman
36:32aritmetik yoğunluk ortalamaları Türkiye
36:33ortalamasının üstünde oluyor. Tekrar
36:35söylüyorum, böyle bir soru gelmeyecek
36:37ama.
36:38Doğu Anadolu, İç Anadolu, Karadeniz ve
36:40eee Akdeniz için ise bunların
36:42yüzölçümleri bizim için geniş, görüyor
36:45musunuz? Yüzölçümleri büyük. İnsan
36:47sayılarına çok fazla bakmaya gerek
36:48kalmadan yoğunluklarda Türkiye
36:50ortalamasının altında oluyor. Bunu nasıl
36:53soracaklar hocam böyle sormayacaklarsa
36:55il bazında soracaklar. Şimdi bana
36:57söyleyin.
36:58Türkiye'de
36:59nüfusu en fazla olan il neresi?
37:02İstanbul.
37:03İl sınırlarını görebiliyorum
37:04İstanbul'un. Şuradan başladı.
37:08Burada bitti.
37:09Yaklaşık burada baktığım zaman ortalama
37:12diyelim o 10 16 17 18 milyon insan var.
37:15Arazi küçük, insan sayısı fazla. O zaman
37:18kalabalık, aritmetik yoğunluğun en fazla
37:20olduğu il İstanbul olarak karşımıza
37:23çıkıyor. İstanbul, Bursa, İzmir'in
37:25kendisi yoğunlukların fazla olduğu
37:27şehirler olarak karşımıza çıkar. Ama tam
37:29tersini düşünelim. Nüfusu en az olan
37:30şehir neresiydi?
37:32Bayburt. Yine nüfusu az olan şehirlerden
37:34bir tanesi Tunceli. Şimdi bunların
37:37nüfusları o kadar az ki bir de arazileri
37:39o kadar geniş ki özellikle Tunceli'nin
37:41arazisi Bayburt'a göre daha geniş, o
37:43zaman ne oluyor? Alan geniş, insan
37:44sayısı az, aritmetik yoğunluğun en az
37:46olduğu il de Tunceli oluyor hocam.
37:49Peki hocam,
37:51nüfus en az Bayburt'ta olmasına rağmen
37:53neden aritmetik yoğunluk daha az
37:54Tunceli'de? Şimdi ikisinde nüfus az
37:56dedik, nüfus daha az Bayburt dedik,
37:58sonra Tunceli geliyor dedik. Ama
37:59Tunceli'nin arazisi daha geniş olduğu
38:01için yoğunluğun daha da az olduğu şehri
38:04karşımıza çıkarmış oldu. Böyle de teknik
38:07bir detay olduğunun altını çizmek
38:09istiyorum sizin için. Anlaştık mı?
38:12Problem var mı? Anlaşılmayan bir durum
38:15var mıdır?
38:17Güzel.
38:18O zaman Türkiye'de nüfusun kendisi için
38:20önemli cümleler gelmeye devam edecek.
38:22Şimdi sizin için nüfusun fiziki
38:24özelliklerine bakıyoruz ki burada TÜİK
38:26ile ilgili çok önemli güncellemeler var.
38:28Başlıyoruz. Nüfusun fiziki özellikleri
38:30içerisinde ilk önce yaş gruplarına göre
38:33dağılıma bakacağız ki güncel önemli
38:35cümlelerimiz var. Cinsiyet durumunu
38:37beraber değerlendireceğiz. Erkek mi
38:38fazla kadın mı sorusunun cevabı için
38:40erkekler fazlaydı ama 65 yaş üzerinde
38:43değişkenlikler var. Aktif nüfus nerede
38:46çalışıyor ki burası çok önemli. Buradan
38:47özel sorular gelecek. Aktif nüfus nerede
38:50çalışıyor? Hizmet mi, sanayi mi, tarım
38:51mı? Yeni adresi 3 2 1. Bunları
38:53hatırlatacağım size. Eğitim durumuna
38:55bakacağız. İnsanlar kırda mı, kentte mi
38:57yaşıyor? Bununla ilgili TÜİK adına
38:59güncel cümleler başlıyor. Gençler 0-14
39:03yaş arasıydı. Hatırlıyor musunuz? Sonra
39:05olgun üretenler vardı. 15-64 yaş arası.
39:08Bir de yaşlı nüfusun kendisi vardı. 65
39:10yaş ve üzeri. Türkiye'de daha fazla olan
39:13olgun üretici nüfus da 15-64 yaş arası
39:16yerini koruyor. Sonra gençler ve
39:18yaşlıların kendisi geliyordu. Aynen
39:21devam ediyor hikaye ama Türkiye'nin
39:23biraz daha yeni verilere göre
39:24yaşlandığını söyleyebiliriz. Hocam bu
39:27kağıt üzerinde iyi mi? İyi. Ülkenin
39:29yaşlanıyor olması eğitim sağlık
39:30hizmetlerinin geliştiğinin göstergesi
39:32olarak karşımıza çıkıyor ama aynı
39:34zamanda uzun vadede gençlerin azalıyor
39:36olması işte bundan bir 50-60 yıl sonra
39:39Türkiye nüfus artışının çok düşeceği,
39:41nüfusunda azalacağına dair böyle
39:43tehlikeleri de beraberinde getiriyor.
39:45Avrupa devletlerinin yaşadığı şeyleri
39:47biz de belki 30 yıl içerisinde
39:49yaşayacağız gibi görünüyor. Önemli.
39:52Tekrar karşınıza çıkarsa şöyle olabilir
39:54belki 15-64 yaş arası
39:56en fazla nüfusun %68'ini ortaya
39:59çıkarıyor. Sonra bunu kim takip ediyor
40:01sorusunun cevabı genç, en az da yaşlı
40:04nüfusun kendisi sıralaması bizim için
40:06önemli olacaktır. Peki bu sıralamaya
40:08bakarak bir ülkenin gelişip gelişmediği
40:10hakkında yorum yapabilir miyiz?
40:12Genel olarak söylüyorum. Yapılabilir.
40:14Bir ülkede yaşlıların sayısı fazla,
40:17gençler de azalıyorsa o zaman ülkede
40:19yaşların sayısının fazla olması ülkede
40:21eğitim, sağlık hizmetlerinin
40:22geliştiğini, insanların uzun süre
40:24yaşadığının, gelişmişliğin göstergesi
40:26oluyor. Afrika ülkeleri gibi gelişmenin
40:27az olduğu ülkelerde gençler çok fazla
40:30oluyor, yaşlılar çok az oluyor. Böyle
40:32düzgün üçgen piramidinin kendisini
40:34görüyoruz. Ama Türkiye'deki hani piramit
40:36hikayesi biraz daha farklı oluyor. Hemen
40:38hatırlatayım size. Genç, olgun yaş
40:40dedik. Bakın 0-14 yaş arası burada.
40:4315-64 yaş arası olgun nüfusun kendisi
40:45burada. 65 yaş üzeri de burada.
40:48Türkiye'de gördüğünüz gibi piramidin
40:49kendisinde böyle bir yaşlanmaya doğru
40:51giden bir hikaye olduğunu söyleyebiliriz
40:53ki nüfus artış hızının düşüyor olmasını
40:56buradan şöyle yorumluyoruz genel olarak
40:57son yıllara göre. Baktığımız zaman
40:59tabandaki daralmanın göstergesi. Ama
41:01tabii ki son bir yıldaki verilere
41:03bakarak da
41:04binde beşe çıkan bir nüfus artış hızı,
41:06artan bir nüfus artış hızı hikayesinde
41:08görüyoruz. Yani bu piramide baktığımız
41:10zaman ben neyi görüyorum? Erkekleri,
41:12kadınların birbirine oranını görüyorum.
41:150-14, 15-64, 65 yaş üzeri nüfusun
41:18oransal dağılımını görüyorum. Elbette
41:21buraya bakarak sadece 0-14 yaş arasında
41:23işte 6 milyon insan var, 15-64 yaş
41:26arasında 20 milyon insan var gibi
41:28kavramları ortaya koyamam. Çünkü toplam
41:30nüfusu bilmiyorum. Bu sadece oransal
41:33dağılıma göre erkek ve kadınların
41:35durumunu, genç, yaşlı, olgun nüfusun
41:37kendisini, 65 yaş üzerinde daha fazla
41:40erkek mi var, kadın mı, bunları
41:41görebiliriz. Yorumlayalım mesela 65 yaş
41:44üzerinde daha fazla Türkiye'de erkek mi
41:46var, kadın mı? Bakalım.
41:48Kadınlar erkeklere göre daha uzun
41:50yaşıyor. Bunun sebepleri içerisinde her
41:52zaman söylüyorum. Erkekler niye kısa
41:54yaşar sorusunun cevabını yazın Google'a.
41:56Böyle en enteresan videolarda erkekleri
41:58görüyorsunuz genelde. Normal sonuçlar
42:00içerisinde diyelim. Kadınlara Allah daha
42:03uzun ömür versin diyoruz ve şöyle bir
42:05veri ortaya çıkmaya başladı son
42:07yıllarda. Türkiye'de ortanca yaş
42:09artıyor. Ne demek ortanca yaş? Yeni
42:12doğanla en yaşlı, yani Türkiye nüfusunu
42:15sıralıyorsunuz.
42:16Yeni doğanla en yaşlının tam ortasındaki
42:19ortanca yaşı temsil ediyor ve
42:21Türkiye'nin ortanca yaş ortalamasının
42:23arttığını görüyoruz. 34,4'ten 34,9'a
42:27yükseliyor. Yani ülke yaşlanıyor.
42:29Ülkenin yaşlanıyor olması tekrar tekrar
42:31söylüyorum, ülkenin kağıt üzerinde
42:32geliştiğinin göstergesi oluyor ama
42:34beraberinde ilerleyen yıllarda bazı
42:35sorunlar da gelebilir. Teknik olarak
42:37şöyle bir soru gelirse diye erkekler ve
42:41kadınların ortanca yaş ortalamasının
42:43arttığından bahsedelim ve ortanca yaşı
42:45en yüksek olan il
42:47bir emekli şehri olarak
42:48değerlendirdiğimiz
42:49hinterlandı dar olan, doğal bir liman
42:52olan, Karadeniz'in önemli bir sahil
42:54şehri Sinop olarak karşımıza çıkar.
42:57Ortanca yaşı en düşük olan il de
42:59Urfa, Şanlıurfa olarak karşımıza
43:01çıkıyor. Urfamıza selamlar. Bu da bizim
43:04için önemli veriler oluyor. Şu detaylar
43:06gelir mi bilmiyorum ama böyle direkt net
43:08bir bilgi sorusu olur. Ortanca yaşı
43:11yüksek olan ve düşük olan iller diye
43:13hani sorulursa aşağıdaki şehirlerin
43:15hangisi ortanca yaş ortalaması
43:17diğerlerine göre daha düşüktür, daha
43:19yüksektir gibi sorularda. Mesela
43:21Sinop'tan sonra Giresun, Kastamonu,
43:24Artvin. Karadeniz hattında kalıyoruz
43:25genelde ve Balıkesir'in kendisi ortanca
43:27yaşı ortalamasının yüksek olduğu
43:30şehirler ki erkek ve kadınlar için de
43:32genel olarak bakıyoruz. Sinop,
43:34Kastamonu, Giresun, Balıkesir, Zonguldak
43:35diye devam ediyor mesela. Burada Artvin,
43:37Balıkesir'de değişiklik var. Zonguldak
43:39araya giriyor sadece. Yani Sinop,
43:41Giresun, Kastamonu, Artvin verilir. Bir
43:43de Urfa'nın kendisi verilir. Hangisinde
43:46ortanca yaş ortalaması daha düşük? İşte
43:48Şanlıurfa, Şırnak'ın yine düşük. Sonra
43:51Siirt, Ağrı, Mardin'in yine düşük
43:53olduğunu görebiliriz. Burada sadece
43:56kadınlarda Muş'un araya girdiğini
43:57görüyoruz. Böyle bir soru gelirse detay
44:00sorulardan bir tanesi olabilir. Yani
44:01Karadeniz'de ortanca yaş ortalaması Eee,
44:06yüksek olarak karşımıza çıkıyor. Eee,
44:08Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Doğu Anadolu
44:10Bölgesi diye değerlendirdiğimiz
44:12şehirlerde net bir kodlama yapamıyoruz
44:13ama Şanlıurfa ile başlıyor, Şırnak ile
44:15devam ediyor. Buralarda da ortanca yaş
44:18ortalamasının düşük olduğunu, yani
44:20insanların
44:21daha az çocuk yaptığını, daha çocuk,
44:23daha çok çocuk yaptığı gibi sonuçlara,
44:26yani oradan aklınıza gelirse,
44:27ulaşabiliriz. Tekrar söylüyorum, ortanca
44:29yaş ortalamamız yükseliyor. En fazla, en
44:33yüksek olan il Şanlıurfa, en düşük en
44:35yüksek olan il Sinop, en düşük olan
44:37Şanlıurfa'nın kendisi. Şanlıurfa ile
44:39birlikte Şırnak, Siirt, Ağrı,
44:41eee, Muş, Siirt gibi kentlerde ortanca
44:43yaş ortalaması düşük ama Sinop,
44:46Kastamonu, Giresun, Balıkesir, Artvin,
44:48Zonguldak gibi şehirlerde de ortalamanın
44:51yüksek olduğunu hatırlatıyorum size.
44:53Anlaştık mı? Yeni veriler bunlar. Güzel.
44:57>> [homurdanır]
44:58>> Türkiye'de cinsiyet durumuna baktığımız
44:59zaman erkekler kadınlardan fazla.
45:01Aradaki fark daraldığından bahsetmiştim.
45:03Ama lütfen unutmayın, 65 yaş üstünde
45:06kadınlar erkeklerden daha fazla oluyor,
45:08daha uzun süre yaşıyorlar. Bunlar
45:10nüfusun fiziki özellikleri içerisinde
45:11hangisi doğru, yanlış tarzında sorularda
45:13karşımıza çıkıyor. Bir de bağımlı nüfus
45:15diye bir kavram var mesela. Şimdi bakın,
45:1815-64 yaş arası çalışır,
45:20anne babası ve çocuklarına bakar varsa.
45:23O zaman 15-64 yaş arası aktif nüfus
45:26olarak değerlendirdiğimiz nüfustur.
45:28Yaşlı ve çocuklar kendisi bağımlı.
45:30Bağımlı kime? Çalışana bağımlı gibi
45:33düşünün. Yani bir ev içerisinde genelde
45:35işte 15-64 yaş arasındaki abiler,
45:37babalar çalışıyor, anneler de çalışıyor.
45:40Eee, anneanneler, dedeler ve çocuklara
45:41bakıyor gibi düşünebilirsiniz bunu. Bunu
45:44şuraya bağlayayım. Bir ülkede 15-64 yaş
45:47arası aktif nüfusun nerede çalıştığı,
45:49ülkenin gelişip gelişmediği hakkında
45:50bize bilgi verir. Çünkü o ülkenin, eee,
45:54insanları, böyle en aktif çalışacak
45:56insanları, mesela tarımda çalışıyorsa en
45:58fazla, tarımsal faaliyetler orada
46:01gelişmiştir ama insanların tarımda çok
46:03çalışıyor olması sanayi ticaretin geri
46:05planda olduğunu da göstergesi olur. Bu
46:07açıdan okumak gerekiyor. Bir de tarımda
46:09makinenin az olduğunun göstergesi. Yani
46:11çok insan tarımda çalışıyorsa makine az
46:12demektir gelişen dünya teknolojisinde. O
46:15zaman ne oluyor? Bir ülkede tarımda
46:17çalışanlar fazlaysa 15-64 yaş arasında
46:20tekrar söylüyorum aktif nüfus içerisinde
46:21gelişmemiş ülkedir.
46:23Ama 15-64 yaş eriş içerisinde, yani bir
46:26ülkenin aktif nüfus içerisinde en fazla
46:28hizmette çalışan varsa, eğitim sağlık
46:31önem veriliyor hizmetten kastımız bu.
46:33Sonra sanayi varsa, sanayi
46:35faaliyetlerini, yani metal sanayi,
46:37dokuma sanayi bunların hepsini düşünün.
46:39Sonra en az da tarım varsa, o zaman ülke
46:41gelişmiştir genellemesi yapılır.
46:43Türkiye'nin
46:44son verilere göre arkadaşlar 15-64 yaş
46:47arasında nerede çalıştığı sıralaması şu:
46:49hizmette çalışan fazla, 160'a çok yakın.
46:52Sonra sanayi geliyor, sonra da tarım
46:55geliyor. Burada inşaatı TÜİK böyle
46:57ayırdı, ben de size göstermek istedim.
46:59Ama inşaatın kendisi nerede kalıyor
47:01sorusunun cevabı içerisinde. Şimdi
47:03hammaddeden yeni bir ürün ortaya
47:04çıkardığınız için aslında sanayi
47:06içerisinde kalıyor. Yani sıralama
47:08değişmiyor aslında. İnşaatı ayrı olarak
47:09düşünseniz de, sanayide düşünseniz de
47:11sıralama 3-2-1 dediğimiz hizmet, sanayi,
47:15tarım olarak karşımıza çıkıyor.
47:17Hatırlıyor musunuz bunları? Güzel.
47:193-2-1'i hatırlıyor musunuz?
47:21İsimleri değişmişti hani. Mesela
47:23hammaddeyi ortaya çıkaran tüm meslek
47:25dalları 1 olarak karşımıza çıkıyor. Yani
47:28eski adıyla tarım. Birincil ekonomik
47:29faaliyetler.
47:31Hammaddeden yeni bir ürün ortaya
47:32çıkaranlar 2.
47:34Sanayi faaliyetlerinin hepsi ikincil
47:36ekonomik faaliyeti ortaya çıkarıyor. Bir
47:38de bunların hepsini bizim için hizmet
47:40olarak sunanlar da üçüncül ekonomik
47:43faaliyetleri ortaya çıkarıyor. Soru
47:44geliyor buradan. Aşağıdaki meslek
47:46dallarının hangisi diğerlerinden farklı
47:47bir ekonomik faaliyet içerisinde gibi
47:49sorular var. O yüzden hatırlatayım size.
47:52Madenci kömürün varlığını ortaya
47:54çıkarıyor. Ormancı kerestenin varlığını
47:57ortaya Tarım ve hayvancılıkla uğraşan
47:59insan, balıkçılıkla uğraşanları biz
48:01birincil ekonomik faaliyet diyoruz.
48:04Bakın mantıklı oldu. Değişkenlik, yani
48:06son 5 yılda meydana gelen bir
48:08değişkenlik. Tarım diyorduk mesela.
48:10Tarım deyince tarım ve hayvancılığı,
48:11ormancılığı da bir yere kadar
48:13anlatıyorsun ama madenciliği
48:14anlatamıyorduk mesela. Nasıl hocam
48:15burada kalıyor diyordu
48:17arkadaşlar normal olarak. Ama sonuç
48:19olarak diyoruz ki hammaddeyi ortaya
48:21çıkaranlar deyince ve birincil ekonomik
48:23faaliyet deyince burası daha anlamlı
48:25hale gelmeye başladı.
48:27Hammaddeden yeni bir ürün ortaya
48:28çıkaranlar diye ilerleyelim. Kim onlar
48:31sorusunun cevabı? Metal sanayi, otomotiv
48:33sanayi, tekstil ve inşaat. Biraz önce
48:35bahsetmiştim inşaatı ayrı
48:36değerlendiriyor TÜİK ama bunlar da
48:38ikincil ekonomik faaliyetleri ortaya
48:40çıkarıyor. Yani mühendislerimiz
48:43gibi arkadaşlarımız da burada ikincil
48:45ekonomik faaliyetlerin içerisinde
48:47olduğunu söyleyeyim.
48:49Bir de bunların hepsini hizmet olarak
48:50sunanlar vardı. Mesela turizmciler.
48:53Önemli bir hizmet çünkü Türkiye'nin
48:55ekonomisine çok önemli katkı sağlıyor bu
48:56arada. Bankacılar,
48:59sağlıkçılar, eğitimciler, ulaşım,
49:01pazarlamanın kendisi üçüncül ekonomik
49:03faaliyetlerin kendisini ortaya çıkarır.
49:05Soru nasıl gelir? Turizmciyi verdi.
49:08Bankacıyı verdi.
49:10Hemşireyi verdi. Sağlık sektörü çok
49:13yoğun bir şekilde dinliyor bizi.
49:14Öğretmen arkadaşlarımızı verdi. Onlar
49:16biraz
49:17akademiden dolayı maalesef olayı
49:20bırakmış durumdalar maalesef diyorum.
49:22Sonuç olarak bu meslek dallarının yanına
49:25bir de madenciyi verdik. Hangisi
49:27diğerlerinden farklı bir ekonomik
49:28faaliyet içerisinde?
49:30Madenci. Kaçta? 1. Diğerleri 3
49:33içerisinde. Karşımıza çıkar. Böyle
49:36sorular var. Geldi, gelmeye de devam
49:38edecek. Zaten soruları çözerken birazdan
49:40soru tekrarında göreceksiniz. Anlaştık
49:42mı?
49:433'teydi, 4 oldu. Yeni bir ekonomik
49:45faaliyet olarak değerlendiriliyor.
49:47Reklam, yazılım, animasyon. Bunlar da
49:49dördüncül de faaliyetler. Yani bilgi
49:51işlemciler 4'te.
49:53Yeni bir ekonomik faaliyet olarak
49:54değerlendiriliyor gelişen dünyada. Ki
49:56olması gerekiyor. Yapay zekanın da
49:58bambaşka yerlere doğru gittiğini
50:00söyleyelim. Önemli cümlelerden bir
50:02tanesi bu. Ve bunların hepsini
50:04yönetenler var. CEO'lar. Yani icra
50:07kurulu başkanı, yönetim kurulu başkanı,
50:09CEO. Bunlar da beşincil ekonomik
50:11faaliyetleri ortaya çıkarıyor. Söyleyin.
50:13Ham maddeyi ortaya çıkaran tüm meslek
50:14dalları 1. İşleyenler 2. Hizmet veren 3.
50:18Bilgi işlem
50:19Söyleyin duyuyorum. 4. Üst düzey
50:21yöneticiler
50:235 olarak karşımıza çıkar. Türkiye'nin
50:25sıralaması neydi? 3.
50:272.
50:291. Türkiye'nin sıralaması. Bu da bizim
50:32için önemli olur diyorum ben. Var mı
50:35probleminiz?
50:37Eğitim durumuna baktığımız zaman
50:38erkekler kadınlardan daha fazla okur
50:40yazar. Çünkü uzun süre okula
50:42gönderilmeyen kız çocukları vardı. O
50:44kırsaldan kente gelme hikayesi.
50:46Kadınların iş hayatına girmesinden
50:47bahsediyoruz ama kırsalda hala buna
50:49maruz kalan kız çocuklarımız olduğunu
50:51söylemem gerekiyor. Ve kentlerde okuma
50:53yazma oranı kırsaldan daha fazla. O da
50:55normal sonuçlar içerisinde. Ve
50:57Türkiye'de en fazla ilkokul mezunu var.
51:00Ortaokul, lise ve lisans mezunu olarak
51:03devam ediyor. Evet. Yani lisans
51:04mezunlarının sayısı hala Türkiye'de en
51:06az. Diyorsunuz ki hocam lisans
51:08mezunlarının sayısı az. Böyle sınavlar
51:10var. Demek ki en fazla olsa neler olacak
51:11diyorsunuz mesela.
51:13Eee bir arkadaş yorum yapmış. Çok güzel
51:15bir yorumdu bence. Hani diyorum ya bir
51:17önceki videoda işte Kuzey Afrika'da bir
51:19yerde yaşasaydık
51:20buralarda
51:22eee coğrafya adına çok bir problem
51:23olmazdı şakasını yapıyorum. Hani
51:25coğrafyada Libya KPSS'ye giriyorsunuz
51:27mesela ya da AYT'ye.
51:30Akademiyi şuraya kurmuşlar çölün
51:31ortasına. Şimdi
51:33diyor ki mesela ben diyorum ki işte
51:36burada problemimiz olmaz. Çünkü coğrafya
51:37şöyle başlar. Çöl iklimi var, kaktüsler
51:40var, karasallık var. Coğrafya zaten 2
51:42saatte biter. Diye yorum yapmıştım. Onun
51:45altına arkadaşlardan bir tanesi demiş ki
51:47yani biz çöl toprakları üzerinde bir
51:49ülke olsaydık sınava almak için bize kum
51:51tanelerini saydırırlardı gibi bir yorum
51:54yapmış. Gerçekten
51:56güzel bir şaka, yaratıcı bir şaka.
51:58Tebrik ederim. Beğendim bunu
51:59diyebilirim.
52:00İlerliyoruz. Türkiye'de insanlar daha
52:02fazla kırda mı, kentte mi yaşıyor
52:03sorusunun cevabı eskiden, yani
52:06Cumhuriyetin ilk yıllarında kırsaldı.
52:08Ama özellikle 1985'li yıllar gibi
52:11diyelim, kent kırsaldan daha fazla hale
52:13geldi.
52:15Ve bugün Türkiye'de ülkenin çok önemli
52:17bir kısmı
52:18kentlerde yaşıyor.
52:20Kırsalda yaşayanların oranının çok çok
52:22az olduğunu söylemem gerekiyor. Aslında
52:24düz mantık yine bakarsak kağıt üzerinde
52:26gelişmiş ülkede insanların kentte
52:28yaşıyor olması, kırsalda yaşayanların az
52:30olması normal bir sonuç. Sadece kırsalda
52:32yaşayanlar makineyle, modern tarımla
52:34işleri yapıp çok daha iyi ekonomik
52:36şartlarda geçinmesi gerekiyor. Yani bize
52:39kağıt üzerinde olmayan tek problem bu.
52:41Bu da denk gelirse gelişmiş ülke
52:42kıvamına
52:44geleceğiz diyebiliriz. ki kırsalın
52:46yoğunlaştığı yerlerden bir tanesi tabii
52:47ki
52:48Ardahan, Doğu Karadeniz hattı olduğunu
52:51da söylemem gerekiyor. Tekrar
52:53söylüyorum, çok yoğun bir şekilde
52:54insanlar artık nerede yaşıyor sorusunun
52:56cevabı kentlerde. Çünkü uzun zamandır
52:59Türkiye'de göçler var. Göçler iki
53:01şekilde olur. Hatırlayın, içeride ve
53:03dışarıda olanlar. Hangisi Türkiye'nin
53:05nüfusunu değiştirir?
53:07Nüfus sayısını? İç göçler mi, dış göçler
53:09mi?
53:10İç göçler ülke içerisinde olur hocam.
53:12Nüfusun sayısını değiştirmez ama dış
53:14göçlerin kendisi elbette Türkiye'nin
53:16nüfusunun sayısını değiştirir. Şunu
53:18hatırlatmak istiyorum size, Türkiye'de
53:20göçlerin kendisi genelde
53:22gelişmenin az olduğu yerden gelişmenin
53:24fazla olduğu yerlere doğru. Yani
53:26kırsaldan kente, doğudan batıya. Eskiden
53:30kırsaldan kente diyorduk aslında. Onu da
53:32şöyle güncellememiz lazım aslında.
53:33Kırsalda da fazla bir şey kalmadığı için
53:35göçler kentten kente olduğu gibi
53:37genellemeler ortaya çıkıyor. İkinci
53:39faktörlerin olduğu yerden, yani bir
53:41yerden göç etmemizin sebebi ne olabilir
53:43mesela? İş bulamamak, yer şekilleri
53:45problemi, kan davaları, değil mi?
53:47Sosyoekonomik problemler, itici
53:48faktörlerden çekici faktörlerin olduğu
53:51yere. Neden insanlar buraya geliyor?
53:53Burada çeken şey ne insanları? Sosyal ve
53:55kültürel artılar, eğitim, sağlık
53:57hizmetlerinin gelişmiş olması, iş
53:58imkanlarının gelişmiş olması, daha
54:00modern bir yaşam tarzı isteyenler gibi
54:03düşünebilirsiniz. Çekici faktörlerin
54:04olduğu yere doğru. Ama tekrar
54:06söylüyorum, iç göçlerin kendi nüfusu
54:08değiştirmez, dış göçler değiştirir
54:10genellemesini unutmayın. Bir de şu
54:12ayrımı net olarak yapmanız gerekiyor.
54:14Mesela ben bulunduğum yerden
54:16Kırıkkale'ye gidiyorum.
54:18Kırıkkale şehrinin kendisinde tarım var
54:21da sanayi faaliyetleri var diyebilir
54:23miyim? Mesela demir-çelik silah
54:24fabrikası, petrol rafinerisi.
54:26O zaman orada işe gireceksem ve
54:28başlayacaksam çakılı defans kalacağım
54:30orada. O zaman ben kalıcı göçü
54:33gerçekleştirmiş olur muyum? Evet. Sanayi
54:35için yapılan göçler kalıcıdır.
54:38Bursa'ya gidiyorum, fabrikada çalışan.
54:40İzmit'e, İstanbul'a, Adapazarı'na
54:42gidiyorum. İzmir'e gidiyorum. Nerede
54:44çalışacağım? Ankara'ya gidiyorum,
54:46fabrikada çalışan. O zaman yaptığınız
54:48göçler, Gaziantep'e gidiyorum, fabrikada
54:50çalışan kalıcı göç olarak
54:52değerlendirilir. Ama ben göç ediyorum.
54:55Nereden? Gelişmenin az olduğu yerden
54:57gelişmenin fazla olduğu yere doğru. Ama
54:59ben turizmde çalışacağım.
55:02Geçici mi, kalıcı mı?
55:04Geçici. Otel açılıyor. Ne zaman açılıyor
55:06oteller? Mart ayı gibi açılıyor. Ne
55:08zaman kapanıyor? Kasım gibi. Ne
55:10yapacaksınız Kasım-Mart arasında kışın?
55:13Geri geleceksiniz memlekete. O zaman
55:15turizm için yapılan göçler mevsimliktir
55:19genellemesi Antalya'da, Bodrum-Marmaris
55:22çevresinde, hatta baktığımız zaman
55:24İzmir'in çok önemli yerlerinden Mersin,
55:26Antalya'yı sayabilirsiniz. Buralarda
55:27gerçekleşiyor. Turizm değil sadece
55:30mevsimlik göçü ortaya çıkaran şey tarım.
55:33Çay toplamaya gidiyorum
55:34Temmuz-Ağustos'ta. Bitince geri
55:36geliyorum. Fındık topluyorum Trabzon'da,
55:40Giresun'da, Ordu'da, şimdi bol bol
55:43Samsun'da.
55:44Bitiyor sezon.
55:45Geri geliyorum. Samsun diyorum çünkü
55:47TÜİK verilerine göre fındık en fazla
55:48artık
55:49Samsun'da.
55:51Ben Urfa'ya gidiyorum, Harran Ovası'nda
55:53pamuk topluyorum. Sezon bitiyor, geri
55:56geliyorum. O zaman
55:58benim yaptığım göç mevsimlik oluyor.
56:00Yani mevsimlik göçlerin özelinde turizm
56:02var, tarım var ama kalıcı göçlerin
56:04temelinde sanayi faaliyetleri var
56:06genellemesini unutmayın.
56:08Göçlerle ilgili genel olarak önemli
56:10cümleler bunlar ve insanlar gittikleri
56:13yerlerde
56:14eğer nüfus 10.000'den fazla olan
56:16mekanlarda yaşıyorlarsa kent, aslında
56:18kırsalı ortaya çıkarıyorlar. Kentler
56:20için birazdan, yani daha sonraki
56:22videolarda bahsedeceğim mesela tarım,
56:23hayvancılık, maden, sanayi, ulaşım,
56:25ticaret, turizmle kentlerle ilgili çok
56:27önemli örnekler vereceğim için şimdi
56:29biraz kırsala yoğunlaşmak istiyorum
56:30sizin nüfus konusunda. Nüfus 10.000'den
56:32az olan yerler kırsalın kendisi için en
56:35büyük yerleşim kasaba oluyor.
56:38Kasabalarda kim karşımıza çıkıyor?
56:40Belediye başkanları.
56:41Tabii nüfus az. Buradaki en büyük fark
56:43bu, nüfus, nüfus miktarı. Kentte fazla,
56:46kırsalda az. 10.000'in altındayız.
56:48Sonra kasabadan köye geldim. Muhtar amca
56:50karşıladı bizi.
56:52Kasabalara göre daha küçük yerleşim ve
56:54yaşam alanları. Ekonomi küçülüyor, nüfus
56:55küçülüyor gibi düşünebilirsiniz.
56:57Köyden daha da kırsala gidiyorum,
56:59dağlara doğru gidiyorum ya da daha çok
57:01araziye doğru eğiliyorum.
57:03Mezralar,
57:05çiftlikler,
57:06divan, kom, yayla, oba, ağıl gibi
57:09köyaltı yerleşmelerin kendisi ortaya
57:11çıkıyor. Şimdi bana söyleyin.
57:12Köy ve köyaltı yerleşmelerin kendisi
57:14kentlerden ne farkı var sorusunun
57:16birinci cevabı nüfus miktarı diyebilir
57:18miyim?
57:19Derim.
57:20Köy ve köyaltı yerleşmelerde sanayi,
57:22ticaret mi var, tarım, hayvancılık mı?
57:25Tarım, hayvancılık, çok güzel. Köy ve
57:27köyaltı yerleşmeler şehir merkezine
57:28yakın mı, uzak mı?
57:31Uzak.
57:32Mekanlardır ve onları tek tek anlatmak
57:35ve hatırlatmak istiyorum size. Bu arada
57:37köyaltı yerleşmelerden bazıları kalıcı
57:39oluyor. Ne demek kalıcı? 12 ay yerleşim
57:42var, çok güzel. Bazıları da geçici
57:45köyaltı yerleşim oluyor. Mesela
57:47mahalleyle başlayalım.
57:49Nerede olalım? Daha fazla olduğu yerden
57:51örnek vereyim hemen. Batı
57:51Karadeniz'deyiz. Şu köyde yaşıyoruz.
57:54Amca çocuklarıma dedim ki ben,
57:56amcaoğlunu biliyorsunuz videoları çeken,
57:58"Bu köyde yaşamaktan sıkıldık. Karşıda
58:00bizim dededen kalma bir arazimiz var.
58:03Güzel, bayırda.
58:04Bakı etkisi de güney yamaçta, geliyor
58:07bol bol güneş alırız. Gelin hep beraber
58:09oraya ev yapalım." dedik. Gittik 3-4
58:11tane de ev yaptık ve oraya yerleştik.
58:13Dedik ki biz köy olmak istiyoruz dedik.
58:15Bu köyden ayrıldık ya, geldik köy olmak
58:17istiyoruz dedik. Muhtar geldi dedi ki
58:20"Siz hayırdır?"
58:22Böyle bir sokak tabiriyle.
58:24"Ne yapıyorsunuz burada?" sorusunun
58:25cevabı. Biz dedik ki köy olmak
58:27istiyoruz. "Olamazsınız." dedi. "Neden?"
58:29diye sorduk. "Nüfusunuz yetmez." dedi.
58:32"O zaman biz ne olacağız?" diye sormaya
58:34devam edince, "Siz bizim köye bağlı
58:36mahalle olabilirsiniz." dedi. Mahalle.
58:39Köyaltı yerleşmelerden bir tanesidir ve
58:42köylerin mahalleleri olur. Büyük
58:44köylerin mahalleleri olur tabii ki.
58:45Kalıcı bir köyaltı yerleşmedir ve Batı
58:48Karadeniz başta olmak üzere Türkiye'de
58:50birçok yerde görebilirsiniz. Köyleriniz
58:52vardır muhtemelen, yani birçoğunuzun.
58:54Büyük köyleri olanlar düşünsünler.
58:57Eee, köylerin mahalleleri var mesela.
58:59Şimdi kentin de mahallesi var. O
59:01mahalleyle bu mahalleyi karıştırmayın.
59:03Bu mahalle köyün mahallesi, kırsalın
59:05mahallesi. Kalıcı köyaltı yerleşmelerden
59:07bir tanesidir. Bu bir sınav sorusu
59:09olarak geldi biliyor musunuz?
59:10Aşağıdakilerden hangisi kalıcı köyaltı
59:12yerleşim diye sordular. Seçeneklerde
59:14mahalleyi gördü, yapıştırdı.
59:16Bilmiyor aslında o mahallenin kırsaldaki
59:17mahalle olduğunu. "Ben mahallede
59:19yaşıyorum hocam." dedi, yapıştırdı
59:20geçti. Doğru olarak değerlendirdi onu
59:23ÖSYM tabii ki. Ama bahsettiğim mahalle
59:26kırsalın mahallesi ve kalıcı köy altı
59:28yerleşme.
59:30İlerliyoruz. Mezraya geldik. Ben bir
59:32köyde yaşıyorum, para kazanamıyorum.
59:33Köyün uzağında 3-4 haneli bir ev kurdum,
59:36orada tarım ve hayvancılık yapıyorum.
59:37Şimdi ipucunu vereyim. Şimdi genelde
59:40devamlı yerleşmenin kendisi kalıcı
59:42yerleşmelerde ne vardı? Tarımsal
59:44faaliyetler vardı, değil mi? Ama göçebe
59:46hayat tarzında ne var? Hayvancılık
59:48faaliyeti var. Eğer bir yerde tarım
59:50hayvancılık varsa ki ikisi birbirini
59:53bütünleştiriyor aslında. Tarım varsa
59:54özellikle de kalıcılık vardır. Ki
59:56mezranın kendisinde tarım ve hayvancılık
59:59var. Doğu ve Güneydoğu Anadolu
1:00:00Bölgesi'ndeki kalıcı köy altı
1:00:02yerleşmeleri anlatıyor bana mezra.
1:00:04Birkaç haneli mekanlar. İlerliyoruz.
1:00:06Batı Karadeniz'e geri geldik.
1:00:08Ben köyden ayrılmıştım, mahalle
1:00:10olmuştum. Beni görenler kıskandılar,
1:00:13kendileri de böyle kırsala gittiler,
1:00:14arazilerine ev yaptılar ve bizim
1:00:16mahallelerin sayısı artmaya başladı.
1:00:18Sonra geldiler dediler ki bize, sizden
1:00:21bu saatten sonra ne köy olur ne de
1:00:23kasaba. Üçünüz beşiniz birleşin,
1:00:25başınıza bir de muhtar verelim, siz
1:00:27divan olun dediler.
1:00:29Bakın, net bir sınav sorusudur. Öncüllü
1:00:32soru olarak gelecek. Nasıl geleceğini de
1:00:34söyleyeyim size. Devamlı, yani kalıcı
1:00:36köy altı yerleşmedir. Birkaç mahallenin
1:00:38birleşmesiyle ortaya çıkar. Batı
1:00:40Karadeniz'dedir. Kim bu?
1:00:43Divan.
1:00:45Sınav sorusu olarak gelir, demedi
1:00:47demeyin.
1:00:48Geldik diğer kalıcı köy altı yerleşmeye,
1:00:51çiftlikler. Çiftlikler düz mekanlar,
1:00:54tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin
1:00:55yapıldığı yerler ve Ergene'den başlayın,
1:00:58Trakya dediğimiz yer orası ve Türkiye'de
1:01:00düz mekanlarda çiftlikleri görüyoruz ki
1:01:02Ergene'den başladık, İç Anadolu,
1:01:04Güneydoğu Anadolu, Çukurova. Mesela
1:01:07Hanımın Çiftliği vardı, Ali Baba'nın
1:01:08Çiftliği her zaman söylerim. Çiftlik her
1:01:10bizim için önemli oluyor ve çiftliklerde
1:01:14kalıcı köy altı yerleşim oluyor. Şimdi
1:01:16söyleyin bana, çiftlik en fazla
1:01:17Ergene'de geçiyor mu, kalıcı mı?
1:01:19Söyleyin, duyuyorum. Kalıcı diyorsunuz.
1:01:21Divan Batı Karadeniz'de birkaç
1:01:24mahallenin birleşmesiyle ortaya çıkıyor.
1:01:25Geçici mi, kalıcı mı?
1:01:27Yine kalıcı diyorsunuz, çok güzel. Mezra
1:01:29Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da
1:01:31kalıcı. Mahallenin kendisi Batı
1:01:34Karadeniz'de
1:01:36kalıcı. Mahalle, mezra, divan, çiftliği
1:01:39verdim. Bir de yanına komu verdim.
1:01:41Hangisi kalıcı köy altı yerleşme değil?
1:01:44Bundan sonra bahsedeceklerim kalıcı köy
1:01:46altı yerleşme değil. Onlardan bir tanesi
1:01:48kim? Kom.
1:01:50Ben hayvancılık yapıyorum. Tarım işi
1:01:52bitti. Çünkü kalıcılık yok. Hayvancılık
1:01:55yaparken hayvanları götürdüm kırsala.
1:01:59Ot lattım. Ama akşam oldu, köye geri
1:02:02götürsem büyük bir enerji kaybı ortaya
1:02:04çıkar. Hayvan gidip geliyor ya, enerji
1:02:06kaybı ortaya çıkıyor. Et ve süt verimi
1:02:07düşüyor vesaire gibi düşünün.
1:02:09Ne yapıyorum? Taşlarla çevrili mekan
1:02:11yapıyorum. Hayvanlar bunun içerisinde
1:02:13yatıyorlar ve neyi ortaya çıkarıyorum
1:02:15sorusunun cevabı kom. Nerede? Doğu ve
1:02:18Güneydoğu Anadolu'da karşımıza çıkıyor.
1:02:19Anlaştık mı?
1:02:21Ben yine çobanım. Yine hayvancılık
1:02:23faaliyetleri yapıyorum ve bu kez Doğu ve
1:02:26İç Anadolu bölgesindeyim yine ve kapalı
1:02:28bir mekan yapıyorum. Hayvanlarım burada
1:02:30yatırıyorum. Akşam tüm koyunları buraya
1:02:32sokuyorum. Çoban da aynı yerde yatıyor.
1:02:34Koyun koyuna yatma hikayesi buradan
1:02:36geliyor zaten. Ve neyi ortaya
1:02:37çıkarıyoruz? Ağıl. Nerede? Küçükbaş
1:02:40hayvancılık faaliyetinin yapıldığı yine
1:02:42Doğu ve İç Anadolu'da. Geçici mi, kalıcı
1:02:43mı?
1:02:44Geçici köy altı yerleşme.
1:02:46En popüler geçici köy altı
1:02:48yerleşmelerden bir tanesi ki gerçekten
1:02:50çok görsel ve güzel mekanlar, tabii ki
1:02:53yaylalar. Yayla için ne gerekiyor?
1:02:55Dağ kütlesi, hocam.
1:02:57O zaman yaylaları Kuzey Anadolu Dağları
1:02:59üzerinde, Toros Dağları üzerinde
1:03:00hatırlayalım demiştim. Hatırladınız mı?
1:03:03Özellikle Doğu Karadeniz'in efsanevi
1:03:04yaylaları var.
1:03:06Toroslar'da da yaylalar var.
1:03:09Bu videoları genelde yaz aylarında
1:03:11dinleyeceğiniz için belki de birçoğunuz
1:03:12yaylada dinleyeceksiniz. Özellikle
1:03:14Mersin-Adana çevresi, Antalya çevresinde
1:03:16yaylada dinleme ihtimaliniz çok yüksek
1:03:18çünkü sıcak.
1:03:20Serinlemek için insanlar yaylaya gider.
1:03:23Dağ kütlesi varsa gidersiniz tabii ki.
1:03:25Bakın serinlemek için insanların yaylaya
1:03:27çıktığı yer Batı Toroslar, Orta Toroslar
1:03:30deriz.
1:03:31Ama hayvancılık için insanların yaylaya
1:03:34çıktığı yer olarak temelde
1:03:35değerlendiriliyordu. Şimdi tabii
1:03:37turizmin de katkıları var. Dokap'ın da
1:03:38katkılarıyla Doğu Akdeniz'in yaylalar
1:03:41konusunda gerçekten çok efsane olduğunu
1:03:44zamanınız olursa eee gitmeniz
1:03:46gerektiğini de şimdiden söyleyeyim.
1:03:47Güzel gezilecek mekanlar yaylalar. Olur
1:03:51mu Şanlıurfa'da yayla?
1:03:53Ah keşke hocam olsa diyor Urfalılar
1:03:55mesela. Yok. Onlar da en yüksek yerde
1:03:57yatıyorlar mesela. Nerede? Damda. Yani
1:04:00bakın yükseğe yükseğe çıkacaklar.
1:04:03Karadeniz'de Akdeniz'de yüksek yer Toros
1:04:04Dağları iken Urfa'da en yüksek yer dam
1:04:07olduğu için damda yatma hikayesi
1:04:09cibinlikle. Biliyor musunuz cibinliği?
1:04:12Sivrisinek girmesin diye gece yatarken
1:04:13çok önemli o.
1:04:15Eee yani off sürüyorsunuz ama yetmiyor
1:04:17mesela. Cibinliği kuruyorsunuz mesela
1:04:19açık havada. Efsane bir yatış olduğunu
1:04:21söyleyebilirim.
1:04:22Geldik yine Toroslardayız. Yine göçebe
1:04:25hayat tarzımız var ve hayvancılık
1:04:27faaliyeti yapıyoruz ve Toroslar deyince
1:04:29obalar aklınıza gelsin. Hayvancılık
1:04:31faaliyetinin yapıldığı yerler. Keçi
1:04:33besliyorsunuz genelde. Boş
1:04:35zamanlarınızda taş atabilirsiniz. Mangal
1:04:37olmazsa olmaz tabii ki. Keçi sütünden
1:04:39yayık ayran yapıyorsunuz. Keçi sütünden
1:04:41Maraş dondurma yapıyorsunuz. Bakın Maraş
1:04:43dondurmanın ortaya çıkış hikayesi yine
1:04:44Toroslar, Nurhak Dağları vesaire. Oradan
1:04:47geliyor. Sonuç olarak da obanın kendisi
1:04:50bizim için Toroslar hattıyla birlikte
1:04:52göçebe hayat tarzı mantığıyla birlikte
1:04:54karşımıza çıkıyor. Geçici köyaltı
1:04:56yerleşme.
1:04:58Karadeniz ve Akdeniz'de özellikle
1:05:00sonbahar döneminde ikinci yayla olarak
1:05:02değerlendiriliyor. Yani insanlar yaylaya
1:05:04o kadar alışıyor ki şehrin stresinden,
1:05:06gürültüsünden o kadar uzak, o kadar
1:05:07güzel doğal mekanlar ki yaylalar.
1:05:09Yayladan aşağı inmek istemiyorlar ama
1:05:11çok soğuk oluyor ki. O zaman sonbahara
1:05:13doğru geliyorlar. İkinci bir yayla
1:05:16yapmışlar. Tabii hayvancılık için
1:05:17yapılan mekanlar bunlar. Yoksa aşırı
1:05:20lüks olur yani. Güzdeler.
1:05:22Karadeniz-Akdeniz'de özellikle Göller
1:05:24Yöresi içerisinde güzde diye mekanlar
1:05:26ortaya çıkıyor. İkinci yayla gibi
1:05:27düşünün.
1:05:29Dam. Gökçeada-Bozcaada hattında
1:05:30hayvancılık faaliyetlerinin yapıldığı
1:05:32yerler damlar. Karadeniz'in, Trabzon'un
1:05:34damıyla karıştırmayın bunu. Orada
1:05:36balıkçılık faaliyeti yapılıyor. Ama bu
1:05:38coğrafi açıdan dam Gökçeada-Bozcaada
1:05:41hattı.
1:05:42Canikler. Canik deyince aklınıza bir dağ
1:05:44kütlesi geliyor mu? Canik Dağları.
1:05:47Nerede? Kuzey Anadolu Dağları mı,
1:05:49Toroslar mı?
1:05:50Kuzey Anadolu Dağları. Samsun'un
1:05:51arkasını hatırlıyor musunuz? Samsun'dan
1:05:54biraz daha Doğu Karadeniz'e doğru gelin,
1:05:56yani Ordu-Giresun hattına ve orada
1:06:00yine köyle yayla arasındaki bir yaşam
1:06:02alanı bulacaksınız. Canikler diye tabir
1:06:05edilen yer orası. Yani Canik Dağları'nın
1:06:07olduğu yerin doğusu Karadeniz'i
1:06:08anımsatsın size. Geçici köyaltı
1:06:10yerleşimi
1:06:11Detay kavramlardan bir tanesidir.
1:06:14Dalyanlar çok çıkıyor karşımıza.
1:06:15Türkiye'nin dağları doğu-batı yönlü
1:06:17uzandığı için Ege'de dağlar kıyıya dik
1:06:19bir şekilde uzanır. Koy ve körfez sayısı
1:06:21fazladır. Korunaklı sahalar vardır. Ben
1:06:24orada balıkçılık yaparım.
1:06:26Kafeslerde balık yetiştiririm mesela.
1:06:28İşte o
1:06:29bizim için neyi ortaya çıkarıyor
1:06:31sorusunun cevabı dalyanların kendisini
1:06:33ortaya çıkarıyor. Ege'de yoğunlaştığını
1:06:35söyleyeyim. Ama Karadeniz-Akdeniz'de bir
1:06:37de göllerimiz içerisinde var. Baraj
1:06:39göllerimiz içerisinde. Elazığ içerisinde
1:06:41var mesela. Evet, Doğu Anadolu, İç
1:06:43Anadolu'da göller içerisinde, özellikle
1:06:45Doğu Anadolu'da bunları görebiliyoruz.
1:06:48Bunun dışında bağ evleri, yazlıklar,
1:06:49taşıyacakları, bunlar da geçici köyaltı
1:06:51yerleşmeleri içerisinde karşımıza
1:06:53çıkıyor. Bir kez daha toparlamak
1:06:55istiyorum. Benim için lütfen söyler
1:06:56misiniz? Mahallelerin kendisi en fazla
1:06:59Batı Karadeniz'de geçici mi, kalıcı mı?
1:07:01Söyleyin.
1:07:03Kalıcı diyorsunuz. Çok güzel.
1:07:05Mezranın kendisi Doğu ve Güneydoğu
1:07:08Yine kalıcı diyorsunuz, harika.
1:07:10Divanların kendisi Batı Karadeniz'de.
1:07:12Mahallelerin birleşmesiyle ortaya
1:07:13çıkıyor. Söyleyin. Kalıcı diyorsunuz,
1:07:16harika. Çiftliklerin fazla Ergene'de.
1:07:18Tarım hayvancılık var, tarım var. Kalıcı
1:07:21diyorsunuz. Bunlar kalıcı. Diğerlerinin
1:07:22alayı geçici. Neredeyiz sorusunun cevabı
1:07:25Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da. Kom.
1:07:28Sonra ağılların kendisi için Doğu ve İç
1:07:30Anadolu bölgesine doğru gelelim. Ağıllar
1:07:32karşımıza çıkıyor, özellikle İç
1:07:33Anadolu'da. Yaylalar nerede? Doğu
1:07:36Karadeniz'de geçici köyaltı yerleşmeleri
1:07:37içerisinde. Oba için Toroslar. Bu arada
1:07:40bakın yayla Doğu Karadeniz diyorum ama
1:07:42genelleyebilirsiniz, değil mi? Hani Doğu
1:07:43Karadeniz seçeneklerde yok, nereye
1:07:44bakalım?
1:07:46Urfa'ya mı, Toroslar'a mı? Toroslar.
1:07:48Dağlık olan yerlere gidin. Genelleyelim
1:07:50lütfen bu cümleleri. Obalar için
1:07:52Toroslar adını unutmayın. Geçici köyaltı
1:07:54yerleşmeleri içerisinde. Güzle için
1:07:56Karadeniz Akdeniz'deyiz. Geçici köyaltı
1:07:58yerleşme, ikinci yayla demeniz diye
1:08:00hatırlamanız yeterli olacaktır. Dam,
1:08:02gökçeada, bozcaada adında. Caniklerin
1:08:04kendisi için Doğu Karadeniz'deyiz. Ordu
1:08:07Giresun hattındayız. Geçici. Ve
1:08:09dalyanların kendisi Ege'de. Geçici
1:08:11köyaltı yerleşmeleri içerisinde
1:08:12karşımıza çıkar. Şimdi böyle bir Türkiye
1:08:15haritası verilse ve eşleştirme yapılsa,
1:08:17hangisi en fazla gibi eee bakalım yorum
1:08:20yapabileceğiz mi? En fazla olduğu
1:08:22yerlerden başlıyorum kodlamaya. Doğu
1:08:23Karadeniz'de yaylalar. Dağlar var.
1:08:26Batı Karadeniz'de mahalle artı divanlar
1:08:28yoğun.
1:08:30Ergene'de [homurdanır]
1:08:31çiftlikler işaretlenir.
1:08:33Ege sahilleri dalyan.
1:08:36Çok güzel. Toroslar
1:08:38oba.
1:08:39İç Anadolu. Doğu ve Güneydoğu
1:08:42Anadolu'ları var ama İç Anadolu. Ağıl.
1:08:44Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da daha çok
1:08:46kom artı mezra. Şimdi bir daha söyleyin.
1:08:48Doğu Karadeniz'de
1:08:50yayla. Batı Karadeniz'de
1:08:52mahalle artı divan. Ergene'de çiftlik.
1:08:55Ege sahilleri dalyan. Toroslar oba. İç
1:08:59Anadolu ağıl. Doğu ve Güneydoğu
1:09:01Anadolu'da artı
1:09:03mezra var. Bir daha söyleyin. Doğu
1:09:05Karadeniz'de ne var?
1:09:06Yayla. Batı Karadeniz'de mahalle artı
1:09:09divan. Ergene'de
1:09:11çiftlik. Ege sahilleri dalyan. Toroslar
1:09:15oba. İç Anadolu ağıl. Doğu ve Güneydoğu
1:09:18Anadolu'da kom artı mezranın kendisi
1:09:20var. Bir daha söyleyin. Doğu
1:09:21Karadeniz'de ne var? İstemeseniz
1:09:23öğreneceksiniz.
1:09:24Yayla. Batı Karadeniz'de mahalle artı
1:09:26divan var. Söyleyin, duyuyorum.
1:09:28Ergene'de
1:09:29çiftlik. Ege sahilleri
1:09:31dalyan diyeceksiniz. Toroslarda
1:09:34oba. İç Anadolu
1:09:36ağıl. Doğu ve Güneydoğu Anadolu kom artı
1:09:38mezranın kendisi var. Peki bana söyler
1:09:41misiniz acaba mahalle
1:09:44mezra
1:09:45divan, çiftlik geçici mi kalıcı mı?
1:09:50Kalıcı. Diğerleri
1:09:51geçici köy altı yerleşme olarak
1:09:54karşımıza çıkar. Söyleyin.
1:09:57Karadeniz'de kırsalda yaşıyorum, kentte
1:09:59değilim. Param yok. Doğadan hangi
1:10:01malzemeyi bulursam ona göre ev
1:10:03yapacağım. Doğada ne var?
1:10:07Ahşap var. O zaman ahşap evler için
1:10:09hangi kırsala gidelim? İç Anadolu mu
1:10:11Karadeniz mi? Karadeniz.
1:10:13Ben öyle bir kırsalda yaşıyorum ki yine
1:10:15param yok. Kırsalda para yok yani.
1:10:18Doğada ne var? Toprak ve saman var.
1:10:21Karıştırdım, toprak kerpiç evleri ortaya
1:10:23çıkardım. Hangi kırsaldayım? Karadeniz
1:10:26mi İç Anadolu mu?
1:10:27İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Doğu
1:10:29Anadolu, Ergene'nin kırsalına bakmayı
1:10:30unutmayın. Orada temsilciyi İç Anadolu
1:10:32diye söylüyorum. Genelleğin.
1:10:34Peki ben öyle bir kırsalda yaşıyorum ki
1:10:36yine param yok.
1:10:38Kırsalda para yok tekrar söylüyorum.
1:10:40Volkanik arazi var.
1:10:42Volkanik taşlar. Karstik arazi var.
1:10:44Karstik taşlarla ev yapıyorum. Taş ev
1:10:46yapıyorum. Şimdi bakın. Karstik taşlar
1:10:48deyince Toroslar, volkanik taşlar
1:10:50deyince Nevşehir, Ağrı, Erzurum hattı,
1:10:53Güneydoğu Anadolu Karacadağ çevresi gibi
1:10:55düşünün. Oralarda taş evlerin kendileri
1:10:57ortaya çıkar. Bir de Allah ne verdiyse
1:10:59tüm malzemeyi karıştırarak yaptığım
1:11:02hımış evler var. Safranbolu evleri
1:11:04mesela bunu örnek olarak karşımıza
1:11:06çıkar.
1:11:08Bu da bizim için eee detay ama önemli
1:11:10cümlelerden bir tanesidir. Selenderi
1:11:11duydunuz mu?
1:11:13Evet, tahıl saklamak için, nemden
1:11:15korumak için, zararlı böceklerden
1:11:17korumak için böyle direkler üzerine,
1:11:19direklerde yağlı direk oluyor ki
1:11:20çakamazsınlar diye. Böyle nemden korumak
1:11:22için tahıl ambarları. Bir yaşam alanları
1:11:25değil, tahıl ambarları olarak
1:11:26selenderlerde Karadeniz'de karşımıza
1:11:29çıktığını söyleyebiliriz. Düğmeli evleri
1:11:31duydunuz mu? Düğmeli evler. Antalya
1:11:33Akseki çevresinde. İbradı Akseki. Orada
1:11:36düğmeli evler mesela farklı olarak
1:11:39karşımıza çıkabiliyor. Bunlar da önemli
1:11:41oluyor. Son olarak bana şunu söyleyin
1:11:42bakalım. Ben kırsalda dağınık yaşam
1:11:46sürüyorsam,
1:11:48orası dağlık mıdır?
1:11:49Evet. Su kaynakları bol mudur?
1:11:51Evet, bakar mısınız Karadeniz'in
1:11:53yaylaları. Burada ev, burada ev. Evlere
1:11:55bakın. Şuralarda, şuralarda dağınık
1:11:56dağınık yaşıyorlar. Niye? Bir, toplu
1:11:59yaşayamıyorlar, mekan düz değil. İki, su
1:12:01her yerde var.
1:12:02Çok önemli bir faktör suyun her yerde
1:12:05olması. O yüzden dağınık yaşamın
1:12:07Karadeniz'de olmasının hikayesi buna
1:12:09bağlı. Şimdi Karadeniz'in dağınık
1:12:11yaşamından, kırsaldan bahsediyorum
1:12:13tabii. Şimdi İç Anadolu, Güneydoğu
1:12:15Anadolu ya da Akdeniz olur, fark etmez.
1:12:17Eee buraların kırsalına götürüyorum
1:12:19sizi.
1:12:20Bakın, şehirden uzak kırsalda bir köy.
1:12:23Karadeniz'de aha bizim köye gelmişim
1:12:25tam. Yunusoğlu köyü arkadaşlar. Mersin
1:12:28Tarsus'a bağlı. Ne kadar şanslıyız ya.
1:12:30Hemen bizim tarlaya götüreyim sizi.
1:12:32Buradan çıkıyorsunuz, şuralar komple
1:12:34bizim arkadaşlar.
1:12:35Şuralar da bizim.
1:12:37Şurada yeni aldık.
1:12:39Şura da bizim.
1:12:40Bir şeyler yapıyoruz.
1:12:41Sonuç olarak bana söyler misiniz acaba
1:12:44nereden nereye geldik?
1:12:46Burada kırsaldaki köylerin kendisi toplu
1:12:49yerleşmelerin kendisini ortaya
1:12:51çıkarıyor.
1:12:54Aaa, yeni bir market açılmış. Öz
1:12:56Yunusoğlu market. Bak ben bunu
1:12:57görmemiştim.
1:12:58Neyse.
1:12:59Sonuç olarak baktığımız zaman insanların
1:13:02burada, tekrar tekrar söylüyorum, toplu
1:13:04yerleşmesinin temel sebebi neye bağlı?
1:13:06Su az.
1:13:07Su az. Ve yer şekilleri sade. O zaman ne
1:13:10oluyor? Mecburen burada toplu yaşam
1:13:13karşımıza çıkıyor. Hikaye de böyle
1:13:16gerçekleşiyor. Anlaştık mı?
1:13:19Problem var mı?
1:13:21Güzel.
1:13:22O zaman nüfusla ilgili bana son kez
1:13:23söyler misiniz acaba? Türkiye'de nüfusu
1:13:25en fazla olan il?
1:13:28İstanbul. Çok güzel. Nüfusu en az olan
1:13:30il?
1:13:31Bayburt. Harika. Türkiye'nin nüfusu
1:13:34sürekli artıyor muydu?
1:13:35Herhangi bir dönemde azalmış mıydı?
1:13:37Değişen sadece nüfusun artış hızı mıydı?
1:13:40Son yılda, bir yılda Türkiye'nin nüfus
1:13:42artış hızı
1:13:44artıyor genellemesini lütfen unutmayın.
1:13:46Türkiye'de insanlar daha fazla kırda mı,
1:13:48kentte mi yaşıyor?
1:13:49Kentte yaşıyor. Erkek mi daha fazla,
1:13:51kadın mı?
1:13:52Erkek. 65 yaş üstünde daha fazla kim
1:13:55var?
1:13:56Kadınların kendisi var. Ortanca yaş
1:13:58Türkiye'nin artıyor mu? Evet. Ortanca
1:14:00yaşı en yüksek olan il?
1:14:02Söyleyin, duyuyorum. Sinop. En düşük?
1:14:05Urfa olarak karşımıza çıkar. Önemli
1:14:07bilgiler bunlar. Peki Türkiye'de
1:14:09insanlar daha fazla genç mi, olgun mu,
1:14:11yaşlı mı?
1:14:12Olgun. Aktif nüfusun kendisi çalışır.
1:14:15Çalışması çok önemlidir. Nerede çalışır
1:14:17ülkenin gelişip gelişmediğini anlatır.
1:14:19Hizmet, sanayi, tarım. Hammaddeyi ortaya
1:14:21çıkaran tüm meslek dalları 1, işleyenler
1:14:242, hizmet veren 3, bilgi işlem 4, üst
1:14:27yöneticiler 5. Türkiye'nin sıralaması
1:14:29neydi?
1:14:313, 2, 1. Bana söyler misiniz acaba?
1:14:35Mahalle,
1:14:36mezra, divan, çiftlik geçici kalıcı mı?
1:14:41Kalıcı.
1:14:42Peki diğerleri geçici ağırlıklı yerleşme
1:14:45oluyor. Son kez söyleyeyim. Doğu
1:14:46Karadeniz'de
1:14:48yaylak, Batı Karadeniz'de mahalle artı
1:14:50divan var. Ergene'de
1:14:53çiftlik var. Ege sahilleri
1:14:55dalyan, Toroslar
1:14:57oba, İç Anadolu ağıl, Doğu ve Güneydoğu
1:15:00Anadolu'da kim var?
1:15:02Kom artı mezranın kendileri var.
1:15:08Anlaştık mı?
1:15:09Problem var mı?
1:15:10Anlaşılmayan bir durum var mı? O zaman
1:15:13hazırsanız
1:15:15nüfusla ilgili soru çözümü ve sorularla
1:15:18genel tekrarla olayı noktalıyoruz. Haydi
1:15:21bakalım. Nüfus konusunun kendilerini
1:15:23bakalım hangi sorularla birlikte genel
1:15:25tekrar yapacağız diyorum ve hemen
1:15:27başlıyorum. Yakın zamanda gelmiş bir
1:15:29soruyla başlıyoruz. 2025 KPSS lisansta
1:15:31geldi.
1:15:33Türkiye savaşlar, iç karışıklıklar ve
1:15:35etnik problemler gibi sosyal ve siyasal
1:15:37nedenlerle cumhuriyet tarihinde farklı
1:15:39zamanlarda bazı ülkelerden göç almıştır.
1:15:42Aşağıdakilerden hangisi bu tür göçlerin
1:15:44önemli oranda gerçekleştiği ülkelerden
1:15:46biri değil. Rusya'nın kendisine yakın
1:15:48tarihli biliyorsunuz Rusya-Ukrayna
1:15:50savaşıyla göç aldığımızı söyleyebiliriz.
1:15:52Eee, Bulgaristan'dan yine eee, Sırp
1:15:55baskısından kaçan Bulgar göçmenlerimizin
1:15:57özellikle Bursa hattında yaşadığını net
1:15:59olarak söyleyebiliriz. Eee, göç aldığını
1:16:01söyleyebiliriz. Eee, Romanya yine aynı
1:16:04mantıkta karşımıza çıkıyor. Suriye zaten
1:16:07yakın tarihli bizim de çok net
1:16:09bildiğimiz bir göç dalgasının yaşandığı
1:16:11bir ülke ama Macaristan için
1:16:14böyle bir örnek vermiyoruz. Aslında
1:16:16biraz daha güncel alanlardan gelmiş bir
1:16:19soru kalıbı gibi düşünebilirsiniz
1:16:21nüfusun kendisi için. Sorunun cevabı C
1:16:23seçeneği oldu.
1:16:24İlerliyoruz. Türkiye'de doğurganlık hızı
1:16:27sosyal, kültürel ve ekonomik faktörlere
1:16:29bağlı olarak yıllara göre değişkenlik
1:16:30göstermektedir. Son yıllarda bu değişim
1:16:33doğurganlık hızının azalması yönündedir.
1:16:35Bu azalmanın nedenleri arasında
1:16:37hangileri gösterilebilir? Neden
1:16:39Türkiye'de nüfus artış hızı düşüyor?
1:16:41Yani doğurganlık oranı azalıyor. Eğitim
1:16:44seviyesinin yükselmesi önemli
1:16:45etkenlerden bir tanesi. Kadınlar iş
1:16:47hayatına giriyor. Evlenme yaşı da
1:16:48Türkiye'de yükseldiğini söyleyebilirim.
1:16:51Evlilik yaş ortalamasının artmasını yine
1:16:53alıyoruz tabii ki. Kadın iş hayatına
1:16:55girmesini de almamız gerekiyor. Bunların
1:16:57üçü önemli etkenler. Sorunun cevabı E
1:16:59seçeneği. Aynı zamanda işte bu durum
1:17:01Türkiye'nin ilerleyen yıllar için önemli
1:17:03sorunlarından bir tanesini ortaya
1:17:05çıkaracak gibi görünüyor.
1:17:07Sorunun cevabı E seçeneği oldu.
1:17:10İlerledik. Türkiye'nin mülki idari
1:17:12bölünüşünde 70'ten günümüze çeşitli
1:17:15çeşitlilik ve değişkenlikler vardır.
1:17:16Çeşitli değişkenlikler vardır daha
1:17:18doğrusu. Bu değişkenliklerin biri de
1:17:20yerleşim birimlerinin bazılarının
1:17:21büyükşehir statüsünün verilmesi.
1:17:24Aşağıdakilerden hangisi günümüzde bu
1:17:25statüye sahip olan illerden biri
1:17:27değildir sorusunun cevabını daha net
1:17:29anlamanız için yaptığım özel bir harita
1:17:31ile birlikte ilerleyelim isterseniz.
1:17:33Türkiye'nin önemli büyükşehir alanları
1:17:35var. Onlarla ilgili bakın. 1984 yılından
1:17:39itibaren yani son 2012
1:17:41yılında yapılan
1:17:43kararname ile birlikte büyükşehir olan
1:17:45illerin harita üzerindeki yerlerini
1:17:46görüyorsunuz ki İstanbul'un kendisi,
1:17:48Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ milyon
1:17:50nüfuslu yerler zaten buralar. Büyükşehir
1:17:52statüsünde olduğunu söyleyebilirim ama
1:17:54Yalova için tabii ki aynı şeyi
1:17:56söylemeyeceğiz. Bursa'mız, Balıkesir,
1:17:58Manisa, İzmir, Muğla diye devam ediyor
1:18:00bakın büyükşehir statüsünde. Çanakkale
1:18:02burada nüfus az olması, Edirne,
1:18:04Kırklareli yine büyükşehir statüsünde
1:18:07olmadığını söylemem gerekiyor. Daha
1:18:09doğrusu köylere bakalım isterseniz.
1:18:10İstanbul, Kocaeli, Bursa,
1:18:12İzmir, Manisa, Muğla nüfusun
1:18:14yoğunlaştığı yerler mantığıyla
1:18:15ilerliyorum. Antalya, Mersin, Adana,
1:18:18Konya, Ankara, Eskişehir hattı içeride.
1:18:20Kayseri'miz var mesela gerçekten önemli
1:18:22alanlar içerisinde ama Sivas bu hat
1:18:24içerisinde değil mesela. Yine İç
1:18:26Anadolu'nun önemli şehirlerinden bir
1:18:27tanesi olarak karşımıza çıkıyor.
1:18:29Karadeniz'e bakıyorum Samsun, Trabzon,
1:18:31Ordu burada büyükşehir statüsünde
1:18:33karşımıza çıkıyor. Diğerleri değil. Doğu
1:18:36Anadolu Bölgesi'nde Erzurum, Van burada
1:18:38çok önemli, ön planda. Güneydoğu Anadolu
1:18:40bölgesinde Şanlıurfa,
1:18:43Antep milyon nüfuslu şehirler,
1:18:44Diyarbakır, Mardin'in kendisi yine
1:18:47milyona yaklaşmıştı hatırlayın. Burada
1:18:49büyükşehir statüsünde Malatya'yı da yine
1:18:52Doğu Anadolu bölgesinde bu hatta tabii
1:18:53ki eklememiz gerekiyor.
1:18:55Kahramanmaraş'ımız, Adana, Mersin,
1:18:57Hatay, Antalya ile birlikte Akdeniz'de
1:18:59büyükşehir statüsünde olduğunu
1:19:01hatırlatayım size. Bunlar bizim için
1:19:03önemli olabilir. Çok detaylı gibi
1:19:05görünse de hemen sorumuza geri döndük.
1:19:07Burada Ordu'nun kendisi Karadeniz'de
1:19:10bizim için yine büyükşehir statüsü
1:19:12içerisinde olan şehirlerden bir
1:19:13tanesiydi. Şöyle hatırlayabilirsiniz.
1:19:16Mardin'in kendisi, Muğla ve Balıkesir'i
1:19:19zaten net hatırlıyorum ama Sivas burada
1:19:21büyükşehir statüsünde değil. 2025 KPSS
1:19:23lisans sorusu. Benzeri yine 2026 için
1:19:26karşınızda olabilir. Lütfen dikkat edin.
1:19:30Cumhuriyet döneminde bazı kırsal
1:19:32nitelikteki yerleşmeler beşeri
1:19:33faktörlerin silip kısa süre içerisinde
1:19:35gelişerek şehir niteliği kazanmıştır.
1:19:38Aşağıdaki yerleşmelerden hangisi buna
1:19:39örnek gösterilebilir? Eskiden kırsal
1:19:42kent sonra kent olan, mesela ben Batman
1:19:44örneğini anımsıyorum. Yine demir çeliğin
1:19:46katkılarıyla birlikte Karabük burada
1:19:49sorunun cevabını ortaya çıkaracak.
1:19:50Eskiden kırsal kent sonra kent olan,
1:19:52önemli yatırımların katkılarıyla
1:19:54şehirlerimiz var. Adana, Bursa, Kayseri,
1:19:57Erzurum'un kendisi yine bizim için
1:19:59önemli şehirler ama Karabük burada
1:20:01tekrar söylüyorum sanayinin katkısıyla
1:20:03sorunun cevabını ortaya çıkarıyor.
1:20:06Türkiye nüfusu ülke genelinde her yerde
1:20:08eşit bir dağılış göstermez. Kimi yerler
1:20:10çok kalabalık iken kimi yerlerde nüfus
1:20:12yok denecek kadar azdır. Buna göre
1:20:15aşağıdakilerden hangisi düzensiz
1:20:17dağılışta daha az etkiye sahiptir? Yer
1:20:19şekilleri en net etkiye sahip olduğunu
1:20:21söyleyebilirim. Kültürel özellikleri bir
1:20:24kenara bırakacağız. Sorunun cevabını
1:20:25ortaya çıkaracak elbette. Yeraltı
1:20:27kaynakları, hani maden olduğu için
1:20:29yerleşim alanları var. Mesela
1:20:30Divriği'nin kendisi işte demir için
1:20:32önemli. Afşin Elbistan yine aklıma
1:20:34linyit kömürünün kendisi geliyor gibi
1:20:36düşünün. İklim özellikleri insanların
1:20:37kıyıda yaşamasında çok önemli etken
1:20:40çünkü çok yüksek soğuk yerlerde iklimin
1:20:42seyrek olduğunu görüyoruz ya da yağışın
1:20:44az olduğu yerler. Ulaşım özellikleri
1:20:46yine çok önemli etkenler içerisinde.
1:20:482005 KPSS lisansın yorumla çözülebilecek
1:20:51bence kolay sorularından bir tanesiydi.
1:20:55Evet, 2024'te ortaöğretimde gelmiş soru.
1:20:58Türkiye'nin idari yapılanması içerisinde
1:20:59yine büyükşehirlerle ilgili soru.
1:21:01Hangisi büyükşehir statüsünde değil
1:21:02sorusunun cevabı İstanbul, İzmit,
1:21:04Kocaeli, Sakarya, işte oralar komple
1:21:07büyükşehir statüsünde olduğunu
1:21:08hatırladım. Samsun Karadeniz'de, hemen
1:21:10yanında Ordu, sonra Trabzon vardı ama
1:21:12Giresun o hatta değildi. Sorunun
1:21:14cevabını yakaladım. Antep ve Erzurum'un
1:21:16kendisi zaten yine milyon nüfuslu
1:21:18şehirler içerisinde olduğu için
1:21:19büyükşehir statüsünde olduğunu
1:21:21yorumluyorum. Bir kez daha göstereyim
1:21:22isterseniz haritanın kendisini.
1:21:25Karadeniz'de Samsun, Ordu, Trabzon'u
1:21:26yakalarsanız zaten olayı çözersiniz.
1:21:29Doğu Anadolu Bölgesi'nde Van, Erzurum,
1:21:31Malatya hattından yakalarsınız olayı.
1:21:34Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde zaten
1:21:35Urfa, Mardin, Diyarbakır hattı
1:21:37önemli gerçekten yoğun nüfuslu alanlar
1:21:40içerisinde karşımıza çıkıyor. İstanbul,
1:21:42Kocaeli, Sakarya, Bursa, Balıkesir,
1:21:44Manisa bu hat zaten nüfusun gerçekten
1:21:46Türkiye'de yoğunlaştığı yerleri
1:21:47gösteriyor diyelim. Tekrar söyleyeyim
1:21:49Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde
1:21:51Erzurum, Van, Malatya'yı hatırlarsanız
1:21:53bence diğerleri değil bunlar için de
1:21:56büyükşehir mantığıyla birlikte sorular
1:21:58çözülebilir gibi görünüyor. Ama önemli
1:22:01zor sorulardan bir tanesi tabii bilgi
1:22:02sorusu çünkü.
1:22:042024 KPSS ön lisans sorusu olarak geldi.
1:22:07Türkiye'de aktif nüfus içerisinde
1:22:09çalışanların en fazla olduğu
1:22:11hizmet sektörüdür. 2021 verilerine göre
1:22:14aktif nüfusun yarıdan fazlası hizmet
1:22:16sektöründe çalışıyor. Aşağıdakilerden
1:22:17hangisi bu sektörü oluşturan iş
1:22:19kollarından biri değildir? Hammaddeyi
1:22:22ortaya çıkaran tüm meslek dalları 1,
1:22:24işleyenler 2, hizmet verenler 3'tü.
1:22:26Hangisi 3 değil? Şimdi ticari hizmet
1:22:29demek zaten. Tarım hammaddeyi ortaya
1:22:31çıkarıyor birde, sorunun cevabı yani.
1:22:34Ulaşım, eğitim ve yönetim işleri yine
1:22:37üçüncül ekonomik faaliyetler içerisinde.
1:22:38Bu yönetim işini CEO, üst düzey
1:22:40yöneticilerle karıştırmayın. O beş
1:22:42içerisinde yer alıyor. Bu klasik olarak
1:22:44bir yönetim işi. İşte apartman
1:22:45yöneticiliği vesaire orayı
1:22:47düşünebilirsiniz.
1:22:50İlerliyoruz. 2024 KPSS ortaöğretimde
1:22:52gelmiş. Aşağıdaki grafikte bazı illerin
1:22:542007 ve 2023 yıllarına ait nüfus
1:22:56yoğunlukları verilmiştir. Adana,
1:22:58Antalya, Eskişehir ve Edirne'nin 2007 ve
1:23:002023 arasında değişkenliği gösteren
1:23:03nüfus yoğunlukları var. Yalnızca grafik
1:23:05diyor. Lütfen bu tür sorularda yalnızca
1:23:08kelimesi varsa
1:23:09eee bu grafikten çıkarabileceklerinize
1:23:11odaklanın. Yani bu grafikte ne var? Bu
1:23:14grafikte Adana, Antalya, Eskişehir,
1:23:15Edirne var. 2007 ile 2023 yılları
1:23:18arasındaki nüfus yoğunluklarının
1:23:20dağılımı var. Başka bir şey yok burada.
1:23:22Bakalım. A seçeneğini okuyorum. Bütün
1:23:25illerin yoğunluğu 2023 yılında 2007'ye
1:23:28göre fazla. Bakalım. Adana 2007-2023
1:23:31artmış. 2007 Antalya 2023 artmış.
1:23:35Eskişehir de artmış. Edirne de artmış.
1:23:37Sorunun cevabı doğrudur diyor. Hemen A
1:23:39seçeneğinden yakaladık. E seçeneğine
1:23:41doğru da gidebiliyor bazen doğru
1:23:43cevaplar söyleyeyim. Antalya'nın nüfus
1:23:45yoğunluğunun artmasında turizm. Şimdi
1:23:47turizmle ilgili bir değerlendirme var
1:23:49mı? Yok. Evet çocuk, turizm aslında evet
1:23:51ama burada yalnızca grafik diyor. Yani
1:23:53turizmle ilgili bir veri den dolayı işte
1:23:56nüfus yoğunluğu artmış genellemesini
1:23:58göremiyorum ben burada. O yüzden turizm
1:24:00verisine ulaşamam B'yi eledim.
1:24:02Eskişehir'de nüfus yoğunluğu Edirne'den
1:24:04az olmasında turizm. Yine eledik.
1:24:06Adana'da tarımsal faaliyetler. Eledik.
1:24:08Tarımsal faaliyetleri anlatan bir veri
1:24:10yok. Bütün illerin nüfus yoğunluğunun
1:24:11artmasında turizm ve sanayi. Turizm ve
1:24:14sanayiyi göremiyorum. Doğru olsa da
1:24:16göremiyorum. Yalnızca grafik diyor.
1:24:17Sorunun cevabı A seçeneği oluyor.
1:24:19Eee grafik sorularının en önemli
1:24:22hikayesine bir örnekti. Lütfen dikkat
1:24:24edin bu soru kalıplarına.
1:24:27Başka bir sorudayız. Türkiye nüfusunun
1:24:28coğrafi dağılışına ilişkin ifadelerden
1:24:31hangileri doğrudur? Bakalım. Yükselti
1:24:33ile birlikte nüfus yoğunluğu artar.
1:24:34Mesela çok yükseğe çıkıyorum dağların
1:24:36tepesine, nüfus yoğunluğu artıyor mu
1:24:37sizce? Artmıyor. Doğru bilgi arıyoruz,
1:24:40bu yanlış. Ülkenin batı yarısı nüfus
1:24:43yoğunluğunun doğu yarısına göre daha
1:24:44yüksek olduğu yer. Batı tarafında
1:24:46İstanbul, İzmit, Kocaeli, Bursa
1:24:49bunları sayınca zaten batıda daha fazla
1:24:51diyebilirsiniz bence. Kıyı kesimler iç
1:24:53kesimlere göre daha fazla
1:24:55nüfuslanmıştır. Evet, Türkiye'nin
1:24:56kıyılarında çok değerli şehirler var. O
1:24:59şehirlerin de tamamen kıyısında yaşıyor
1:25:01insanlar. İşte Trabzon, Rize, Samsun,
1:25:04Ordu'dan başlıyorum mesela. İstanbul,
1:25:06sonra geliyorum Ege sahilleri, Akdeniz
1:25:08sahilleri. İnsanlar genelde kıyıda yoğun
1:25:10yaşıyor. Doğru olan 2, 3 oldu. 1'i zaten
1:25:13elemiştik.
1:25:16Türkiye'de [homurdanır]
1:25:171935 yılında 21 olan ortanca yaşın 2022
1:25:21yılında 33,5 olmasında
1:25:24durumlardan hangileri doğrudan ilgili?
1:25:26Bakın, doğrudan kelimesinin altı
1:25:28çiziliyse dolaylı olanlar da var
1:25:30demektir burada. Soruya göre cevap
1:25:32vermeniz gerekiyor yani. Anlaştık mı?
1:25:35Şimdi bir kere ülke yaşlanıyormuş
1:25:37ki ortanca yaş artıyor. Yaşlanmayla
1:25:39ilgili bir şey arıyorum. Nüfusun
1:25:40yaşlanması, 2'yi banko aldım. 1'e
1:25:42bakalım. Nüfusun eğitim durumunun
1:25:45yükselmesi
1:25:47aslında dolaylı olarak nüfusun eğitim
1:25:49durumu yükseliyor. Eğitim durumu
1:25:51yükselince insanlar geç evleniyor. Geç
1:25:54evlenince az çocuk yapıyor. O zaman
1:25:56yaşlı
1:25:58artıyor. Ortanca yaş yükseliyor. Bakın,
1:26:00dolaylı gidiyorum. Ama doğrudanın altını
1:26:03çizmiş.
1:26:04Nüfusun evlilik yaşının yükselmesi, yine
1:26:06evlilik yaşı yükseliyor, az çocuk
1:26:08yapıyor, yaşlanıyor. Dolaylı gidiyorum.
1:26:11Doğrudanın altı çizilmiş. Soruya göre
1:26:13cevap aradığımız için yalnız 2 oluyor.
1:26:16Sınavda genelde bu tür sorular yanlış
1:26:18yapılıyor.
1:26:19Neden? Çünkü size göre bize göre olayı
1:26:22dolaylı ya da direkt bunu tabii ki sınav
1:26:24anında düşünmek çok zor. Neden? Türkçe,
1:26:26matematik, tarih, coğrafya yani coğrafya
1:26:29sorularına geldiğiniz zaman kafa 1
1:26:31milyon geliyorsunuz zaten. Bir de zaman
1:26:32problemi yaşıyorsanız yani heyecan,
1:26:34kaygı yaptıysanız biraz da tarihte,
1:26:37Türkçede, matematikte oyalandıysanız
1:26:39işte 30 tane soru var coğrafya,
1:26:41vatandaşlıktan örneğin toplam sizin 15
1:26:44dakikanız kaldıysa mesela bu sorular
1:26:46genelde yanlış yapılan sorular oluyor.
1:26:48Bunun altından nasıl kalkarız sorusunun
1:26:49cevabı için bu videoları çekiyoruz.
1:26:51Genel tekrarı yaptık. Bakın soru
1:26:53çözümünü ben sizin için yapıyorum. Siz
1:26:54de kendiniz çözeceksiniz bu soruları.
1:26:57Eee özellikle tekerrür içerisinde var
1:26:59diğer kitaplarda. Sonra genel deneme
1:27:00yapacaksınız. Gerçek sınav saatinde
1:27:02genel denemeler sizin için çok önemli
1:27:04olacak. Eee özellikle sınava
1:27:0715-20 gün kala arkadaşlar her gün sabah
1:27:10o saatte kalkıp yani sınav 10.15'teyse
1:27:13örneğin kaçta kalkacaksınız? İşte okula
1:27:15gideceğim 7.30'da, 8'de kalkacağım. O
1:27:17saatte kalkıp kahvaltınızı yapıp eee
1:27:20sınav anında o süreye oturup son 20 gün
1:27:23o alışkanlığı gerçekleştirdiğiniz zaman
1:27:25hem bilgilerinizi belli bir zaman sonra
1:27:27içerisinde ölçmüş ve değerlendirmiş
1:27:29oluyorsunuz hem de fizyolojik olarak
1:27:31sınava hazırlanıyorsunuz. Bu soruların
1:27:33yapılıp yapılmama durumunu ortaya
1:27:34çıkaran bir etken oluyor. Bilgi
1:27:36sorularını biliyorsanız yaparsınız,
1:27:38bilmezseniz eee yapamazsınız zaten. Ama
1:27:41bu soruları doğru yapmanız için daha
1:27:43sağlıklı okumanız gerekiyor. Onlardan
1:27:45bir tanesiydi.
1:27:46Türkiye'de 1927 yılında kilometrekareye
1:27:4918 kişi olan nüfus yoğunluğunun 2022
1:27:52yılında 111 kişiye çıkmasında yukarıdaki
1:27:55faktörlerden hangileri etkilidir? Yani
1:27:57aritmetik yoğunluk artıyor ne etkili?
1:27:59Buna bakacağız.
1:28:00Yıllar içerisinde eee yurt içinde
1:28:03düzeltiyorum yurt içinde iller arasında
1:28:05yaşanan göçler. Şimdi şöyle düşünelim
1:28:08aritmetik yoğunluğun kendisi toplam
1:28:09nüfusun yüzölçüme bölünmesiyle
1:28:10hesaplanıyor ya. Siz yurt içinde iller
1:28:13arasında yer değiştirdiğiniz zaman
1:28:14toplam nüfusu artı ya da eksi bir etken
1:28:17içerisine sokmuyorsunuz. Yani nüfusun
1:28:19kendisi sabit kalıyor. O yüzden bir
1:28:21etken olmuyor. Burayı elemiş oluyoruz.
1:28:23Dönemler arasında nüfus miktarı arttığı
1:28:25için zaten aritmetik yoğunluk artıyor.
1:28:27Net alıyorum. Şehirsel nüfus oranının
1:28:30yükselmesi. Şimdi şehirsel nüfus oranını
1:28:33yükselten şey ne? Çok kapalı bir cümle
1:28:34aslında. Başka bir şehirden göçse, iç
1:28:36göçlerse yine 1 numaradaki yorumun
1:28:38aynısını yaparım. Yine etken değil
1:28:41derim. Ama 4'ü okuyalım daha net
1:28:42olacaktır bence. Yurt dışından
1:28:45Türkiye'ye olan göçlerin kendisi. Bakın
1:28:47net etken. Yurt dışından Türkiye'ye göç
1:28:48geliyorsa nüfus artıyor. O zaman
1:28:50aritmetik yoğunluğu arttıran net etken
1:28:52oluyor. Yani baktığım zaman 2 ve 4'ün
1:28:55kendisi net etken ama şehirsel nüfus
1:28:58oranının yükselmesi dış göçlerin
1:28:59etkisiyle de olabilir yorumu belki
1:29:01yapılabilirdi. Neyse ki seçeneklere 2,
1:29:033, 4'ü koymamışlar. Biraz kapalı bir
1:29:06cümle olmuş bu diyebiliriz aslında.
1:29:08Sorunun cevabı 2 ve 4 oluyor. Daha net
1:29:11çıkan, net cevap.
1:29:13Aşağıdaki şehirlerden hangisinin
1:29:15kurulması ve gelişmesinde sanayinin
1:29:16etkisi daha az? Bakın bu sorulara hazır
1:29:19olun. Bu sorular sizin için net hem
1:29:21lisans, ortaöğretim, ön lisans hem de
1:29:24ALES için sınav sorusudur. Bilginiz
1:29:25olsun. Kurulmasında sanayinin etkisi
1:29:28azsa Ayvalık'ın kendisi bir sanayi şehri
1:29:30mi, tarım turizm şehri mi onu
1:29:31yakalamanız gerekiyor. Ayvalık deyince
1:29:32aklınızda sanayi mi geliyor, turizm mi?
1:29:35Ayvalık tostu geliyor diyorsunuz.
1:29:36Karnınız acıkmış.
1:29:38Turizm. Sorunun cevabı A.
1:29:40Aliağa bir sanayi şehridir, petroller.
1:29:42Bandırma'dan bor mineralleri ihraç
1:29:44ederim. Gebze ve İskenderun klasik
1:29:46sanayi şehirleridir. Sorunun cevabı
1:29:48A seçeneğidir. Turizm şehri.
1:29:50İlerliyoruz.
1:29:53Türkiye nüfusunun özellikleri ile ilgili
1:29:54aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
1:29:56Bakalım. Çalışan nüfus içerisinde
1:29:58kadınların payı daha fazla.
1:30:00Erkekler kadınlardan daha fazla.
1:30:03İş gücünde erkekler daha fazla
1:30:04çalışıyor. Çalışan nüfus içerisinde
1:30:06erkeklerin, kadınların sayısı daha fazla
1:30:0915-64 yaş arasında böyle bilgi yok
1:30:11yanlış.
1:30:13B seçeneğine geldim nüfus artış hızı
1:30:15dönemlere göre değişkenlik gösteriyordu
1:30:16zaten C seçeneği
1:30:18doğuşta beklenen yaşam süresi
1:30:22erkeklerde daha az şimdi
1:30:25doğuştan herhalde burada bir kelime
1:30:27eksikliğimiz vardı burada doğuştan
1:30:28beklenen yaşam süresi erkeklerde daha az
1:30:31çünkü kadınlar daha uzun süre yaşıyor
1:30:33hikayesi var bu da doğru yüksek öğretim
1:30:36mezunu kişi sayısı giderek artıyor evet
1:30:38artıyor istemediğiniz bir şey biliyorum
1:30:40bu rakip artıyor çalışan nüfusun önemli
1:30:42bir kısmı hizmet sektöründe evet en
1:30:45fazla hizmet sonra sanayi sonra tarım
1:30:46geliyor sıralama bu yanlış olanı
1:30:49[homurdanır] A seçeneğinde yakaladık
1:30:51çalışan nüfus içerisinde 15-64 yaş
1:30:53arasında kadınların payı fazladır
1:30:54bilgisi yanlış
1:30:56erkeklerde daha fazla 65 yaş üstü
1:30:58kadınlar daha fazla
1:31:01Başka bir sorudayız Türkiye'de 1927
1:31:03yılındaki ilk nüfus sayımından günümüze
1:31:04kadar olan sürede nüfusun gelişiminin
1:31:07farklı eğilimler gösterdiği dikkat çeker
1:31:10bu değişimler genel olarak 3 dönem
1:31:12halinde ele alınır 1927 ve 60 yılları
1:31:15arasında 1. dönem olarak
1:31:16değerlendiriliyor hatırlıyor musunuz
1:31:1727-60 1. dönem nüfus artışını artırma
1:31:20politikası 2. dönemde 60-80 arası gibi
1:31:23nüfusu artışını düşürme niteliğini
1:31:25artırma kalkınma planlarının olduğu
1:31:27dönem yani 80 ve 85 sonrasındaki dönemde
1:31:30tekrar nüfus artışını artırma
1:31:32dönemlerimiz vardı burada 27 ile 60'ı
1:31:35soruyor hangisi söylenemez diyor bu
1:31:36dönemde doğum oranını artırıcı nüfus
1:31:39politikaları net belirleniyor
1:31:41Hatay'ın anavatana katılmasıyla birlikte
1:31:43nüfus miktarı artıyor 1939 evet bu
1:31:45tarihler arasında değerlendirebilirim 2.
1:31:48Dünya Savaşı yıllarında nüfus artış hızı
1:31:49düşüyor 45'te net düşüyor yurt dışına
1:31:52yapılan göçler nüfus artışını büyük
1:31:55ölçüde yavaşlatıyor yurt dışına yapılan
1:31:57göçler 60-65 döneminde oluyor
1:31:59zaten bilerek yapılıyor ki nüfus artış
1:32:01hızını düşürelim diye. Son cevabı D
1:32:04seçeneğinde.
1:32:05Dönemin sonlarında sağlık koşullarındaki
1:32:07iyileşme nüfus artışını etkiliyor. Evet,
1:32:09sağlık koşulları iyileşirse bebek
1:32:10ölümleri azalıyor. Bebek ölümleri
1:32:12azalırsa nüfus artıyor genellemesinde
1:32:15yapabiliyoruz. Son cevabı D seçeneği
1:32:16oldu.
1:32:19Türkiye'de iç göçlere ilişkin
1:32:21ifadelerden hangileri doğrudur bakalım.
1:32:23Daimi iç göçler genellikle kırdan kente
1:32:25doğru. Köyümden kente gidiyorum,
1:32:28fabrikada çalışıyorum, daima kalıyorum.
1:32:30Olur, iş yapar.
1:32:31Mevsimlik göçlerin tümü doğudan batıya
1:32:34doğru.
1:32:35Mevsimlik çalışacağım, çay toplayacağım,
1:32:37doğudan batıya gidiyorum. Batıda çay yok
1:32:39ama. Olmaz. Rize'ye gidiyorum, batıdan
1:32:41doğuya. Yanlış.
1:32:43Ekonomik faaliyetler göçteki en önemli
1:32:46unsur.
1:32:47Zaten bunu yorumlamama gerek yok
1:32:49herhalde. Doğru olanlar 1 ve 3 olarak ön
1:32:51planda. 2022 ortaöğretimde gelmiş.
1:32:55Göçler, sebepleri, meydana geliş
1:32:57biçimleri, etkileri ve sonuçları
1:32:59bakımından çeşitlilik gösteriyor.
1:33:01Türkiye'de 70'ten günümüze farklı
1:33:02niteliklerde göçler meydana gelmiştir.
1:33:05Buna göre aşağıdaki göçlerin hangisi
1:33:07diğerlerinden farklı bir nitelikte?
1:33:10Bakalım. Lozan Anlaşması uyarınca
1:33:12yapılan göçler. Mübadele. Avrupa'daki,
1:33:15yani Misak-ı Milli sınırları çizilince
1:33:18Avrupa'da kalan Türklerle Anadolu'daki
1:33:20Rumlar takas edildi. Biraz zorunlu bir
1:33:23göç bu.
1:33:24Yüksek ihtimal bunu soruyoruz. Yani
1:33:26sormuş daha doğrusu. ÖSYM. Bakalım.
1:33:28Türkiye'den Avrupa ülkelerine olan işçi
1:33:30göçü. Gönüllü bir şekilde gidiyoruz.
1:33:32Çalışmak üzere Anadolu'dan İstanbul'a,
1:33:34gönüllü.
1:33:35Güneydoğu Anadolu'dan diğer alanlara
1:33:37yapılan tarım, gönüllü. İnşaat
1:33:39sektöründe çalışmak, gönüllü, mevsimlik.
1:33:41Fark etmez. Son cevabı A seçeneği.
1:33:43Zorunlu, diğerleri gönüllü göçler. Güzel
1:33:46bir soru.
1:33:48Türkiye'de yerleşmeleri, meskenleri
1:33:50birbirine olan mesafelerine göre toplu
1:33:52ve dağınık olarak sınıflandırmak mümkün.
1:33:54Yerleşmelerin toplu ve dağınık dokuda
1:33:56olmaları büyük ölçüde yeryüzü
1:33:58şekilleriyle ilişkili. Buna göre
1:34:00aşağıdaki illerin hangisinde dağınık
1:34:02dokulu yerleşmeler daha fazla oluyor?
1:34:04Dağınık yaşam, su kaynakları bol, dağlık
1:34:06olan Karadeniz'den kim var?
1:34:09Rize doğru cevabı.
1:34:12Kars, Konya, Urfa, Edirne karasal olan
1:34:14yerleri, düz mekanları, toplu
1:34:16yerleşmeleri var.
1:34:20Türkiye haritamız ve 5 işaretli yerimiz
1:34:21var. Madencilik faaliyeti küçük bir
1:34:24kırsal yerleşmenin zaman içinde şehir
1:34:26yerleşmesine dönüşmesine neden oluyor.
1:34:28Türkiye'de bu duruma örnek oluşturacak
1:34:30yerleşmeler mevcut. Haritada numaralı
1:34:32yerlerden hangisi de bu duruma örnek?
1:34:34Eskiden bir köydü, sonra kent oldu.
1:34:37Batman. 5 numarada. Petrolün önemli
1:34:41şehri. Doğru cevabı.
1:34:43Yakın tarihte Karabük sordular bakın.
1:34:44Sanayiyle gelişen yerler. Batman,
1:34:46Karabük. Sanayi şehirlerine dikkat edin
1:34:48yani kısaca.
1:34:51Bir yerin göç almasını etkileyen
1:34:53faktörler çekici faktörler olarak
1:34:54adlandırılıyor. İstanbul Türkiye'de
1:34:57çekici faktörlerin çeşitli çeşitli
1:34:59nedeniyle en fazla göç alan
1:35:02il. Bu durumun ortaya çıkmasında
1:35:03aşağıdakilerden hangisinin
1:35:04belirleyiciliği daha fazla? Yani
1:35:06İstanbul niye çok göç alıyor? Bunu
1:35:08bulacağız sizin birlikte. Tarımsal
1:35:09üretim İstanbul için bir neden değil.
1:35:11Yani var tarımın yapıldığı yerler ama
1:35:13ana etken değil. Yani ben Urfa'dan
1:35:15İstanbul'a tarlada çalışmaya giden çok
1:35:17az insan
1:35:19yoktur bence.
1:35:20Ulaşım biçimlerindeki çeşitliliğin fazla
1:35:22olması etken olabilir. Diğerlerini
1:35:24okuyalım. Turizm altyapısının nitelik ve
1:35:26gelişme. Turizm için göç edenler var ama
1:35:28ben turizm için Antalya, Bodrum'a
1:35:30giderim.
1:35:31İş ve istihdam fırsatlarının çeşitli
1:35:33fazla olması. Daha kapsayıcı bir cümle
1:35:34buldum sanki değil mi? Doğru cevabı D
1:35:36seçeneği.
1:35:37Göreceli, görecelik konumun uygun
1:35:39olması, özel konumun uygun olması bir
1:35:41artı ama
1:35:42biraz daha böyle paragraf sorusu gibi
1:35:44hepsini bütünleştiren D seçeneği doğru
1:35:46cevabı.
1:35:47Nüfus konusu böyle bir konu. Temel
1:35:49bilgilerimiz olacak. Temel bilgilerle
1:35:52sorular da arada geliyor ama yorum da
1:35:54yapacaksınız. O yüzden bol bol soru
1:35:56çözmeniz gereken önemli bir konu nüfusun
1:35:59kendisi.
1:36:01Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de
1:36:02kırsal kesimden kentlere olan göçün
1:36:04sonuçlarından?
1:36:06Nüfus artış hızının yüksek olması sebep.
1:36:09Nüfus dağılışının düzensiz olması
1:36:13sonuç. Çarpık kentleşmenin yaygın olması
1:36:16sonuç. Sorunun cevabı
1:36:182 ve 3. E seçeneği. Nüfus artış hızı
1:36:20yüksek olduğu için giderim bu. Sebep
1:36:22kırsal kesimden kente olan göçün
1:36:24sonucunu soruyor. Gittiğim zaman nüfus
1:36:27dağılışı düzensiz olur. Benim köyde az
1:36:29insan, Marmara'da fazla insan.
1:36:31Türkiye'nin 86 milyonu dengesiz dağılmış
1:36:33ülkenin geneline ve gittiğim yerde
1:36:35çarpık kentleşme olur. Bakın yorum
1:36:37soruları. Öyle düşünün.
1:36:40Haritamızda işaretli yerlerimiz var.
1:36:42Türkiye nüfusunun az olduğu alanlara
1:36:44bakıldığı zaman yüksek eğimli, engebeli
1:36:45ve dağlık alanlar dikkat çekmektedir.
1:36:48Yukarıdaki haritada numaralı gösterilen
1:36:50yerlerin hangisinde bu duruma örnek
1:36:51gösterilebilir? Dağlık nüfus az.
1:36:54Bakalım. 1 numara Ergene. Yağış az,
1:36:57nüfus az. 3 Tuz Gölü çevresi, Konya
1:36:59hattı. Yağış az, nüfus az. 5 Mardin
1:37:02çevresi. Yağış az, nüfus az.
1:37:044 Karadeniz'de Canik Dağları'nın
1:37:07içerisi.
1:37:08Kıyıya yakın olan yer. Düz. 2 tam
1:37:10dağlık. Teke.
1:37:122'ye mi gidelim, 4'e mi?
1:37:14Hangisi daha net? 2. Teke Taşeli. Nüfus
1:37:17az, tarım az, keçiler var. Yaylalı.
1:37:214 numara daha düz arazide.
1:37:25Türkiye'nin 1927 ve 2017
1:37:28yılları arasındaki nüfusu incelendiğinde
1:37:31yıllık nüfus artış hızının en düşük
1:37:32olduğu dönem 40 ve 45 yılları arasında
1:37:34olduğu görülür. Bu durum üzerine
1:37:36aşağıdakilerden hangisinin etkisi daha
1:37:38fazla olmuştur? Neden 45 nüfus artış
1:37:40düşük oldu sebebi 2. Dünya Savaşı'nın
1:37:42yaşanması hikayesidir. Eee bu yüzden
1:37:44savaşa aktif olarak katılmadık ama
1:37:46askerler hazır olsun diye seferberlik
1:37:48ilan edildi. Kıpçak olayı yaşandı. Bunu
1:37:51anlatan seferberlik ilanı, asker
1:37:52sayısının artırılması A seçeneğinde
1:37:54doğru cevabı oluyor. Geldik başka bir
1:37:56soruya. Aşağıdaki haritada bazı alanlar
1:37:58numaralı gösterilmiş. Bu alanların
1:38:00hangileri diğerlerine göre daha fazla
1:38:02göç veren yerler durumundadır? Göç veren
1:38:05yer neresi olabilir? Bakalım. Gelişmenin
1:38:07az olduğu yer diye bulacağız. Bakalım. 5
1:38:08numarayı alırım banko.
1:38:10Buraya en yakın yer 3 numara olduğu için
1:38:123 ve 5 yaparım doğru cevabı.
1:38:14B seçeneği olur. Hatay-Adana hattı.
1:38:17İzmir çevresi, Bursa çevresi bunlar net
1:38:19zaten. Sanayinin, tarımın
1:38:21geliştiği yerler göç alan yerler olarak
1:38:23ön planda.
1:38:27Benzer sorularla ilerleyelim isterseniz
1:38:28biraz daha. Coğrafya özellikleri göz
1:38:30önüne alındığında aşağıdaki alanların
1:38:32hangisinde kırsal kesimde kerpiç evlerin
1:38:34daha yaygın olması beklenir? Kerpiç
1:38:36evler yağışın az olduğu yerde oluyor.
1:38:37Yağışın az olduğu yerler karasal olan
1:38:39yerler. Teke, Kars-Iğdır arazisi taş ev
1:38:42olur. Biga Yarımadası'nın kendisi
1:38:44bizim için daha çok kıyıda, taş arazisi
1:38:47biraz daha yoğun. Daha çok içeride bir
1:38:49yer arıyorum ben. Konya sorunun zaten
1:38:51net cevabı. Doğu Karadeniz'in kendisi ve
1:38:53Menteşe hattı. Yani şöyle
1:38:55değerlendirelim. Menteşe, Doğu
1:38:56Karadeniz, Biga'da ortak olarak ormanlar
1:38:59boldur. Ahşap evlere daha çok giderim.
1:39:01Ama Konya'da kerpiç ev, Teke'de taş
1:39:03evlere giderim diye yorum yapabiliriz.
1:39:07Ülkemizde nüfus bakımından önemli çekim
1:39:10merkezlerinden biri madenciliğin
1:39:12geliştiği yerler. Aşağıdakilerden
1:39:13hangisi bu duruma örnek gösterilemez?
1:39:16Maden yok. Elbistan'da linyit var.
1:39:18Soma'da, Manisa Soma'da
1:39:20linyit var. Edremit'te, Balıkesir
1:39:23Edremit'te
1:39:24turizm var, tuz var. Seydişehir'de
1:39:26alüminyum var, Konya Seydişehir var.
1:39:28Muğla Yatağan'da linyit var. Doğru
1:39:30cevabı C seçeneği. Bu sorulara hazır
1:39:32olun. Gelecek bunlar karşınıza.
1:39:36Aşağıdaki yörelerin hangisi yoğun
1:39:38nüfuslu değildir? Bakalım. Rize
1:39:39kıyıları. Rizeliler var orada. Yoğunluk
1:39:42var. Ama bak Rize kıyıları demiş.
1:39:44Rize'nin bulunduğu yer Doğu Karadeniz
1:39:46deseydi işler değişirdi. Yalova
1:39:48Yarımadası'nın kendisi yüzölçümü küçük
1:39:51olan önemli nüfusun yoğunlaştığı
1:39:52yerlerden bir tanesi. Gaziantep
1:39:54inanılmaz yoğun zaten. Biga Yarımadası,
1:39:57bunlar içerisinde en dağlık olan yer ve
1:39:59İzmit Körfezi en yoğun nüfuslu yer.
1:40:01Bunlar içerisinde ben acaba Rize,
1:40:03Gaziantep, İzmit net ederim. Yalova ve
1:40:05Biga arasında kalırım. Yalova şehir
1:40:07merkezi olduğu için Biga sorunun
1:40:09cevabını ortaya çıkarır orada. D
1:40:11seçeneği olur. Gelibolu Biga
1:40:12hatırlıyorsunuz değil mi? Çanakkale'nin
1:40:14bulunduğu yer.
1:40:16Biga geniş bir alan, o yüzden nüfusun az
1:40:18olduğu yer diyebiliriz. Türkiye'de nüfus
1:40:20yoğunluğu yöreler arasında farklılık
1:40:21gösterir. Buna göre aşağıdaki yörelerin
1:40:23hangisinde nüfus yoğunluğunun fazla
1:40:25olması beklenir?
1:40:27Teke Taşeli'nde nüfus azdır. Karstik
1:40:28arazi, keçiler var orada. Çukurova
1:40:31Adana, Mersin var.
1:40:32Bence sorunun cevabı. Biga dağlık,
1:40:35eledim. Çanakkale'nin bulunduğu yer.
1:40:36Çanakkale dışında çok geniş arazide
1:40:38nüfus azdır.
1:40:39Teke zaten elemiştik. Tuz Gölü sorunun
1:40:42cevabı
1:40:43eee tabii ki burada Çukurova olarak ön
1:40:46planda. Tuz Gölü içerisinde yağışın az
1:40:47olması, nüfusun az olması hikayesini
1:40:49unutmayın.
1:40:52Aşağıdakilerin hangisi farklı bir
1:40:54ekonomik faaliyet sınıfı içerisinde yer
1:40:56alır? Bakalım. Enerji üretimi
1:40:59inşaat
1:41:01güvenlik
1:41:02kimya sanayi hafif sanayi. Şimdi
1:41:05hafif sanayi, kimya sanayi, inşaat
1:41:07bunlar banko 2'de. Enerji üretimi
1:41:10deyince barajlar yeni sanayi
1:41:12faaliyetleri yani hammaddeden yeni bir
1:41:13şey ortaya çıkarıyoruz sorusunun cevabı
1:41:152'de. Güvenlik hizmet anlamına geliyor.
1:41:19O 3'te.
1:41:203'e 2.
1:41:213 2 2 2. Sorunun cevabı C seçeneği.
1:41:25Devam
1:41:26diyoruz.
1:41:27Bitmiş. Çok hızlı geçti burası.
1:41:29Evet, nüfusla ilgili temel
1:41:31değerlendirmeleri yapmış olduk. TÜİK
1:41:33güncellemeleri gerçekleşti. TÜİK'ten
1:41:35sonra da sorularla birlikte bir kez daha
1:41:38genel tekrar yapmak istedim sizin için.
1:41:40Umarım yararlı olmuştur.
1:41:43Anlaştık mı? Anlaşılıyor mu? Güzel. Bu
1:41:46arada size bir sürprizim var. Yani son
1:41:48videodan sonra bir saat küsurluk videoyu
1:41:50bence çok seveceksiniz.
1:41:52Teşekkür etmenize gerek yok. Yarın tarım
1:41:55ve hayvancılıkta, daha doğrusu yarın
1:41:57demeyeyim, bir sonraki dersimizde kamp
1:41:58kamp yayınladığım için yarın diyorum.
1:42:00Tarım ve hayvancılıkla ilgili kampımızda
1:42:03görüşmek üzere. Bakalım TÜİK'le ilgili
1:42:05orada neler değişmiş, onlara bakacağız.
1:42:11>> [müzik]

About this transcript

This page contains the full transcript of YouTube transcript (8qDt2g7aF4Q) , generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 13,708 words across 2,922 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.