YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → 7) KPSS / AGS Tarih - İlk Türk İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti - Ramazan YETGİN - 2026

7) KPSS / AGS Tarih - İlk Türk İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti - Ramazan YETGİN - 2026 — Transcript

by Benim Hocam · 18,819 words · 3,822 segments · language tr · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00[Müzik]
0:07Değerli arkadaşlarım hepinize
0:08merhabalar. Bugün İslamiyet öncesi Türk
0:11tarihi diye bir şey yok. Tabii ki ilk
0:13Müslüman Türk devletlerinin kültür ve
0:15medeniyet kısmını işleyeceğiz. Tabii eee
0:18ilk Müslüman Türk Dilletlerinde
0:19özellikle Gazneli, Karahanlı ve Selçuklu
0:21yani kuruluş sırlamasına göre Karahanlı,
0:23Gazneli, Selçuklu burada en gelişmiş
0:25işledir. Ne demek o? Yani şimdiye kadar
0:28sorular genellikle Büyük Selçuklu
0:29Devleti'nin içinden gelmiştir. Yani onun
0:32kültür medeniyetini esas alırız. Bu bir.
0:34İki, bazı kavramlar Karahanlarda ve
0:37Gaznelerde bulunuyorsa onu o tarafa
0:39doğru veririz. Yani burada asıl aslında
0:41biz kimin kültür medeniyeti işliyoruz?
0:43>> Büyük Selçuk bugün Nazım yok. Bugün
0:45Merve Ahmet Kocaoğlu var. Merve ne
0:47yapıyorsun? Hocam
0:48>> Merve bizim tarih öğretmenimiz. Tek
0:50kadın tarihçimiz. Murat'ı zaten
0:52biliyorsunuz. Kameraman Nazım tatile
0:53gitti ya. Biz burada çalışak eşek gibi.
0:58Nazım yüzüyor şimdi. Ağzından alıp
1:01burnundan veriyordur şimdi suyu. Evet.
1:03Şimdi değerli arkadaşlarım ilk Müslüman
1:05Türk devletlerinin özellikle kültür
1:07medeniyete bakarken mantık şöyle
1:09hükümdarın. Şimdi şu mantığı
1:11kuracaksınız. Hani her dersin bir
1:13mantığı var. Bir İslam öncesinde
1:16hükümdar ney? İlk Müslüman Türk
1:19devletlerine hükümdar ne? İlk İslamiyet
1:22öncesi Kut var mı? Burada var mı? Yani
1:24biraz böyle ne yapmak lazım? Biraz
1:26karşılaştırmayı yapmanız lazım. Yani
1:28Müslüman olunca ne değişti hayatımızda?
1:30Biraz o var. Kurumsal değişiklikler var
1:32mı? Mesela hükümdarın bana göre hiçbir
1:34değişikliği yok. Niye? Hükümdarın görevi
1:37gene açı doyurmak, çıplağa giydirmek,
1:39ülkesinin ve vatanının istiklalini
1:41korumak. Efendim esem kurultaya
1:43başkanlık ediyordu. Buradaki adı divan
1:44oldu. Divana başkanlık etmek gibi
1:46değişmeyen şeyleri vardır. Bu tarafta
1:49yok. Mesela kut gökta tanrının bir
1:52hükümdar ve onun ailesine vermiş
1:54olduğuna inanılan devleti yönetme
1:56anlayışı. Burada yok mu ya? Burada da
1:57aynı. Yine bir sülaleden gidiyor. O
2:00zaman kut gene var. Doğru mu? E kut neye
2:02sebep olacak? E kardeşler arasında taht
2:05kavgalarına. Bu da devletlerin kısa
2:06ömürlü olmasına veya taht kavgalarından
2:08dolayı merkezi otoritenin bozulmasına.
2:10Peki devam ediyorum. Eskiden hatırlayın
2:13arkadaşlar Türk Cihan hakimiyeti vardı.
2:14Tüm dünyaya Türkler yöneticisi. Bunun
2:16içinde ne yapılıyordu? gidiliyordu. Tüm
2:18dünyaya fetih hareketleri
2:19düzenleniyordu. Hani fetih kelimesini
2:21İslam'la bağdaştırarak kullanmak
2:23istemedim ama İslam öncesinde toprak
2:25arazilerini almaktı. Bunun adı ne oldu
2:26şimdi? Fetih. Yani cihat. E tamam da
2:29kardeşim sen cihat yapıyorsun. Amacın
2:31İslam'ı yaymak. Allah'ın adını her yerde
2:34yüceltmek. O zaman Türk Cihan hakimiyeti
2:37İslam öncesi var. Burada ne var peki?
2:40Cihat, gaza ve Allah'ın tabii ki değerli
2:44arkadaşlarım adını her yerde yaymak.
2:46Allah'ın adına her yerde nasıl
2:47yayacaksın? Her yeri alarak yayacaksın.
2:49Her yeri almak neyle oluyor? Özellikle
2:52gayrimüslime karşı yapmış olduğun cihat.
2:54Müslümanlara karşı yapmış olduğun ki
2:56oluyor biliyorsunuz. Müslümanlar günümüz
2:57sadece günümüzde kavga etmiyor ki. Hala
3:00o zamanlarda da biliyorsunuz Karahanlı
3:02Gazneli, Gazneli büyük var. Bu dünyanın
3:04bir gerçeği. O yüzden buradaki bazı
3:07kavramların bazı kavramlara
3:09karşılıklarını bilmeniz lazım. Burada
3:11bir kelimeye dikkat. İlahi kelimatullah.
3:15Ne hocam bu? Allah'ın adını her yerde
3:18yüceltmek. Peki İslam öncesindeki neydi
3:19bu? Türk cihan hakimiyeti. Dönüşmüş
3:22ilahi kelimatullah. Anlaşıldı mı bütün
3:24mesele? Tabii ki sizler de biliyorsunuz
3:26kut anlayışı. Kut ne demekti? Saadet
3:29demek, baht demek, şans demek, talih
3:32demek. Her ailenin çocuğu hükümdar
3:33olabiliyor mu? Olamıyor. O zaman o
3:36kavramlar gerçekten kutu karşılıyor. Kut
3:38anlayışı burada Allah'ın nasibi ve
3:41takdiri olmuş. O zaman dikkat edelim.
3:44İslam öncesinde göktenilik veya gök
3:46tanrı ifadelerin hepsi burada neye
3:48dönüştürülmüş? Allah kelimesine
3:50dönüştürülmüş. O zaman bu bir dönüşümün
3:52işareti. Hükümdarlar biliyorsunuz ki
3:54birçok sembol ve unvanlara sahipti.
3:56İslam öncesinde de hatırlayın Nebet
3:59davul değil miydi? Hükümdarların sabah 9
4:01kere çalınıyordu. Efendim sefere
4:03giderken çalınıyordu. Birçok şekilde
4:05çalma var. Nevbet. Çünkü 9 kere çalması
4:08hükümdar hükümdara çalmıyor. Hükümdar
4:11sabah 9 kere çalınarak ayağa kalkıyor.
4:14Sen neyle kalkıyorsun? Alarmla. Şimdi
4:16ikiniz bir misiniz? Değiliz, değil mi? O
4:19zaman dikkat. Burada hükümdarın sembolü
4:22sadece hükümdara ait olacak. Tu, nöbet,
4:24örgün dediğimiz ta, efendim nbet
4:26dediğimiz davul, otağ dediğimiz çadır.
4:28Doğru mu? O zaman burada önce hükümdar
4:32sembol ve unvanlarından bahsedelim.
4:34Birçok sembol eklenecek. Onlardan kısaca
4:36şöyle bahsedeyim. Bir
4:39mesela Müslüman olduktan sonra Fetih
4:41suresi bu özellikle savaş zamanlarında
4:44bir şemsiyeye yazılıyor. Bu şemsiyenin
4:47ilk tepe noktasını hatırlayın lütfen.
4:49Tepeden başlanıyor. Şöyle şöyle
4:51işlemeli. Bu Fetih suresi değerli
4:54arkadaşlar hükümdarın saltanat şemsiyesi
4:57oluyor. Yani Fetih hareketlerinde
5:00hükümdarı hem oktan korumak hem de
5:02değerli arkadaşlarım o Fetih suresinde
5:04oraya yazarak değerli arkadaşlar manevi
5:06bir eee inanç veya has kazanmak
5:08isteniyor. Bu biz buna çetre adını
5:11veriyoruz. Duydunuz mu? Saltanat
5:12şemsiyesi. Çet çok önemlidir. Ha
5:15hükümdar eee otağından dışarı çıkıp
5:17savaşı yönettiği esnada Çetre hep onun
5:19yanındadır. Çetrarlar vardır. Yani o
5:21şemsiyeyi tutanlar. O şemsiyeyi lütfen
5:23günümüzdeki tuttuğumuz yağmur yağcaki
5:26şemsiye gibi lütfen düşünmeyin. Küçük
5:27bir şey. Kocaman büyüklükte bir fetih
5:30suresi sığıyor. Düşünün yani. Kocaman
5:32büyüklükte bir şemsiye. Bu şemsiyeyi
5:34tutanlar var dört bir tarafında. Peki
5:36dikkat o şemsiye bir gün düştü diyelim.
5:38Ne olur?
5:40Savaşlarda oluyor. Savaşlarda
5:42çetdarların ayakları kayıyor mesela.
5:44Yağmur yağıyor. Mesela ne deniliyor?
5:46Hükümdar öldü. Niye? Çünkü o şemsiyenin
5:48düşmesi ne demek? hükümdarın vurulduğu
5:50anlamına taşır veya hükümdarın yanındaki
5:52kişilerin vurulduğu, öldüğü anlaşılır.
5:54Hatta bu önemlidir. Eee, çünkü sol
5:57tarafa mesela kayaya doğru veya çok
5:59yüksek taraftaki olan hükümdarın
6:01saltanat şemsiyesinin bir anda yerle bir
6:03olduğunu görürsen aha dedim başkomutan
6:05öldü. Başkomutanın ölmesi ordunun baş
6:07kalması demektir. Bu da savaşların
6:09kaybedilme nedenlerinden biridir. Çetr
6:11ayetli şemsiyedir. Bu bir. Hilat.
6:14Duydunuz mu Hilat diye bir şey? Abbas
6:16halifelerini görüyorsunuz. Unvan veren
6:18kuruluş. ts gibi bizim sürekli olarak
6:21unvan veriyor. Gaz gazla bizim Tuğrulu
6:23gazla değil mi? Melikşah gazla. E çünkü
6:28o bölgede onun koruyuculuğunu o
6:30üstlenmiş. Türk milleti üstlenmiş.
6:32Halife bizde değilik yani halifeliği
6:34kendi üzerimize almadık ama halifeyi en
6:36çok koruyan da Türk milleti olmuş. E
6:37böyle olunca da halife bu sürekli hediye
6:40yolluyor. Tuğrul'a yolluyor, Alparsan'a
6:43yolluyor, Melikşah'a yolluyor, Sencere
6:45yolluyor. Herkese yolluyor. Bu hediyeler
6:47var işte kemerdir, külahtır, attır,
6:50paradır, ziynettir. Bunların hepsinin
6:52adına ne isim veriliyor? Hilat. Bir de
6:56hükümdara bir kıyafet gönderiliyor
6:58arkadaşlar. Abbas halifesi gönderiyor
6:59gene bunu. Şimdi Abbas halifesinin
7:02gönderdiği kıyafette sultanın adı ve
7:05halifenin adı işlenmiş vaziyette
7:07gönderiliyor. Biz buna Tıraz adı
7:08veriyoruz. O zaman Tıraz, hilat ve çet
7:11farkında mısınız neymiş? İslam'la gelen
7:13şeylermiş. Bunları ben İslamiyet ücret
7:15hükümdarlık sembollerine yazdım mı?
7:17Yazmadım. O zaman biz buna dikkat ediz.
7:19Mesela bir tane daha var. Hutbe
7:21biliyorsun cuma namazlarında halifeyle
7:24beraber hükümdarın adının birlikte
7:26okutulup dua edilmesine biz hutbe adı
7:29veriyoruz. Bu hutbede o hükümdarın
7:31muhakkak adı okunur. Varsa lakapları
7:34okunur. İşte doğunun ve batının
7:36hükümdarı Tuğrul Bey, doğunun ve batının
7:39hükümdarı Sultan Melikşah işte Sultan
7:41işte Abbas Halifesi ile beraber cemaate
7:44dua ettirir. Bu ne demek? Bu hutbedir.
7:48Mesela bu da İslam'la gelmiştir. Menşur.
7:50Duydunuz mu böyle? Menşur bir Abbas
7:53halifesinin dünyanın içinde bir yerde
7:56bir İslam ülkesi kurulduktan sonra onun
7:59İslam ülkesi olduğuna dair vermiş olduğu
8:02onaydır. Buna da biz ne isim veriyoruz?
8:04Menşur. Hadi beş tane var. Sayalım mı
8:07bir İslam'la gelenler? Çet var mı
8:09kardeşim?
8:10>> Var. Ayetti şemsiye hutbe apalesi ile
8:14beraber Türk hükümdarlığının adının
8:15birlikte okutulması ve dua edilmesi. 3.
8:18Hilat gönderilen hediyelerin tümü tıraz
8:21işlemeli elbise hem halifenin hem adamın
8:24yani Tuğrul Bey'in Alpaslan neyse adının
8:26yazıldığı işlemeli elbise. Ne var başka?
8:29>> Menşur halifenin onay belgesi. Bak beş
8:32tane büyük yenilik var. İslam öncesinde
8:34var mı? Yok. Aşağıdakilerden hangisi?
8:37İslamiyet
8:38öncesinde hükümdarın kullandığı
8:40sembollerden biri değildir. Yazar oraya
8:43hutbe, tıat, tıras, chat var mı? Yok.
8:48Anlaştık mı? Soruların geliş mantığı bu.
8:50Hadi sembollerini bir yazdır bakayım
8:52bana. Hangileri var?
8:53>> Kılıç ve yay.
8:54>> Kılıç ve yay. Bak kılıç. Bu arada biz
8:58kılıç çok atlıyoruz da kılıçla alakalı
9:01birkaç cümle diyeyim.
9:04Şimdi arkadaşlar hükümdarın kılıcıyla
9:06senin kılıcın bir değil. Bir kere bunu
9:08efendim hükümdarın kılıcı daha büyüktür.
9:10Daha semboliktir. Sembol olmasının
9:12sebepleri dünyada bazı yerlerdeki
9:14bulunan kılıçların hem insan maneviyatı
9:17hem de değerli arkadaşlar eski
9:18topraklardan, eski atalardan kaldığına
9:20inanılan bir anlayış var. Ve bunların
9:22mesela sahip olunmasıyla dünyaya da
9:25sahip olma ihtiyacı var. Örneğin savaş
9:26tanrısı Ares'in kılıcına Atilla'nın
9:29sahibi olması. Onu bir çoban getirdi.
9:31Yine eee mesela kılıca bir örnek Türk
9:34filmlerinde görüyorsunuz. Cüneyt Ark'ın
9:36falan işte büyüyor müyor falan iyice
9:38küçükken geliştiriyorlar falan. Diyorlar
9:40ki şu kılıç neye saplanmış? Yere. Bu çok
9:42önemli bir bu kılıca sahip olan dünyayı
9:44alır. Hadi kılıcı sök bakalım. Şimdiye
9:46kadar bütün köylü asılmış kılıcı
9:47çıkaramamış. Bizim oğlan Cüneyt bir
9:49asılıyor kılıç yerinde. İşte o zaman bu
9:51adam o adam diyorsun. Doğru mu? Heh.
9:54Mesela Malazit Meydan Muharebesi öncesi
9:56de öyle oldu. Haç seferlerinde de öyle
9:57oldu. Malazit Meydan Muharebesi
9:59öncesindeyken Ahlat tarafına giden Romen
10:01diojain askerleri bir kılıç buldular.
10:03Bir de haç buldular. Kılıç'ın bulunması
10:06ne demek? Bu savaşta maneviyat
10:08arttırıyor. Demek ki bu bölgelere gelip
10:09biz ne yapacağız? İşte yıllardır aranan
10:12bir haç bulunmuş mesela. Ondan dolayı da
10:14büyük bir maneviyat. Bakın bir kılıç,
10:16bir hac. Ne oluyor sana? O semboller
10:19senin savaşı kazanacağına
10:21seni inandırıyor. Kılıçta da kurtarmadı
10:23Bizansı. O da ayrı konu da yani. Ama o
10:26inancı taşıttırıyorlar. Doğru mu? Bunlar
10:28olur arkadaşlar. Yani savaşlarda
10:30menkıbeler, savaşlarda önemli böyle
10:32maneviyatı yükselten şeylere bu
10:34olmuştur. Mektuplarda, anekdotlarda, anı
10:37defterlerine insanların yazdıklarını
10:38hafife alamayız. Yani semboller
10:41önemlidir. Bakın Büyük Taarruz
10:42Savaşı'nda eee tam saat sabah 5.30 sisim
10:47biliyorsun en yoğun olduğu zamanlar.
10:49Atatürk emri verdi. Top ateşiyle
10:51başlayacağız ama karşımızda inanılmaz
10:52bir sis. sisten dolayı bir türlü karşı
10:56mevzin şeyini mesafeyi ayarlayamıyoruz.
10:59Tam esnada o tam ne derler ona? Sesin
11:02içinden bir kurt görüldü. Kurt kurt kurt
11:06kurt görünmesi zaferin simgesidir. Kurtu
11:08gören asker zafere kazanacağına inanır.
11:11Kazanana inanacağın insan zaferi
11:13kazanır.
11:15Anlaşıldı mı durum? Sembolleri
11:17atlamayın. Semboller insan hayatında
11:19önemli. Sizlerin de sembolleri var.
11:20Bugün sen sembol demiyorsun da hobim
11:22diyorsun. Sembol demiyorsun da en
11:24sevdiğim şey diyorsun. En sevdiğin
11:27kalem. Biz eskiden üniversite sınavına
11:29kendi kalemimizle girerdik arkadaşlar
11:31biliyor musunuz?
11:32>> Bak bir daha söylüyorum. Eskiden
11:34üniversite sınavına şu anki gibi size
11:35şeker meker bir şeyleri veriyorlar ya
11:37kutunun içine 500 liraya. He neyse.
11:40Eskiden biz kendi kalemimizle gidiyoruz.
11:41Ne kadar güzel maneviyat değil mi? Kendi
11:43kaleminle
11:45ya alıştığın kalemle giriyorsun mesela
11:46falan. Ya şimdi o yok. Herkes standart
11:49giriyor çünkü. Niye kopya çekiyordu
11:51bizim arkadaşlar? Yani içlerine şeyler
11:53yazılıyordu. Kopya bunu da devlet
11:55anladı. O günden sonra bıraktırdı.
11:57Mesela son girenlerden biri benimdir
11:58herhalde büyük ihtimal. Kendi kalemiyle
12:00sınava, kendi okulunda sınava girmek.
12:03Okuduğun lisede sınava girmek. Şimdi
12:05öyle mi oluyor? Allah'ınız. Ama bunlar
12:07hep seni ne yapar? Bir anda hem
12:09heyecanlandırır hem mutlu eder. İşte
12:10sembollerin anlamı budur. Sembol deyip
12:12geçmemek lazım. İki defa sınav sorusu
12:14oldu bu arada. KPS'de dikkat söyle
12:16bakalım.
12:17>> Otağ.
12:18>> Otağın ne olduğunu biliyorduk. Neydi?
12:20Çatış. Devam.
12:21>> Örgün.
12:22>> Örgünün ne olduğunu biliyoruz. Tahtı.
12:25Evet.
12:26>> Nevbet.
12:27>> Nevbet ne demekti? Davuldu. Evet.
12:29>> Hutbe.
12:30>> Hutbeyi biraz önce söyledim. Evet.
12:33>> Tıraz.
12:34>> Tıraz nedir? Bak. Tırazla ilata dikkat
12:36etmeniz lazım. Tıraz neymiş değerli
12:37arkadaşlar?
12:38>> Elbise.
12:39>> Elbise. Evet.
12:40>> Hilat.
12:41>> Hilat. Hilat neydi? Hediyelerin tümüne
12:44verilen isim. Evet.
12:45>> Çetr.
12:46>> Çetr. Ayetli şemsiye. Hangi ayet vardı?
12:49Fetih.
12:50>> Fetih. Çok güzel. Evet.
12:53>> Sikke.
12:53>> Sikke yani para. Bağımsızlık simgesidir.
12:56Evet.
12:56>> Asa.
12:57>> Asa. Hükümdarın asasıyla senin baston
13:00aynı mı?
13:02Olabilir mi? Olamaz. Devam.
13:04>> Mühür.
13:05>> Mühür. Devletin mühürü olur. Hükümdarın
13:07mühürleri olur. Evet.
13:08>> Hutbe.
13:09>> Hutbeyi yazdık zaten.
13:11>> Taç.
13:11>> Taç yazalım hadi. Evet. Taç. Hükümdarın
13:14tacı var. Senin neyin var? Tokam var.
13:16Aynısı olur mu? Olmaz. Anlaştık mı?
13:19Gelelim hükümdarın unvanları. Şimdi
13:21eskiden kullanılan hükümdar unvanları
13:22gene var. Han Hakan'ı gene kullanıyoruz.
13:25Bak Kaan'ı kullanmıyoruz. Kaan çünkü
13:27Çinceden geçmiş bir kelime olarak
13:29kullanılıyor sanki. O yüzden Müslüman
13:31olduktan sonra kavanını terk ediyoruz.
13:35Bir daha söylüyorum. Sınava girdim.
13:38Aşağıdakilerden hangisi? Fatih Sultan
13:39Mehmet'in kullanmış olduğu unvanlardan
13:40biri değildir? Sultan var mı? Var.
13:43Hakanrey var mı? Var. İşte atıyorum
13:46sallıyorum. Padişah var mı? Var. Bilmem
13:49ama Kaan yok. Han var ama Han Fatih
13:52Sultan Mehmet Han. Doğru mu? Hah o var
13:56ama Kaan yok. Ne zamandan itibaren yok?
13:58Müslüman olduktan sonra yok. Ama ne var?
14:01Han var mı?
14:02>> Var.
14:03>> Hakan var mı?
14:04>> Devam.
14:05>> Tonga.
14:06>> Tonga. Evet.
14:08>> Ilikhan ve Kara.
14:09>> İlik Han ve Kara. Bunlar Karahanlar
14:12Devleti'nin özellikle şeyleri.
14:13>> Erkin ve Bey.
14:15>> Erkin
14:16ve Bey. Tuğrul Bey gibi. Evet.
14:19>> Tamamgaç.
14:20>> Tamamgaç. Buğrahan. Evet.
14:22>> Padişah.
14:23>> Padişah. Evet.
14:24>> Terken.
14:25>> Terkenatun. Evet.
14:27>> Sultan-ı Azam.
14:28>> Sultan-ı Azam. Büyük sultan. Evet.
14:31>> Melik Emir.
14:32>> Melik ve Emir. Evet.
14:35>> Şah ve Kadır.
14:36>> Şah ve Kadır. Kadıran. Evet.
14:40Arslan Han.
14:41>> Arslan Hanan. Evet.
14:43>> Buğrahan.
14:44>> Buğra. Tamam. Yeterli.
14:47Burada Sultan Azam derken Sultan'ı da
14:49şey yapacağız. Bunu da unutmayalım.
14:51Evet. Not kısmına geliyoruz şimdi
14:53arkadaşlarım. Not bir yazalım. Ondan
14:55sonra özellikle şuradan itibaren devlet
14:57görevlerinden itibaren biraz daha konu
14:59derinleşmeye başladı. Unut söyle şey
15:01Merve.
15:02>> İslamiyet öncesinde görülen kut
15:04anlayışı.
15:05>> İslamiyet öncesinde görülen kut
15:08anlayışı. Evet.
15:10>> İslam'ın kabul edilmesiyle de
15:12>> İslam'la Evet.
15:14>> devam etmiş devlet yönetim yetkisinin
15:16>> tamam
15:17>> kişiye ve onunine girm
15:19>> yani Allah'ın nasibi ve takdirine
15:22dönüşmüş. Doğru mu?
15:24takdirine dönüşürken
15:27>> Türk cihan hakimiyeti anlayışı
15:30>> Türk
15:31cihan hakimiyeti
15:33anlayışı ise
15:36>> anlayışı ise cihat ve ilahi-i
15:41kelimatullah dikkat
15:44ilahi-i kelimatullah
15:46ne demekmiş arkadaşlar şurayı parantez
15:48içine alayım bir daha açayım Allah'ın
15:51adını değil mi Her yerde ücretme.
15:55Her yerde ücret. Nasıl her yerde
15:57üceteceğim? Her yere gideceksin o zaman.
15:58Yani Türk Cihan hakimiyetinin bir başka
16:01versiyonu oluyor. Peki biliyorsunuz
16:04bizim merkezi hükümetimiz var. Bu
16:06devletimiz var daha doğrusu. Hükümdardan
16:08oluşur. İşte saraydan oluşur. Ve en
16:11önemli şeylerden bir tanesi artık
16:13saraylarımız var. Yerleşik aşama çoktan
16:15geçildiğinden dolayı saray çok çok
16:17etkilidir. Bunu böyle söyleyelim.
16:19Dikkat. Saraylarda da hükümdarın yanında
16:22da sizler de biliyorsunuz ki sarayın
16:24yanında padişahla sultanla ilgilenen
16:27özel kişiler vardı. Şimdi bu özel
16:29kişilere hep beraber bakacağız değerli
16:31arkadaşlar. Mesela özel kişilerden
16:35eee mesela ne diyelim?
16:38Alemdar diyelim mesela. Alemdar. Şimdi
16:41alemdar ne? Alem bayrak demek. Alemdar
16:44ne demek? Bayrağı tutan. Tamam. sarayda
16:48e devletin, hükümetin neyse işte
16:50bayraklarından sorumlulukçeye alemdar
16:52denir. Mesela Çaşnigir biliyorsunuz
16:55günümüzde de kullandığımız çeşirdi.
16:57Hükümdarın özellikle yemeklerini,
16:59yiyeceklerini kontrol. Çünkü hükümdarın
17:00zehirlenme ihtimali var. Efendim
17:02bakıyorsun ne var? Emiri Ahur var.
17:05Özellikle hükümdarın atlarından sorumlu.
17:07Taşlar veya Abdar var. Hükümdarın ibçisi
17:10su döküyor. Temizlik işlerinden sorumlu.
17:11Mesela camedar var. Dikkat. Sabahtan
17:15beri ben sonuna bir şeyin ne ekliyorum
17:17sürekli?
17:19>> Dar. Hocam bu ne ya? Dar demek
17:22günümüzdeki anlamdaki dar mı? Hayır. Dar
17:24değerli arkadaşlar yapan eden anlamında.
17:27Cı c eki. Simit. Simitdar ne demek?
17:31Simitçi. Aynen öyle. O zaman dar sona
17:35gelirse cıc. Doğru mu? Dar başa gelirse
17:41ne anlamı taşır?
17:43kurum.
17:45Anlaştık mı arkadaşlar? Sona gelirse ne
17:47anlamı taşıyor? Cı cı cı cü. Yapan neden
17:50anlamı? Ama başa geçerse o zaman kurum.
17:53Darüşifa, darül hendese, darül fünun,
17:58>> darül aceze. Fark etmez. Darı gördün mü
18:01anla? Kurum ev anlamında kullanılıyor.
18:04Yapı anlamında kullanılıyor. O zaman biz
18:07de bunlara baktığımız zaman anlarız.
18:08Candar. Hadi beraber yapalım. Cancı.
18:12Cancı. okuduğunda hiçbir anlam
18:13taşımıyor. Hükümdarın neyi olabilir bu?
18:15Özel muhafızı günümüzdeki ne olabilir?
18:18Neyse bodyguard olabilir. Yakın koruma
18:20olabilir. Candar mesela bu anlam
18:22taşıyor. Anlaşıldı mı değerli
18:23arkadaşlar? Candar, alemdar. Bak
18:25bunların hepsinin sonuna dar geliyor.
18:27Ama burada öğrencinin yapamayacağı
18:31ÖSYM'deki hocanın da eğer 78 yılda bir
18:33gelir bu. Bir tane soru soracağı yer
18:35var. Başka da yok. O da neyi biliyor
18:37musuz mu? Camar. Şimdi bir öğrenci
18:41candardan bulabilir. Bulabilir.
18:44Alemdardan alemin bayrak olduğu zaman
18:45bulabilir. Mühürdar dersin bulur. Yani
18:47kelimeyi darı o anlama geldiğini
18:49anlayabilir. Ama bir öğrenci camedarı
18:52bulamaz kardeşim. Camedar için size bir
18:54tane formül söyleyeyim. Camedar bu arada
18:55hükümdarın modacısıdır. Hükümdarın
18:57tersidir. Hükümdarın kıyafetleriyle
18:59ilgilenir. Buradaki kelime de camekan
19:01bulacaksınız. Camekan ne demek?
19:03Birbirimizde camekan kelimesi
19:04kullanmıyor. Ne diyoruz? Ayna. Bir insan
19:07aynanın karşısına girip neyini düzeltir?
19:08Önce
19:09>> kıyafetini
19:10>> normal saç olan saçını düzeltir. O bende
19:12yok. Neyi düzeltiyorum o zaman ben?
19:14Kıyafetini. Eskiden bütün memurlukların
19:16girişine var. Şu an kaldırıldı.
19:17Memurların her birinin odalarında
19:20girerken büyük boy aynaları vardı. Merve
19:22memurluklarda var. Kaldırıldı insanlar.
19:24Tabii müdürün karşısına çıkı mesela
19:26müdürlerin eee veya daire başkanlığının
19:29odalarına girmeden önce hem girişinde
19:31yani dış kapının girişinde bir şey
19:33olurdu. Ayna olurdu. Niye ya? Adamın
19:35kravatı bozuk. Anlatabiliyor muyum?
19:37Kemer çıkmış öbür taraftan. Dünyadan
19:38haberi yok. Öyle insanlar yok mu
19:40kardeşim? Adaplar babadan çıkmış. Haberi
19:42yok. O yüzden insanlar düzeltsin diye.
19:44Cam edar. Camedar. Cam ekandan aklınıza
19:47gelsin. Ne demek cami? Ayna. Aynanın
19:49karşısa ne yapılır? Kıyafet düzeltilir.
19:51Anlaştık mı? Güzel. Alemdar. Anladım.
19:53Alemdar deyince öğrenci. Oho hocam diyor
19:56sarayda diyor alem var diyor. Lan yok o
19:59alem dediğim bayrak. Sonra diyorum ki
20:02öğrenci şaraplar var diyor. E hocam
20:03diyor hadi diyor alemdı yırttın da diyor
20:05şaraplardan şarap içecek anlamında
20:08kullanır arkadaşlar. Yani hükümdarın
20:09içecekleriyle ilgilenen. Ulan kaç çeşit
20:12içecek var lan? Sanki öbür tarafta kola
20:15var, fanta var, bilmem ne var gibi.
20:16Sanki ne var la içecekte? Şıra vardır.
20:19Doğru mu? Üzüm suyu. Başka ne vardır
20:21mesela? Hipis vardır. Sallıyorum. Hani o
20:24doğal şeylerde ne olacak yani? Oralet
20:27moralet. Hükümdarın içecekleriyle
20:29ilgilenen kişinin adı ne? Arkadaşlar
20:31bunların içeceklerin aslında
20:32ilgilenmesinin temel sebebi zehirlenip
20:33zehirlememesiyle alakalıdır. Onlardan
20:35önce o içer.
20:38Yani bir şaraptar olmak isterdim.
20:40Sürekli hükümdardan önce seni tadıyor.
20:41Dur tadını alamadım hükümdarım. Bir
20:43bakayım. Bir de 10 dakika bekliyorsun
20:45biliyorsun değil mi? Bekliyorsun bir de.
20:47Tabii canım adamı zaten zehir dediğin
20:49şey bir anda ortaya çıkacak hali yok ya.
20:51Bekliyorsun orada hükümdarın karşısına
20:52bakalım. Ölecek mi ölmeyecek mi?
20:55Hükümdarı öldürmek istersen en
20:57yakınındaki öldürür. En uzaktakini
20:58öldürme ihtimali var mı sana? En
21:00yakınındakinden zarar gelir. Uzaktinden
21:03ne zarar gelecek? Anlaştık. O yüzden
21:06buradakileri darların mantığını
21:08öğrendiysek diğerlerinden bazılarını
21:10yazmamız la bir tanesi var. Onu sona
21:11bıraktım zaten. Başla bakalım. Hares
21:13Emiri ne iş yaparmış?
21:14>> Hükümdara karşı suç işleyenleri
21:16cezalandır.
21:17>> Hükümdara karşı cellat ya değil mi?
21:20>> Evet.
21:21>> Suç işleyenleri
21:23cezalandırır. Evet. Devam.
21:27Candar padişahlı koru.
21:28>> Padişahı korur.
21:31Evet. Alemdar.
21:33>> Devlet bayrağını
21:35>> bayrakları korur. Devam.
21:38>> Silahlar
21:39>> silahları korur. Bu kadar ya. Çok
21:41uzatmaya gerek yok. Devam. Camar
21:43kıyafetlerle ilgilenir. Doğru mu?
21:45>> Evet.
21:46>> Kıyafetler ile ilgilenir. Serenk
21:49yollarla ilgilenir değil mi? Yol
21:51güzergahı.
21:51>> Evet.
21:52>> Yol güzergahı. Hükümdar bir yere
21:54gidecek. giderken adama suikasti
21:56olabilir. Yollar kötü olabilir. Onun
21:58için yol güzergahını düzenliyor.
22:01Vekili has, has ne demek? Birazdan
22:03geleceğim. Has vekil yani neyi oluyor
22:05hükümdarın?
22:05>> Sarayın tüm işleriyle ilgilenir.
22:07>> Sarayın tüm işleriyle ilgilenir.
22:12E hükümdar sarayda yok. Ne yapacak?
22:14Sarayda birisi ilgilenmesi lazım. Emir
22:16Ah
22:17>> atların bakımından sorumlu olmuştur.
22:19>> Atların bakımından sorumludur. Evet.
22:22Devam. Taşlar hükümdarın temizlik
22:24işlerine bakmıştı.
22:25>> Hükümdarın temizlik işlerinden
22:27sorumludur.
22:28Odacı diyebilirsiniz. Hükümdarın
22:31temizlik
22:33işlerinden sorumludur. Evet.
22:35>> Şaraplar hükümdarın içecekleriyle
22:38ilgilenmiştir.
22:38>> Hükümdarın içecekleri ile ilgilenmiştir.
22:43İçecekleri ile
22:46ilgilenmiştir.
22:48Hansalar Evet. hükümdarın sofrasıyla
22:51ilgilen
22:51>> hükümdarın sofra düzeni
22:54sofra düzeniyle
22:56ilgilenmiştir. Yani gelen konukların
22:58nereye oturacağı efendim varsa işte et
23:01yemeği varsa nasıl olacağı işte çorba
23:03varsa nasıl olacağı emiri şikar. Şikar
23:05bulmacalarda çok çıkar. Av demek doğru
23:07mu?
23:07>> Hükümdarın av partilerini tertip eder.
23:11Av partilerini
23:14tertip eder. İşte bu ormana gidelim.
23:16Burada işte tavşan çok, burada keklik
23:18çok diyerek götürüyor. Tertip eder.
23:20Evet. Devam.
23:21>> Şaş bir padişahın yiyecekleriyle
23:23ilgilenm yiyecekleri ile ilgilenir.
23:27Yiyecekleri ile ilgilenir. Her gün
23:30sorar. Ne yapayım bugün? Kabak mı
23:32yapayım? Patlıcan mı diye. Geldik
23:34vacibe.
23:36Sorun sormadan olur mu? Padişahın canı
23:38bir şey çekti. Ne olacak?
23:41Çekti. Ispanak.
23:43>> Ispanak çek.
23:43>> Çeker canım. Niye ya? Niye? Bir de bu
23:46padişahlarımızın çoğunun biliyorsun
23:48coğrafya işleri olmadığı için birçok
23:49şeyden mahrum. Ya patates yemişler midir
23:52mesela? Sana sorayım.
23:56>> Yiyemez ama tabii patates de yiyemezsin.
23:58Amerika'dan geliyor.
23:59>> Nasıl yiyeceksin? Bunları yememişsin.
24:01Çoğu padişahımız et. Et yiye yiye gut.
24:04Yarısan çoğu Osmanlı padişahlarında
24:06neyden öldü? Gut hastalığından öldü.
24:09Doğru mu? Et yemekten şişiyor bacaklar.
24:12E sürekli at üzerine seferdesin. Doğru
24:14mu? Kan akışı hep aşağı doğru. Ya ben
24:17bile günümüze şurada ik saat ders
24:19anlatıyorum da eve gidiyorum da ayakları
24:20kaldırıyorum. Kaldıracağım mecbur. Çünkü
24:23yoruluyorsun yani. Öğretmenlik mesle
24:24öyle kolay bir şey değilse ayakta dur.
24:27Berberler doğru mu? Ayakta duran bütün
24:30işçiler. Allah herkesin yardımcısı
24:31olsun. Kolay değil yani. Herkes o yüzden
24:34yapılan işe ve işçiye saygı duymamız
24:36lazım. Her mesleğe olduğu gibi herkes bu
24:38dünyada birbirine yardımcı olarak
24:40gelmiş.
24:42Hacip diye bir adam var. duymuşsunuzdur.
24:45Şimdi bu adam sınavda en çok gelen
24:48sorulardan biri. Bu arada dört defa
24:49sınav sorusu oldu. Hacip farklı
24:51sınavlarda hep aynı mantıktan soruldu.
24:53Onu da söyleyelim değerli arkadaşlar.
24:55Şimdi Hacibi şöyle anlatayım size.
24:57Padişah ve vezirden sonra en yetkili
25:00saraydaki kaçıncı kişi? 3. Merve şu
25:03hareketi bırak. Bu hareketi yapan bütün
25:05öğrenciler dersin yemesi. O hareket
25:07benim dersimde yasak.
25:08>> Şunu yapıyorsunuz ya arkadaşlar. Şu şu
25:10bak bir beraber yapalım istersen. Yap
25:13Merve sen yap hadi. Ne oldu Merve?
25:16Neremiz kapandı?
25:18>> Gözlerim
25:18>> gözlerimiz kapandı. O yüzden bunun
25:20içinde ayalarda derler ya peygamberin
25:23sağa doğru yapın şu avucunuzun içine
25:25gerçekten bilimsel de birçok açıklaması
25:27var. Şurayı bunu yaptığımız an biteriz.
25:30Videoyu böyle seyretmiyoruz. Ya ben
25:32bütün dershancik hayatımda hiçbir
25:34öğrencime bu hareketi yaptırmadım. Çünkü
25:36bu yarı uyku pozisyonuna seni sokar.
25:38farkında değilsin. Olmadan yani. Yani
25:41bir şey alacaksan bile bunun çok azını
25:43alırsın. O yüzden ders dinlerken değerli
25:45arkadaşlar şu hareketten vazgeçin.
25:47Benden size tavsiye. Başlatım önce Merve
25:49vazgeçsin. Şimdi Merve öğretmenlik öyle
25:53olaydı. Vay anam vay ders anlatayım 15
25:56maaş alayım çıkayım yapılırsa çok zor
25:58meslek. Hacime dikkat
26:03bir sarayda hükümdar ve vezirden sonra
26:06kaçıncı kişi? Üçüncü gelen elçilerin
26:09tümünü kendisi biliyorsunuz alıyor,
26:11ilgileniyor, törenleri düzenliyor. Bak
26:14buraya kadar her şey normal. Hacip bu
26:16arada bir kişi değil. Sarayda birden
26:18fazla fazla hacip var. Diyelim ki 5 tane
26:21hacip var. Bu arada hacipler neye hakim
26:23olmak zorunda? şeri ve örfi hukuka
26:25inanılmaz hakim olmak zorunda. Artı
26:27değerli arkadaşlar en önemli
26:28meselelerden bir tanesi hacibin bize
26:31göre en önemli görevi nedir diye
26:32sorarlarsa insanların biliyorsunuz ki
26:35hukuk kuralları ve kadınların vermiş
26:37olduğu kararlara itiraz etme makamları
26:38saraydır. İlk Müslüman Türk
26:40devletlerinde Divan-ı Mezalim adındaki
26:42birazdan geleceğim bir şey var. Kurul
26:44var. Bu kurulun başkanlığını sultan
26:46yapıyor. Sen direkt derdini kime
26:48anlatabiliyorsun? Sultan'
26:49anlatabiliyorsun. Şimdi bu Türkiye gibi
26:5285 milyonluk bir ülkede bunu yapma
26:53şansın çok az. Belediyeler bazen ara ara
26:56yapıyor işte halk günleri diye. E
26:58çarşamba günü, Perşembe günü işte
27:00biliyorsunuzdur. Ankara'nın bazı
27:01ilçelerinde de bazı belediyeler ne
27:03yapılıyor arkadaşlar? Kurban olayım 100
27:06kişi var. 100 kişinin içinde derdini
27:07söylüyorum. Belki de özel söyleyemiyorum
27:09bile yani. Sen hiç haküne katıldın mı
27:11Erve?
27:12>> Katıl.
27:12>> Sen hiç belediyenin hakine katılmı? Ben
27:14bir katılayım dedim. Ana derdini söyle.
27:15Başkasının derdine sa sıra gelmiyor ki.
27:18Mümkün değil. Bir de özelle görüşemiyor.
27:20Şöyle bir ortam herkes derdini
27:24anlatıyor. Kimi diyor kaldırır mı gitm?
27:26Öbürü diyor pazarı şuraya da taşak.
27:27Öbürü diyor ya hükümdar gerçekten zor.
27:30Bir de adalet de karar vermesi lazım.
27:31Peki hükümdar herkesin ne derdini
27:33diyecek ya. Komşu malı çıktı. Ne yapacak
27:37ya hükümdar? Senin bu derdinle mi
27:38ilgilenecek? Hükümdarın ilgilendiği
27:40dertler ney biliyor musun? Kadı idam
27:42kararı vermiş. Kadı yakalama kararı
27:44vermiş. Kadı kırbaç cezası, falaka
27:46cezası vermiş. Kadı bir şeyden men
27:48etmiş. Kadın mirasta haksızlık
27:50yapabilir. Olabilir. İnsanoğlu bu
27:52insanoğlu. O zaman bu tür insanlarda
27:55yani kendinin zulme uğradığını hisseden,
27:58haksızlığa uğradığına inanan insanlar ne
28:00yapıyor? Ömer be nereye geliyor? Divan-ı
28:02mezalib. Peki kapıyı çaldın. Sultan
28:05orada sanki bekliyor. Ben bir gideyim
28:07derdimi anlatayım diye bir şey yok.
28:08Bizdeki halk günleri gibi bir şey değil.
28:10Önce ne var? Sarayda seni o 5 tane 9
28:14tane sayısı kaç taneyse Hacip
28:16karşılıyor. Biliyorsun ellerde belgeler
28:19var. Hacibe önce derdini anlatıyorsun.
28:22Hacip derdini dinliyor, dinliyor,
28:23dinliyor, dinliyor, dinliyor. Doğru
28:25söylüyorsun ya. Diyor. Bence de bu
28:27kadının kararında bir sıkıntı var. Biz
28:29ne yapalım? Bunu sultana iletelim.
28:31Mesela bir tanesi bir memur hakkında
28:33rüşvet iddiasında bulunuyor. Çok ciddi
28:35bir iddia. Çünkü hiç şakası yok o işin.
28:38Rüşvet aldı diyor veya rüşvet istedi
28:39diyor. Bu işimi yapmak için rüşvet
28:42istedi diyor. O zaman e bu sefer de
28:44nereye işgal edi? Divan-ı mezalime. Peki
28:46o divan-ı mezalimin önünde duran, o
28:48kapının önünde duran hacipler eğer sana
28:51geç sultanı anlat derse anlatabilirsin.
28:53O zaman o kararı kim veriyor sana?
28:55Sultanın karşısına divane-ı mezalime kim
28:57çıkartıyor seni?
28:58>> Hacip. Peki. Peki. Beş tane hacip var
29:01Merve.
29:03Beş hacipten birine gösterdim. Yok dedi
29:06ya senin kadı doğru karar vermiş. Git
29:08evine dedi. Gıcık bir hacip. 50 ne ettin
29:11diyor adam sabahtanı. Sen bir başka
29:13hacbe daha başvurabilirsin. Yani o değil
29:16diğerine. Diğeri de dedi ki ya biz belki
29:18de arkadaşın başı yoğundu. Ben bir
29:20bakayım dedi. Baktı evet dedi ya bunda
29:21bir sıkıntı var. Bak bir olumlu bir
29:24olumsuz oldu. Hadi bakalım buyur. Ne
29:26yapacaksın? Beşini böyle gezecek misin?
29:29İki evet 3 evet mi alacaksın ya?
29:31Yeteneksizsin mi oynuyorsun sen burada?
29:33O zaman diyorlar ki bu durumda bir hacip
29:36senin gitmene izin verdi. Divana çıkmana
29:38izin verdi. Diğeri çıkmana izin vermedi.
29:40O zaman biz baş hacibe gidelim. Yani
29:42hascibe gidelim. Yani ulu hacibe
29:44gidelim. Yani haci bir hüccaba gidelim.
29:46Yani haci bir bozorga gidelim. Lan bu
29:48dediklerim meclisi aynı kişi.
29:52Bu haciplerin başında bulunan kişiye ne
29:54isim veriyormuş? Büyük hacip anlamında
29:57ulu hacip, hascip, hacibülcap yani en
29:59bilinen isimlerini söyleim. gitti. Hacip
30:02dedi ki doğru söylüyor. Dedi, bu işte
30:04bir sıkıntı var. Atıyorum bu miras
30:06davasında sıkıntı var veya bu idam
30:07kararında sıkıntı var. Kadının verdi biz
30:09bunu bir bakalım. Divan-ı mezalime bir
30:11götürelim. Sultan'ın karşısına seni
30:13çıkartan hacip. Eğer hacip yok dese
30:16çıkamıyorsun. Anlaşıldı mı durumu? Ondan
30:18sonra işte saraya kadar geldi. Saray da
30:20kardeşim düşünebiliyor musunuz?
30:22Türkiye'desin, Ankara'da saray var.
30:25Sürekli derdini devlet başkanına
30:27anlatacaksın. E sen nerede yaşıyorsun?
30:28Kars'da, Iğdır'da, Edirne'de, Mersin'de,
30:30Adana'da fark etmez. Ceza Zankaran
30:31ilçesinde yaşıyor. Belli bir şekilde
30:33gelip gitmek kolay mı bu işlere? O zaman
30:35da ne oluyor? Hacib'in orada doğru karar
30:38verip seni doğru şekilde
30:39yönlendirmesiyle beraber kadı
30:41kararlarına yapılan itirazlar
30:42değerlendiriliyor. İki, memurlar,
30:45memurlar. Memurlar hakkındaki
30:47şikayetler. Ne? Rüşvet, ne? Adam
30:50kayırma, ne? Torpil, ney? İş görmeme. E
30:53bunlar da var. O zaman senin hacip
30:55dediğin adamın hadi gelin toparlayalım.
30:571
30:58protokolde 3üncü sırayı alır. 2 elçileri
31:02kabul eder. 3 bakın dikkat saraya
31:06çıkacak ve divan-ı mezalime çıkacak olan
31:08kişileri belirler. Tamam. Senin Hacip
31:11dediğin adamın bir tane değil 5 10 tane
31:13olduğunu, bunun başındaki adamın Has
31:15Hacip, Hacibül Lüccap, Ulu Hacip veya
31:18Gaznelerdeki adıyla Hacib Bozork
31:21olduğunu da yani büyük hacip anlamına
31:23gelen bir kelime olduğunu da bilelim.
31:25Anlaştık mı? O zaman hacimi yazalım. Yaz
31:27bakayım.
31:28>> Hükümdar ve sonra giren en yetkili
31:30kişidir.
31:31>> Üçüncü kişidir. Evet. Devam.
31:33>> Hükümdar ile devlet. Hükümdar ile halk.
31:35>> Hükümdar ile devlet. Doğru mu?
31:37>> Evet.
31:38>> Devam.
31:39>> Hükümdar ile halk arasında ilişkili.
31:41>> Yani o divanı mezanime çıkmış. İşte
31:43hükümdar ve halk arasındaki ne yaparmış?
31:48İlişkiyi düzenler.
31:49>> Elçileri kabul eder.
31:52>> Elçi kabul eder. Evet.
31:55Uygun gördüklerin divanı mezalime çıkar.
31:57>> Uygun gördüklerinde divanı nereye
32:00çıkarıyormuş? Mezalime çıkarır. Doğru
32:02mu? Bu yazalım onu. Tabii ki tane de
32:05isim var. Hacibin isimlerini buraya
32:07yazalım. 1. Has Hacip. Birazdan has
32:10kelimesine geleceğim. 2. Habül
32:15hüccap.
32:17Doğru mu
32:19efendim? Hacibi Bozork. Yani büyük
32:22Hacip. Bu Gaznelerdeki adıdır. Bir tane
32:25daha var. Ulu Hacip.
32:28Ulu Hacip. Allah Allah. Hocam ben bu
32:30hacip kelimesini bir yerden gözüm
32:32ısırıyor ama bir lise bir bilgisi miydi
32:34de. Evet. Yusuf Has Hacip. Duydun değil
32:37mi? He demek ki Has Hacip bu adamın
32:41unvanı ise bu adamın adı Yusuf.
32:44Balasagunlu Yusuf.
32:48Kutat Gubili'yi sunduktan sonra Hasa
32:50Acipliğ'e yükseltildi. Anlaşıldı mı? Ha
32:52sadece bunun bir ismi değil ki. Has ne
32:55demek? Has asıl buraya gelelim. Şimdi
32:57bazı kelimeleri bilerek ilerleyeceğiz
32:58arkadaşlar. Has
33:02bir şeyin en iyisi demektir. Şimdi bana
33:05has ile başlayan birkaç kelime söylüyor.
33:08Murat ve YouTube'dakilerle beraber
33:10Merve'den has ile başlayan kelimeleri
33:14istiyorum. Hastane hariç. Oradaki kök
33:16hasta kökü çünkü. Murat başla bakın bana
33:18hasla ilgili bir tane kelime söyle.
33:20>> Hasoda.
33:21>> Hasoda çok güzel. Ne demek has? Oda en
33:23iyi oda. Has ne demekti? En iyi. Merve
33:25söyle.
33:26>> Has döner.
33:27>> Has döner dedi. Merve'nin acıklığı belli
33:31oldu. İnşallah evde evde yersin. Evet.
33:34Has döner ne demek? En iyi döner. Has
33:36zeytinyağı diyorsun mesela. Ne demek
33:38>> en iyi? Has sabun. Ya bir şeyin has ne
33:40demek ya? En iyi has toprak.
33:43En iyi toprak. Hassı askeri
33:47en iyi asker. Has turizm.
33:50En iyi turizm. Doğru mu? Bütün mantığı
33:52anladık mı? Has ile başlıyorsa
33:55en iyi anlamı taşır. Bazı has ile
33:57başlayan kelimeler hariç. Örnek bizim
33:59aklınıza gelen değil. Hastane gibi
34:01diyelim. Anlaştık mı? Var mı sıkıntımız?
34:04Evet. Bir onları da söyleyeceğiz. Bu
34:06arada şunu da söyleyelim. E tabii ki ilk
34:08Müslüman Türketlerinde eskisi gibi
34:10kurultay yok. Kurultay da biliyorsunuz
34:12bazen karar organı, bazen danışmanı olan
34:13bazen adamı reddediyordu. Bazen tapoyu
34:15görevden alıyordu. Artık divan öyle.
34:17Divanda merkezi otorite Hakan şeydedir.
34:19Sultanadır. O yüzden kafana göre ne
34:21yapamazsın? Yapamazsın. Ancak Divan-ı
34:23Saltanat genel bir isim değildir. Mesela
34:25Gazneler'deki ismi değişiyor bunun.
34:27Efendim eee Karanlardaki adı divanı
34:29aladır. Bir önce şu divanı saltanatı bir
34:31yazalım. Büyük divan demek. Başlak
34:33canım.
34:33>> Karahanlılarda Meclis-i Ali denir.
34:36>> Karahanlılarda bunun adı neymiş?
34:38Meclis-i Ali. Ali büyük anlamında
34:40kullanılıyor burada. Meclis-i Ali denir.
34:42Devam.
34:43>> Günümüz bakanlar kuruludur.
34:44>> Evet. Mantıken günümüzdeki neye tekabül
34:47edir? Divan-ı saltanat bakanlar kuruluna
34:49tekabül edir. Devam.
34:51>> Gaznelilerde mali ve gelenişlerden
34:53sorun.
34:53>> Gaznelilerde bir farklı bir tane var.
34:55Divan-ı vezaret var. Doğru mu?
34:57>> Evet.
34:58>> Bu mali işlerden sorumlu. Devam et.
35:00>> Büyük Selçuk devlet devletinde de divanı
35:03saltanat.
35:03>> BSDKi adı neymiş bunun? Divan-ı
35:06Saltanat. Evet.
35:08>> Bu divana bağlı divanlar ise
35:11>> Evet. Bu divana bağlı
35:14divanlar ise şunlardır diyeceğiz. Doğru
35:16mu?
35:17>> Evet.
35:18>> Şunlardır.
35:20Allah Allah. Bunlar nelermiş? Hep
35:21beraber bakacağız. Geldik en çok sorunun
35:25geldiği yere. Şu tablo var ya şu o kadar
35:29fazla sınav sorusu olmuş ki. Niye? E
35:31çünkü yapamıyor öğrenci. Yapamayınca da
35:33ÖSYM ne yapıyor? Sürekli aynı yeri deşip
35:37duruyor. Bak ÖSYM yarayı sever. Yarayı.
35:40Aa hocam ne demek yarayı?
35:42Sen soruyu işaretleyip geçiyorsun. Yani
35:45hani sen o sınavda o soruyu yanlış
35:47yapıyorsun ya. O sınavda bir istatistik
35:50tutuluyor ya. O sınavdaki
35:52istatistiklerde sürekli olarak yanlış
35:54yapılanı alır. Sürekli olarak sorar. Bir
35:57peşte verir misin arkandan? Anlaşıldı
35:59mı? Hani sen boş yapıyorsun. Boş
36:01yapıyorsun derken boş bırakıyorsun.
36:04Ardından da mesela gidip şey yapıyorsun
36:05ya sallayayım diyorsun ya. Aslında sen
36:09ileriki yıllarda çıkacak olan bir
36:11sınavın sorusunu kendin yazıyorsun
36:13farkında olmadan.
36:14Arkadaşlar soru sürekli olarak %50'nin
36:16üzerinde yanlış yapılırsa ne olur? %50
36:19çok büyük bir orandır. Çünkü yapılma
36:20oranında eleyici bir sorudur. Ne demek
36:22%50? İki kişiden bir kişi bu soruyu
36:25yanlış yapıyor demektir. Divan-ı
36:27saltanat büyük divandır. Doğru. Ama onun
36:30altına bağlı divanlar vardı. Eğer
36:31bunları ezberlemeye kalkarsan
36:33ezberleyemezsin. Zaten ben ezber
36:34anlatmıyorum. Israrla bir işin mantığını
36:36anlatıyorum. Dikkat dinle. Divan-ı
36:38saltanata bağlı divanları işliyoruz
36:41şimdi. Şimdi şu divan kelimelerini bir
36:44atalım mı? Hep beraber atalım. Bakın
36:47bunlara gerek yok. Bunlar işin süsü.
36:49Doğru mu? Bırakalım bunları bir. Burada
36:52divan yok zaten. Şuradaki divanı da
36:55atalım. Doğru mu Merve?
36:56>> Boş verin siz divanı. Ne yapacak? Divan
36:58ne demek? Oturulacak yer demek.
36:59Kelimenin manası bu. Şimdi bak bakayım.
37:02Önce ilk kelimeyi oku. Divan-ı istifa.
37:05Aa, istifa etmek. Hemen aklına ne
37:07geliyor insanoğlu? Bir görevinden
37:09ayrılmanın kendi şahsı olarak verilme
37:11durumu. Hayır. İstifa etmek buradaki
37:14istifa, okunması farklı. Ne demek bu
37:17kardeşim? Şimdi dikkat düşün bakalım.
37:20Biz günümüzde
37:22istif diye bir kelime kullanıyoruz.
37:24Doğru mu? Evet. Murat, hiç istif ettiğin
37:26bir şey var mı hayatında? İstif etmek,
37:29biriktirmek, üstüne koymak.
37:31>> Koli biriktirirsin, koli istif edersin.
37:33Doğru. Sen
37:34>> altın biriktirir.
37:35>> Altın biriktirirsin. Hiç görmedik. Evet.
37:39Evet. Murat başka bir şey istif etmez
37:40mi? İstif etmek.
37:41>> Kablo.
37:42>> Kablo istif edilir. Odun, kömür istif
37:44edilir. Ben yıllarca istif ettim. Kömür
37:46geliyordu. E sobalı evler. Ben
37:49bahsettiğim yıllar 89'lar, 90'lar,
37:5195'ler. Kömür gelirdi. Kömür
37:55şimdi nerede? Şeye, caddeye dökerdi onu.
37:59>> E tabii canım. Ramazan etkile akşama
38:01kadar kömür çeksin. Kömürü bir de kafana
38:03göre de çekemiyorsun. Kömür öyle
38:05torbalarda değil Merve. Kamyon
38:07boşaltıyordu. Onu sen kürekle alıyorsun.
38:10El arabasına dolduruyorsun. El
38:11arabasından Bodruma götürüyorsun. E
38:14bodrumda ne yapacaksın? Kafana göre
38:15koyabilir mi? Tek tek elinle al. Bir de
38:18kok kömürleriydi falan al. E istif
38:21etmek. Odun. Odun da aynı. Odunu kafana
38:23göre koyabilir mi? Odunu kısasına
38:25uzununa göre kuracağız. istif etmek
38:26budur. İstif biriktirmek demektir. O
38:29zaman dikkat. Bir ülke neyi biriktirmek
38:33zorundadır? İşte bunu bulacaksın. Biz
38:35neyi biriktiriz bir ülke? Ülke neyi
38:37biriktirmezse sıkıntıya girer? Para. Her
38:40ay Merkez Bankası açıklıyor. Bu kadar
38:42dolar rezervimiz var. Bu kadar altın
38:43rezervimiz var. Doğru mu? Ne biriktirmek
38:45zorunda? Para biriktirecek. Çünkü acil
38:48durumlarda bozdurman lazım. İhtiyaç
38:50akçesi diye bir şey var. Yani günümüzde
38:52bile devletler para biriktirmek zorunda.
38:55Paranın aslında değersel anlamı altın.
38:57Yani altın biriktirmek zorunda. Ya bugün
38:59ülke Merkez Bankası biriktiriyor. Mecbur
39:00biriktirecek. Dolar çıkıyor. Çıkıyor.
39:03Merkez Bankası ne yapıyor? Elindeki
39:05doları satıyor. Doğru mu? Niye? Piyasaya
39:06dolar pompalayarak onu düşürmek ve
39:08baskılamak amacıyla. Dolar yoksa ne
39:10yapacaksın? Ne yapacaksın? Dolar yoksa
39:13altın yoksa Merkez Bankasıda bitti
39:15yandın. Onun önleyemezsin. Veya savaş
39:19çıktı.
39:20Ne yapacaksın? Nereden bulacaksın parayı
39:22ya? Kaç sana para verir?
39:25Kendi göbeğini kendi kesmeyi öğretir.
39:27İstif etmek o yüzden ekonomi işleriyle
39:29ilgilenir. Şimdi size burada bir şey
39:32daha öğreteceğim. O zaman istif etmekse
39:34mantıken parayla alakalıysa ekonomi
39:37işlerinin görüşüldüğü divan değil midir
39:38bu?
39:39>> Şimdi dikkat.
39:42Evet. Şimdi görevlisine geleceğiz. Size
39:45burada bir şey daha öğreteceğim. Ezber
39:47yapmayın. Nasıl darı size öğretmişsem.
39:49Burada da bambaşka bir kelime
39:51öğretiyorum. Bu kelimeye aslında çok
39:53geldiniz. Aslında hep geliyoruz da onun
39:56o kelime olduğunu bilmiyoruz. Örnek
39:59bir tane kelime yazayım hesap. Bir tane
40:03kelime yazayım harp. Şu iki tanesini bir
40:06işireyim veya hadis yazayım.
40:10Arkadaşlar bir şeyin olaysal anlamında
40:13olma durumunun başına mu veya mü gelir.
40:16Örnek mesela bir tane daha yazayım.
40:19Alim. Şimdi isterseniz bunların
40:22başlarına mu mü yapalım. Tamam.
40:25Mu hesap, mu harf, mu hadis, mu alim.
40:34Şimdi bana bunları bir okuyun bakayım.
40:36Yani günümüz anlamı muhasebe,
40:39muharebe doğru mu? Muhaddis ve muallim.
40:44Aa arkadaşlar işi yapan kişi mumi olur.
40:50Anlaşıldı mı? Bak işi yapan kişi mumi
40:54olur. O zaman dikkat. İstif. O zaman
40:57şöyle yazalım. Buyurun. İstifade miydi
40:59hocam bu? İstif. Oku şimdi hocam.
41:03Müstif gibi bir kelime. Doğru mu? Ezber
41:05yapmama gerek yok ki. Ben divanı
41:07istifayı bdikten sonra başına mü
41:08koyarım. Müslüf okuduğum bir cacığa
41:10benzemiyor. Doğru mu? Ama şöyle yazarsam
41:13müstevfi
41:15yakın mı kelimesel olarak?
41:17>> Çünkü yapan eden ekonomi bakanı
41:20müstevhinin Osmanlı'daki karşı mesela
41:22defterdar. Anlaştık mı? Gelelim buraya.
41:25Arz.
41:27Murat askere gittin mi Murat?
41:28>> Evet.
41:29>> Nerede yaptın askerliği?
41:30>> Kütahya. Oo,
41:32Kütahya benim üniversite okuduğum yer.
41:35Çok güzel.
41:36>> Biliyorum. Güzel. Kütahya'da ben haberin
41:38karşısındaki mahallede kalıyordum. Hani
41:40o tren yolu trenin geçtiği aşağı doğru
41:42değil de onun yukarı Zafer Mahallesi
41:44var.
41:45>> Biliyorum,
41:45>> biliyorsun biliyorsun. Orada bir dağ
41:47var. Onu da biliyorum. Oradan çok rüzgar
41:48eser. Söyle.
41:49>> Yok söylemedini. Evet. Kütahya'da
41:51haberciler bilir. Şu an gülüyorlardır o
41:53dağın adını bildikleri için. Evet.
41:56Kıymetli dostlar şimdi arkadaşımız
41:57Kütahya'ya gitmiş. Murat ilk gittiğimiz
42:00günleri hatırla. Herkese selam
42:02çakıyorduk. Kimseyi bilmiyorduk ki bize
42:03göre herkes rütbeli. Geldiğimize selam
42:05veriyor. Selam vermeyi de bilmiyoruz.
42:06Şöyle böyle ne bileyim boyacının şey
42:09Boyacı diyorum neydi adamın ismi ya?
42:11Boyacı rolleriyle çok dinlenmişti.
42:13Adamın aklıma gelmedi. Eee vefat etti.
42:15Allah rahmet eylesin de. Ya önemli bir
42:17kişi. Şöyle selam veren kimdi ya?
42:20Aman ulan ben unuttum bari siz
42:22unutmayın. Kız şu selam veren ünlü
42:25şeyimiz yok mu?
42:26>> Ben hiç
42:27>> neyse tamam.
42:29Tarih dersinde tarih yok. Evet. Ya şu
42:33selam veren kimdi ya? Ünlü selamı şakan
42:34şöyle şöyle selam verirdi hatta. Ya
42:36ismini unuttum ya. Sadir Alışık'ın eee
42:40babası mı yoksa Sadir Alışık mıydı?
42:42Baksana bir.
42:46Bak bakayım ya. Kimdi o?
42:52Evet. Merve Sade alışkı yazdın mı?
42:57>> Bakıyorum şu an. He
43:03bakayım bir.
43:06Ay
43:08e tamam. Sadir Alışık oğlu Kerem Alışık
43:10işte selamı işte. Ha işte Sadir
43:13Alışık'ın selamı.
43:16Hiç denk gelmedi mi Sadir Alışığa? Oğlu
43:18Kerem'e denk gelmişsin sen. Kerem
43:19Alışığa. Doğru mu? Al bakalım o zaman.
43:22>> Yani selam melam vermeyi bilmiyoruz.
43:24Gidiyoruz askere. Ondan sonra komutana
43:27bir şey diyeceğim. Lan ayakkabı olmuş.
43:2942 numara verdiler botu bana. Zaten bir
43:31hafta koştuk dedikleri gibi 45 oldu.
43:33Ayağımda yara oldu. Şimdi tamam mı? Bunu
43:35söylememiz lazım. Gittim komutanım.
43:38Selam nez çaktık. Ramazan yetkin Mersin
43:43bir maruzatım var komutanım. Arz
43:45edebilir miyim?
43:48Arz edebilir miyim? Komutan benim bir
43:50şeyim var da bir dinlersen sevinirim.
43:52Öyle bir şey olabilir mi ya? Arz
43:54edebilir miyim? O da sana arz et. Arz
43:57kelimesi düşünebiliyor musunuz? Bir
43:59alayda, bir taburda günde ne kadar çok
44:02kullanıldığını arzu hal etmek, arzını
44:05bildirmek. Tamam. O yüzden arz
44:08kelimesinin en çok kullanıldığı yer
44:11askeriyedir. Ordu. O zaman ben divan-ı
44:15arz yazarsam Merve hangi işlerle
44:18ilgileniyormuş bu görevi? Neymiş bu
44:19divanın?
44:21>> Ordu işleri ile ilgilenir. Doğru mu?
44:24Peki dikkat.
44:26Ordunun başındaki komutanın adına biz
44:29emir adı vermiyor muyuz? Emir. E o zaman
44:32emir komutan demekse emiri arz senin
44:35durumunu arz ettiğin komutan demektir.
44:38Demek ki bunun başındaki adamın adı
44:39neymiş? Emiri
44:42neymiş?
44:43>> Arz. Burayı anladık mı? Ezber yok.
44:46İstifayı öğrendik. Biriktirmek ne
44:47biriktiriyordu? Ekonomi. Para
44:49biriktiriyordu. Demek ki ekonomi işleri.
44:51Arzı en çok kullandığımız yer neresi?
44:53Ordu askeriye. O zaman askerlik işlerin.
44:55Ben kime arz edeceğim durumumu?
44:58Komutana. Komutanın eski adı ne? Emir.
45:01Tabii.
45:02İşraf. Duydun mu böyle bir şey? Divan-ı
45:05işraf. İşraf değerli arkadaşlarım
45:08denetlemek demektir. Denetler. Neyi
45:10denetler? Askeri ve hukuk haricindeki
45:12ülkedeki her şeyi denetleyen kurumdur.
45:14Günümüzdeki Sayıştay gibi
45:15düşünebilirsin. Denetleme görevidir.
45:18Denetleme görevi. Hocam niye denetliyor
45:20ki? E denetler.
45:22Demişsin ki medreseye burslu öğrenci,
45:24burslu öğrenci alacaksın. Kayıt başı
45:26burs vereceksin. Ulan medresenin
45:29kapasitesi 100, kayıtlı burs öğrenci
45:31sayısı 500. Nasıl oluyor bu? Demek ki bu
45:34medreseye birileri ne götürüyor? Parayı
45:36götürüyor. İşte denetler sayısaydı
45:38günümüzde birçok belediyeyi, kamu
45:39kurumla kuruluşları denetliyor. Sebebi
45:41ne? Bir yolsuzluk var mı? Ortaya
45:43çıkarmak. Peki mantıken bunu denetleyen
45:46görevli tüm ülkeyi denetlemiyor mu?
45:50Ülkenin adı Maliktir. Memalik memleket
45:52demektir. Peki bak buraya.
45:55İşraf değil miydi hocam? Mü koy buraya
45:58bakayım ne oldu?
46:01>> Müşraf gibi bir şey. O zaman ben şöyle
46:04bir kelime yazarsam bulabilir miyim?
46:09Müşrifi
46:12meik.
46:14Memalik ne demekti? Merve.
46:16>> Memleket. Tersten okunur. Ha bunu da
46:18geri gelmişken öğreteyim. Arkadaşlar
46:20bazı kelimeler tirelemeden sonra okunur.
46:22Örnek hıyaneti doğru mu? Hııyanet
46:27tirei neymiş mesela? Vataniye. Oku
46:30tersten vatana
46:33>> i takriri sükun. Oku tersten sükuneti
46:37sağlama. Kuvay-i milliye oku tersten
46:42oku.
46:43>> Milli kuvvetler. Anlaşıldı mı? Bak
46:45tersten okunur. Şimdi yeni Türkçe
46:48kurallarına göre bunları birleştirdiler.
46:50Misaktire milli milli sınırlar, milli
46:53yemin. E değişti hepsini. Şimdi ne
46:55yapıyor? ÖSYM hepsini birleştiriyor.
46:57Kuvay-i Milliye birleşti. Asakari,
46:59Mansure-i Muhammediye birleşti. Hepsi
47:02birleşti. Eski yazım kuralların öyle
47:03dedi. Kuvayı Tire ı milliyeydi. O bitti.
47:07O zaman ben şunu anlayacağım. Gene de o
47:09treleme ve yıllardan beri
47:10alışkanlıklarımızdan dolayı Türkçe
47:11dersinde evet doğrusunu kabul edin ama
47:13okurken sizler de biliyorsunuz ki eski
47:15bir roman okurken, eski bir Milli Eğitim
47:17Bakanlığı ve akademik kaynak okurken
47:18gene aynı kelimelere aynı şekilde rast
47:20gelirsiniz. O zaman ne yapacağız?
47:22Tersten okuyacağız. Hıyaneti vatani,
47:25vatana ihanet, takriri sükün, sükuneti
47:28sağlamak. Kuay-i Milliye, milli
47:30kuvvetler. Sizin bileceğiniz bir şey
47:32söyene
47:36başlan diyorsun. Heh. Anlaşıldı mı olay?
47:39Var mı sıkıntı? Yok. Güzel. O zaman
47:41tersten oku. Memalik müşrif. Memleketin
47:45denetçisi. Anlaştık mı? Geldik
47:48dördüncüye. Benim en sevdiğim sorularda
47:52öğrenciyi en çok düşüren ama hangi
47:54öğrenciyi? Bizim öğrencimiz de. Bizim
47:55öğrenci v cin gibi. Yemin ediyorum cin
47:58gibi. Vallah tarih öğrendikçe çünkü
48:00öğrenesi geliyor. Öğrenesi gelince daha
48:03çok araştırıyor. Böylelikle o dersi en
48:05sevdiği ders haline getiriyor. Yani e
48:08nefret ederken
48:10en çok sevilen ders olur. Bakın nefretle
48:14sevmek arasındaki çizgi bu kadardır.
48:16Biri bunun en sonudur. Biri bunun en
48:19sonudur. Aslında farkında mısınız? Dip
48:21dibedir. Buradan buraya geçmek daha
48:24kolaydır. Onu anlatıyorum.
48:26En büyük aşlar nefretle başlar. Doğru
48:29mu? Heh. O zaman neden? Çünkü bunun
48:31buraya geçmesi daha kolay olduğu için
48:33sizler de bu derse ilk başladığınızda
48:35nötr veya nefret ediyordunuz veya tarih
48:37öğrenimiyle alakalı yıllardır sıkıntı
48:38yaşıyordunuz ama bunu zamanla açtığınızı
48:40göreceksiniz. Hele eee sorularla beraber
48:42soruları yaptıkça daha çok araştırma
48:44isteğiniz olacak. Ara ara ben sizi zaten
48:46YouTube'a şu görsele bakın, buraya bakın
48:48diye söyleyeceğim. Dikkat
48:50kardeşim. Divan-ı inşa
48:53arkadaşlar bu kelimeye normalde eskiden
48:55ÖSYM Divan-ı Turai diyordu. Divan-ı
48:59Tura. Bunun gerçek adı ne? Olmadı.
49:01Divan-ı Tura. Tura ne demek? Mühür. Yazı
49:03demek. Şimdi bir öğrenci çıkan bir sınav
49:06sorusunu çok rahat yapabiliyordu. Soru
49:07şu. Büyük Selçuklu Devleti'nde devletin
49:10iç ve dış yazışmalarından sorumlu olan
49:12divan hangisidir diye soruyordu. Divanı
49:15Tura. Tura yazı demek. O zaman yazışma
49:17diyordu. Öğrenci hemen yapıyordu. Niye
49:19yapıyordu? E o zaman bilenle bilinmeyen,
49:21çalışanla çalışamayan ayırt edemiyordu
49:23ki bu soru. O yüzden ÖSYM çok güzel bir
49:25şey yaptı. Bana göre doğrusu bu. Divan-ı
49:27inşa diye veriyor. Bir öğrenci inşa
49:30kelimesinden yazıya gelemez. Anlaşıldı
49:33mı? O zaman Divan-ı inşa yazışma
49:36işlerinden sorumlu olan divandır. Dikkat
49:40yazalım mı bir? Divan-ı inşa neymiş?
49:42Devletin hangi işlerinden sorulmuş?
49:44yazışma işlerinden sorumlu olan divandır
49:49zaten. Dikkat edelim başında da kim
49:51varmış?
49:52>> Turai.
49:53>> Turai. Bak normalde divanı Tura zaten.
49:56Şimdi gelelim bu kısma biraz dikkat. Adı
50:00Divan-ı Berit. Çok ilginç. Adı Divan-ı
50:02Berit ama bu bir divan değil. Bilerek
50:04yazıyoruz bunu. Demek ki Divan-ı Berit
50:07bir divan değil. Adı bu. Sadece
50:11posta işlerinden sorudur. Geçen sene
50:14gelen bir sınav sorusu. Bak geçen sene
50:15gelen 2000'te
50:18yapılan bir sınavda neyi sordu? Divan-ı
50:21beridi yani posta ve teşkilatının,
50:24haberleşme teşkilatının adını sordular.
50:26Cevap divanı berittir. Ama bu alt
50:28divanlardan biri değil. Sadece isim
50:30benzerliğidir. O yüzden bilerek
50:32yazıyorum.
50:33Hangi işlerden sorumluymuş? Posta
50:36haberleşme işlerinden sorumludur.
50:39Değerli arkadaşlar başında kim var? Var
50:41mı biri?
50:41>> Berit.
50:44>> Berit zaten belli. Geldik niyabe-i
50:47saltanata. Bak buraya. Niyabet tirei
50:50saltanat. Şurada tersten okumayacak
50:52mıyız?
50:54Saltanat yokluğu.
50:56Aa bu ne demek hocam? Hükümdar yok.
50:58Savaşta hükümdar vardı. Dün öldü.
51:01Hükümdar vardı. kaçtı. Hükümdar vardı.
51:04Esir oldu. E devlet yok mu olacak aga?
51:07Elbet birileri bu devlete bakacak.
51:09Niyabet saltanat hükümdarın yokluğundaki
51:12görev yapan divandır. Yazdır bakalım.
51:15>> Sultan olmadığı zamanlarda toplanmıştır.
51:17>> Sultan olmadığı zamanlarda ne yapmıştır?
51:21Toplandı. Başına kim var?
51:23>> Naip.
51:24>> Nai zaten naip ne demek? Yardımcı.
51:28Bir kişinin yerine bakan demektir Nai.
51:30Anlaşıldı mı? Bizim şu olayı anladık mı?
51:33Hadi beraber bir daha yapalım. Çünkü en
51:34önemli yerlerden biri çok soru geliyor.
51:365 tane sınav var. 1 AGS, 1 EKPS, KPS
51:40lisans, ön lisans, ortaya beşinden
51:42birinin bana garantisi var mı
51:43gelmeyeceğini? Lan ben ne anlatıyorsun?
51:44B sınavda gelecek zaten. Beraber
51:47yapalım. Divanı saltanat büyük divandır.
51:49Tamam. Bu divana bağlı alt dört divan
51:52vardır. Alt. Onları bir sayalım önce.
51:54Bir divanı istifa ne demekti? İstif
51:57etmek, biriktirmek, ekonomi. Hemen
51:58aklımıza bu geldi. Hemen geçtik. Zaten
52:00başında da müstevi var. Arz ederim.
52:03Ordudaydı. Kime arz edeceğim ben durumu?
52:05Komutana. Komutanın adı ne? Emir. Emiri
52:07Arz. O bakıyor. 3. Divan-ı İşraf. Tüm
52:10memleketi denetliyor. Nereden
52:11anlıyorsun? Memalik-i Müşrif. Yani
52:13memleketi denetleyen. 4.üncü divan ney?
52:16Divan-ı Turay. Ancak ÖSYM Tura'yı
52:18kullanmıyor artık. Neyi kullanıyor?
52:19İnşayı. Ha gene kullanabilir mi? Evet,
52:21kullanabilir ama bu sefer soruyu çok
52:23basitleştiriyor ve herkesin yapmasına
52:25olanak sağlıyor. O yüzden genellikle
52:27Divan-ı inşa ki zaten genel tekrar
52:29kısmında da bir kere daha işaretleme
52:31yapacağım. Divan-ı Berit adı divan ama
52:33gerçeklikte bir divan değil bu. Posta ve
52:35haberleşme işlerine bakar. Şimdi geldik
52:37niyabet altınata yokluk durumu ama şimdi
52:40geldik en önemli duruma. Verin bakayım
52:42bana mikrofiber yeşil bezimi. Asper
52:46yeşil güç.
52:48Ulan vallahi şu Asper sülmez bana şey
52:50reklam bağlamalı ya. Ne diyor? 5 saniye
52:53değil mi?
52:54>> Bir bakalım. 5 saniyede siliyorum.
52:57Bakayım bir. Mümkün değil şey çok fazla.
53:01Evet deneyimiz başarısızlıkla sona erdi.
53:04Tavadaki yağı çıkarıyor ama bizim
53:07>> tahtadaki kalemi çıkaramıyorsun.
53:10Evet. Geldik divan-ı mezalime. Lütfen
53:12mezalim. Zalimlik gören zulme uğrayan.
53:16Zulme uğrayan ne yapacak? Kadının
53:18kararını beğenmedi. Kadı idam vermiş.
53:20Kadı boşanma vermiş. Kadı bir kardeşine
53:22daha fazla pay vermiş. E kadı ne
53:24yapacak? Ben bu kadının kararına itiraz
53:26edeceğim kardeşim. Merve itiraz
53:29ediyorsun Pursaklar. Daha sonra
53:30Pursaklar kadısı karar veriyor. E
53:32Pursaklar kadısının verdiği kararı
53:33beğenmedin. İslam'a aykırı buldun veya
53:35örfü hukuka aykırı buldun. Ne
53:36yapacaksın? Hemen saraya gideceksin.
53:39Sarayda seni kim karşılıyor?
53:42>> Tacit mi?
53:43>> Hacip. He. Hacip ne yapıyor sana?
53:46Elindeki kararı okuyor. Kararını
53:47okuduktan sonra bir şey olduğunu
53:49düşünürse seni kimin karşısına
53:50çıkarıyor? Mezalimde kim var? Sultan.
53:53Çünkü derdini Sultan anlatıyorsun.
53:56Gazeni Mahmut'un oğlu Mesut bir gün bir
53:59tüccardan para aldı. Parayı da vermedi.
54:01Parayı da vermeyince tüccar tabii
54:03şikayet etti. Davası nerede görüldü?
54:05Haksızlığa uğrayanların divanı neresi?
54:07Divan-ı mezali. Çok güzel bir divan
54:09değil mi? Keşke böyle ülkemizde kurumlar
54:12oluşturabilse. İnsanlar keşke dertlerini
54:14birinci ağızdan söylenilemeyen
54:16dertlerinde
54:18söylenilemeyen dertler. Oğlum ben gittim
54:20diyorum 100 kişi var. Hangi derdi
54:22anlatacaksın? Özel bir şey olsa zaten
54:24konuşaman. Doğru mu?
54:26>> Herkes orada güya hak günü yapıyorlar.
54:29Lan öyle hak günü mü olur?
54:31E adam özel bir şey varsa belki
54:33öldürülecek o kadın. Belki bir çocuk
54:36kaçırılacak. söyleyemiyor ki orada
54:38milletin içinde.
54:40Adı Ak günü.
54:42Ama o zaman öylemiş. Dikkat edin. Sultan
54:44belirli günlerde oturuyor. Özellikle
54:46cumadan sonra mezalime çıktık. 1. Kadı
54:50kararlarına itirazları değerlendirir. 2.
54:52Memurlar hakkındaki şikayetleri inceler.
54:543. Değerli arkadaşlarım
54:56efendim burada özellikle Divan-ı
54:58Mezalinde Sultan karar verdiği için
55:00verilen karar değiştirilemiyor. Son kez
55:02çünkü sultan da yanındaki kadılara göre,
55:04başkadılara göre karar veriyor. Onlardan
55:06fikir alıyor ve en son karar veriliyor.
55:08Efendim muhtesipin yerine getiremediği
55:10kararlar uyguluyor. Muhtesip ne yapmış?
55:12Muhtesip ceza veren bir belediye başkanı
55:14veya bir zabıta gibi düşünebilirsiniz.
55:17Gitmiş bir esnafa ceza kesmiş. Çünkü
55:18adam eksik ürün satmış, ekmekten çalmış,
55:21undan çalmış arkadaş. Adam ama çok
55:23nüfuslu. Muhtesip kararını bir türlü
55:26uygulatamıyor adama. Adam oranın a'sı
55:29işte. Muhtesip geliyor. Kime şikayette
55:31bulunuyor?
55:32>> Divanda sultana şikayette bulunuyor. O
55:34zaman divanda muhtesibin yerine
55:36getiremediği kararlarda sultan
55:38tarafından yerine getiriliyor. Hadi bir
55:40yazalım. Divan-ı mezalim başla bakalım.
55:42Başl. Bu arada kim var başında?
55:45>> Sultan
55:46>> o zaman başında kim varmış? Sultan başla
55:48bakalım. Divanı mezalim.
55:49>> Kadı kararlarına yapılan itirazları
55:51değerlendirmiş ve konuşland.
55:53>> Kadı kararlarına yapılan
55:56itirazları doğru mu?
55:58>> Evet.
55:59>> Değerlendirmiş.
56:02Doğru mu? Bu kadar mı? L
56:03>> ve sonuçlandırmıştır.
56:05>> Tamam. Devam.
56:05>> Devlet memurları hakkındaki şikayetleri
56:07incelemiştir.
56:08>> Devlet memurları hakkındaki şikayetleri
56:12incelemiştir.
56:13>> Siyasi görüşmüştür.
56:16>> İncelemiştir. Dur. Şey bitiyordu. Şunu
56:18bir al bakalım. Merve al şunu. Eee şey
56:22kalem
56:23>> nerede?
56:26Ver bakalım. Evet. 3.
56:30Bundan sonrası
56:31>> katipleri aracılığıyla vakıfları
56:33denetlemiştir.
56:33>> Katipleri aracılığıyla vakıfları
56:36denetlemiştir.
56:38Çünkü vakıfların çok büyük gelirleri
56:39var. Bu gelirlerden maalesef aşıranlar
56:41oluyor. Hakka giriyorlar. Evet.
56:42Muhtesibin yerine getiremediği kararları
56:44uygulamıştır.
56:44>> Muhtesibin
56:46yerine getiremediği
56:49getiremediği kararları uygulamıştır.
56:52Kararları
56:54uygulamıştır. Var mı başka?
56:56>> Var hocam.
56:57>> Söyle.
56:57>> Devlet memurlarının maaşlarının geç veya
56:59eksik ödenmesi hakkındaki şikayetler
57:01>> Devlet memurlarının maaşlarının Doğru
57:04mu?
57:05eksik
57:06veya geç ödenmesi ile ilgili.
57:11Geç ödenmesi ile ilgili. Devam et
57:13cümleye.
57:13>> Şikayetleri incelemiştir.
57:15>> İlgili şikayetleri incelemiştir. Bayağı
57:18bak resmen herkes şikayet ediyor. Bence
57:20divanı şikayet diye değiştirmeli. Bu
57:22divanın adı ne diyor?
57:23>> Evet. Şikayetleri incelemiştir. Evet.
57:26>> Cuma ve bayram namazları ile hac ve
57:28cihat gibi ibadetleri
57:30>> Hı hı.
57:30>> yerine getirmek için imkan sağl. Cuma,
57:33bayram namazları, başka?
57:35>> Hac ve cihat.
57:36>> Evet. Hac ve cihatla ilgili sorunları
57:39görüşmüştür. Cihatla ilgili şikayet,
57:43görüş ve önerileri dinlemiştir. Görüş ve
57:46önerileri dinlemiştir. Genel manasıyla
57:49budur değerli arkadaşlar. Var mı
57:50sıkıntımız? Var mı?
57:52>> Yok hocam.
57:53>> Murat var mı? Divan-ı mezalim. Bak
57:55divan-ı mezalim aynı divan-ı inşa gibi
57:58en çok soru gelen yerdir.
58:00Aşağıdakilerden hangisi? Divan-ı
58:01Mezalimin görevlerinden biri değildir.
58:02Aşağıdakilerden hangisi Divan-ı
58:03Mezalimin başkanlığını yapan kişidir?
58:05Kim? Sultan.
58:08Peki birçok da devlet görevisi var.
58:10Devlet devlet görevlisi olmadan olur mu
58:11kardeşim? Birçok devlet görevlisi var.
58:13Bunlardan bazıları günümüzde de
58:15kullanılıyor. Ben kendi hayatımızdan,
58:17akrabalarımızdan da örnek veriyorum.
58:19Bunları da bilin değerlişlar. Amit doğru
58:22mu?
58:23>> Ne demekmiş? Amit
58:26>> sivil yönetici demekmiş.
58:28Sivil
58:30yönetici demektir. Bir dur burada
58:32bakalım. Amil.
58:35Allah Allah hocam. Amil. Amil. Amil.
58:38Aklıma bir şey geliyor mu? Evet. Geldi.
58:39Gelen şey doğru. Sizin zamanınızda,
58:42bizim zamanımızda izlediğimiz Hayat
58:43Bilgisi dizisi. Hatırlıyor musunuz mu?
58:46Amil Bey adında bir okul müdürü vardı.
58:49Sürekli bebelerden ne topluyordu? Para.
58:52Doğru mu? Bir fırsat yaratıp para
58:54topluyordu. Yanında da vardı şahşakçısı.
58:56Kimdi o şey? Menn
58:58>> Mennan. Mennan. He. Ondan sonra ilk
59:00tarih öğretmeni Türkiye'nin biliyorsunuz
59:02ki Mustafa Kemal Atatürk'ümüzün de
59:04manevi kızı kim?
59:06>> Afet İnan. Oradaki demek ki o isimler
59:08boş yere konulan isimler değil. Amil ne
59:10topluyor? Çocuklardan sürekli para
59:13topluyor. O zaman amil deyince akla ne
59:14gelecek? Diğer adıyla ılımga veya ımga
59:16diye geçer arkadaşlar. Amil neymiş? Ne
59:20toplayan görevli?
59:21>> Vergi toplayan,
59:22>> vergi toplayan
59:25görevli. Yuğruş ne demek? Karahanlarda
59:28vezire
59:28>> Karahanlarda vezire denir. Türkçe bir
59:31kelime zaten. Hace ne demek? Ha
59:34>> gaznelilerde
59:35Gaznelilerde vezire
59:39hacia da veriliyor. Ha hoca anlamında da
59:40kullanılır. Tamam. Melik dikkat. Melik
59:43hükümdarın oğlu değil mi?
59:45>> Evet.
59:46>> Hükümdarın oğlu. Değerli arkadaşlarım
59:47hükümdarın oğlu İslamiyet öncesinde de
59:49vardı. Biz bunlara Tigin adı veriyorduk.
59:51Diginleri belli bir yaşına
59:52geldiklerinden sonra bölgelere
59:53gönderiliyor. Gönderilen bölgelerde
59:55yanlarına yetişmesi amacıyla inanç, inal
59:57veya ataman gönderiliyordu. Dikkat bu
1:00:00atamanın Selçuklu'daki adı Atabey,
1:00:03Osman'daki adı Laladır. Atabey ilk Türk
1:00:06atabeyi vezir Nizamül Mülktür. Değerli
1:00:08arkadaşlar o zaman atabey neymiş?
1:00:11Hükümdarın
1:00:13oğlundan sorumlu, oğlunun yetişmesinden
1:00:17sorumlu olan devlet görevlisiymiş.
1:00:20Aynen öyle. Şu ne? A benim çok kullanı
1:00:23rahmetli anneannem.
1:00:25Bir olay olurdu mesela. Mesela
1:00:27anneanneme biri karşı çıkacak veya
1:00:29anneannem işte şey yapacak. Ne derler
1:00:30ona? Böyle bir bazı durumlarda böyle
1:00:33kızacak mesela oğluna yani dayıma.
1:00:35Dayıma kızacak falan ya da dayım ona
1:00:37kızıyor. İşte anne niye böyle yaptılar?
1:00:39Neş ne oldu diyor başıma diyor şahnemi
1:00:41kesildim.
1:00:43Şimdi bu lafı eee 14'lü yaşlarda, 15'li
1:00:47yaşlarda herhangi bir anlam senin için
1:00:49ifade etmiyor. Tamam. Ama yaş
1:00:52ilerledikçe bir de tarih öğretmeni
1:00:53olunca şey şahne kelimesinin hala
1:00:56yörükler arasında kullanıldığı yani
1:00:59şaheden kade başıma asker mi kesildin?
1:01:01başıma söz söyleyici bir yönetici mi
1:01:03kesildiğin anlamında kullanıyor.
1:01:04Rahmetli anneannemin yine rahmetli
1:01:06anneannemin veya rahmetli teyzemin de
1:01:08kullandığı bir kelimedir. Demek ki
1:01:10aslında öz Türkçesel bazı kelimeler veya
1:01:13öztürkçe demeyeyim de yıllarca halkın
1:01:15arasında yerleşmiş kelimeler hala
1:01:17kullanımı devam etmekte. Bunlardan bir
1:01:19tanesinin adı ney? Şe. Neymiş şune?
1:01:22>> Askeri vali. Askeri vali muhtesip
1:01:26değerli arkadaşlar iki anlam taşır.
1:01:28Belediye başkanına da muhtesip denir.
1:01:30Peki belediye başkanları günümüze
1:01:32çarşıyı pazarı denetlemezler mi?
1:01:34Denetler değil mi? O zaman çarşı ve
1:01:37pazarı denetleyen kişilerdi. Günümüzde
1:01:40biz bunlara ne isim veriyoruz? Zabıta
1:01:43adı veriyoruz. Doğru mu? O zaman bizler
1:01:45de aslında bunları farkındaysanız
1:01:47biliyoruz değerli arkadaşlar. E bazen
1:01:49bazı belediye başkanlarını
1:01:50görüyorsunuzdur. Kameraları alırlar.
1:01:53Şöyle değil mi marketlere giderler
1:01:54pazarlara. Ondan sonra bir denetleme
1:01:57yaparlar ki aban aman aman denetleme
1:02:00denetlemekten çıkar yani. Evet. Bazı
1:02:02pazarcılarımız
1:02:06maalesef ki insanları kandırıyor. Bu
1:02:07hepimizin başına geliyor. Doğru mu?
1:02:09Gelmeyen var mı? Var mı kardeşim? Ülkede
1:02:11domates alıyorsun çürüğünü veriyor.
1:02:13Salatalık alıyorsun çürü. Sanki sen para
1:02:15veriyorsun da diğeri sanki başka bir şey
1:02:16ver ben para vermiyormuşum. Ya kardeşim
1:02:18ahlak sorunu var bu ülkede. İş ahlakı
1:02:21sorunu daha fazla. Bu arada iş ahlakı ne
1:02:23demek? İş ahlakı mı demek abi diyor
1:02:27karpuzu kan kırmızı çıkmasın getir.
1:02:31Sonra getiriyor. Yok zaten adam yok.
1:02:32Adam gitmiş yani. Yani la oğlum ne gerek
1:02:35vallah üç günlük dünyada birbirinizi
1:02:37kandırmanın ne gereği var? İş ahlakı ya.
1:02:39İş memur olacaksınız sen. Memur memur.
1:02:42Bir sene sonra memur olacaksınız. E ne
1:02:44yapacaksınız? Bir sene sonra memur
1:02:45olacak. E sen de aynı davranışları
1:02:46işinde gösterirsen ne olur?
1:02:48Bana ne ya? Dersimi anlatır çıkarım.
1:02:50Bana ne ya? Gecikirse geciksin. Milletin
1:02:52şimdi ben mi çözeceğim? Devlet derin bir
1:02:55deniz. Aman böyle yapsam ne olur? Aman
1:02:58dur şuradan bir telefon açayım. Sürekli
1:03:00orada kaytarayım.
1:03:03E ne olacak? Verit düzelir mi? Dünyadaki
1:03:06gelişmiş tüm ülkelere bakarsanız iş
1:03:09ahlakının olduğunu görürsünüz. Ne demek?
1:03:11Hadi çalıştır bakayım adamı. Kong
1:03:13sesinden sonra 5i bir geçeden sonra
1:03:14çalıştır. Çalıştırabilir misin
1:03:15Almanya'da? Fransa'da, Japonya'da,
1:03:18şeyde, eee, Hong Kong'da çalışabilir
1:03:21misin? İş ahlakı en yüksek. Ama bu
1:03:22adamlar sabahta işine en düzgün gelen
1:03:24adamlar. Erken gidiyorlar, erken
1:03:27kalkıyorlar, erken işleri bitiyor ve
1:03:29hayatlarında belirli bir zaman kalıyor.
1:03:30Biz de öyle değil ki kardeşim. Akşam eve
1:03:32gidip Çile. Ya vallahi Çile. Ankara'da
1:03:35İstanbul'u söylemiyorum artık yani. E
1:03:37sen nasıl olacaksın? Millet
1:03:38metrobüslerde ders çalışıyor çocuklar.
1:03:40Sanki görmüyoruz İstanbul'da. Bu ülkede
1:03:43en çok sınava hazırlanmakta zorlanılan
1:03:45yer İstanbul kardeşim. Bir dershaneye
1:03:48gidiyorsun gitmek ayrı bir dert. Gelmek
1:03:50ayrı bir dert. Bir de uzaksa ulan bir
1:03:52kütüphaneye gidiyorum diyor. Gitmek ayrı
1:03:53dert gelmek ayrı dert.
1:03:56Zor zor zor görüyorum. Her sene orada
1:04:00konferans veriyorum. Her sene insanlar
1:04:02geç kalıyor konferansa. Benim
1:04:04İstanbul'da konferans kaçta başlatıyor?
1:04:0510.
1:04:07Antep'te kaçta başlatıyor? 8,5.
1:04:10Fark nereden kaynaklanıyor?
1:04:13trafikte ne maalesef böyle
1:04:17iş ahlakı olmayan milletler maalesef ki
1:04:20halbuki iş ahlakı olsa her sene her
1:04:23hafta sana domates salatalı gerçekten
1:04:25iyi verse o zaman ailelerimiz ne
1:04:26yapıyor? Her hafta aynısına gitmiyorum
1:04:28aynı pazarcıya gitmiyorum. Oğlum benim
1:04:30annemin maydanozcusu 20 yıldır aynı
1:04:32maydanozçuyu ya
1:04:34aynı maydanoz sizde de vardır. Sizin
1:04:36ailelerinizde de var. Akraba olduk
1:04:38herifle ya.
1:04:40İş
1:04:42ahlak memur olacaksınız. Önce iş ahlak.
1:04:45Bak aslında bunların hepsi iş ahlakıyla
1:04:48alakalı. İşini doğru yapılabilme ve onu
1:04:50denetlemeyle alakalı. Anlaştık mı? İşte
1:04:53buradaki anlattıklarımız hepsi
1:04:54muhtesiple aynı mantık var. Belediye
1:04:57başkanları çarşıyıp pazarı denetlerken
1:04:59şov yapmasına gerek yok. Onun kameralar
1:05:01olmasına da gerek yok. Eğer bir şey
1:05:04yapacaksa, tartıda eksikliği ve hile
1:05:05varsa çürük çarık varsa bunu kameranın
1:05:07önünde yapmasına gerek yok. Yapar.
1:05:10gönderir. O da kendisi de tedbir kıyafet
1:05:11gezer. Osmanlı padişahları tedbirli
1:05:14kıyafet geziyor. Mustafa Kemal Atatürk 4
1:05:16be kere pazar denetiminde kendisi tedbir
1:05:18kıyafet girmiştir. Tanımıştır
1:05:21o iş öyle. Kameraya şov oradaki
1:05:23insanları rencide et. Yapmayan da yapan
1:05:25da ayırt etme. Getir bakalım bu kaç
1:05:28liradan geldi? Bu nereden geldi?
1:05:29Görüyoruz işte rezillik. Oradaki gariban
1:05:32işçilere oradaki şeye halk da gaza
1:05:35geliyor. Belediye başkanları gazda.
1:05:36Başkanım bu diyor bana bu verdi.
1:05:37Domatesi bu verdi. La oğlum gerek yok
1:05:40şov yapmaya. İşinizi yapın işinizi ya.
1:05:42Bu milletten para alıyorsun. Bu milletin
1:05:44vergileriyle geçim sağlıyorsun. Olmaz
1:05:46kardeşim. O yüzden muhtesiplik önemli
1:05:49bir görevdir. Osmanlı Devleti'nin
1:05:51dizilerine dikkat edin. Muhtesip
1:05:52görevinde bulunan herkes tedbirli
1:05:54kıyafet giyer. Tartar, tarttırır ama
1:05:57bunu düzgünce yapar. Çünkü o insanı
1:05:59rencide etmek de var bu işin içinde.
1:06:02Önce işi alaka. Doğru mu? Doğru hocam.
1:06:04>> Hadi bakalım.
1:06:06Şöyle
1:06:08hukuka geldik. Bizim çok sevdiğimiz bir
1:06:10alan. Doğru mu? Niye? Eskiden hukuk yok
1:06:13muydu? İslam öncesinde vardı. E nasıldı
1:06:15hukuk kuralları? Hatırla bakalım.
1:06:17Eskiden hukuk kurallarında yazısız hukuk
1:06:18kuralları olan töreler vardı. Yas
1:06:20sözleşme olan tüz vardı. Töreler yazısı
1:06:22hukuk kuralları olduğundan dolayı zaten
1:06:25doğru mu? Zamanla yazıyı geçirildi. E
1:06:27biz buna örfi hukuk diyoruz. Örfi
1:06:29hukukun yanına ne eklendi? Merve.
1:06:31Müslüman olduğunu ne eklendi? Şeriat.
1:06:33Şeriat yani şeri hukuk eklendi ve iki
1:06:36kısma ayrıldı. Hukuk. Önce hukukun bir
1:06:38geleneklerinden bahsedelim. Göktürk,
1:06:41Uygur, Akun gelenekleri oluştu. Tamam
1:06:43efendim kabilecilik anlayışları var.
1:06:45Oğuzların yıllardan beri sürdürdükleri
1:06:47anlayışlar. Tabii anlayışların hiçbiri
1:06:48İslam'a ters olmamak kaydıyla bunu da
1:06:50söyleyeyim. Ve üçüncüsü mesela değerli
1:06:52arkadaşlarım tabii ki İslam'ın getirdiği
1:06:54esaslar. Bunlar hukuk sistemini
1:06:55oluşturan etmenler olmuş ve hukuk iki
1:06:57kısma ayrılmış. Şeri hukuk ve örfi
1:07:00hukuk. Örfi hukuk ne demek?
1:07:02örfi hukuk. Şimdi dikkatli
1:07:05işte bazı mali işlerde, bazı yönetim
1:07:08işlerinde, bazı halkın toplumsal
1:07:09ilişkilerinde örfi hukuk kuralı
1:07:12geçerlidir. Ya sadece o bölgeye özeldir
1:07:15mesela ve devlet ona karışmaz. Mesela
1:07:18bölge bir karar almıştır. Komşundan kız
1:07:20alınmaz. Evet. Öyle kararlar var. Yok.
1:07:23Komşudur. İki üç mesafe çadırdan üç
1:07:26mesafe dediğim yaklaşık 30 adım işte 30
1:07:28mesafeli adımdan oradaki çadırın kızı
1:07:31alınmaz. Komşu hakkı sayılır. Şimdi
1:07:33İslam'a göre komşunun kızıyla evlenmiyor
1:07:35mu? Evleniliyor mu? Var mı bir şey?
1:07:37Murat sen daha iyi bilirsin komşu
1:07:38kızlarını. Var mı kardeşim? Yok. Evet.
1:07:41Var mı sıkıntımız şu an İslam'a göre?
1:07:43Yok. Ama bazı gelenekler var. Mesela onu
1:07:45çok yakın sayıyor. Mesela evlenmiyor.
1:07:48Evlenmiyor. Alevilikte de var.
1:07:50Müsahiplik var. kardeş kabul ediyor,
1:07:51evlenmiyor mesela. Bunlar yok mu? Var. E
1:07:55o zaman aynı mantık burada gelenekler
1:07:57var. E şimdi ben de burada diyorum ki
1:07:59size şeri hukuk ve örf hukuk
1:08:01birbirlerinden ayrılmış. Şeri hukuk ne
1:08:02olacak? Kur'an, sünnet, icma, kıyas.
1:08:06Bunların daha evvelden mesela çok önemli
1:08:08alimlerin, kadıların, kaz askerlerin
1:08:10vermiş olduğu kararlar bir sonraki
1:08:12aşamada da geçerli olmuş. İcmalar,
1:08:14kıyaslar o yüzden yapılıyor ve alanlar
1:08:16ne ağırlıklı? Evlenme. Şeri mi bakar
1:08:19örfi mi? Sana sorayım. Kim bakar
1:08:22evlenmeye?
1:08:24>> Eğer bölgede olmuş bir karar varsa
1:08:26>> yok. Şeri bakar. Şeri boşanma.
1:08:29>> Şeri bakar.
1:08:30>> Şeri bakar. Miras.
1:08:33>> Ha sen şunu istiyorsun. Bana şura uyarsa
1:08:35örfiye gideyim. Şura uymazsa şeriye
1:08:37gideyim. Öyle bir şey yok. Yani burada
1:08:40zaten örfi şeriye şey gelemez. Eee çok
1:08:43ters gelemez. Eğer çok ters gelirse
1:08:44zaten kabul edilmez. içerik hukuk
1:08:46geçerli sayılır. Ama sen de biliyorsun
1:08:48evlenme, boşanma, miras özellikle burada
1:08:51özellikle miras çok kıymetli. Çünkü sen
1:08:53İslam öncesinde miras diye bir kavramın
1:08:54yok ama Müslüman olduktan sonra miras
1:08:56kavramın var. Doğru mu? Ona iki pay,
1:08:58buna bir pay, oradan ona iki pay, oradan
1:09:00ona bir pay. Orada miras işleri
1:09:01sıkıntılı. Bir de yeni Müslüman
1:09:02olmuşsun. Onun oturturulması lazım. O
1:09:04yüzden değerli arkadaşlar, şeri hukuk ve
1:09:06örfi hukukun ayrıldığı yerler bunlardır.
1:09:10Evet. Bir yazalım bakalım. Şeri hukuk
1:09:11diyelim. Merve şu önce hukukun
1:09:14kaynaklarını bir yazalım. Hadi
1:09:15başlayalım.
1:09:16>> İlk Türk İslam hukukunun oluşması
1:09:18>> ilk Türk İslam hukukunun doğru mu?
1:09:22>> Evet.
1:09:23>> Oluşmasında
1:09:25dur
1:09:26üç tane şey var. Bir İslam'ın getirdiği
1:09:30esaslar.
1:09:32Her ve sırayla yazıyoruz değil mi?
1:09:34>> Evet hocam.
1:09:34>> He.
1:09:36İki.
1:09:37Oğuzların kabile gelenekleri.
1:09:38>> Oğuzların kabile
1:09:41gelenekleri. Evet.
1:09:43>> Göktürk, Uygur.
1:09:45>> Göktürk, Uygur.
1:09:48>> Sasani ve Akun gelenekleri.
1:09:50>> Sasani ve Akun gelenekleri. Doğru mu?
1:09:54>> Akun gelenekleri ilk Türk İslam devleti
1:09:57hukukunun oluşması etkili olmuş. Peki
1:09:59örf hukukun kaynaklarını söyle bana.
1:10:00>> H gelenekleri.
1:10:02>> Hun gelenekleri. Evet.
1:10:03>> Göktürk ve Uygur Kanunları. Göktürk ve
1:10:06Uygur kanunları. Evet.
1:10:07>> Oğuz gelenekleri.
1:10:08>> Oğuz. Çünkü büyük Selç devletini kuran
1:10:10Oğuzlar. Kınık boyu biliyorsunuz. Devam.
1:10:13>> Alanı.
1:10:14>> Yönetim.
1:10:15>> Evet.
1:10:16>> Maliye,
1:10:17>> evet
1:10:17>> askerlik.
1:10:19>> Askerlik alanlarında genellikle kim
1:10:21bakıyormuş? Örfi, hukukun kaynakları.
1:10:23Şeri, hukukun kaynakları. Kur'an. Doğru
1:10:25mu?
1:10:25>> Evet.
1:10:26>> Sünnet var mı?
1:10:27>> Var.
1:10:28>> Evet.
1:10:28>> İcma.
1:10:29>> Ne?
1:10:29>> İcma.
1:10:30>> İcma ve kıyas olması lazım.
1:10:32>> Alanları ne? Şeri, hukuk neye bakıyor?
1:10:34Evlenme.
1:10:35>> Evlenme.
1:10:36>> Boşanma.
1:10:37>> Boşanma. Mesela Mihir davaları çok
1:10:39oluyor. Mihir. Mih bilir misin?
1:10:42>> Bilirsin tabii. Çünkü sen alıyorsun.
1:10:45Mihkmez.
1:10:47Biliyor musun?
1:10:48>> Erkekler imam nikahı. O ne ya? İlk defa
1:10:51duyuyoruz. Halbuki 50 kere duymuştur.
1:10:53Mihir erkeklerin bilmeyip kadınların
1:10:55hepimizin bildiği ve öyle imamların
1:10:58ayarlanıp erkekler tarafından o gün hiç
1:11:01o soruyu sorma. Aman imam birce.
1:11:03Arkadaşlar son zamanlarda sosyal
1:11:05medyalarda mihiri görüyorsunuzdur.
1:11:07Birçok mihirle alakalı işte kız da kadın
1:11:09da bilmiyor mesela eşin durumunun da
1:11:11farkında değil. 100 gram altın diyor
1:11:13mesela. 100 gram işte birine ev diyor ya
1:11:16da işte atıyor. Ama şakası yok o işin.
1:11:19Mihir hiç şakası olmayan bir kul hakkı.
1:11:23Öyle erkekler mihir verirken uçup
1:11:25kaçmayın. Onu ölümüne kadar o kadına
1:11:28vermek zorundasınız. Öyle şakası da yok
1:11:30o işin. Kadınlarımızda abartmadığı
1:11:32sürece, abartmadığı sürece lütfen altını
1:11:34çiziyorum. Bu abartı neyle alakalıdır?
1:11:37Karşındakinin durumuyla alakalıdır.
1:11:38Doğru mu Merve?
1:11:40>> Karşındaki multimilyonerdir. Ev
1:11:42istersin, araba istersin. Adam asgari
1:11:44ücretle çalışıyor veya devlet memuru.
1:11:46Sen bu adamdan ne isteyebilirsin? 10
1:11:48gram istersin, bilecik istersin, bilmem
1:11:49ne. Şimdi mihirle alakalı çok şey
1:11:52görüyorum. Şimdi bir de mihire şey
1:11:54çıkmış arkadaşlar. Şunu yapmayın.
1:11:55Kadınlarımız bak uyarıyorum. Aranızda
1:11:57evlenecekler var. Elinize muhafazakar,
1:11:59mutasip ailelerin kızları var. Lütfen
1:12:02umre bir mihir değildir kardeşim ya. Ya
1:12:05bunu kim çıkarttı ya? Umre ne ya? Umre
1:12:08zaten senin her zaman gidebileceğin bir
1:12:09şey. Umre mihir sayılmaz yani.
1:12:12Soruyorum. E ben diyor mihir olarak
1:12:14kocamdan umre istedim. Kocan da canına
1:12:17minnet zaten. Kocan da canına minnet. Ya
1:12:20o değil ki. Sen boşandıktan sonra
1:12:22belirli bir miktar senin geçindirebilme
1:12:26durumudur. Mihir
1:12:28bak geçindirebilme durumunu. E umreye
1:12:30gittin gelir. Neyle geçineceksin? Dünya
1:12:32hali çalışmıyorsun da. Kadınlarımız
1:12:36bu mir olayı başınıza gelecek.
1:12:39Karşı tarafı da düşünün, eşinizi de
1:12:41düşünün. Ona göre bir karar verin. Ama
1:12:43verdiğiniz kararlar lütfen maddiyatla
1:12:46alakalı ol. L bir erkek alimle ben
1:12:47söylüyorum ya.
1:12:51Kız imamın karşısında ezilip bükülüyor.
1:12:53Ya ne ezilip bükülüyorsun ya? Diyeceksin
1:12:55ben 10 gram, 100 gram, 50 gram neyse
1:12:58işte altın istiyorum. Bitti. O senin
1:13:00kocanın yapmak olduğu bir vazife. Ben
1:13:02bunu tabii ki bir müslümana göre
1:13:03anlatıyorum. Ha aramızda Müslüman
1:13:05olmayan arkadaşlarımız da var.
1:13:08Ama camiye imam nikahı kıyıldığı zaman
1:13:10en çok Selçuklu'daki dava konusu ne
1:13:13olmuş? Hep mihir çünkü boşanmış. E ve
1:13:16miri vermiyor. E miri ne? Kul hakkı söz
1:13:19vermişsin. Kadına ben vereceğim
1:13:21demişsin. Vermemişsin.
1:13:26E sonra kadınlar diyor ki boşandıktan
1:13:28sonra günümüzde Türkiye'de 50.000 tane
1:13:30insanla karşılaşıyor. Anlatılıyor. E
1:13:31hocam beni kandırmış. Niye kandırmış
1:13:33kızım? E hocam bana işte 5 gram demişim
1:13:36ben şeyde 5 gram dedi. 5 gram nerede?
1:13:3920.000 L yapıyoruz diyelim. E 5 gram. E
1:13:41kızım niye 50 gram demi? E bana ailem
1:13:43dedi ki çok şey isteme. Öbür taraf dedi
1:13:45ki bizim bir şeyimiz yok. Sakın bir şey
1:13:46istem. Bazı imamları ayarlıyor bizim
1:13:47erkekler. Ulan bu erkekler dedin gibi.
1:13:49İmam hep arkadaşı şeyde camide. Aman
1:13:51diyor sahım sorma diyor. Arkadaşlar
1:13:56nasıl başlarsa öyle gider. Yapmayın
1:13:58hakkı kadının hakkını kadına verin.
1:14:03Olamaz dünya hali veremeyebilirsin.
1:14:06Olamaz dünya hali işte işlerin iyi
1:14:08gitmez. Tüccarsındır batarsın da
1:14:10çıkarsın. Her şey insanın başına geliyor
1:14:12ama lütfen bu konuda işinizle anlaşın ve
1:14:15bunu lütfen ödeyin. Sonuçta siz bir
1:14:17düğünden sonra az çok el çok bir para
1:14:18geçiyor elinize. Eğer borçlarınız ö
1:14:20kadına verin hemen. Bakın vermeden
1:14:22giderseniz hakla gidiyorsunuz. Bu mihir
1:14:24davaları o kadar çok fazlaydı ki hani
1:14:26şuraya boşanma yazıyor ya örfde eski
1:14:29Uygur Oğuz Uygur kanunlarına göre mihir
1:14:31mi var?
1:14:32>> Yook. Aman işte bura çözüyor iş. Miras
1:14:38anam anam anam kadını yokluktadı. Erkek
1:14:40erkeği varlıkta kardeşi de mirasta
1:14:42tanırsın. Doğru mu? Bak bakayım. Hep
1:14:45amca yiyen iki amca kalkıyor. Babanla
1:14:47amcam anneninkile dayın.
1:14:491 metrekare toprak için birbirlerini
1:14:51öldürüyorlar. Şu üç gün dünya için a
1:14:53ikiniz de toprak oldunuz işte.
1:14:56Toprak oldunuz. Öldürdünüz birbirinizi.
1:14:59Bak o kadar toprağa kavuşmak
1:15:00istiyordunuz. Ah Allah da size
1:15:01kavuşturdu ya arkadaş ya. O kadar
1:15:04şeylerle karşılaşıyor. Bakın değerli
1:15:06arşlar, bazen bu ülkenin bazı konularda
1:15:11herhalde e büyükler tarafından öğütler
1:15:14ya da o köy büyükleri veya ilçe il
1:15:16büyükleri, kasaba büyükleri artık
1:15:17kalmamış. Laf söz geçmediği için
1:15:20insanlar bazı yerlerde bazı
1:15:21davranışların ne yapacaklarını
1:15:22bilmiyorlar.
1:15:24Benim hayatımda 5 dakikaya çözdüğüm tüm
1:15:28meseleler bir insanın ömür boyu
1:15:30hayatındaki sorun olmuş.
1:15:32Merve 5 dakikada senin çözeceğin
1:15:35sorunlar bir insanın ömür boyu meselesi
1:15:38oluyor biliyor musun la? Bir insan
1:15:38onunla yaşar mı? Hep aynı şeyi konuşur
1:15:41mu? Köye gidiyor mu hep aynı şey. O
1:15:44oradan su getirmemiş. O suyu vermemiş.
1:15:46Öbür tarafta mirastan şuradan zeytinlik
1:15:47kalmış. Bizim Silvke'de çok oluyor bu
1:15:49maalesef. Bir de devlet karar aldı. En
1:15:51güzelini yaptı. Bravo. Tarım arazilerine
1:15:54sattırmıyor. Oh mis gibi. Herkes hakkına
1:15:56razı. İşte tarım arazi satılıyor. Tarım
1:15:58arazi satmak ne demek biliyor musun? Sen
1:16:00sattın bir dönüm. Sana bir dönüm düştü.
1:16:01Murat'a bir dönümüş bana bir dönüm. Ne
1:16:03yapacağım ben? Bir dönümü ekmiyorum. Sen
1:16:05ekiyor mus? Ekmiyorsun. Sen ekiyor mus?
1:16:07Ekmiyorsun. Ya üç dönüm olursa ekersin
1:16:09bir şey.
1:16:12O yüzden şu miras kavgaları Allah
1:16:14sizlere de yaşatmasın ama maalesef ki
1:16:16arkadaşlar çok sıkıntılı durum. Hakka
1:16:18riayet eden de kalmadı. Millet ta
1:16:20gençliğini de millet birbirinin
1:16:21üstlerine geçirveriyor. Yaşlarımızla çok
1:16:24yaşlanınca bu işlerle çözmüyor. Ölünce
1:16:26birbirine karışıyor. Ya arkadaş ya
1:16:28anneanneler, babaanneler, teyzeler ya şu
1:16:31işi yaşlanma yaşlanınca anlayın ki ya
1:16:33benim iki ayağım bir ayağ çukur da
1:16:35kardeşim ben miras olayı şimdiden
1:16:37halledeyim deyin ya. Sağlığınızda
1:16:39halledin bazı şeyleri. Bak ölünce çok
1:16:40büyük sorun oluyor. Öldükten sonra senin
1:16:43oğulların kızların birbirine giriyor.
1:16:44Miras sanki yaşamıyor muyuz ya
1:16:46günümüzde? 50.000 tane şey yaşıyoruz.
1:16:4850.000 bin tane haber duyuyoruz. Yazık
1:16:49günah değil mi? Amca yeğeni, yeğen
1:16:51amcayı öldürüyor ya. Birbirlerinin
1:16:53ellerini öpecek insanlar birbirlerine
1:16:54silah doğrultuyor bu ülkede.
1:16:57Yazık değil mi? Bu kadar mı can ucuz?
1:17:01Bir evlat kolay mı yetiştiriliyor bu
1:17:03ülkede? O yüzden şu miras olayı
1:17:06Türkiye'de kanayan yaradır. Tarım
1:17:09arazilerinde devlet bir takım önlemler
1:17:11aslında da bunu özellikle geliştirici ve
1:17:13bilgilendirici yayınlar yapılmalı.
1:17:16köylüye, kasabaya, ağlık sisteminden
1:17:20sonraki gelişen miras kavgaları daha
1:17:21yoğun. Tamam. O yüzden dikkat. Başka
1:17:24hangi konu?
1:17:25>> Maliye.
1:17:28>> Maliye konularında da gene bakın burada
1:17:30da var ama buradaki küçük şeyler işte
1:17:33yukarıdaki borç aldı da vermedi de
1:17:34bilmem ne. Ama buradaki direkt iflas,
1:17:37başka şeyler, mal kaçırma. Evet bunlar
1:17:39var. Gelelim notlarımıza. Şimdi örfü
1:17:42hukukun bir temsilcisi var. Bu
1:17:44temsilcisi hükümdar tarafından atanıyor.
1:17:46Her ikisi de. Bakalım o temsillerin
1:17:48adlarını da bir yazalım. Evet. Örfi
1:17:50hukukun temsilcisi Emiri Dad. Doğru mu?
1:17:55>> Evet.
1:17:56>> Dad adalet demektir arkadaşlar. Adaletin
1:17:59emri yani adaletin yöneticisi. Gel
1:18:00buraya. Şeri hukukta kim var? Kadiül
1:18:04kudat. Ne demek? Baş kadı. Doğru mu?
1:18:07Başkadı. Bu da aslında başkadı. Ama
1:18:09ikisi birbirinden farklı. Bir de askeri
1:18:11davalar var. Ülkemizde biliyorsun
1:18:13eskiden askeri Yargıtay, askeri davalar
1:18:14askeri e ben askere gittiğimde
1:18:18eee askerlik cezaları veriliyordu. Ne?
1:18:21Adam nöbette uymuş. Nöbette uyuyan adama
1:18:22ne yapılıyor? Şarjı kitleniyor. Yani
1:18:24hafta sonu dışarı çıkamıyor. Veya ne
1:18:25yapılıyor? Disko diye bir yere gönder.
1:18:27Disko deyince sen zanned o hocam böyle
1:18:29cezaya can kurma öyle bir şey değil
1:18:31disko. Tamam. Disiplin koğuşunu kısaltma
1:18:34adıdır disko. Anlaşıldı mı? He he. Öyle
1:18:37zannediyince o hocam diyor ne güzel ya.
1:18:40Öyle bir şey yok lan. Tek başına
1:18:41duruyorsun orada. Kaç gün 10 günse 10
1:18:42gün duruyor. Sonra seni mahkemeye
1:18:44çıkarıyor. Askeri mahkemeler her zaman
1:18:46farklıdır. Tamam. Askeri mahkemeler
1:18:49önemli. Şimdi bu mahkemelerdeki insanlar
1:18:51davalara bakan kadın da farklı zaten
1:18:54adı. Kadı leşker. Leşker. alan yani
1:18:59asker. Askerlerin kadısı. Bunun diğer
1:19:02adı kadı asker. Anlaştık mı? Veya kaz
1:19:05asker. Fark etmiyor. Anlaştık mı? Onları
1:19:07bir yazalım. Hadi. Askeri davalara ise
1:19:10aha kırmızıyla yazıyorum. Demek ki
1:19:11burada ne var?
1:19:12>> Soru olabilir. Askeri davalara ise kim
1:19:16bakıyormuş?
1:19:17>> Kaz asker veya kadıer.
1:19:19>> Kaz asker. Virgül kadı asker. Doğru mu?
1:19:25Veya kim bakıyordu?
1:19:28Kadı
1:19:29leşer
1:19:32bakmıştır.
1:19:35Oldu mu?
1:19:36>> Kadir Eşkar çok kıymetli. Buraya dikkat.
1:19:39Allah da nasip etti. Kırmızı yazdık.
1:19:41Bakalım gelirse hep beraber ne yaparız
1:19:43arkadaşlar? Bir şükür namazı kılarız.
1:19:45Demek ki burada bir işaret gönderdi yüce
1:19:47Rabbim diye. Evet burası tamamsa var mı
1:19:50başka ekleyeceğimiz herhangi bir şey?
1:19:51Merve. O zaman nereye geçiyoruz? Toprak
1:19:53yönetimine.
1:19:55Evet. Nereden devam ediyoruz şimdi?
1:19:57Merve toprak yönetiminden mi? Peki
1:19:59toprak yönetimi ilk Müslüman Türk
1:20:01devletlerinde İslamiyet öncesi gibi
1:20:03düşünmeyin. Şimdi İslamiyet öncesi
1:20:04devletin malıydı ya. Tabii burada yine
1:20:06devlete ait topraklar var. Hayır yapılan
1:20:08topraklar var. Bir de insanlara ait
1:20:10Müslüman ve gayrimüslimlere ayrılan mülk
1:20:12topraklar var. Yani kısımsal olarak
1:20:14şöyle baktığımızda şöyle mi gitsem daha
1:20:17iyi? Şöyle gideyim. Bak buraya. toprak
1:20:20yönetimi,
1:20:22miri devlete ait has toprakta toprak
1:20:25vakıf toprak mülk toprak ışı aracı önce
1:20:28şuradan başlayalım bu biraz daha hani
1:20:30basit olan tarafı bir soru geldi bu da
1:20:32çok yakın zamanda geldi arkadaşlarım
1:20:35öşri topraklar müslümana aittir.
1:20:37Müslüman bundan üründen bir vergi verir
1:20:40zaten. Onun adı ney? Öşür. Haraci haraç
1:20:43diye bir vergi var. Bu da
1:20:44gayrimüslimlerden alınıyor. Peki mülkse
1:20:47alınır, satılır, miras bırakılır. Doğru
1:20:50mu? Devredilir. Ama bu miri topraklar
1:20:53öyle basit değildir. Onu anlatayım
1:20:56şimdi. Örnek has ile başlayanlar neydi?
1:20:58Merve
1:20:59>> Murat. Has.
1:21:01>> Has ne demekti?
1:21:02>> En iyi.
1:21:03>> En iyi. O zaman has toprakta en iyi.
1:21:04Peki en iyi topraktan en iyi gelir elde
1:21:06edilmez mi? Peki en iyi gelir elde
1:21:09ediliyorsa bu gelir kime verilir?
1:21:11>> Sultana.
1:21:11>> Sultana' verilir. Bitti. Bu kadar. Yani
1:21:13has mantığı bu. Vakıf. Şimdi vakıf
1:21:15topraklar biliyorsunuz arkadaşlarım
1:21:17aslında ilk vakıf örneklerine ta
1:21:18Uygurlarda rastlanıyor. Uygurlardan bu
1:21:20tarafa doğru ama burada genişliyor.
1:21:22Şimdi arkadaşlar insanoğlu
1:21:26eee bir kalıcı eser bırakmak istiyor
1:21:28dünyada. Niye? Ertesi zamanlarda işte
1:21:32ileriki nesiller hani bir suyunu içtiği
1:21:34zaman, bir hastanesine tedavi olduğu
1:21:36zaman veya yapmış olduğu bir buluştan
1:21:38dolayı ne yapıyor?
1:21:39Hemen ona hayır duası ediyor. Abi evde
1:21:41elektrik gidiyor. Doğru mu? Evde
1:21:44elektrikler gidiyor. Sizin başınıza da
1:21:45gelmiştir ailelerde. Elektrik gidiyor
1:21:47işte 3 saat 4 saat kardeşim. Şimdi her
1:21:49şey elektrikle çalışıyor. Elektrik bir
1:21:51geliyor bizim bütün ebeveynler Allah edi
1:21:54sondan razı olsun. Doğru mu? Yani biz
1:21:58burada yabancı bir gayrimüslim bir
1:22:00vatandaşa bile dua ediyoruz. Yani fark
1:22:01ettiyseniz bizim inanışımız da öyle.
1:22:04Çünkü o insanlığa ve buluşan faydalı
1:22:06olmuş. Hani işte Allah Edirison'dan razı
1:22:08olsun işte Dayın klimayı bulmuşlar.
1:22:10Adanalılar işte lokma doğuyorlar. Bilmem
1:22:12adam kaç yıl önce yaşamış. Bizde bir
1:22:14hayır olayı var. Bu hayır olayı nasıl
1:22:16olur? Senin bir toprağın vardır. Burayı
1:22:19dikkatli dinleyin. Veya senin bir hanın
1:22:22vardır. Han biliyorsun şehir işlerindeki
1:22:25o kervan sarayların biliyorsunuz yol
1:22:27üzerindedir. Ama şehir işlerinde bunlara
1:22:29ne isim verilir? Han. Adam Hanın sahibi.
1:22:32E Han kiraya vermiş. Kiracıları var.
1:22:35Ölmeden önce burayı vakfa, herhangi bir
1:22:39vakfa örnek ne vakfı var? İşte benim
1:22:41hocam öğrencileri yetiştirme vakfına
1:22:44bağışlıyor. Bakın burada toprak var, han
1:22:48var. Burada kiracılar var. Atıyorum
1:22:50toplamda kiradardan 1 milyon lira para
1:22:52toplanıyor. Bu toplanan para bu vakfa
1:22:56veriliyor. Ne demek bu? Ölmeden önce bir
1:22:59kişinin kendisi için değerli arkadaşlar
1:23:02akar elde ettiği yeri kendisinden sonra
1:23:05bir yere bağışlamasına biz vakıf
1:23:07diyoruz. Yani özel mülkiyetten çıkarma
1:23:09durumudur. O yüzden Türkiye'de vakıf
1:23:10sistemi hala çok yoğun işliyor mu?
1:23:12Birçok vakıf var. Öğrencilere burs
1:23:14veriyor. Farklı işte gazi, şehit
1:23:15eşlerine, eee, şehit ailelerine
1:23:18bakıyorsun işte engelli bireylere.
1:23:21Birçok aile hala arkadaşlar vakıf
1:23:23sistemi olmasa Türkiye çöker. Şakası yok
1:23:25o işin. Vakf sistemleri iyi ki var ki
1:23:26Türkiye'de ha bunun denetlenmesi ayrı
1:23:29bir konu. Vakfın öğrenciyi hangi
1:23:32şartlarda ve ne şekillerde burs verdiği
1:23:34de çok önemli. Tabii bunlar da var. Biz
1:23:37e üniversite okuyan öğrenci arkadaşlar
1:23:39benim ne demek istediğimi anlıyorlar.
1:23:40Üniversiteyi kazandıktan itibaren her
1:23:42tarafa burs arayışı içine gidiyorlar. Ki
1:23:44zamanında bizde de öyleydi. Eskiden
1:23:45başbakanlık bursu ve KYK bursu almıştık.
1:23:49Siz de aldınız mı bilmiyorum. Merve
1:23:50aldın mı sen?
1:23:50>> KYK kredi aldım.
1:23:51>> Kredi aldın. Murat sen aldın mı? KYK
1:23:53Bursam
1:23:54>> almadın. Niye
1:23:56>> baba? Zengin tabii. Alır mı? Biz aldık
1:24:00lan. Tane burs alıyordum. Gene
1:24:02yetmiyordu yani. O zamanlar öyleydi.
1:24:04Şimdi buradaki temel mantığı anladık mı?
1:24:06Vakıf toprağındaki peki bir adam ölmeden
1:24:09önce dedi ki kardeşim ölmek üzereyim ya
1:24:11da hastayım belli gideceğim öbür tarafa.
1:24:14Ben dediğim gibi şu hanı alayım. Şunun
1:24:16gelirini bu benim hocam öğrenci yaşatma
1:24:19dereneğine bağışlayım.
1:24:22Verdi bir kağıd imzalıyor. Öyle kolay
1:24:24değil. Senet yani vakfiye. Bu senedi
1:24:27imzaladıktan sonra vakfa veriliyor.
1:24:29Vakıf bundan sonra bütün kiraları oradan
1:24:31alıyor. Peki adam sonradan dedi ki ya
1:24:33arkadaş ya ben beş parasız kaldım. Her
1:24:35şeyi de verdim ama ben de ölmedim. Ulan
1:24:38ne yapacağım ben dedi. Geri dönüşü var
1:24:40mı? Yok. O yüzden vakıf toprakları
1:24:42genellikle insanların vasiyet üzerine
1:24:44verilir. Yani vasiyetini önceden yazar
1:24:46bir yere koyarlar. Ondan sonra da
1:24:48verirler. Günümüzde de aslında çok fazla
1:24:49var. Görüyorsunuzdur. Ölen kişiler
1:24:51mesela miraslarını vakva veriyor veya
1:24:54derneklere bağışlıyor veya işte
1:24:56lösevdir, şudur, budur. Birçok dernek
1:24:58var. Ancak arkadaşlar tabii ki bu da bir
1:25:01sonraki nesli mirastan pay alamama
1:25:03durumunu ortaya çıkarınca tekrar bir
1:25:04düzenlemeye gidildi. Yani eskiden Türk
1:25:06filmlerini hatırlayın. İşte adam yatakta
1:25:09yatıyor. Bütün oğullarına çağırıyor.
1:25:11Sana şunu verdim, sana bunu verdim, sana
1:25:13şunu. Öyle bir şey yok. Adam öldükten
1:25:15sonra büyük bir miras kavgasına
1:25:17başlıyor. Neden? Her yerin bir değeri
1:25:19aynı değil. Sincan'da bırakılan evle
1:25:22Çankaya'da bırakılan ev maddi anlamda
1:25:25değeri aynı değil kardeşim. Doğru mu?
1:25:27İlçelerle iller arasındaki il merkezi
1:25:30arasında bırakılan tarla aynı değil. O
1:25:32yüzden insanlar miras kavgalarına çok
1:25:35şey yapıyor. Ama vakfın şakası yok.
1:25:37verdin ya bitti. Hayırlı uğurlu olsun.
1:25:39Özel mülkiyetten çıkarttın orayı. Peki
1:25:41bu vakıf sistemleri ne işe yarar? Vakıf
1:25:43sistemlerinde öğrencilerin özellikle
1:25:46işte gazilerin, şehit ailelerinin o
1:25:48zamanlarda yine hastaların,
1:25:50engellilerin, bakıma muhtaç insanlar
1:25:52ayrı 50.000 tane vakıf kurmuş.
1:25:54Osmanlı'da ne vakıflar var ya?
1:25:56Osmanlı'da o kadar farklı vakıflar var
1:25:58ki gidin bir araştırın. İnanamazsınız.
1:26:01Canlı ve canlıya verilen değeri görün.
1:26:04Yani kuşlardan tutun da Merve kuş var ya
1:26:07penguen penguenleri sevenler derneğe de
1:26:09bu ayrı bir şey. Diyarbakırı Evet. Ama
1:26:12öyle vakıflar var ki insanlara verilen
1:26:15değer ayrı bir de hayvanlara verilen
1:26:17değer ayrı. Osmanlı gerçekten bu işin
1:26:19eee tap noktasıdır vakıf konusunda onu
1:26:21da söyleyeyim. Türkiye Cumhuriyeti de
1:26:22vakıf sistemi iyi işlemekte ama maalesef
1:26:24ki suistimaller görülmüyor desek yalan
1:26:27olur değerli arkadaşlar. Evet vakfı
1:26:28anladık mı? Has neydi? Has en iyisi. O
1:26:31zaman biz bunları bir yazalım önce
1:26:32başlayalım. Evet. Has topraklar kime
1:26:35ayrılırmış bunun geliri?
1:26:37>> Sultana.
1:26:38>> Sultan' ayrılır. Birazdan iddiayı
1:26:40anlatacağım. İlk daha farklı bir olay.
1:26:42Vakıf
1:26:44özel mülkiyetten
1:26:47malını
1:26:49çıkarma demektir. Kamu yararına ayrılan
1:26:52topraklardır. İkdaya geleceğim. Öşri
1:26:54kimlere ayrılıyordu? Müslümanlara,
1:26:56>> Müslümanlara ayrılan topraklardır.
1:27:02Mülk topraklar. Yani bu da değerli
1:27:04arkadaşlar gayrimüslimlere ait
1:27:05topraklardır.
1:27:07Gayrimüslimlere ait
1:27:10topraklardır. Onu da sizlere şöyle
1:27:12söyleyelim. İddia değerli arkadaşlar
1:27:14açıklaması not kısmında mı Merve?
1:27:18>> Hadi şu iddiayı ben size anlatayım.
1:27:19Bilmeyen arkadaşlar bunun Osmanlı
1:27:21Devleti adı dirlik. En çok bilinen ismi
1:27:24de tımardır. Onu baştan söyleyelim. Ama
1:27:26önce senin bir iddiayı bilmen lazım.
1:27:27Evet Merve sene
1:27:312026 değil de diyelim ki 1026. 1026
1:27:35senesindeyiz. Yani büyük Selçetinde
1:27:36yaşıyoruz.
1:27:38İlk defa Hazre Ömer zamanında uygulanan
1:27:40ama vezir Nizam Yük zamanında da
1:27:42genişletilerek uygulanan ve sisteme bir
1:27:45şeyler eklenerek bu Osmanlı Devleti'nde
1:27:47de aynısını uygulanmasını sağlayan bir
1:27:48uygulamadan bahsedeceğiz. Sene 1026.
1:27:53Burası benim hocam değil de benim hocam
1:27:57medresesi olsun. Tamam. Şimdi biz
1:27:59medresedeyiz. Sen bitirdin. Medres sana
1:28:03icazetname yani diplomanı verdi. Ne
1:28:05yapıyorsun? Büyük Selçuk Devleti'nin
1:28:08KPSS'sini mi gireceksin? Ne yapacaksın?
1:28:10Öyle bir şey var mı? Yok. Evet. Merve ne
1:28:12yapacak şimdi? Diplomayı aldıktan sonra
1:28:14bir bekleme süresi var. Sırasıya gelince
1:28:16onu bir medreseye öğretmen olarak
1:28:18atacağız. Sadece medrese, öğretmen
1:28:19olarak değil, hekim olarak atanabilsin,
1:28:21mühendis olarak atanabilsin. Medrese
1:28:22değil de yani bu bir medreseyi bitiren
1:28:25bir öğrenci her şey olabilir arkadaşlar.
1:28:27Katip olabilir, kadı olabilir.
1:28:29Anlatabiliyor muyum? Diyelim ki sen
1:28:30öğretmensin. Öğretmen olarak atar. Evet.
1:28:32Seni nereye atayalım? Seni memlekete
1:28:33atay mı?
1:28:34>> At.
1:28:34>> Çankırı Şaban üzü müydü?
1:28:37Nereydi?
1:28:38>> Balıkesir Bandırma'ya.
1:28:39>> Balıkesir Bandırma. Olmaz. Olmaz. Sen de
1:28:41çok şey istiyor ya. O ne öyle? Balıkesir
1:28:43Bandırma. Çankırı neresi senin?
1:28:44>> Şabanözü.
1:28:45>> Şaban özüne atıyoruz. Tamam. Şimdi
1:28:47Merve'yi biz Çankırı Şaban Özü'ne
1:28:50öğretmen olarak atadık. Şaban Özü
1:28:52Medresesine mi? Anlaştık.
1:28:54>> Oraya sen öğretmen olarak atandın. Tabii
1:28:57öğretmen olarak atanınca müderrisadın.
1:28:59Şimdi ancak bu sonuçta benim devlet
1:29:01merkezim Ankara. Ben Ankara'dan her ay
1:29:05Merve'ye maaşı nasıl göndereceğim? Her
1:29:08ay atı ata bindirip atın heybelerine
1:29:10altınları doldurup sadece Merve mi var
1:29:12orada? Orada kadı var, o var, bu var. 50
1:29:14tane devlet memuru var. Asker var. O
1:29:16yüzden Hz. Ömer zamanında İslam
1:29:19dünyasının sınırı çok genişlediği için
1:29:20Haz. Ömer bunu ilk uygulamasını yaptı.
1:29:22Vezir Nizami bunu geliştirdi. Bakın ne
1:29:24yaptı. Ben seni oraya atadım ya Merbey.
1:29:27>> Şaban özünün iki tane ya da bir tane
1:29:30köyünün gelirini sana bıraktım. Sizin
1:29:32köyün adı ne?
1:29:33>> Karamusa.
1:29:34>> Kara Musa köyünün gelirini sana
1:29:36bırakıyorum. Bak gelirini.
1:29:39Kara Musa'da ne yapıyorlar insanlar?
1:29:42>> Nohut.
1:29:42>> Nohut ekiyorlar. Çok güzel. Başka?
1:29:44Nohut. Buğday. arpa, yulaf. Tamam.
1:29:45Bunları ekiyorlar. Şimdi bunların
1:29:47biliyorsun bir hasat zamanları var. Onun
1:29:49bir satılma zamanları var. Satıldıktan
1:29:51sonra normalde devlete ödeyecekleri
1:29:52vergi kime verecekler? O vergiyi
1:29:54toplayıp sana verecekler. Tamam. Merve
1:29:58Şabanözü medresesinde öğretmen. Kara
1:30:02Musa köyünün geliri Merve'ye veriliyor.
1:30:05Tamam Merve. Diyelim ki senin maaşın
1:30:08bugünkü şartlarda konuşalım. Eee diyelim
1:30:10ki 100.000 L olsun. Sallıyorum. 12 ayda
1:30:13ne yapar Merve? 1.200.000
1:30:16L yapar. Demek ki bu köyde tahminler de
1:30:18o şekilde. Yani bu köyden rahat
1:30:201.200.000 L çıkar. Biz de Merve'ye bu
1:30:22köyün gelirini vergisel anlamda veririz
1:30:24diyorlar. Köylü topluyor, topluyor,
1:30:26topluyor, topluyor. Vergiyi kime
1:30:27veriyor? Sana veriyor. Gelirini sana
1:30:29veriyor. Diyelim ki ben öyle anlatayım.
1:30:31Anlayın. Merve Karamusa köyü'nde o sene
1:30:34inanılmaz bir bolluk oldu. İnanılmaz
1:30:37vergi toplandı. Cebinde tam 3.600.000
1:30:42L para var.
1:30:43Tamam. Merve'nin şu an vergi geliri
1:30:45Karamursa köyünün geliri ne kadarmış?
1:30:483.600.000
1:30:50L verildi sana. Eee senin maaş 1.200.
1:30:53Sen 1.200'ü cebine koydun sağ cebine.
1:30:57Bereket olsun diye. Geriye kalan
1:30:592.400.000 lir da ne yapacaksın biliyor
1:31:01musun? Diyelim ki bunun her 3.000
1:31:03lirasıyla yanında bir asker
1:31:05yetiştireceksin. Yani o askerin masrafı
1:31:07da buradan karşılanacak. Yani buna
1:31:09oturup atlıysan yetiştirmeyeceksin.
1:31:10Orada bir tımarlı sipariler falan var.
1:31:12Ama sen bunun gelirinden toplanan
1:31:14vergiden kendi maaşını aldıktan sonra
1:31:16kalanla da bir atlı askerin bakımını
1:31:18masrafını üstleniyorsun. Anlaştık mı?
1:31:212.400.000
1:31:22liradan diyelim ki her 3.000 lirasından
1:31:25asker yetiştirsek 800 tane asker
1:31:28yetiştiriyor. 800 kız az mı? Bu 800
1:31:31askerin 800 tanesi de Kara Musa köyünde
1:31:35mi? Kara Musa köyünde olduğu için o
1:31:37bölgede yaşıyor mu? O bölgede yaşadığı
1:31:40için barış zamanlarında çiftçiye yardım
1:31:41ediyor ekimde. Savaş zamanlarında ise
1:31:44atına binip gidiyor. Barış
1:31:45zamanlarındaki adı sipahi. Savaş
1:31:47zamanlarındaki adı ata binip gittiysin
1:31:49cebelü. Aynı kişiden bahsediyoruz. Peki
1:31:52bu adamlar orada hem çiftçiye yardım
1:31:54ediyorlar hem de tutup savaş zamanı
1:31:57asker. Peki eskiden Ankara'dan bunlar
1:31:59için ayrı para gitti mi? Yok. O zaman
1:32:01masrafsız bir ordu kurdum. Artı bunlar
1:32:04Karamsa köyünün yan taraflarındaki
1:32:05köylerde de yaşıyorlar. Böylelikle o
1:32:08bölgenin güvenliği de sağlanıyor. Bakın
1:32:10bir taşla be kuş vuruyoruz. İddia
1:32:13sistemini bakın anlatayım. Bir bir kere
1:32:17bir kere önce o karamsalı köylüler
1:32:20toprağa ekecek ki oradan bir gelir elde
1:32:23edilsin. Doğru mu? gelir elde edildi. O
1:32:26vergi gelirinin bir kısmıyla devlet
1:32:28memurunun maaşı ödendi. Geriye kalan
1:32:31kısmıyla oradaki askerin masrafı ödendi.
1:32:34Asker o köyde kaldığı için o bölgenin
1:32:37güvenliği sağlandı. Böyle bir şey var mı
1:32:39ya? O zaman beş tanesini söyleyelim. 1
1:32:42toprağın boş kalması engelleniyor. 2.
1:32:45düzenli vergi toplanıyor. 3. Devlet
1:32:47memurunun maaşı ödeniyor. 4. Masrafsız
1:32:50ordu kuruluyor. 5. O bölgedeki asker
1:32:53orada yaşadığından dolayı da bölgenin
1:32:54güvenliği sağlanıyor. Sisteme bak.
1:32:57Sisteme.
1:32:58Sisteme bak. İnanılmaz bir olay. İşte
1:33:02bazı zorunluluklar insanlara buluş
1:33:04yaptırıyor. Çünkü Büyük Selçuk'ta
1:33:07kocaman bir devlet. Osmanlı'da üç kıtaya
1:33:09yayılmış. E bu sefer de ne oluyor? Senin
1:33:11ta uzak yerlere her ay Merve'nin maaşını
1:33:14götürme şansın var mı? Ee götürdü.
1:33:17Getirdi bir ay. E bir ay sonra öbür maaş
1:33:18geldi. Nasıl olacak bu iş? O yüzden
1:33:20devlet ne yapmış? Toprak gelirlerini
1:33:22devlet memurlarına ayırmış ve askerlere
1:33:24ayırmış. Bu sistemin adı ikta. Bunun
1:33:29Osmanlı'daki adı Dirlik. Ama genelde
1:33:31Dirlik olarakla bilinmez de ne olarak
1:33:32bilinir? Tımar sistemi olarak bilinir.
1:33:34Hadi bir yazalım bakalım.
1:33:37Not
1:33:40söy
1:33:40>> söyle canım. Bekle.
1:33:41>> Ikda Büyük Selçuklu Devleti'nin
1:33:43>> Ikda Büyük Selçuklu Devleti'nin Evet.
1:33:46>> Ünlü ve
1:33:47>> Ünlü ve
1:33:49>> Nizamül Mülkün.
1:33:50>> Nizamül Mülkün. Evet.
1:33:52>> Siyasetname eserinde.
1:33:54>> Siyasetname eserinde. Bakın nasıl
1:33:56tanımlanıyor. Siyasetname
1:33:59eserinde. Evet.
1:34:00>> Devlete ait olan.
1:34:02>> Devlete ait olan. Evet. Ve kimsenin
1:34:05mülkiyetinde bulunmay
1:34:06>> Ve kimsenin mülkiyetinde bulunmayan
1:34:08demek ki devletin sadece
1:34:10>> topraklardan elde edilen
1:34:12>> mülkiyetinde bulunmayan
1:34:16topraklardan elde edilen Evet.
1:34:18>> vergi ve gelirlerin
1:34:20>> elde edilen vergi ve gelirlerin
1:34:24>> askeri ve sivil devlet görevlilerine
1:34:28>> askeri ve sivil devlet görevlilerine
1:34:33Evet. Maaş veya hizmet karşılığı
1:34:35verilmesi.
1:34:37>> Maaş veya
1:34:40hizmet karşılığı verilmesi
1:34:43>> şeklinde tanımlanmıştır.
1:34:45>> O verilmesi şeklinde tanınmıştır.
1:34:50şeklinde tanınmıştır.
1:34:54Nizam-i mülkün bir buluşudur. Daha az
1:34:57önce Haz Ömer bulmuş. Onu Nizamül Mülk
1:35:00genişletmiştir. Bu arada vezir Nizam
1:35:01Mülk'le ilgili iki tane soru geldi
1:35:03şimdiye kadar. Bir siyasetnamesi
1:35:04soruldu. İki, ilk Türk atabeyi kimdir
1:35:06diye soruldu. Ön lisansçılara cevap
1:35:08neydir?
1:35:09>> Evet. Vezir Tonyuk. Vezir Tonyuk diyorum
1:35:11ya. Nizami mük. Tonyuk beni andı. Evet
1:35:14gelelim bu tarafa bakalım.
1:35:17Gene Murat ayarlamalara devam ediyor.
1:35:20Sazcı ayarlaması gibi sürekli
1:35:22akordtasın. Murat.
1:35:24Murat şu kameraya mı bakıyorsun şimdi?
1:35:26Gene oraya bakıyorsun. Ha biz kayıyoruz
1:35:28ama hep oraya bakıyoruz. Sıkıntı yok.
1:35:31Evet. İkdistinin faydalarını yazalım mı?
1:35:33İkdiayı öğrendiniz mi? Bak iddia çok
1:35:34kıymetli bir şey. Birçok faydası var.
1:35:37Hadi o faydaları bir yazalım. Bu arada
1:35:38faydaları yazarken şunlar 5 tane ya
1:35:40Merve.
1:35:42>> Ben şunları şöyle bir yapayım mı? A B C
1:35:47D E şeklinde yapacağım. Niye öyle
1:35:49yaptığımı anlatacağım. Bu çıkan bir
1:35:50sınav sorusudur bu arada. Başla bakalım.
1:35:52>> Toprağın boş kalması engellenmi.
1:35:54>> Toprağın
1:35:56boş kalması.
1:35:58engellenmiştir. Bu arada dikkat yani
1:36:01üretimde süreklilik sağlanmak
1:36:03istenmiştir. Üretimde süreklilik
1:36:05sağlanmıştır. Sonuçta sürekli ekiliyor.
1:36:08Evet. Devam.
1:36:09>> Düzenli vergi toplanmıştır.
1:36:11>> Düzenli vergi toplanmıştır.
1:36:15Evet.
1:36:16>> Memurun maaşı ödenmiştir.
1:36:18>> Memur maaşları ödenmiştir. Çok güzel.
1:36:22Şimdi birazdan soru soracağım size. O
1:36:24yüzden. Evet.
1:36:25>> Masrafsız bir olmuş. Masrafsız bir ordu
1:36:29kurulmuştur.
1:36:31Evet.
1:36:32>> Bölgenin güvenliği sağlanmıştır.
1:36:34>> Bölgelerin ya da bölgenin güvenliği
1:36:37sağlamıştır. Şu notu da yazalım.
1:36:42>> Söyle bakalım. Not.
1:36:44>> İkta sistemiyle yetişen askere.
1:36:46>> İkta sisteminde
1:36:48yetişen askere. Evet.
1:36:51>> Barış zamanı sipahi.
1:36:53>> Barış zamanı sipahi. Evet. Savaş zamanı
1:36:57ise cebelül adı verilmiştir.
1:36:59>> Savaş zamanı ise
1:37:02Cebelü adı verilmiştir. Ata bindiği için
1:37:06Cebelü adı
1:37:08verilmiştir. Arkadaşlar beni şimdi
1:37:10dikkat dinliyorsunuz.
1:37:13Sınava girdiniz. Aşağıdakilerden hangisi
1:37:16ilk Müslüman Türk devletlerinde
1:37:17uygulanan ikdia sisteminin amaçlarından
1:37:19biri değildir? O zaman ne yapacağız? Şu
1:37:21yukarıdakileri alacağız. Ama ben soruyu
1:37:22değiştireyim bir.
1:37:25Aşağıdakilerden
1:37:26hangisi? A, B, C, D. Şu an gördünüz
1:37:31ikda sisteminin uygulanmasının temel
1:37:33amacıdır. Bir daha söylüyorum.
1:37:36Aşağıdakilerden hangisi ikdinin
1:37:40uygulanmasının temel amacıdır? A.
1:37:42Toprağın boş kalmasını engellemek ya da
1:37:44üretimde sürekliliği sağlamak için mi?
1:37:47B. Düzenli bir vergi toplamak için mi?
1:37:49C. Memurun maaşını ödemek için mi? D.
1:37:52Masrafsız bir ordu kurmak için mi? E
1:37:55bölgenin güvenliğini sağlamak için.
1:37:56Evet. Hadi bakalım. Ellerimiz çalışacak.
1:37:59Bu videonun burasına gelen
1:38:01arkadaşlarımızın tümü başka arkadaşların
1:38:04yorumlarına bakmadan kendi mantığıyla
1:38:06kuracak. Diyecek ki hocam evet iktidar
1:38:08sisteminin amaçları bunlar ama bir tane
1:38:10amacı var ki o asıl amaç o. O amaç
1:38:13olmasa diğerleri olamaz zaten. Anlaştık
1:38:15mı? Hadi bakalım. Sizlerden bekliyorum
1:38:17cevabı aşağı yazıyorsunuz. YouTube
1:38:19yorumlarında ben de okuyorum çünkü
1:38:21bakıyorum orada. Bakalım
1:38:22öğrencilerimizin kaç tanesi doğru cevap
1:38:24vermiş. Evet, 5 tane amacı var. 5 tane
1:38:27faydası var ama bir tane asıl amacı var.
1:38:31Bunlardan bir tanesi asıl amaç. Bakalım
1:38:32hangisi.
1:38:34Geldik sosyal hayata. Merve,
1:38:37sosyal hayat demek ne demek? Birçok
1:38:39kurum ve kuruluşun bu dönemde ilk defa
1:38:41karşımıza kelimesel ve kavramsal olarak
1:38:43çıkması demektir. Bunlara tek beraber
1:38:45bakalım. Bunlar olmazsa olmuyor. Mesela
1:38:48imarethane.
1:38:50Şimdi bak buraya.
1:38:52Şu imar kelimesini siliyorum. Lütfen
1:38:55okuyun şimdi. Ne oldu? Ethane yani et
1:38:57pişirilen ev. O zaman bu neymiş değerli
1:39:00arkadaşlar? Sıcak yemek verilen
1:39:05aş evidir. Demek ki garibana yoksula
1:39:09imarethanelerde ne veriliyormuş? Sıcak
1:39:11yemek dağıtılan kurumlar. Günümüzde yok
1:39:12mu aşevleri? Var. Kapan. Dikkat. Kapan
1:39:16kelimesine günümüze çok rastlarsınız. un
1:39:18kapanı, meyve kapanı, sebze kapanı,
1:39:20balık kapanı gibi. Bugün bunların
1:39:22isimleri hal oldu. Bugün değer Ankara'da
1:39:24balık haline. Balık haline ne satılır?
1:39:27Balık. E o zaman bir şeyde bir şey
1:39:29satılıyorsa tek bir nesne satılıyorsa o
1:39:32zaman onun neymiş adı? Kapan. Un kapanı.
1:39:35Hepinizin bildiği İstanbul. E un kapanı
1:39:37da o zaman ne satıyor mu? Bal kapanı.
1:39:40Bal. Bal sadece bal satılıyor. O yüzden
1:39:43kapanlar tek bir cins malın satıldığı
1:39:45yerlerdir. Anlaştık mı?
1:39:47Tek bir cins malın
1:39:51satıldığı
1:39:54yerlerdir.
1:39:55Doğru mu?
1:39:58Şarkısı falan hep var. Bak şey vardı ya
1:40:01o Bessat'ın oğulları
1:40:04vardı ya.
1:40:06>> Behessat Uygur'un oğulları vardı ya.
1:40:08İstanbul'da ya Rami'ye ya da un kapanına
1:40:11gidelim diye. Rami de bir zent tadı.
1:40:15Bilmiyor musun? Allah Allah. Ulan bütün
1:40:17şarkıları ben mi biliyorum? Malabadi
1:40:19köprüsünde de bunu yaşadık. Evet.
1:40:21Bedesten her türlü ticari malın
1:40:23satıldığı yerlere ne isim veriliyormuş?
1:40:24Bedesten günümüzdeki AVM'lere
1:40:26benzetebiliriz. O zaman her türlü ticari
1:40:30malın satıldığı merkezlerdir. Ticari
1:40:33malların depolanıp satıldığı yerlerdir.
1:40:36Bunu da söyleyeyim.
1:40:39Sebil bilmeyen yok herhalde. Neydir?
1:40:42>> Çeşme.
1:40:42>> Çeşmedir. Kümbet. Buraya dikkat. Kümbet
1:40:45en çok gelen sınav sorularından bir
1:40:47tanesi. Kardeşim klimayı bir kapat. Vay
1:40:49be. İlk defa kurban olduğum yüce Rabbim
1:40:52klimayı kapattırdı ya bana. Yemin
1:40:54ediyorum vallahi şok.
1:40:57Şey geliyor. Çok cızırtı geliyor bana
1:40:59ya. Kulağıma tırmalıyor derler ya.
1:41:03Bu arada kümbete dikkat. Bak buraya bir
1:41:05şeklini de bir çizeyim önce.
1:41:07Biliyorsunuz mezarlar eskiden kurgandı.
1:41:09Hatırlayalım. Kurgan nasıl bir şeydir
1:41:10Merve? Şöyle odaydı değil mi? Kurganlar
1:41:13böyleydi. Bunlar 2 + 1'di, değil mi?
1:41:16Burada adam yatıyor. Burada atı yatıyor.
1:41:19Bir at. Bu da nasıl atsa? At işte.
1:41:22Burada da neydi? Atıyorum sevdiği
1:41:24eşyaları vardı. Doğru mu? Bu kurgan. Ama
1:41:27kurgan İslamiyetle beraber bu şekilde
1:41:29bir gömülme ortadan kaldırılıyor. Yerine
1:41:32özellikle padişah, sultan, sultan
1:41:34eşleri, önemli devlet adamları ve
1:41:36komutanların yattığı özel bir mezar
1:41:38odaları yapılıyor. Bu mezar odaları
1:41:42İslamiyet öncesini simgeleyen bir
1:41:45yapıyla donatılıyor. Bak buraya. Bura
1:41:46ne? Merve neyi anımsatıyor bir de?
1:41:49>> Evet.
1:41:50>> E kardeşim bakayım. Gez Anadolu'yu,
1:41:52Amasya'yı, Tokat'ı, Erzurum'u. Her yerde
1:41:54ne var Erzincan'da? Kümbet var ya.
1:41:57Kümbetin olmadığı Doğu Anadolu ve
1:41:59Güneydoğu'da yer yok ki. Her tarafta
1:42:01kümbet var. Kümbet.
1:42:04Bakın üst tarafı İslam öncesindeki
1:42:06çadırı simgeler zaten. Alt tarafı. Şimdi
1:42:09alt tarafa böyle dece adam diyor ki
1:42:10herhalde böyle gömüldü herif. Lan yok
1:42:13gene yatay gömüyoruz adamı. Tamam sadece
1:42:16bu bir sembol. Kümbeti anladık mı?
1:42:18Türkiye'de çok gümbet var. Yolun
1:42:19ortasında Tokat'ta gezek yolun ortası
1:42:21var. Ankara'da var. Çankırı'da var.
1:42:24Amasya, Tokat, Çorum, Erzincan, Erzurum
1:42:28her yerde kümbet görebilirsin
1:42:29Türkiye'de.
1:42:31Her yerde. O yüzden Kümbet sınav
1:42:34soruları arasında beş defa sınav sorusu
1:42:36olmuş.
1:42:38İlk Müslüman Türk devletlerinde devlet
1:42:40adamlarından veya ölen komutanlardan üst
1:42:43düzeylerden götürülüp yapılan yani
1:42:45gömülen mezarlara ne isim verilir? İlk
1:42:47defa Büyük Selçuklu Devleti'nde görüldü.
1:42:49Yani bu mimari İslam öncesinde var mı?
1:42:51Yok. Bu o zaman Büyük Selçuklu
1:42:53Devleti'nde görülen bir yapı türüdür.
1:42:56Onu da yazalım. Merve yazalım bakalım
1:42:57kümete ne diyelim. Önemli
1:43:01siyasi
1:43:03devlet adamı
1:43:05ve komutanların mezarlarına ne isim
1:43:07veriliyormuş?
1:43:09Kbe. Türbe. Ne? Türbe. Peki türbe böyle
1:43:11değil ki. Bakın türbe şöyledir.
1:43:15Şöyledir. Bak
1:43:18şöyle.
1:43:19Buna ne deniyor? Şöyle. Geometride yamuk
1:43:22muydu neydi?
1:43:24>> Yok kız. Elips mi? Ne?
1:43:26>> Kutuklardan bahs
1:43:27>> yok.
1:43:29>> İki sözelci bir araya gel. Ha şöyle ya
1:43:32şuna ne deniyor? Yarım daire ya. He
1:43:34yarım daire gibi. Yine burada altta
1:43:36mezarlar var. Ve burada bu yapı türüne
1:43:39ne isim veriliyor? Türbe. Türkiye'de çok
1:43:41türbe var mı?
1:43:42>> Çok türbe var arkadaşlar. En önemli
1:43:44türbeler İstanbul'dadır ağırlıklı.
1:43:45Anadolu'nun içinde de var türbeler.
1:43:47Türbelerde özellikle dini şahsiyetler
1:43:50veya onların sülalesinden gelen insanlar
1:43:52türbelere gömülmüşlerdir. Hatta çok
1:43:55duymuşsunuzdur haberlerde falan. İşte
1:43:57atıyorum yol açılacak mesela. İşte yol
1:44:00açılacağı zaman işte makineler uçları
1:44:02kırılır. İşte çok vardır öyle hikaye.
1:44:05Gece makinistin rüyasına girer. Ben
1:44:07orada yatıyorum benim üzerime şey aracı
1:44:10sürme diye. Çok vardı arkadaşlar.
1:44:11Yollardaki türbelerin sebebi budur. Bak
1:44:13Ankara'da da var. Yukarı Altındağ
1:44:15Belediyesi'ne doğru çıkarken yani hamam
1:44:17önüne doğru inerken ortada bir şey
1:44:19vardır. Türbe vardır. Kütahya'da Atnan
1:44:21Menderes Caddesinde yolun üzerinde
1:44:23vardır. Niye vardır? O yol çalışmaları
1:44:27esnasında yeri kaldırılmasın diye.
1:44:29Halbuki birçok türbe maalesef
1:44:31kaldırılıyor. Yol geçiyor, tren geçiyor.
1:44:33İşte Yunus Emre türbesi defalarca yer
1:44:35değiştirdi mesela. Oluyor bazen
1:44:37Türkiye'de ama bazen de hep o hikayeye
1:44:39rastlarsınız. İşte adam getirmiştir
1:44:42kepçeyi. Tam kepçeyi vuracak. Bir türlü
1:44:45diş parçalanıyor. Bir türlü şey oluyor.
1:44:47Sonra makinistin rüyasına giriyor ya da
1:44:48belediye başkanının rüyasına giriyor.
1:44:50Orada bir türbe olduğu anlaşılıyor.
1:44:51Hemen onun üzeri kapatılıyor. O yol o
1:44:53tarafta bırakılıyor. Böylelikle türbe
1:44:55tam böyle kavşakta oluyor. Şimdi siz hep
1:44:57şu aklınıza gel lan. Bu türbenin burada
1:44:59ne işi var diyorsunuz ya yol üzerine.
1:45:01Genellikle sebepleri bunlar olur
1:45:03arkadaşlar. Biraz da maneviyata saygı
1:45:05duyulmasından dolayı türbelerin
1:45:06yerlerinin çok değiştirilmesi tasvip
1:45:08edilmez.
1:45:11Ya düşünsene yani ben öldüm ikide bir
1:45:12yer değiştiriyorum. Yani hoş bir şeyim
1:45:14ya. Ben karşı yakadaysam karşı yakadayım
1:45:16yani. Niye beni ileride a oluyor mu
1:45:18Türkiye'de? Oluyor. Depremden dolayı yer
1:45:20değiştirmeler, selden dolayı yer
1:45:22değiştirmeler oluyor yani. Olmaz diye
1:45:24bir şey yok. O yüzden türbeleri anladık
1:45:26mı? Genelde neymiş? Dini
1:45:29şahsiyetlerin
1:45:32mezarlarına biz ne isim veriyoruz?
1:45:35Türbe.
1:45:36>> Türbe. Külliye. Oo Murat senin
1:45:39söylediklerin külliyen yalan.
1:45:41Kullandığımız bir kelime değil mi?
1:45:42Günümüzde de külliye ne demek? Toplu.
1:45:44Yani senin söylediğin her şey yanar. Bir
1:45:47Allah dediğine inanırım. Ona da ben
1:45:48inandığım için inanırım. Vardır böyle
1:45:50yaptılar. O zaman külliye nedir? Toplu.
1:45:52Toplu yapıların içinde ne vardır?
1:45:53Medrese, han, hamam, kütüphane, derslik.
1:45:56Bunların hepsinin toplamına biz ne ismi
1:45:57veriyoruz? Külliye. Külliyede bir şeye
1:45:58dikkat. Külliyede genellikle cami
1:46:01merkezi alınır. Ne demek bu? Şöyle yani
1:46:05şu bir cami diyelim. Doğru mu hocam?
1:46:07>> Bu caminin yanında ne var mesela?
1:46:09Medrese var. Ne var mesela? Han var. Ne
1:46:13var mesela? Kütüphane var. Doğru mu? Ne
1:46:16var mesela? Hamam var. Doğru mu? Ne var
1:46:19mesela? Kıraathane var. Ne var mesela?
1:46:22Hastane var. Sallıyorum. Ama merkez
1:46:25neresi her zaman?
1:46:27>> Cami. Ama genellikle. Tamam. Genellikle.
1:46:30O yüzden cami iki defa sınav sorusu
1:46:33oldu. Külliye. Genellikle caminin merkez
1:46:35alınarak yapılan toplu yapılara ne isim
1:46:37verilir? Külliye. O zaman bizler de
1:46:39yazalım. Genellikle caminin merkez
1:46:42alınarak
1:46:43merkez alınarak
1:46:46yapılan
1:46:48toplu yapılara ne isim veriliyormuş?
1:46:50Külliye adı veriliyor. Arastayı duyduk
1:46:52mu? Arasta ne demek? Merve
1:46:54>> çarşıdır.
1:46:55>> Çarşıdır arkadaşlar. Özellikle normalde
1:46:58üstü açıktır. Şimdi kapandı da arastalar
1:47:00gene aslında tek bir eee cins malın
1:47:04satıldığı açık üstü açık yerlerdir. Yani
1:47:06kuyumcular çarşısı mesela kuyumcular.
1:47:09Sağa da gidiyorsun kuyumcu sola da
1:47:10gidiyorsun. Sadece kuyumcular var mesela
1:47:12işte bakraştçılar efendim sarnıtçılar,
1:47:15nalbantçılar. Eskiden bunların hepsi tek
1:47:16bir mahallelerde toplanırdı veya tek bir
1:47:18yerlerde. Çarşı deyip dememizde bir
1:47:22sıkıntı yok. 1277 ileride anlatacağım.
1:47:25Karamanoğlu Mehmet Bey diye bir adam
1:47:27Selçuklu tahtını ele geçirip Alaattin
1:47:30Siyahuş'u e tahta oturtturacaktır. Oraya
1:47:33gelince anlatacağım. O günkü yapılan
1:47:35divan toplantısında Karamanoğlu Mehmet
1:47:37Bey Türkçeyi resmi dilan ederken şu
1:47:40cümleyi kurdu. Hatırlıyor musuz mu?
1:47:42Evet. Bundan sonra dergahta, bargahta,
1:47:46sarayda, çarşıda ne konuşulacak?
1:47:48Türkçeden başka dil kullanılmayacak
1:47:50demişti. Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçe
1:47:53Anadolu resmini ilan etmiştir.
1:47:54Karamanoğlu Mehmet Bey'in bu divandaki
1:47:56toplantısındaki bu söylediği sözler
1:47:58değerli arkadaşlar özellikle arada bir
1:48:00kelime var. Bargah ne demek? Bargah
1:48:02>> saray.
1:48:03>> Saray yönetim merkez demektir. Tamam.
1:48:06Saraydır. Yani diğer adıyla ney? Yönetim
1:48:08merkezidir. Güzel.
1:48:12Tekke. Biliyorsunuz ki değerli
1:48:13arkadaşlarım İslam dini özellikle
1:48:16Anadolu'ya girdikten sonra yayılma
1:48:18alanına başlak. İçimizde gayrimüslimler
1:48:19var. gayrimüslimlerden de Müslüman
1:48:21olacak. Ama temel Müslümanlık
1:48:22Türkmenlerin özellikle inançlarını
1:48:24pekiştirmek amacıyla kurulacak. Sonuçta
1:48:25yeni Müslüman olan Oğuzların bu
1:48:27inançlarından da eski şamanizm veya
1:48:29Göktan inancına kadarki olan
1:48:31kısımlarında bazı nüanslar İslam'a
1:48:33uymuyor. O yüzden özellikle burada
1:48:36gayrimüslimü Müslüman yapmaktan ziyade
1:48:38ne var? Oğuz'un özellikle İslamiyet'ti
1:48:40pekiştirmesiyle ilgili davranışlar var.
1:48:42İşte bunun içinde birçok tekke
1:48:44kuruluyor. Tekkelerin büyüğüne tekke,
1:48:46küçüğüne köylerdekine zaviye adı
1:48:48verilir. Genelde mantıken nedir? Din
1:48:50öğretilen
1:48:52değil mi?
1:48:54>> Kurumlardır.
1:48:55Devam edelim. Bunun küçük haline değil
1:48:57mi? Köylerde
1:48:59ve kasabalarda.
1:49:02Kasabalarda tekkenin küçüğüdür.
1:49:06Tekkenin küçüğüdür. Darü şifa, darü
1:49:09sıhha, darül afiye. Afiyet olsun diyoruz
1:49:13değil mi? Ne demek afiyet olsun?
1:49:14Düşündünüz mü?
1:49:18>> Hiç alakası yok. Evet Murat, afiyet ne
1:49:21demek?
1:49:26>> Evet. Bir araştırın bakayım. Afiyet
1:49:27kelimesi ne demek? Yani nerede? Darül
1:49:30afiye biliyorsunuz. Darülfiye, darü
1:49:32sığa, darü bimaristan. Maristan hepsinin
1:49:36ortak adıdır değerli arkadaşlar. Yani
1:49:39hepsi ne demektir? Hastane demektir.
1:49:42Anlaştık mı? Var mı sıkıntısı olan
1:49:44Merve?
1:49:45>> Yok hocam. Efendimizin sağlıklı olma
1:49:47durum.
1:49:47>> Başka
1:49:50>> onlar çıktı.
1:49:51>> Onlar çıktı. Hemen ilk ilk çıkana bastım
1:49:53diyorsun. Bilgiye eriştim diyorsun. Ama
1:49:55genelde öyle oluyor bizim öğrenci. Evet.
1:49:58Darüfiye ne demekmiş? Bakın. Şimdi
1:50:00gelelim orduya. Hazır mıyız? Ordu. Murat
1:50:04bu arada benim bunu bu tarafa doğru
1:50:05çekmem lazım. Ya da bunu bu tarafa doğru
1:50:07çekmem lazım. Aşağı tarafta kalıyor.
1:50:09Yani şöyle yapmam lazım. Ya da senin bu
1:50:11kameraya geçmen lazım. Benim bu tarafa
1:50:13geçmem için. İstersen bu kamerayı lav
1:50:15edelim.
1:50:17Yok ora çapraza geliyor çünkü. O
1:50:19olmuyor.
1:50:22Onu mecbur buraya alacağız yani.
1:50:23Almayalım mı?
1:50:25Nasıl gerek yok?
1:50:29işaretlemeye geçeceğiz ama ondan önce şu
1:50:31sosyal hayat şimdi şuraya gelsem burayı
1:50:33kapatıyorum. Aşağı yazı yazacağım ya.
1:50:35Gözüküyor mu burası tamamen? Ama ben bu
1:50:37önünde kalıyorum. Önde kalmamam lazım.
1:50:39Yani benim şu şekilde olmam lazım ki bu
1:50:43şuraya doğru anlatmam lazım. Onu
1:50:44anlatmaya çalışıyorum. O zaman biz
1:50:46masaya ben böyle alıyorum. Gene aynı
1:50:48kamera mı? Tamam öyle kalsın o zaman.
1:50:50Anlaştık. Geldik orduya. Biliyorsunuz
1:50:53İslam öncesinde ordu yapımız Metehan'la
1:50:56beraber disipline edilmiş. Onlu sistem
1:50:58bulunmuş. Turan taktiği kurt kapanı.
1:51:00Birçok taktik kullanılmış. Et
1:51:02konservesi, pastırma yapılmış. Efendim
1:51:05yelek, ceket giyilmiş, pantolon
1:51:07giyilmiş, çizme giyilmiş, kemer tokası
1:51:09bulunmuş. Atın üzerine dengeyi
1:51:11sağlayacak üzengi bul. L her şeyi
1:51:13bulmuşuz biz Merve. Vallahi bulmuşuz.
1:51:16İcat edilecek bir şey kalmamış gibi.
1:51:18Doğru mu? Doğru mu? gibi
1:51:20>> gibi değil işte var. Sonuçta her ordu
1:51:23sistemi muhakkak ki bugün bizim ordumuza
1:51:26tam gelişmiş bir ordu diyebilir miyiz?
1:51:27Türk ordusunaş.
1:51:31>> Heh. Çok güzel. Mantık ne? Hiçbir zaman
1:51:34ordu tam olmaz. Muhakkak silahlar
1:51:36gelişiyor. Konvensiyonal silahlar işte
1:51:38balistik füzeler bir şey teknik
1:51:39kısımları da var. Evet. Gene selam aynı
1:51:42selamdır ama işin rengi bambaşka.
1:51:44Mühendis yetiştirirsin ki subay olarak.
1:51:46Şimdi
1:51:48burada İslam öncesi birçok şey yapmış
1:51:50olabiliriz ama bir şey var bu dönemde.
1:51:52İnanılmaz bir olaydır. Dikkat. Yine bir
1:51:54buluştur bu. Bu buluşun adı gulam
1:51:58sistemi. Gulam kelime manası köle
1:52:00demektir. Ya köle ne kardeşim? Bak ben
1:52:03sana anlatayım şimdi. Burayı da hep
1:52:05yanlış anlatılıyor. Ver orada bir
1:52:07yanlışlığı da düzelte düzelte gideyim.
1:52:08Tamam mı? Şimdi bazı şeyleri düzelte
1:52:10düzelte gidersek öğrenim yaparsınız.
1:52:13yoksa kalır.
1:52:15Savaşlarda elde et elde edilmiş esir
1:52:19askerlerden beşte birinin devlet
1:52:22sistemine alındığı sistemin adı
1:52:23gulamdır. Ama gulamdaki mantık şudur.
1:52:26Hemen anlayayım. Gulam askeri alırken de
1:52:28ismi gulam olabilir ama Türk askeri
1:52:31alınır. Öyle yok yabancı. Hemen akla
1:52:33yabancı geliyor. Alakası yok. Kim
1:52:35uydurmuşsa bunu uydurmuş ya arkadaş.
1:52:38Karahanlılarla
1:52:40hangi devlet çok mücadele etmiş Merve?
1:52:43Gazneliler. Gaznelilerle hangi devlet
1:52:46çok mücadele etmiş? Büyük Selçuklu
1:52:48Devleti. Doğru mu? Ya da Büyük Selçuklu
1:52:50Devleti ile hangi devlet mücadele etmiş?
1:52:52Sallıyorum. Ne?
1:52:54>> E söyle bakayım. Bunların üçü de Türk
1:52:55değil mi?
1:52:56>> Tamam. Orduların içinde yabancı askerler
1:52:58olabilir. Doğru. Ama ağırlık ekseriyet
1:53:00ne? Türk. La Karahanlıları ya. Karlık
1:53:03yağma, Çiğil, Tusi Türk değil mi ya?
1:53:05Ordusunun tamamına yakın Türk değil mi?
1:53:07O zaman Büyük Selçeti Karahanlıları
1:53:09yendiği bir muharebe sonunda her beş
1:53:12esirden birini devlet alırsa öncelik
1:53:14neye verir? Türk'e. Gulam sistemini
1:53:16hemen kelimesel manası ne düşünüyoruz?
1:53:19Yabancı. Yani elde edilmiş esirlerden
1:53:22yabancıyı alalım. Hayır. Önce neyi
1:53:24alıyoruz? Gene Türk'ü alıyoruz. Lan ben
1:53:27savaşçılık özelliğine en çok güvendiğim
1:53:28millet hangi millet? E Türk milleti. Ben
1:53:31niye gidip elin yabancısını alayım? O
1:53:34yüzden bir yanlışla düzelterek
1:53:36geliyorum. Neymiş o yanlış? Yabancılar
1:53:38alınıyor zannediyor. Hayır. Ekseriyet
1:53:40ne? Türk alınıyor. Şimdi beni dikkatli
1:53:42merber. YouTube'dakiler.
1:53:47Büyük Selçuklu Devleti Merve 5 tane
1:53:51esir aldın diyelim. Hadi savaş bitmiş.
1:53:53Topu topu kaç esir almışız? 5 ganimet
1:53:56hesabı %20'si yani beşte biri devlet
1:53:58malı sayıdır. E devletin malı sayı yani
1:54:00sultanın kendi malı sayıdır. O yüzden
1:54:02sultan onu affedebilir. Kendisine
1:54:04atıyorum köle yapabilir, gulam askeri
1:54:07yapabilir veya hiçbir şey yapmayabilir.
1:54:09Anlaşıldı mı? Ver buradan peşten.
1:54:13Gel buraya bak. Şimdi 5 tane asker var.
1:54:17Bir ben bu beş askeri diziyorum. Amacım
1:54:20en sağlıklı olanı alabilmek. Arkadaşlar
1:54:22ben hangi savaştan çıktım ya?
1:54:25Ben atıyorum bir savaştan çıktıktan
1:54:28sonra lan bu esirlerin hepsi sapa sağlam
1:54:30olma ihtimali var mı ya? Biraz önce
1:54:31savaşıyordum ben bu adamla. Bu adamla
1:54:33ben biraz önce kılıçla mücadele
1:54:35ediyordum. Bu adamın o zaman yaralanma
1:54:37ihtimali sağ olma ihtimalinden veya
1:54:40herhangi bir uzvunun kopma ihtimali
1:54:42sağlam olma ihtimalinden daha yüksektir.
1:54:44O yüzden ben o yüzden 5şte birini de
1:54:46anca sağlama bulabiliyorum. Sen bugün
1:54:48bir markete gittiğinde domatesi kendi
1:54:50eline seçerken niye çürüyü almıyorsun?
1:54:53Niye almıyor? Salatalı alırken, maydanoz
1:54:57alırken onun yeşil mi daha fazlasına
1:54:58bakıyorsun? Devletler de böyledir. Esir
1:55:01elde etmiş kişilerden mantıken en
1:55:02sağlamını alır. Bak buraya 5 taneyi
1:55:05dizdim. Hazır mıyız?
1:55:08Diyelim ki bunun kolu kopmuş. Esir elde
1:55:11etmişim ama kolu yok. Adam savaşta
1:55:13kılıçla gitmiş. Alır mısın?
1:55:15>> Ne yapacaksın kol olmayan? Nerede
1:55:17değerlendireceksin? Askeri de
1:55:19değerlendirme şansın var mı? Yok. Çok
1:55:21güzel Merve. Ayağına darbe almış. Diz
1:55:24kapağının altını kaybetmiş. Alır mısın
1:55:28ya? Çünkü kullanacağın alan öyle bir
1:55:29alan değil ki. Kullanacağın alan gene
1:55:31askeri
1:55:32>> alamazsın. Merve
1:55:35diyelim ki omzundan büyük bir kılıç
1:55:38yarası almış. Adam kılıcı buradan sokmuş
1:55:41öbür taraftan çıkarmış. Ya kılıç yarası.
1:55:44Şimdi bilmediğimiz için anlamıyoruz ama
1:55:46arkadaşlar kılıcın yarasının iyileşmesi
1:55:48çok zor bir ihtimal. Bak Cüneyt Ark'ın
1:55:51filmlerine dikkat edin. Bir mağaraya
1:55:53götürülüyor. Yaralandıktan sonra
1:55:54günlerce tedavi ediliyordu.
1:55:56Hatırlıyorsun değil mi? Efendim yaşayıp
1:55:58yaşamayacağı belli değil. Otlarla
1:56:00motlarla sürekli bir şeyler. Arkadaşlar
1:56:02kolay mı ya? Kılıcın yarası çok zor
1:56:05iyileşir. O yüzden mesela omzundan da
1:56:07olan bir kişiyi alamam. Niye alamam? E
1:56:09çünkü bu adam kılıç sallayacak. O gücü
1:56:11bir daha kendinde bulamayabilir.
1:56:14Merve bir baktım onun kafası yok.
1:56:19Nasıl alacaksın kafası adamı?
1:56:21Almayacaksın. Anladın mı? Ama buna bir
1:56:23baktık. Bu akıllı bıdık ne yapmış? Geri
1:56:27hizmette savaşmış. Savaş bitince de
1:56:29zaten Esir sapa sağlam duruyor. Gel
1:56:30bakalım sen buraya. Ben bu adamı
1:56:33alıyorum. Önce ıslahane gibi düşün. Yani
1:56:37gulam denilen bir yere götürüyorum.
1:56:39Sonuçta oradaki savaş taktiği farklı bir
1:56:41şey, bizdeki savaş taktiği farklı bir
1:56:42şey. Oradaki öğrenim farklı bir şey.
1:56:44Bizdeki öğrenim farklı bir şey.
1:56:45Gulamanelerde ben bunu yetiştiriyorum.
1:56:48Dikkat iki yere gönderebilirim.
1:56:51Bir eğer çok iyiyse nereye?
1:56:55>> Hassa askerlerine veya kafası da
1:56:58çalışıyor. Tamam mı? Eli sadece silah
1:57:01değil kalem tutabiliyor. Veya devlet
1:57:04yönetiminde ilerli bir zamanlarda bir
1:57:05yere gelebilecekleri de zeki. Hani
1:57:07ilerideki endir mantığı gibi. Nereye
1:57:09alıyorum?
1:57:10Bulamanı saraya. Saraya alıyorum direkt
1:57:12ben bu çocuğu. Veya çocuk çok uzun
1:57:14boylu, çok kalıplı. Gören korkuyor ama
1:57:18esir elde etmişim. Onu da kullanmak
1:57:19istiyorum. O yüzden ne yapıyorum?
1:57:21Gulamanı saraya alırım. Çok iyi asker.
1:57:23Savaşçılık yeteneği çok iyi, süvariliği
1:57:25çok iyi. O zaman has ask asker olur.
1:57:28Bütün mesele gulamanede verilir. Eğer
1:57:30gulamanede çocuğun yeteneklerine göre bu
1:57:33çocuklar ayrılır. Osman şeydeki Büyük
1:57:36Selçuk Devleti'ndeki gulam sistemi
1:57:39dikkat
1:57:41İslam öncesine göre getirilen en büyük
1:57:44yeniliktir. Bir daha söylüyorum. Sınava
1:57:47girdin. İlk Müslüman Türk devletlerine
1:57:50İslam öncesi ordu yapısına bakılarak
1:57:52getirilen en büyük yenilik
1:57:53aşağıdakilerden hangisidir? Cevap neymiş
1:57:56arkadaşlarım? Gulam sistemi. Evet Merve
1:57:57Bey'e yazmaya başlıyoruz. Şuraya
1:58:00yazıyoruz.
1:58:01Başla.
1:58:02>> Hasta
1:58:03>> lan hastalanacak mıyız? Ne yapacağız ya?
1:58:05He söyle bakalım.
1:58:06>> Hasta ordusunun Osmanlı Devleti'deki
1:58:08karşılığı
1:58:08>> dur onu bir anlatayım önce. Hasta
1:58:10ordusunun Osmanlı Devleti'ndeki
1:58:13karşılığı. Arkadaşlar burayı lütfen
1:58:15dikkat edin. Bir şeyin sistemin
1:58:17karşılığını sormuyorum. Ordunun
1:58:20karşılığını soruyorum. Has en iyi ordu
1:58:22değil mi?
1:58:23>> O zaman Osmanlı'daki karşılığı da ne
1:58:25olur? Mantıken bunun kapıkulu
1:58:28>> ocağı olur. Anlaştık mı? Buradaki mesele
1:58:31ne? Buradaki mesele
1:58:35gulam sistemi değil.
1:58:38Sistemi değil. Nedir peki?
1:58:42En iyi orduların karşılaştırılması.
1:58:44Şimdi ben bunu niye yazdım anlatacağım.
1:58:46Karşılaştırılmasıdır.
1:58:48Çünkü gulam sistemin Osmanlı
1:58:50Devleti'ndeki adı nedir değerli
1:58:52arkadaşlarım? Pençiktir. Bak bir daha
1:58:55söyleyeyim. Gulamın Osmanlı Devleteki
1:58:57karşılığı Pençiktir. Gulam kaçta kaçtı?
1:59:005şte bir. Pençlikte penç yek 51. Doğru
1:59:03mu? Aynı. Ha iki defa sınav sorusu oldu.
1:59:05O zamanlar kimsenin itiraz etme merisi
1:59:07yoktu. Millet bilmiyordu. Yapıştırmış.
1:59:09ÖSYM devşirme bugün. Yap bakayım o
1:59:11soruyu. Ben nasıl karşı çıkıyorum?
1:59:13Ulamın Osmanlı'ya karşı penç kardeşim ne
1:59:15devşirmesi ya? Devşirme bambaşka bir şey
1:59:16bu. Bambaşka bir şey. Devşirmeyi de yeri
1:59:18gelince Osmanlı Devleti Kültür Medeniyet
1:59:20anlatacağım. Anlaşıldı mı? Ben burada
1:59:23iki ordunun yapısını karşılaştırıyorum.
1:59:25Ne demek o? BSD'nin en iyi ordusunun adı
1:59:28Hasta Ordusu. Osmanlı Devlet'in en iyi
1:59:29ordusunun adı Kapıkulu Ocağı. Buradaki
1:59:32karşılaştırma en iyileri karşılaştırma.
1:59:34Gulamı karşılaştırma değil. Gulamın
1:59:37karşılığı ne zaten?
1:59:39Pençik sistemi var mı sıkıntısı olan?
1:59:42Evet, devam ediyoruz. Şuraları silelim.
1:59:43Şu iki tane notumuz var Merve. Bu
1:59:45notları bir yazalım bakalım.
1:59:48>> Bere sen niye bu kadar düştün kız? Biraz
1:59:50>> düşmedi.
1:59:51>> Vallaha düştün kız.
1:59:52>> Yok.
1:59:53>> Ama Çankırı dedik bir anda kızın morali
1:59:55bozuldu ya.
1:59:56>> Baldırmaya gönderseniz
1:59:57>> insan
1:59:59Çankırı gibi yer mi var ya? Tuz gölü.
2:00:02Bir kere tozu tuzu kızı demişler. Doğru
2:00:04mu?
2:00:04>> Doğru.
2:00:04>> Ben vallahi tuzumu hep Çankır'dan
2:00:06alırım. İstiklal Yolunun başlangıcı
2:00:08Çankırı'dır. Kalecik'ten sonraki ilk
2:00:10başlangıç yeri. E oradaki müze kimde
2:00:13var? Tuz müzesi. Vallahi Çangır'ın
2:00:15yemekleri çok güzel. Kendi gitmiyor
2:00:17bilmiyor kökenini. Çangır vallahi 10
2:00:18numarayı ben çok severim. Siz şehrin
2:00:20merkezine bakıyorsunuz. Hatanız orada
2:00:23veya kendi ilçenize bakıyorsunuz. Tamam.
2:00:25Yani Karamsa köyünden olm. Sen
2:00:28Çankırı'da bir Osmanlı şehri daha
2:00:31Selçuklu Şehri. E Karatekin diye bir
2:00:33adam var ya.
2:00:34>> Karatekin almadın. Üniversitenin adı ne
2:00:35orada? Çankırı kar
2:00:36>> Çankırı yedirmem sana. Çankır önemli bir
2:00:39yer. Tamam mı?
2:00:40>> Tamam.
2:00:41>> E hadi bakalım.
2:00:42>> Not söyle.
2:00:43>> Söyle.
2:00:44>> Gulam sisteminde. Sisteminde askerlerin
2:00:46birçoğu Türklerden oluşmuş.
2:00:48>> Gulam sisteminde. Evet. Askerlerden
2:00:51birçoğu nereden oluşmuş?
2:00:55Türklerden oluşur.
2:00:56>> Evet.
2:00:58>> Devam ediyorum.
2:00:59>> Hı hı. Satın alınan ya da savaşlarda
2:01:01esir edilen bu çocuklar.
2:01:02>> Satın alınan veya savaşlarda
2:01:06esir elde edilen bu çocuklar
2:01:08>> gulamilen yerde yetiştirilmiştir.
2:01:12>> Bu çocuklar
2:01:14evet gulamane yetiştirilmiştir. Devam
2:01:15et.
2:01:16>> Burada eğitilen çocuklar hem askeri hem
2:01:18idari görevlere getirilmiş.
2:01:20>> Gulamede yetiştirmişti. Yeterli.
2:01:23Bunlar nereye gidiyor? Ya saraya ya
2:01:25asker. Devam gündeme gel.
2:01:26>> Şunu söylüyorum. İlk Müslüman Türk
2:01:28devletlerinde
2:01:29>> had o cümleyi ben yazdım. İlk Müslüman
2:01:32Türk devletlerinin devletlerinde
2:01:36İslam öncesine göre o not değil mi?
2:01:38>> Evet hocam.
2:01:38>> İslam öncesine göre bu soru bir gün
2:01:41gelecek inşallah.
2:01:44Orduya getirilen
2:01:48en büyük yenilik.
2:01:51En büyük yenilik hangi sistemmiş? Gulam
2:01:54>> gulam sistemidir.
2:01:57Gulam sistemidir.
2:02:01Buraya bir dikkat. Bu aşağıda 5 kişi
2:02:03vardı ya. Dikkat edin bak. Bu da sağlam
2:02:06diyelim. Hadi. Bu da Hintli. Almayız.
2:02:09Hint Türk varsa ne? Her zaman Türk. Bak
2:02:11bunu unutma. Afgan Türk.
2:02:13>> Türk. Arap Türk.
2:02:15>> Türk. Niye? Savaşçılık özelliklerinden
2:02:17dolayı. Anlaştık mı arkadaşlar? İkisinin
2:02:18arasına düşürsek bile fark etmiyor. Biz
2:02:20gene neyi alıyoruz? Türk'ü alıyoruz.
2:02:23Evet. Şurayı da bir silelim.
2:02:25Anlaştık mı? Gulamı, ikda ve gulam.
2:02:28Bizim burada iki öğreneceğimiz Müslüman
2:02:30Türk devletlerindeki sistemdir. Biz bunu
2:02:32öğrendik mi ileriki zamanlarda
2:02:35devşirmeyi de anlarız, pençeyi de
2:02:37anlarız. Anlatabiliyor muyum? Hepsini
2:02:39anlarız.
2:02:41Biliyorsunuz ki eğitim ilk Müslüman Türk
2:02:43devletlerinde artık medreselerin
2:02:45açılması önem arz ediyor. Bazı
2:02:47medreseler Karanlar ki ilk Türk İslam
2:02:49Medresesi Karahanlarda açılan Semerkant
2:02:51medresesidir. Biliyorsunuz Semerkant
2:02:53şehirlerin şahıdır. Timur zamanında
2:02:55kağıdın ilk üretildiği Çin'den sonraki
2:02:57ilk yerdir. Hala çok güzel bir kenttir.
2:02:59İleriki yıllarda özellikle Türk tarihine
2:03:03merak saran arkadaşlarım rica ediyorum
2:03:06Avrupa'da bir şey yok. gidecekseniz
2:03:08Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan
2:03:11yani Türk cumhuriyetlerini bir gezelim
2:03:13önce. Yani bizim tutup da bizim eee
2:03:18batıda dediğimiz şeyler
2:03:21ya bir her zaman gidip gelilecek yerler
2:03:24değil. Yok Şengen vizesi, yok bilmem ne
2:03:2650.000ene insan onurunu çiğnetecek
2:03:29şeylerle uğraştırıyorlar insanları.
2:03:31Doğru bu kolay değil. La kardeşim şurada
2:03:33Türk cumhuriyetleri var ya. La oğlum bir
2:03:36bal bir kurgan görsen anlattıklarımız
2:03:38aklına gelse öbür tarafa gitsen
2:03:40Semerkant, Kaşkar, Buhara, Ferg,
2:03:45Yenikent bakın gezecek o kadar çok yer
2:03:47var ki ve yanımızdaki İran, Büyük Selçuk
2:03:50Devletin Merkezi ora. İran'a bir git
2:03:51bakım. Her taraf BSD'nin eseri. O yüzden
2:03:54biz neyi unutuyoruz biliyor musunuz? Biz
2:03:56kendi kültürümüzü tanımadan batı
2:03:59kültürünü tanımaya çalışıyoruz. Bakın
2:04:00önce kendi kültürünü sağlam kılarsan
2:04:03batıdan anca tekniği alırsın. Neyi
2:04:05almazsın oradan? Onun adetini almazsın.
2:04:08Ama önce sağlam olan senin kendi
2:04:09altyapın olacak. Yoksa anlamazsın ki her
2:04:11şeyi kültür zannediyor alıyoruz.
2:04:14kullandığımız teknolojik aletler bile
2:04:15onlara bize bağımlı hale getirdiğinden
2:04:16sonra adam onun içine yerleştirmiş
2:04:18oldukları birçok yazılımla şununla
2:04:20bununla ıvırla zıvırla ve dil yapısıyla
2:04:22seni zaten çekiyor. O yüzden benim
2:04:25sizlere en büyük önerim Türk
2:04:26cumhuriyetlerini ziyaret etmenisidir.
2:04:28Özellikle Özbekistan ve Kazakistan.
2:04:32Kazaklar eskisi gibi değil de Özbekler
2:04:34geneği ya Kazak'ta çünkü çok ruslaştı.
2:04:36Bugün Antalya'ya gidiyorsun
2:04:38görüyorsunuzdur. Hepsi Rusça
2:04:40konuştuklarından dolayı Rusasa pahalı
2:04:42bizim kaza çalıştırıyor bizim oteller.
2:04:44Görüyorsunuzdur orada.
2:04:46>> Hepsi Kazak. Hepsi Rusya'yı çok ana dili
2:04:49gibi konuştuklarından dolayı onlar alıp
2:04:51çalıştırıyor. Bizim otellerde
2:04:52görmüşsünüzdür Kazakları. Ama Kazaklar
2:04:54çok Ruslarş şey gibi değil. Bir Kırgız,
2:04:57bir Özbek gibi değil. Aramızda Kazak
2:04:59arkadaşlar varsa alınmasın da. Ama
2:05:01gerçekler var bunlar. Çünkü Kazak
2:05:03öğrenciler de var şu an beni dinleyen
2:05:05ama maalesef ki ha sizler böyle olmayın
2:05:07diye uğraşıyoruz. Tarihinizi bilin ki
2:05:09Tütani ki ortak bir tarih ders kitabı da
2:05:11çıkartıldı. Bugün Kazakistan,
2:05:13Özbekistan, Kırgızistan'da bu ortak
2:05:15tarih ders kitabı okutulacak arkadaşlar.
2:05:17Haberiniz olsun. Bak benden size
2:05:19söylemesi yani artık eskisi gibi değil.
2:05:22Yani özellikle Trani düşünce o bütün
2:05:24Türk devletlerinin birleştirilerek ortak
2:05:26müfredat, ortak alfabe. Bak geliyor.
2:05:29Ortak ordu. E olması gereken bu.
2:05:33AB beni almazsa ben de gider kendi bilim
2:05:35zaten bunun çoktan olması lazımdı. Biz
2:05:37çok geç kalıyoruz bazı şeyler ama bugüne
2:05:39nasipmiş. Olacak yani. Çünkü olması da
2:05:41lazım. Bende enerji yok. Heriflerde
2:05:44enerji var. Bende her şey var. Adamlarda
2:05:46hiçbir şey yok. Yani enerjinin olduğu
2:05:48yere hepsi bizim öz kardeşlerimiz. Bizim
2:05:51onlarla irtibatımızın çok daha fazla
2:05:53olması lazım. Tabii kolay da olmuyor.
2:05:55Birçok engelleme de var. Karanlar ilk
2:05:57Türk İslam medresesi olan Semerkant
2:05:59Medresesi'ni kurmuşlardır. Değerli
2:06:01arkadaşlarım o zaman medresenin adına ne
2:06:03yazalım? Semerkant.
2:06:05>> Semerkant yazalım. Özelliğine de ilk
2:06:07Türk
2:06:09İslam medresesi. Doğru mu? Biliyorsunuz
2:06:12burslu öğrencilik sisteminde ilk
2:06:13başlatılan medresedir. Semerkantmentler
2:06:16biliyorsunuz Anadolu'da bir medrese
2:06:18kurdular. Yağı basan medresesi. Tokat
2:06:20Niksar'da. Bunun özelliği ne? Anadolu'da
2:06:24kurulan
2:06:25ilk medresedir. Bu yönüyle çok önemli.
2:06:28Dikkat. Büyük Selçukleti iki tane
2:06:30medrese kur aslında çok kurdu da büyük
2:06:32Selçetin iki bilineni çok önemli. Biri
2:06:33Nişabur'daki Nişabur Medresesi. Doğru
2:06:35mu? Nişabur. Nişabur medresesinin
2:06:38özelliği ne? BSD'nin
2:06:42kurduğu ilk medrese.
2:06:46Murat.
2:06:48Murat
2:06:49>> hocam
2:06:50>> beni dinliyor musun?
2:06:52Şu arka var ya.
2:06:54Görüyor musun?
2:06:57>> Ulan ana su veriyor.
2:07:02Anam anam anam anam. Dur ben suyu
2:07:04kameranın önünde içmediğim için otur.
2:07:14Evet.
2:07:17Büyük Selçet'in medresesinin adı ney?
2:07:20Tabii ki Nizamiye.
2:07:23Anlaştık mı?
2:07:25>> Özelliği ne peki?
2:07:26>> Enrese
2:07:28>> arkadaşlar Nizamiye Medresesi demiyorum.
2:07:31Medreseleri
2:07:33ler ne demek orada? Çoğul ek. O zaman bu
2:07:37bir yerde mi? Hayır. Bakın Esazi
2:07:40Üniversitesi'nin hatırlayın ODTÜ'nün
2:07:41birçok üniversitenin Kırşehir'de,
2:07:43Çankırı'da, Kastamonu'da hepsinin adı
2:07:46Gazi değil miydi?
2:07:48>> Ama gazi nerede var? Mesela Gazi
2:07:49Üniversitesi Türkçe öğretmeni
2:07:50sallıyorum. Kastamonu'da nerede var?
2:07:53Atıyorum Konya'da. OTD nerede var?
2:07:56Mersin'de. Şimdi ODTÜ'nün merkez yeri
2:07:57Ankara değil mi?
2:07:59>> Ama fark etmiyor. Orada da ne var? Bir
2:08:01şubesi bilmem neyi var. İşte Nizami
2:08:02Meseleri de böyledir. Dikkat. Yine ilk
2:08:05iniş burada kurulmuştur. Daha sonra ama
2:08:07en ünlüsü nerededir? Bağdat'ta. Niye?
2:08:09Bağdat'la Gazali oranı rektörlüğünü
2:08:11yapmıştır. O yüzden çok kıymetlidir.
2:08:13Nizamiye medreseleri de arkadaşlar
2:08:16BSD'nin
2:08:18en ünlü medresesidir. Neden? Hem her
2:08:22yerde vardır. Şöyle söyleyeyim. 17 tane
2:08:26eee şeyde vardır.
2:08:28Şehirde. Şimdi düşünün şöyle. Gazi
2:08:30Üniversitesi'ni düşünün. Ankara,
2:08:32Kastamonu, Çankırı, Eskişehir, Konya,
2:08:34Malatya,
2:08:36Antalya,
2:08:38işte Kütahya, Afyon, Uşak 17'sinin adı
2:08:41da ne?
2:08:42>> Adı da Nizam. Çünkü öğretim sistemi
2:08:44aynı. Bu öğretim sisteminde ne
2:08:45öğretiliyor peki? Özellikle zararlı bir
2:08:48fikir akımı olan batinliğe karşı karşı
2:08:50propaganda. Arkadaşlar
2:08:54fikir silahla öldürülmez. Bak bunu
2:08:57aklınızdan bir çıkarın. Ya ben şunu yok
2:09:00ederim. edemezsin arkadaş. İnsanı yok
2:09:02ediyorsun ruhu değil. İnsanı yok
2:09:05ediyorsun fikri değil.
2:09:07Fikir öyle bir şey değil ki ya. O yüzden
2:09:10fikirler topla tüfekle yok edilemez.
2:09:14Fikri gene fikirle yok edersin. O yüzden
2:09:17batinilik faaliyetlerindeki bu yanlış
2:09:20durumu tespit eden Gazali Bağdat'taki
2:09:22Nizamiye Medreselerini ve diğer 17
2:09:24şehirdeki Nizamiye Medreselin ortak
2:09:26program uygulamıştır. Amaç ne? Sünni
2:09:28itikadı korumaktır. Bu bir. İki,
2:09:30batinlik faaliyetinde bulunan insanları
2:09:33tekrar kendi yanına çekmektir. Evet. Şu
2:09:35yok mu? İlim insanı yetiştirmek, devlet
2:09:37memuru yetiştirmek, yoksul ve yetenekli
2:09:38çocukları devlet memuru yapabilmek için
2:09:40onların ihtiyaçlarına karşı mı? Var. Ama
2:09:42aslında kurulmasının temel sebeplerinden
2:09:44bir tanesi de zararlı fikir akımlarına
2:09:46karşı fikirle mücadele etmektedir.
2:09:48Gazali'nin bununla ilgili 50.000 tane
2:09:50olayı vardır değerler. Gazali çok büyük
2:09:52bir adam. Bunu zaten nerede işleyeceğiz?
2:09:54Gazali'nin
2:09:56Türk İslam bilim insanları kısmında
2:09:58işleyeceğim. O yüzden uzatmıyorum ama
2:09:59Nizamiye Medresinin açılma nedenlerini
2:10:00bilmemiz lazım. Şu notu bir yazdır
2:10:03bakalım.
2:10:03>> Nizami medreselerinin ilki Nişaburda.
2:10:07>> Medreselerinin ilki Nişabur'da. Evet.
2:10:11Sultan Alparslan tarafından açılmıştır.
2:10:13>> Sultan Alparslan tarafından açılmıştır.
2:10:16>> En çok Bağdat'ta açılanı ünlenmiştir.
2:10:18>> En çok
2:10:20Bağdat'ta açılanı ünlenmiştir.
2:10:25Açılanı ünlenmiştir.
2:10:29Murat biraz önce öksürüyordum ya.
2:10:33>> Ha öksürmeden önce bir daha geri
2:10:34geliyorum. Kardeşim bu ne la?
2:10:37Tahtanın arkası nerede?
2:10:40Şimdi ben yazıyorum ya. Her yazdığımda
2:10:42bu tahta esniyor.
2:10:45>> Sağ ol Muratcığım. Çok yardımcı oldun.
2:10:47Allah razı olsun kardeşim. Oğlum şunu
2:10:49bir yaptın lan.
2:10:51Ama çağrı mobilyacı yaptı. Bu böyle olur
2:10:53mu? Şuraya bak bakayım bir. Bir de
2:10:55buraya bak. Aynı.
2:10:57Oğlum bir iş yapıyoruz. Düzgünü yapak
2:10:59ya. Evet. Nizam senin açılma nedenleri
2:11:01başla.
2:11:02>> İslamiyetti yeni geçen Oğuz
2:11:03topluluklarının
2:11:05>> İslamiye'ti yeni geçen Evet.
2:11:08Oğuz topluluklarının inançlarını
2:11:10pekiştirmek.
2:11:11>> Evet. İnançlarını pekiştirmek.
2:11:14Devam.
2:11:15>> Yoksul ve yetenekli öğrencileri topluma
2:11:17kazandırmak.
2:11:18>> Yoksul ve yetenekli çocukları
2:11:22ne yapmakmış?
2:11:23>> Topluma kazandırmak.
2:11:24>> Topluma kazandırmak. Bu arada kalem
2:11:26verelim.
2:11:30Evet.
2:11:31>> Şey bitmek üzere ya. Ver oradan
2:11:33istersen.
2:11:36Demek sen Çankırı'yı kötülüyorsun ha
2:11:38benim memleketimi.
2:11:40Benim en yakın arkadaşlarım Çankırlıdır.
2:11:42Çerkesli eee şey
2:11:46en ilçenizi unuttum ya. Ilgazlı bir tane
2:11:48daha var.
2:11:50>> Orta falan mı?
2:11:51>> Orta değil. Yok
2:11:53ya. Şeyi unuttum ya. Ilgaz değil. Çerkez
2:11:55değil.
2:11:56>> Neyse aklıma gelince söyleyeyim. Devam.
2:11:58Atkaracılar.
2:11:59>> Atkaracalar. Atkaraca. He.
2:12:00>> Bilim insanı yetiştirmek. Bilim insanı
2:12:02yetiştirmek.
2:12:05Devam.
2:12:07>> Devlet memuru ihtiyacını karşılamak.
2:12:09>> Devlet memuru ihtiyacını karşılamak.
2:12:11>> Ve din adamı yetiştirmek.
2:12:14>> Karşılamak ve ne yetiştirmekmiş?
2:12:17>> Din adamı
2:12:17>> din adamı yetiştirmek. Evet.
2:12:20>> Zararlı fikir akımlarına.
2:12:21>> Zararlı fikir akımlarına karşı
2:12:25>> fikir ile karşılık vermek. fikir ile
2:12:30karşılık vermek. Evet. Bunlar Nizamiye
2:12:34Messelin açılma nedenleridir. Dikkat.
2:12:36İki tane. Bunlar not mu bu arada?
2:12:38>> Not hocam.
2:12:39>> İkisi de mi?
2:12:39>> Evet hocam.
2:12:40>> O zaman bunların içine kutu olarak not
2:12:41yazalım. Başla bakalım. İki tane notumuz
2:12:43var.
2:12:44>> Medreselerde yetişen öğrenciye
2:12:47>> değerli arkadaşlarım medreselerde
2:12:48yetişen öğrenciye 2 tane isim verilir.
2:12:51Shte. Doğru mu? Event, softa
2:12:56veya denir. Doğru mu?
2:12:59>> Evet.
2:12:59>> Danışmentler var mı?
2:13:01>> Danışment ne demek verir misin?
2:13:05>> Öğrenci
2:13:07>> değil. Danışılan kişi demektir tercüman.
2:13:10Evet. Devam et.
2:13:11>> Öğretmene müderis.
2:13:12>> Öğretmene müderis. Arkadaşlar bu müderis
2:13:14günümüzdeki gibi tamamen bir öğretmeni
2:13:16karşılamaz. Öğretmene müderis diyoruz ya
2:13:18aslında müderisten kastedilen ney
2:13:20burada? Profesör. Günümüzdeki anlamını
2:13:21söylüyorum. Alınan diplomaya ise
2:13:24>> Alınan diplomaya ise icazetname denilir.
2:13:28Burada bir şey vurgu yapacağım şimdi
2:13:29size. İcazetname adı verir.
2:13:36Arkadaşlar icazetname diplomanın eski
2:13:38adıdır. Bugün nereden mezun olursa on
2:13:40olsun ne veriliyor eline? Adı üzerine
2:13:42diploma veriliyor. Ancak eskiden ne
2:13:43olurmuş bunun adı? İcazetname. Yani
2:13:46ayilik teşkilatından mezun da olsan
2:13:47icazetname. Bir esnaf kuruluşu sana
2:13:49verse de adı icazetname. Okulu da
2:13:51bitirsen adı ne?
2:13:53>> İcazetname.
2:13:55Tamam. Mesela bizlerde mesela lisede bir
2:13:58arkadaşım okuldan atıldı benim. Tamam.
2:14:00İşte çok olaylara karışıldı falan. E bu
2:14:02atılan arkadaşa ne veriliyordu desten?
2:14:04Hatırlayın bakın. Tasdikname. Evet.
2:14:07Aynen öyle. O sonu name ile bitiyorsa
2:14:09kork. Tamam. Genelde o sıkıntı
2:14:11biliyorsunuz. İşte bütün isimler
2:14:13değişiyor mu? Hayır. İcazetname ne?
2:14:15Tasdikname. Bakın hiçbir isim değişmeden
2:14:17Türkiye'ye gelmiş. Sadece icazetnamenin
2:14:20adı diplomadır günümüzde. Ama fark
2:14:22etmez. Bugün hangi kuruluşa gidersen
2:14:25git, hangi üniversiteyi liseyi
2:14:27bitirirsen bitir, sana verilen
2:14:28diplomanın adı gene diplomadır.
2:14:32Gene diplomadır. İşte burada da aynı
2:14:34mantık var. Sınava girdim. Büyük
2:14:36Selçuklu Devleti'nde veya işte Anadolu
2:14:38Selçuklu Devleti'nde ahilik teşkilatında
2:14:40ustalığa geçen insanlara, kişilere
2:14:43verilen diplomanın adı nedir? Fark
2:14:44etmiyor. Cevap ne? İcazetname. Yazar
2:14:47oraya ahitname diye. Ana ahiler ne güzel
2:14:49yapıştırayım dersin. Değil. Anladın mı?
2:14:51O yüzden uyarıyorum. Ahitname değil.
2:14:54Ahitname bambaşka bir kelimenin anlamı.
2:14:56Anlaştık. Ne görürsek görelim diplomaya
2:14:58ne diyeceğiz?
2:14:59>> İcazetname. Güzel. Devam et bakalım.
2:15:01>> Hadis ilmiyle uğraşana. Arkadaşlar bu
2:15:04isimlerde bir de şunlar vardır. Hadis
2:15:06ilmiyle uğraşanlar vardır. Bunlara ne
2:15:09isim veriliyor? Mu koyacaktık. Doğru mu?
2:15:11>> Uğraşanlara. O zaman ne oldu bunun adı?
2:15:13Muhat
2:15:15dis. Devam.
2:15:16>> Tesir ile uğraşana müfessir.
2:15:20>> Tesir mi? Tefsir kız.
2:15:21>> Tefsir.
2:15:22>> Aman
2:15:24tefsir ile uğraşana
2:15:26>> müfessir.
2:15:27>> Müfessir.
2:15:29Müfessir. Evet. Fıkıh ile uğraşana.
2:15:33>> Fıkıh ilmiyle uğraşana. Doğru mu?
2:15:36>> Uğraşana ne isim veriliyor?
2:15:38>> Fakih.
2:15:39>> Fakih. Bana bir ünlü bir fakih söyle
2:15:40bakayım.
2:15:41>> Dursun fakih.
2:15:42>> Evet. Mesela Dursun Fakih. Osmanlı
2:15:43Devletinden. Bunlar da bilinmesi
2:15:45gerekenler olarak söyleyebiliriz. Şimdi
2:15:48ne zamanı? Hemen değerli arkadaşlar
2:15:50yapıyoruz.
2:15:52Bunun kapağı nerede? Kapağı yere mi
2:15:54düştü? Al sen bunu. Siyahı. Ben
2:15:56kırmızıyla devam edeceğim. Evet. Genel
2:15:58tekrarla başlıyoruz. Yani işaretleme
2:15:59kısmına. Bu işaretlediğim kısımları çok
2:16:03kıymetli olduğunu bilin. Boş yere
2:16:04işaretlemiyoruz. Yani tabii ki
2:16:05işaretlediğimiz yer kadar aslında bana
2:16:07göre işaretlemiğiz yer de önemli. Bu
2:16:08artık ÖSYM'deki profesörümüz eee soruya
2:16:11hangi açıdan yaklaştığı ile alakalıdır.
2:16:14Ona beraber başlıyoruz. Hazır mıyız?
2:16:16Merve, Murat, YouTube'dakiler.
2:16:20Hazırız cevabını aldık. Başlıyorum. 1.
2:16:24Hutbe,
2:16:26tıras, hilat, çet.
2:16:31E bir tane daha olacak.
2:16:34Hutbe, tıras, hilat, şey
2:16:37eee menşur nerede? Bir tane menşur
2:16:39yazacağız. Merve.
2:16:41Doğru mu?
2:16:42>> Menşur da ekleyelim. Oldu mu? Menşur
2:16:44var. Yani bunlar neyle geldi? İslam'la
2:16:46geldi. Devam ediyorum. Burada hangi
2:16:49unvan artık kullanılmıyor?
2:16:51>> Kan.
2:16:51>> Kan kullanılmıyor.
2:16:55Dikkat. Geldik buraya.
2:16:58Kutun yeni adı ne?
2:17:02Allah'ın nasibi. Hayır. Takdiri. Ama
2:17:06cihan hakimiyetinin adı ne? Allah'ın
2:17:08adını her yerde yücelt etmek. Bak bu
2:17:12soru gelir. Bak çok kıymetli bir yere
2:17:14vurgu yapıyorum.
2:17:17İlahi kelimatullah. Bunu bilmeniz lazım.
2:17:19Anlaştık mı? Devam edelim. Saraylerine
2:17:22geldik. Özellikle hangisine vurgu yaptım
2:17:24ben? Çünkü diğerlerini bir çocuk
2:17:27bulabilir ama camedarı bulamaz.
2:17:30Çünkü camedar camekandan aklına
2:17:32gelmediği sürece bunu yapma ihtimali
2:17:34sıfır. Geldim buraya.
2:17:36Hacip en çok çıkma ihtimallerinden bir
2:17:39tanesidir. Hacib'i bilelim. Hacib'in en
2:17:41büyüğü ne? Hacib lütcap. Hacib-i bozok.
2:17:44Has Hacip veya Ulu Hacip. Geldim buraya.
2:17:49İstifa hatırlıyoruz değil mi?
2:17:51>> Ekonomi. Arz en çok nerede
2:17:53kullanılıyordu? Ordu, inşa veya tura.
2:17:57Doğru mu? Hangi işlerden sorumlu? Bu bir
2:18:00divan çeşitteyle. Adı öyle. Hangi işler?
2:18:03Posta teşkilatı. Bu sene gelen, geçen
2:18:05sene gelen sınav sorusu. Divan-ı
2:18:07saltanatta şey divan-ı mezalim'de direkt
2:18:10olarak soru gelebilecek en önemli
2:18:12yerlerden bir tanesidir. Aşağıdakilerden
2:18:15hangisi divan-ı mezalin görevlerinden
2:18:16biri değildir? veya haklıyı haksızdan
2:18:18ayırt edebilmek amacıyla sultanın
2:18:19karşısında kurulan mahkemeler nerede
2:18:21yapılır diye sorur. Divan-ı Mezar
2:18:24Gazneli Mahmut'un oğlu Mesut'un
2:18:26tüccardan borç alınması ile alakalı
2:18:28durumu verir sana. Nerede görüşüldü der.
2:18:31Anlaştık mı? Divan-ı Mezalimi bilmeniz
2:18:33lazım. Şart. Geldim buraya bir. Amili
2:18:36bilelim. Amil.
2:18:38Yuruş'u bilelim.
2:18:40Atabeyi bilelim. Muhtesipi bilelim.
2:18:43Benim gözüme çarpanlar bunlar. Anlaştık.
2:18:46>> Evet.
2:18:47Geldim bu tarafa doğru.
2:18:51İlk Türk İslam devletlerinin hukukunu
2:18:53oluşturan üç etmeni bilelim.
2:18:57Örfi hukukun başında Emiri Dat,
2:19:01şerinin başında ne var?
2:19:03>> Kadiril Kudat. Peki askeri davalara kim
2:19:06bakıyordu? Kadı, Kaz asker veya değerli
2:19:09arkadaşlarım
2:19:11kadı leşker bakar. Ü tane adı var.
2:19:13Toprak yönetimine geldik. Has kime
2:19:15ayrılır her zaman? Sultana
2:19:17>> sultana vakıf kamu yararına dini ve
2:19:21sosyal kurumların yapılması ve oraya
2:19:23gelir aktarılması vakıftır. Vakıfı bir
2:19:26kere verdi mi geri alma şansın yok
2:19:28arkadaşlar. Onu da söyleyelim. İddiaya
2:19:29geleceğim. Öşriyi müslümana haracı ise
2:19:32neydi? Gayrimüslime ayrılır. İkdi vezir
2:19:35Nizamül Mülk Hz. Ömer'den alınan sistemi
2:19:38geliştirmiştir. Onu da zaten
2:19:40açıklamasını yapmıştır. İkta sisteminin
2:19:42faydaları direkt çıkar.
2:19:44Ama burada neyi sordum ben size? A, B,
2:19:47C, D, E. Aşağıdakilerden
2:19:51soruyu da yazayım.
2:19:53Hangisi
2:19:57ikda sisteminin
2:20:00amaçları yani en önemli uygulanma
2:20:03amacıdır.
2:20:04En önemli uygulanma amacıdır. Evet, 5
2:20:08tane seçeneğimiz var. Cevabınızı altına
2:20:11yazıyorsunuz. C/1 sınavda geldi şimdiye
2:20:13kadar. Cebelü ithal sisteminde yetişen
2:20:16askerlerden atlı askerlere ne isim
2:20:17verilir diye sordu. Cebelü. Ne demek
2:20:19istiyorum? Burada yazdığım her şey sizin
2:20:21sınavda sorunuz olabilir. Geldik buraya.
2:20:23İmarhane bir defa sınav sorusu oldu.
2:20:25Dikkat kapan bir defa oldu. Bedesten
2:20:28oldu. Kümbet oldu. E hocam olduysa bir
2:20:31daha olmaz. Hayır tam tersi. Olmuşsa bir
2:20:33daha sınav sorusu olur. Dikkat. Kümbet
2:20:36özellikle burada en önemlisidir. Kümbet.
2:20:38Kümbete dikkat. Külliye genellikle
2:20:40neydi? Cami yanlarıydı. Geldik buraya.
2:20:43Ordu. Orduda değerli arkadaşlarım en
2:20:46önemli bilmemiz gereken şey gulam
2:20:48sistemidir. Gulamı bilmeden orduyu
2:20:50yapamayız.
2:20:52Beş kişinin savaşlarda elde edilen veya
2:20:55satın alınan beş kişinin devlet
2:20:57sistemine aktarılmasıdır diğer
2:20:59arkadaşlar. Ve İslam öncesinde ilk
2:21:00Müslüman olduktan sonra orduya getirilen
2:21:03en büyük yenilik bulan sistemidir. Tamam
2:21:07mı? Çünkü diğerleri zaten var. Geldik
2:21:09buraya.
2:21:11İlk Türk İslam medresesini kim kurdu?
2:21:14Garanlar adı ne?
2:21:16>> Danışmentler Anadolu'da kurdu. Tokat
2:21:18Niksarda adı ney?
2:21:19>> Yağasan.
2:21:20>> Yağ basasan. Peki Nizamiye medreseleri
2:21:22her yerde açıldı ama en ünlüsü nerede?
2:21:25>> O zaman açılma nedenlerini bileceğiz.
2:21:27Niye açılıyoruz? Özellikle Bahatik fikir
2:21:29akımına karşı fikir üretebilmek için.
2:21:32Geldik buraya. Eee, müderris kime denir?
2:21:35Öğretmene. Doğru mu? Burada özellikle
2:21:38alınan diplomanın adı ney? İcazetname.
2:21:40Böylelikle ilk Müslüman Türk Devletleri
2:21:43Kültür Medeniyeti'nin birinci videosunu
2:21:45bitirdik. Bunun devamında ne var mesela?
2:21:48Bilim insanları var. Yazı dil edebiyat
2:21:49var. Özellikle Kutat Gubilik, Atabetül
2:21:52Akayık onları işleyeceğiz. Artı değerli
2:21:54arkadaşlarım eee bunları işlerken de
2:21:57zaten birinci ya da ikinci video
2:21:59dediğimiz kültür medeniyet yani bu ne
2:22:01oluyor mesela? Kaçıncı videomuz şu an? 7
2:22:03miydi?
2:22:04>> 8.
2:22:06Son zamanlarda en çok buraya göre buraya
2:22:09göre en çok soru gelen yer olmaya
2:22:10başladı. Tekrardan Farabi Gazali o akıma
2:22:13geri döndüler ki doğrusunu yaptılar.
2:22:15Çünkü çocuk Türkistan bilim insanlarını
2:22:16tanımıyor. Eee, tekrar tanıtmak istiyor
2:22:19ÖSYM. Ne yapıyor ÖSYM mantıken? Far
2:22:21abiyi soruyorsa öbür sene herkes
2:22:22mantıken o bilim insanlarına bir yönelme
2:22:24oluyor. Yani ÖSYM'nin tek derdi şu
2:22:27olmamalı.
2:22:29Ben soruyu sordum geçim. Hayır kardeşim.
2:22:32Senin soru sorduğun yer öbür sene
2:22:34öğrencinin çalışacağı alan oluyor. Sen o
2:22:37yüzden dikkatli olmak zorundasın ve
2:22:38yanlış soru sormak zor. Yanlış soru
2:22:40soramazsın. Çünkü senin yanlış soru
2:22:42sorman ne demek? Öğrenciyi orada 10
2:22:44dakika oyalamak ve 10 dakika oyaladıktan
2:22:47sonra da diğer soruya geçerken aklında o
2:22:49soruyu bırakmaktır. Herkes işini doğru
2:22:52yapacak arkadaş. Doğru yaparsak ne olur?
2:22:55Her şey güzel olur. Bir sonrakinde
2:22:56görüşürüz.
2:23:13[Müzik]

About this transcript

This page contains the full transcript of 7) KPSS / AGS Tarih - İlk Türk İslam Devletleri Kültür ve Medeniyeti - Ramazan YETGİN - 2026 by Benim Hocam, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 18,819 words across 3,822 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.