کودتای شاه یا کودتای مصدق؟ | قسمت سوم گفتگوی شهرام اتفاق و کوروش احمدی — Transcript
Full transcript
- 0:00آن چیزی که به لحاظ تاریخی رخ داده کودتای
- 0:03مصدق و جبهه ملی علیه شاه در روزهای بیست
- 0:07پنجم بی۶شم و بیست۷فتم مرداد بوده ما
- 0:10مصدقی رو داریم که ۱۳۳۰ نخستوزیر شده ۱۳۳۱
- 0:14و ۳۲ اختیارات فراقوانی داره دیگه آخر
- 0:17۱۳۳۲ میخواد مجلسم منحل کنه تبدیل بشه به
- 0:20این موجودی که در کشور در غیاب مجلس با یه
- 0:24شاهی که هیچ اختیاراتی دیگه نداره تبدیل
- 0:26به بازیگر اصلی صحنه سیاسی بشه در جایی که
- 0:30مجلس وجود نداره شاه این اختیارو داره که
- 0:33نخستوزیرو عذ بکنه در در زمانی که مجلس
- 0:37وجود داره شاه این اختیارو نداره اما در
- 0:39دوره فطرت یعنی جایی که مجلس وجود نداره
- 0:43شاه اجازه عزل و نصب نخستوزیرو داره اون
- 0:46موقع که فرمان عزل و نصبو صادر میکرد
- 0:49مجلس منحل نبود مجلس در ۲۸ آبان سال ۳۲
- 0:54یعنی ۳ ماه درست ۳ ماه بعد از کودتا منحل
- 0:57شد توسط شاه شما اگه اطلاعات روزنامه
- 1:00اطلاعاتو ببینین فرمان اهلحضرت همایونی
- 1:03برای انحلال مجلس اون موقع منحل شد کودتا
- 1:06باعث شد که آخرین تلاش جامعه ایرانی برای
- 1:10احیای مشروطه به شکست بیانجامه یعنی ما
- 1:14اگه یه سیر عادی داشتیم طبیعی داشتیم بعد
- 1:17از افت و خویزهای بسیار یه نظام دموکراتیک
- 1:20و پارلمانی در کشور مستقر میشد و نیازی به
- 1:22اینکه انقلاب بکنیم دیگه نمی‌بود
- 1:26بریم جلو وارد مذاکرات بشیم
- 1:29که در واقع مذاکرات نفتی چرا توسط مصدق به
- 1:34سرانجام نرسید؟
- 1:37نمیدونم شما نکاتی ناظر چون می‌ترسم تو
- 1:41این ماجرای ترور زیاد بمونیم
- 1:42نه رد شیم دیگه
- 1:44هرچی باید گفته میشد گفته ش
- 1:46آره اون اتفاقی که یعنی مصدق تلاش کرد رقم
- 1:49بزنه به لحاظ مذاکرات و نشد منجر به
- 1:51تحریم‌ها و اینها شد یه تصویری اگه از
- 1:54اون بدین آیا تلاش جدی برای فصله
- 2:01پیدا کردن مسئله انجام داد یا نه فقط این
- 2:04بالاخره شور و هیجانی که در جامعه ایجاد
- 2:07شده بود و
- 2:08در مورد ن
- 2:09آره
- 2:10نمیدونم چون من صحبت کردم آقای اتفاق
- 2:12نمی‌خوان صحبت کنن یا من بگم هرجوری که
- 2:14نظر شما باشه فرق نک چون تردید داشتم که
- 2:17نکنه تو این بخش بمونیم خواستمش شما بگم
- 2:20آره میخواین شما پس بفرمایید
- 2:22ببینید من موافقم که دیگه تو این بحثا
- 2:25نمونیم چون به هر حال یه طرح
- 2:27استدلال دو طرف شنیده شد برای مخاطب دیگه
- 2:29ب
- 2:29کاملاً روشن د ماه بعد از ملی شدن نفت در
- 2:33اردیبهشت ۱۳۳۰
- 2:36مصدق نخستوزیر میشه در واقع ملی شدن نفت
- 2:41سبب میشه که به همون نتیجه‌ای که مصطفق
- 2:44میخواست برسه برسه قهرمان ملی بشه و این
- 2:49همون حرکت گام به گام به سمت قدرت یعنی
- 2:51همون نکته‌ای که من تأکید میکنم که پروژه
- 2:55ملی شدن نفت از اول یه پروژه
- 2:59سیاسی بوده یه پروژه اقتصادی نبوده حرکتی
- 3:03به سمت قدرت بوده اردیبشت ۱۳۳۰ مصدق نخست
- 3:08وزیر میشه.
- 3:10خب ما در واقع چیزی که رخ داده اینه که ما
- 3:16نفتو
- 3:17ملی کردیم. اموال اون سرمایه گذار خارجی
- 3:20رو مصادره کردیم. بعد از اینکه اموالشو
- 3:23مصادره کردیم
- 3:26شرکت‌های نفتی ما رو تحریم میکنن.
- 3:29بودجه ایران در ۱۹۵۰ ۱۹۵۱ حدود ۱۸۰ میلیون
- 3:35دلار بوده بودجه سالیانه و حدود ۱۱۵
- 3:40میلیون دلار از بودجه کشور حذف میشه یعنی
- 3:44به خاطر تحریما اینا رو اطلاعات بسیار
- 3:47خوبی رو آقای کامران دادخواه در این مورد
- 3:50منتشر کرده که من توصیه میکنم کتاب ایشون
- 3:53رو که در مورد تحریم نفتست بخونیم
- 3:56تحریم اقتصادی باعث میشه که ما چیزی حدود
- 3:59۷۰ بودجه کشوررو از دست بدیم قبل از ملی
- 4:04شدن نفت مصدق و یاران مصدق معتقد بودن که
- 4:09ملی شدن نفت
- 4:12مشکلی ایجاد نمیکنه و اون تحریمیی که
- 4:14مدعی هستن که به وجود میاد کاغذ پارهست و
- 4:17ما به سهولت اینجا
- 4:19کاغذ پاره
- 4:21ما به سهولت اینجا در واقع کارای خودمونو
- 4:24انجام میدیم اینجا صف میکشن برای ما و
- 4:27نفتمونو می‌فروشیم و هیچ مشکلی نخواهیم
- 4:30داشت در حالی که خدمت شما عرض شود که این
- 4:33تحریما باعث شد که ما از ۱۳۳۰
- 4:38تا ۱۳۳۲
- 4:39با بدترین بحرانهای اقتصادی مواجه بشیم.
- 4:44بحرانهایی که سبب شد بخش بزرگی از
- 4:47بودجه‌مونو از دست بدیم. یه مقدار اندکی
- 4:50در طی این سالان نفت تولید میشد که به
- 4:53قیمت‌های بسیار پایین‌تر یواشکی به بعضی
- 4:56از این کشورا داده میشد. یه مقدار خیلی
- 4:59کمی به ژاپنیا فروختیم. یه مقدار خیلی کمی
- 5:03به ایتالیاییا فروختیم. این داستان اینام
- 5:05خودش هر کدوم یه داستانای بامزه‌ای داره
- 5:08که چهجوری واقعاً این نفتو با این شرایط
- 5:10می‌فروختن.
- 5:12۱۳۳۱
- 5:15۳۰ تیر مصدق درخواست
- 5:18امتیازات
- 5:20اختیارات غیرقانونی از فراقانونی از مجلس
- 5:24میکنه. یعنی میگه که من باید دیگه کنترل
- 5:28قوای کشوررو در دست بگیرم. کنترل وزارت
- 5:32جنگو در دست بگیرم. فرماندهی نیروی نظامی
- 5:37کشوررو در دست بگیرم. یه مجموعه اختیارات
- 5:40مجلسو در اختیار بگیرم و این ماجرایی میشه
- 5:44قبل از ۳۰ تیر ۱۳۳۱
- 5:46اندکی قبل از ۳۰ ۱۳۳۱ این درخواستو انجام
- 5:50میده مجلس باهاش مخالفت میکنه شاه باهاش
- 5:53مخالفت میکنه بعداً در سرتاسر کشور
- 5:57مجموعه‌ای از تظاهرات رخ میده حزب توده
- 6:00نقش خیلی زیادی داشته اعضای جبهه ملی
- 6:03ببخشید مجلس و شاه با چی مخالفت میکنن
- 6:07مجلس مخالف مخالفت نمیکنه شاه مخالفت
- 6:10میکنه
- 6:10با چی مخالفت میکنه شاه
- 6:12با اینکه
- 6:13خدمت شما عرض شود که
- 6:17قوای نظامی کشور در کنترل
- 6:22مصدق باشه و ۱۳صد و ۳۱
- 6:28قبل از چند در واقع اوایل
- 6:32خدمت شما عرض شود تیره مجموعه‌ای از این
- 6:37مسائل پیش میاد خدمت شما عرض شود که در
- 6:40سرتاسر کشور تظاهرات میشه شرایطی پدید
- 6:43میاد که دست آخر توافق میشه که
- 6:47این اختیارات به مصدق داده بشه تو این
- 6:50بازه زمانی شاه با اس مصدق استعفا میده
- 6:55شاه با استعفای مصدق اول موافقت میکنه
- 6:59بعد احمد قوامو در واقع به عنوان نخستوزیر
- 7:03می‌پذیره
- 7:04و این در واقع حدود ۱ سال یک سال و چند
- 7:08ماه بعد از اینه که مصدق در واقع نخستوزیر
- 7:11بوده احمد قوام یه خیلی کوتاه
- 7:16چیز میشه نخستوزیر میشه و بعدش
- 7:20تظاهرات گسترده‌ای در سراسر کشور رخ میده
- 7:23آیتالله کاشانی از مصدق دفاع میکنه حزب
- 7:26توده از مصدق دفاع میکنه
- 7:30سرانجام کار اینجوری میشه که به هر حال
- 7:32توافق میشه شاه کوتاه میاد و در در واقع
- 7:36به این میگن
- 7:37قیام یا حالا هرچی ۳۰ تیره ۱۳۱ و بعدش این
- 7:42اختیارات به مدت ۶ ماه در اختیار
- 7:45چرا این اختیاراتو می‌خواسته؟ اون
- 7:47مناقشه‌ای که در مورد قانون اساسی وجود
- 7:49داشته؟
- 7:51خب این بحث مفصلیه دیگه چرا این اختیاراتو
- 7:53می‌خواسته؟ در حال که خود مصدق در گذشته
- 7:58با هر کسی که این اختیارات فراقانونی رو
- 8:00می‌خواسته مخالفت می‌کردن. مثلاً یه
- 8:03دوره‌ای رزماراه که نخستوزیر بود برای
- 8:06گمرکات یه اختیاراتی میخواست که کارایی
- 8:10که مثلاً تو گمرکات انجام می‌دهند این
- 8:13کارها بدون اجازه مجلس بتونن رأساً انجام
- 8:17بدن. خودشون مخالفت می‌کردن. اما مصدق
- 8:21معتقد بود که شرایط کشور بحرانی است و
- 8:25باید در این شرایط بحرانی این اختیارات در
- 8:27اختیار به خاطر شرایط بحرانی
- 8:29شرایط بحرانی کشور جوریه که تحریم اقتصادی
- 8:33هستیم مشکلاتی داریم با به واسطه این
- 8:37مشکلات باید در واقع این اختیارات
- 8:39فراقانونی رو داشته باشیم
- 8:41اختیارات فراقانونی به مدت ۶ ماه در
- 8:44اختیار مصدق قرار می‌گیره بعد از ۶
- 8:49خدمت شما عرض شود که این مهلت ۶ ماهه تموم
- 8:53میشه دوباره درخواست مجدد میکنه دفعه دوم
- 8:57که درخواست مجدد میکنه تقریباً اکثریت
- 9:00همه اونایی که قبلاً باهاش موافقت کرده
- 9:04بودن از آیتالله کاشانی گرفته تا
- 9:09شخ اشخاص چهره‌های مطرحی توی جبهه ملی
- 9:12باهاش مخالفت میکنن. اه
- 9:14بنابراین اگه از ملی شدن نفت بریم به سمت
- 9:19نخستوزیری مصدق در در سال ۱۳۳۰
- 9:23ملی شدن نفت ۱۳۲۹ رخ میده قتل رزمارا اینا
- 9:28۱۳۲۹
- 9:30رخ میده ۱۳۰
- 9:32مصدق نخستوزیر رو به دست میاره ۱۳۳۱ یه
- 9:36گام دیگه باز برای تسخیر قدرت برمی‌داره
- 9:39گام بلند
- 9:42بعدی مصدق برای تسخیر قدرت اختیارات
- 9:46فراقانونی بوده که در ۱۳۰۱
- 9:49از مجلس و شاه طلب میکنه. انبوهی مشکلات
- 9:55و در واقع تظاهرات و آشوب و اینا در کشور
- 9:59ایجاد میشه و بالاخره اینو به دست میاره.
- 10:02مهلتش که تموم میشه مهلت ۶ ماهه دوباره
- 10:05اینو درخواست میکنه و برای یه سال دیگه
- 10:08در واقع این اختیارات تمدید میشه.
- 10:11بر اساس این اختیارات اداره امور
- 10:15وزارت جنگو به عهده می‌گیره. اسم وزارت
- 10:19جنگو عوض میکنه. میکنه وزارت دفاع ملی.
- 10:24در درون وزارت دفاع ملی
- 10:28در درون ارتش
- 10:30یه تیمی تشکیل میشه از افسران ملی. افسران
- 10:35طرفدار در واقع جبهه ملی و مصدق. اینها
- 10:39به شدت موضوع نگران‌کننده‌ای میشه. یعنی
- 10:42یه فراکسیونی در درون مجلس در درون ارتش
- 10:47که اینا قرار است یه مجموعه‌ای از کارا رو
- 10:49انجام بدن. حالا میگه که چه کاری قرار هست
- 10:51انجام بدن کسی نمی‌دونست. اما یه فقره از
- 10:54اینا این بود که فهرستی رو درمیارن از
- 10:57افرادی که تو ارتش باید تصویه ساب بشن
- 11:00بهخاطر اینکه اینا طرفدار شاه هستن. یه
- 11:02لیست بلند بالایی از طرفداران شاه در ارتش
- 11:06بیرون میاد. از این لیست ۱۳۶ نفرو پی پیش
- 11:11از بازنشست میکنن. به جرم اینکه اینا
- 11:14طرفداران شاه هستن. ببینید اینا همش گام
- 11:17به گام حرکتیه که نشون میده که مصدق داره
- 11:22با تمام سرعت به سمت تسخیر قدرت کشور
- 11:26میره. اینا همه رو نگران میکنه. یعنی
- 11:29مجموعه این عواملو که شما پشت سر هم
- 11:32می‌ذارید مجموعه این رویدا رو که پشت سر
- 11:34هم می‌ذارید همه رو نگران میکنه.
- 11:36بله. بله این ماجرای اصطلاحاً اختیارات
- 11:40فراقانونی و این مطالعه بالاخره مصدق تا
- 11:45چه میزان
- 11:46من این چند تا نکته رو در مورد صحبت ایشون
- 11:49اگه فرصت میشه من بگم نمیدونم ببینید گفتن
- 11:52که بحث تسخیر قدرت که جلسه پیشم بود و
- 11:56اینکه مصدق بعد از ملی شدن نفت قهرمان ملی
- 11:59و اینها میشه اینها رو خب من اصلاً
- 12:02موافق نیستم ببینید کل کشور با شرکت نفت
- 12:05انگلیس و ایران مشکل داشت
- 12:08و در همه دوره‌های ۴۰ ساله بعدش یعنی از
- 12:12قبل از کودتای هز و ۲۹۹ مشیر دولی که
- 12:17نخستوزیر بود مشکل داشت اون به اصطلاح
- 12:22آرمیتاژ اسمیت رو فرستاد لندن برای اینکه
- 12:24مذاکره بکنه تا موقعی که رضا شاه رضا شاه
- 12:29شد ۳ سال تیمورتاشون ممور مذاکره کرد
- 12:32انگلیسیا به هیچ عنوان هیچ جور حاضر نشدن
- 12:36رضایت بدن نه تنها نشدن بلکه درآمدی رو که
- 12:38به ایران از بابت نفت می‌دادن کمتر کردن
- 12:41رضا شاه پرونده بخ نفتو انداخت تو بخاری
- 12:45یعنی تا حدی که اینقدر عصبانی شد پرونده
- 12:46نفتو انداخت تو بخاری و گفت نمی‌روید تا
- 12:49امتیازو لغو کنید اینو حالا من جلسه پیشم
- 12:51فکر کنم توضیح دادم و بعدشم از ۱۳۲۳
- 12:55که در جریان اشغال ایران توسط متفقین بحث
- 12:58نفت مطرح شد غلام حسین رحیمیان در همون
- 13:01جلسه‌ای که مصدق
- 13:03اون طرح ممنوعیت مذاکره
- 13:07به اصطلاح امتیاز دادن امتیاز به خارجی رو
- 13:10امتیاز نفتی یا معادن به خارجی رو مطرح
- 13:12کرد و رأی آورد غلام حسین رحیمی هم
- 13:15نماینده قوچان بود طرح لغو قرارداد ۱۳۱۲
- 13:19رو مطرح کرد که مصدق گفت موقعش نیست که
- 13:23حالا موقعش نیست که گفتش که این یه توافق
- 13:26بین‌المللیست و خیلی کار باید انجام بشه
- 13:28برای اینکه ما بتونیم این بتونیم این کارو
- 13:30انجام بدیم و مخالفت کرد با این تعری که
- 13:33داده بود در در مهر ۲۶
- 13:37استیفای حقوق ملت ایران در نفت جنوب در
- 13:42مجلس پونزدهم در دولت قوام تصویب شد و
- 13:46تکلیف کرد به دولت قوام که اقدام کن برای
- 13:49استیفاعی حقوق ملت ایران در نفت جنوب و در
- 13:52۲۸ ۲۷ و ۲۸ دوباره یه بار عباس اسکندری که
- 13:56هیچ ربطی به اون اسکندری حزبم نداره و
- 13:59همین غلام حسین رحیمیان دوباره طرح ملی
- 14:02کردن صنعت نفتو اینجا دادن
- 14:04یعنی این بحث هم در سراسر کشور مطرح بود.
- 14:08جبهه ملی که در آبان ۲۸ به به دنیا اومد
- 14:11به قول من مت چیز شد تأسیس شد این
- 14:16نفت اصلاً تو دست تو مرامنامهش نبود
- 14:19به اصطلاح آزادی بحث انتخابات بود و آزاد
- 14:23یه سری آزادی‌ها و اینها یعنی جبهه ملی و
- 14:27مصدق به تمرکز اصلیشون
- 14:31روی احیای مشروطه بود که این بسیار بحث
- 14:35مهمیه ما انقدر به مسئله ریز ریز ریز
- 14:38پرداختیم که کلو نمی‌تونیم ببینیم به
- 14:41انقدر به تک درختها تو این دو جلسه
- 14:44پرداختیم که از جنگل غافل شدیم ما یه
- 14:49مشروطه داشتیم در دوره رضا شاه تعطیل شد
- 14:52در دوره محمدرضا شاه تلاش در جهت تعطیلیش
- 14:55دوباره شکل گرفت و مصدق جبهه ملی دنبال
- 14:59احیای مشروطه بودن
- 15:01و تمام این حالا اگه فرصت شد اینو من
- 15:04می‌تونم توضیح بدم این خیلی بحث مهمیه بله
- 15:07به این جنگل نگاه نمی‌کنن دوستانی که این
- 15:10ملاحظات رو دارن و به هر حال اونوقت این
- 15:14در کمیسیون نفتی که قانون ملی کردن صنعت
- 15:18نفت رو تصویب کرد فقط ۵ تاشون از ۱۸ تا
- 15:22عضو جبهه ملی بودن
- 15:24مصدق رئیسش بود ولی فقط ۵ تا از جبهه ملی
- 15:27بودن با خود مصدق قانون
- 15:31خلع ید رو جمال امامی نوشت
- 15:35که در طرفدار دربار بود و ضد مصدق بود و
- 15:38در ۷ت ماده مصدق ۲ ماده راجع به غرام بهش
- 15:41اضافه کرد و یعنی شاه توش کرد همون قانون
- 15:44میل کردن نفت و سنا که در کنترل شاه بود
- 15:47بلافاصله تصویب کرد اون از ۹۵ نفری که در
- 15:51مجلس حاضر بودن همشون به اتفاق آرا قانون
- 15:54ت این کار شخص مصدق الزاما مصدق قطعاً
- 15:58معتقد بود که نفت باید ملی بشه و چون و
- 16:01معتقد بود که تا شرکت تو ایران هست احیای
- 16:05مشروط وته و بحث و بحث دموکراتیک کردن
- 16:08جامعه و توسعه مدنی و توسعه سیاسی در
- 16:12ایران امکان نداره. چهجوری بوده ارتباط
- 16:15اینا یه ذره باز میکنه؟
- 16:16ببینید ارتباط اینا این بود که
- 16:19شرکت نفت شرکت نفت انگلیس و ایران و دولت
- 16:23انگلیس به عنوان محافظ شرکت نفت انگلیس و
- 16:26ایران اینها بسیار امتیاز گرانبها و
- 16:29ارزشمندی داشتن. گفتم دیگه از در جلسه پیش
- 16:33۸۰۰ میلیون دلار سود بردن ظرف ۳۹ سال در
- 16:36حالی که ۲۲ میلیون میلیون لیره نه دلار ۲۲
- 16:40میلیون لیره سرمایه‌گذاری کرده بودن به
- 16:42قول فؤاد روحانی تو کتاب فؤاد روحانی این
- 16:46ارزش و بسیار گوهر تابناکی بود برای
- 16:50انگلیس تمام تلاش انگلیس متمرکز بر این
- 16:53بود که این امتیازو حفظ بکنه شاه محمدرضا
- 16:57شاه در آخرین مصاحبه‌ای که میکنه پاسخ به
- 16:59تاریخ میگه میگه که در سال ۲۲ انگلیسیا
- 17:04لیست ۵۶ نفر رو به ما دادن که اینا باید
- 17:06نماینده مجلس بشن. یعنی با وجود این مجلس
- 17:10و با وجود با وجود این شرکت و با وجود
- 17:13انگلیس که حافظ منافع این
- 17:16شرکت بود مسئله مسئله دموکراتیزاسیون در
- 17:20ایران مسئله
- 17:22احیای مشروطه مسئله آزادی انتخابات واقعی
- 17:26که نمایندگانی که وارد مجلس میشن واقعاً
- 17:28نماینده مردم باشن مسئله توسعه سیاسی
- 17:31مسئله آزادی‌های سیاسی امکان‌پذیر نبود از
- 17:35این نظر مصدق بود نظر مصدق این بود که از
- 17:38به به این دلایل ما و بحث اقتصادیش درجه
- 17:43دوم اهمیت قرار داره به این معنا
- 17:47یعنی از نظر شما هم پروژه سیاسی بوده ولی
- 17:49نه یه پروژه سیاسی منفعتطلبانه
- 17:52به این معنا اقتصادیش در درجه دوم اهمیت
- 17:55قرار داشت مسئله بحث به اصطلاح بحث توسعه
- 18:01سیاسی و مدنی در داخل ایران توسعه و
- 18:04انتخابات آزاد
- 18:07مطرح بود در دستور کار ما صدق بود چیز
- 18:10تازه‌ای هم نیست چیز جدیدی هم نیست در ۹
- 18:13آبان ۱۳۴
- 18:16در بحث خلعیت از قاجاریه مصدق میگه میگه
- 18:20اگه قرار بشه که شما که خیلی خوب کار کردی
- 18:23امنیت برقرار کردی دست شما درد نکنه من
- 18:25خیلی ممنونم از شما تمجید میکنه بسیار از
- 18:28رضاخانی که سر که نخستوزیر رئیسالوزراست
- 18:32ولی اگه قرار باشه تو شاه بشی فرمانده کل
- 18:34قوا بشی رئیس‌الوز باشی همه کاره باشی این
- 18:38میشه دیکتاتوری و من زیر بار این نمیرم و
- 18:41اگه سید یعقوب که نشسته هزار فحشم به من
- 18:44بده من زیر بار این حرف نمیرم مصدق بحثش
- 18:48بحث تفکیک قوا بود بحث اینکه شاه سلطنت
- 18:51بکنه حکومت نکنه که گفتن
- 18:55به اصطلاح
- 18:57گرفتن قدرت و
- 19:02به اصطلاح گرفتن قدرت هم تمام قدرت خب
- 19:05در نظام‌های مشروطه سلطنتی، نظام‌های
- 19:10پارلمانی
- 19:11قاعده همینه. قائ الان در انگلیس قدرت دست
- 19:14کیه؟ قدرت دست نخستوزیره. فرمانده کل قوا
- 19:18نخستوزیره.
- 19:20رئیس قوه مجریه نخستوز وزیره. همه کاره
- 19:22نخستوزیره. هیچ در هند کیه؟ نخستوزیر همه
- 19:27کارهست. فرمانده کل قواست. فر اختیارات
- 19:31کشوری و لشکری تماماً در دست نخستوزیره.
- 19:34در پاکستان اختیارات در دست کیه؟ تماماً
- 19:36در دست نخستوز نظام‌های مشروطه سلطنتی یا
- 19:40حالا مشروطه جمهوری چون هند و پاکستان
- 19:42مشروطه جمهوری هستن رئیس‌جمهور هند و
- 19:45پاکستان هیچکارن پادشاهان در کشورهای
- 19:49مشروطه سلطنتی چه ژاپن باشه
- 19:54چه هلند باشه چه انگلیس باشه پادشاهان
- 19:57چیکارن من تعجب میکنم که آقای دکتر اتفاق
- 20:01یه مسئله‌ای رو مطرح میکنه که جزء امور
- 20:04بدیهی کیه نخستوزیری که منتخب مجلسه و به
- 20:09مجلس پاسخگوئه باید مسئولیت داشته باشه؟
- 20:12باید
- 20:13قانون اساسی مشروطه چی می‌گفتن؟
- 20:14قانون اساسی مشروطه دقیقاً همین رو میگه
- 20:17قانون اساسی مشروطه در فکر کنم اگه اشتباه
- 20:20نکنم در اصل ۴۴ میگه که
- 20:25نصب
- 20:26نصب پادشاه به موجب فرمان پادشاهست.
- 20:30نصب نخستوزیر به موجب فرمان پادشاهست.
- 20:35نه به موجب به فرمان پادشاهست نه جزء حقوق
- 20:39پادشاه یعنی همون جوری که پادشاه انگلیس
- 20:43پادشاه هلند اینها بعد از اینکه مجلس یک
- 20:49نفر رو مشخص کرد که قراره نخستوزیر بشه
- 20:52حزبش در انتخابات برنده شد و اکثریت رو در
- 20:56مجلس داد اونوقت پادشاه یا ملکه به حکم به
- 21:01اسمش می‌زنه در ایران هم وظیفه یفه شاه
- 21:05همین بود که حکم به اسم کسی که رأی تمایل
- 21:09مجلس بهش داده در سیستم ایران سیستم حزبی
- 21:12ما نداشتیم متأسفانه سیستم قوی حزبی
- 21:15نداشتیم و قاعده رأی تمایل رو وض کر
- 21:19اختراع کرده بودن مجلس به هر کس که رأی
- 21:21تمایل می‌داد شاه موظف بود که به اسم او
- 21:24حکم بزنه
- 21:26در مورد قوای نظامی قانون اس
- 21:27در مورد قوای نظامی هم به همین ترتیبه
- 21:29اولاً بستر کلی رو در نظر بگیریم بستر کلی
- 21:33اینه که شاه از مسئولیت مبراهاست
- 21:36در اصل حالا من اینا رو همه رو دارم در
- 21:39اصل نمی‌خوام وقت بگیرم اینا رو در اصل
- 21:43فکر میکنم ۴۶ قانون اساسی باشه در اصل
- 21:49به اصطلاح میگه که
- 21:52قوای مملکت ناشی از ملت است اینکه اصل ۲۶
- 21:55قانون اساسی هست سلطنت ودیهیست الهی که از
- 21:57جانب ملت به شخص شاه داده میشود این بسیار
- 22:01مهمه
- 22:03اصل ۴۴ شاه از مسئولیت مبراست و وزرای
- 22:07دولت در هرگونه امور مسئول و وزرا در
- 22:12هرگونه امور مسئول مجلس درباره مجلس
- 22:15مسئولن کلیه قوانین و دستخط‌های پادشاه در
- 22:18امور مملکتی وقتی اجرا میشود این اصل ۴۵ه
- 22:22اجرا میشود که به امضا وزیر مسئول رسیده
- 22:26باشد یعنی شاه اگه دستور بش داده باشه
- 22:29مادام که به امضای وزیر وزیر وزیر مسئول
- 22:32نرسیده قابل اجرا نیست. اصل ۴۵ متمم قانون
- 22:36اساسی اونوقت اصل ۴۶ بعد از اینکه اینا رو
- 22:39میگه میگه عزل و نصب وزرا به موجب وزرا به
- 22:43موجب فرمان همایون پادشاهست نمیگه به موجب
- 22:46نمیگه جزء حقوق پادشاهست یعنی به موجب
- 22:49فرمان یعنی اون فرمان تشریفاتی رو مثل همه
- 22:52نظام‌های مشروطه سلطنتی اون فرمان
- 22:55تشریفاتی رو شاهزادها میکن
- 22:57یعنی با توضیح شما اینکه قوای نظامی در
- 23:00اختیار
- 23:02یعنی حکمرانی میکرده بر اونها پادشاه
- 23:05این ایراد بوده و داشته اصلاح می‌شده توسط
- 23:07مصدق
- 23:08دقیقاً حالا اینم بذارین بگم اونو توضیح
- 23:10میدم اصل ۴ اصل ۶۴ میگه وزرا نمی‌توانند
- 23:13احکام شفاهی یا کتبی پادشاه را مستمسک
- 23:17قرار داده سلب مسئولیت از خودشان بنمایند
- 23:21یعنی اگه شاه به یه وزیری به نخستوزیری
- 23:24دستوری داد وزیر نمی‌تونه اونو مبنای کار
- 23:27قرار بده و بگه شاه گفته پس من اطاعت امر
- 23:30کردم اینکه مثل همون فرمان و نصب شاه برای
- 23:34زاهدی و برای مصدق این اصل ۶۴ اینجا مطرحه
- 23:38بعد ن عزل نخستوزیر
- 23:41عدم رضایت اکثریت تامه تنها در این صورت
- 23:44در اصل ۶۷ قانون اساسی اومده مت قانون
- 23:47اساسی اومده یعنی مجلس اگه نخستوزیری رو
- 23:49نخواد با اکثریت اکثریت تامه به تعبیر
- 23:54قانون اساسی میتونه به اصطلاح عدم رضایت
- 23:57خودش رو اعلام بکنه یعنی رد همون ردی که
- 24:01بعداً گفتن رأی عدم اعتماد و دولت برکنار
- 24:04بشه. هیچ طریق دیگه‌ای برای عزل در قانون
- 24:07اساسی ما وجود نداره و در عرف مشروطه هم
- 24:11مطلقاً هیچ نه سابقه‌ای وجود داره نه
- 24:14موردی وجود داره از عزل
- 24:17و عزل نداریم نصب داریم نصب موقعی که مجلس
- 24:21نیست مجلس در فترته و رئیس و نخستوزیری
- 24:25حالا یا مرده یا استعفا داده یا هرچی مجلس
- 24:28وقتی نداریم شاه میتونه جانشینش رو منسوب
- 24:31بکنه اما عزل نخستوزیر رو هیچوقت ما در
- 24:35تاریخچه مشروطه نداشتیم قابل توجه کسای
- 24:39آقای اتفاق نگفتن ولی خیلیای دیگه دارن
- 24:41این روزها میگن و مسئله این هستش که در
- 24:45مورد ارتش ببینید شاه از مسئولیت مبراست
- 24:49شاهی که از مسئولیت مبراست
- 24:52نمی‌تونه یک رکن اساسی کشور رو در کنترل
- 24:56داشته باشه ضمن اینکه در قانون اساسی هم
- 24:58وزیر دفاع یا وزیر جنگ منسوب مجلسه و
- 25:03منسوب دولته
- 25:04دولت معرفی میکنه مجلس تصویب میکنه بهش
- 25:07رأی اعتماد میده و مسئول ارتش وزیر
- 25:11مربوطهست که اونوقت در مقابل مجلس
- 25:14پاسخگوئه
- 25:16در قانون اساسی اومده که فکر کنم اصل ۵۰ست
- 25:19میگه فرماندهی کل قوا
- 25:23قوای مملکتی و به اصطلاح
- 25:28عقد صلح عقد اعلام جنگ عقد صلح با
- 25:32پادشاهست که خب این فاص این این یه بحث رو
- 25:35پیش آورد مورد بحث بود که در زمان جنگ
- 25:38فرماندهی به عهده شاه هست منتها اداره
- 25:42امور ارتش به عهده دولته از طریق وزیر
- 25:45مربوطه ما تا سال ۱۳۰۷
- 25:48تمام وزرای دفاعمون غیرنظامی بودن فکر
- 25:51میکنم آخرین وزیر نه ما قبل آخرش فروقی
- 25:55محمدعلی فروغی بود وزیر دفاع بود وزیر جنگ
- 25:58بود بعد مصفی ممالک بود در تمام دوره بعد
- 26:03از مشروطه وزرای دفاع به یا جنگ همه
- 26:06غیرنظامی بودن برای اینکه عضو دولت بودن
- 26:10پاسخگو به مجلس بودن پاسخگو به نخستوزیر
- 26:12بودن و شاد خالتی نداشت در امور نظام بعد
- 26:15یه مسئله کلی‌تر مهم مطرحه آیا ما یک نظام
- 26:18دو بونی رو داریم تأیید می‌کنیم با این
- 26:20حرف با این حرفی که آقای اتفاق البته میگم
- 26:23هنوز نگفتن ولی دوستان دیگه‌ای میگن که
- 26:25ارتش نیروهای مسلح باید تحت امر یکی باشه
- 26:29امور کشوری تحت امر یکی باشه اینا و این
- 26:32خب آیا ما داریم داریم یه نظام دوبنی رو
- 26:34تعریف می‌کنیم. آیا برای دیروز و امروز و
- 26:36فردای ایران داریم یه نظام دوگنی رو تعریف
- 26:39می‌کنیم که یعنی مثلاً شاهی که مسئول نبود
- 26:42در مقابل مجلس حق داشت شهربانی و
- 26:45ژاندارمری و ارتش رو تحت امر خودش داشته
- 26:47باشه و آیا با داشتن یک همچین نیروهای مهم
- 26:51و اثرگذاری تحت امر خودش نمی‌تونست بقیه
- 26:55رو بقیه قوای مملکتی رو از هگیز انتفاع
- 26:58ساقط بکنه کما اینکه رضا شاه کرد دیگه رضا
- 27:02شاه با نیروی قزاق
- 27:04تصمیم از گرده بقیه کشیده همه به شدت تابع
- 27:07و ترسان از رضا شاه بودن.
- 27:11خب بسیار خب یه با توجه به اینکه زمان
- 27:14جلسه هم طولانی شد یه استراحتی کردیم تا
- 27:17وارد بخش اساسی بحث بشیم.
- 27:21جناب آقای اتفاق توضیحی که جناب آقای
- 27:23احمدی دادن
- 27:26به صورت کامل زاویه نگاهش از این جهت بود
- 27:29که اتفاقاً مصدق در این دوره داره تلاش
- 27:31میکنه هم پرونده نفت و هم موضوعات دیگه رو
- 27:35در واقع
- 27:37در راستای مسیر مشروطه جلو ببره و اون
- 27:40اختیاراتی که بخشی از اختیاراتی که طلب
- 27:44کرده
- 27:46و اون مسیری که دنبال میکرده در واقع همون
- 27:49حقوقی هستش که مشروطه بنابود بوده اونها
- 27:51رو تضمین بکنه چیه نوع نگاه شما به این
- 27:55تصویر به این روایت
- 27:58من با همه احترامی که برای آقای احمدی
- 28:01عزیزمون قائلم اعتقاد دارم این توجیه عمل
- 28:04مصدقه برای اینکه اگر مصدق در پی استیفای
- 28:08حقوق مردم بود و تصور میکرد که الزاماً
- 28:12باید
- 28:15کنترل فرماندهی کل قوا رو به عهده داشته
- 28:18باشه یا اختیاراتی فراقانون قانونی
- 28:21نخستوزیر می‌تواند همچین اختیاراتی داشته
- 28:23باشد. چرا زمانی که خودش نخستوزیر شد این
- 28:26درخواستو کرد؟ زمانی که حسین اعلی بود؟
- 28:29زمانی که احمد قوام بود چرا اون موقع این
- 28:33درخواستو نکرد؟ چرا اون موقعی که رزمارا
- 28:35در واقع قدرتو حسوز بود این درخواستو
- 28:38نکرد؟ ببینید مصدق یه آدمی بود که سال‌ها
- 28:42توی این سیستم داشت کار میکرد به عنوان
- 28:44نماینده مجلس و اگه واقعاً تصورش این بود
- 28:47که روش اداره کشور به این شکل بهتره
- 28:51سال‌ها پیش می‌تونست اینو درخواست کنه.
- 28:53مصدق سال‌های طولانی تو مجلس حضور داشت.
- 28:56چرا اون موقع این کارو نکرد؟ چرا موقعی که
- 28:59خودش نخستوزیر شد درخواست اختیارات
- 29:02فراقانونی کرد؟
- 29:04من اصلاً این نگاه آقای احمدی رو به قانون
- 29:09اساسی قبول ندارم. اون چیزی که داشت اجرا
- 29:11میشد همون چیزی بود که به صورت عرف و بر
- 29:14اساس قانون اساسی تو کشور سال‌های سال بود
- 29:17داشت اجرا میشد. یعنی اون چیزی که در
- 29:20اختیاراتی که مصدق از مجلس طلب میکنه و
- 29:24از شاه طلب میکنه چیزی فراتر از اون
- 29:27چیزیه که سال‌های سال به صورت عرف داشت در
- 29:30کشور اجرا میشد. شما این ارجاعاتی که به
- 29:32قانون اساسی دادن
- 29:34من قبول ندارم عرض میکنم من تصور میکنم
- 29:37که قانون اساسی همچین
- 29:39تصویری همچین وضعیتی نداره و به هر حال
- 29:42حتی اگه این حتی اگه با همدیگه امروز به
- 29:46این نتیجه برسیم که مطالعه کنیم مجموعه
- 29:49قوانین و مقرراتو و فرض کنیم که واقعاً
- 29:52این کاری که مصدق میکرد قرار بود استیفای
- 29:56حقوق مردم از مثلاً شاه باشه چرا این کارو
- 29:59زودتر انجام نداد چرا زمانی که خودش
- 30:01نخستوزیر نبود انجام می‌داد. ببینید اینا
- 30:05اینا شائبه ایجاد میکنه. شائبه اینکه
- 30:08نخستوزیر همون مسیرو که من عرض میکنم
- 30:11داره گام به گام طی میکنه. از مجلس به
- 30:16سمت نخستوزیری از نخستوزیری به سمت
- 30:19اختیارات فراقانونی و از اختیارات
- 30:22فراقانونی به سمت ریاست جمهوری رئیس جمهور
- 30:25کشور شدن. این مسیری بود که مصدق داشت طی
- 30:28میکرد.
- 30:29اینکه مصدق قصد استیفاع
- 30:34حقوق مردم در قالب این اختیارات
- 30:37فراقانونیو داشت وقتی می‌تونست در واقعیت
- 30:41داشته باشه وقتی می‌تونست قابل قبول باشه
- 30:44وقتی میشد صداقت مصدقو پذیرفت که پیش از
- 30:49اونکه خودش نخستوزیر بشود این کارو
- 30:51میکرد بهعلاوه چرا با این روش انجام داد
- 30:55بعد از اینکه شاه این بخشی از این
- 30:59درخواستا رو نپذیرفت تو کشور آشوب ایجاد
- 31:01کردن قیام سی تیر و اینا همش آشوبی بود که
- 31:05تو کشور با همکاری
- 31:08نیروهای
- 31:10حزب توده و آیتالله کاشانی انجام شد و
- 31:13البته آیتالله کاشانی بعداً خودش پا پس
- 31:16کشید از تمدید این اختیارات برای مصدق به
- 31:20همه نظر من پذیرفتنی نیست این ماجرا
- 31:23ببخشید یه سؤالی بپرسم برای اینکه ذهنم
- 31:24شفاف بشه
- 31:26یه نکته هست که میشه گفتهش که در واقع
- 31:30مصدق
- 31:31به لحاظ نیتش چقدر صادقانه داشته این کارو
- 31:35میکرده یا هدفش به عنوان یه نیروی سیاسی
- 31:38از انجام این کارها چی بوده؟ یکی هستش یه
- 31:42سؤال دیگه اینه که آیا خود این اقدام
- 31:46مطابق قانون خود این طلب مطابق قانون بوده
- 31:50یا نه؟
- 31:51کدوم طلب؟
- 31:52مثلاً فرماندهی نیروهای نظامی
- 31:56چون یه مناقشه‌ای من یه ذهنیت خیلی کدری
- 32:00دارم که یه مناقشه‌ای اون زمان در مورد
- 32:02تفسیر قانون اساسی شکل می‌گیره که پادشاه
- 32:07باید سلطنت بکنه یا حکمرانی بکنه حکومت
- 32:10بکنه
- 32:11اما مصداق این خیلی روشن نیست یعنی در
- 32:13گروه گروه ۸ نفره هیئت ۸ نفره
- 32:16بله
- 32:16بله
- 32:16همون مصداقش خیلی
- 32:18میخوام ببینم کدوم شما سوال اول پاسختون
- 32:22این هستش که نیتش نیت خوبی نبوده مصدق
- 32:26که خب به نظرم برای بعضی از آدما می‌تونن
- 32:28بگن که خب کلاً نیروی سیاسی که محض رضای
- 32:31خدا که موش نمی‌گیره که در واقع همه دنبال
- 32:34اینن که قدرتشون ارتقا پیدا بکنه اما آیا
- 32:36این در چارچوب قانون بوده یا نبوده این
- 32:40سؤال دوم پاسخ شما چی هست
- 32:41پاسخ من اینه که این تصریح شده نبود توی
- 32:44قانون
- 32:45در واقع این تفسیرهای متفاوتی بود که از
- 32:49قانون داشتن ما در واقع به به صراحت
- 32:52نمی‌تونیم در مورد هیچ‌کدوم از این دو تا
- 32:55اظهار نظر کنیم. من قرائت خودمو از قانون
- 32:58اساسی عرضه کردم شماهم باید عرضه کنید
- 33:01دیگه اینکه
- 33:02قرائت آقای احمدی این هستش که باید در
- 33:04واقع نیروی نظامی منتقل میشد به نخستوزیری
- 33:09و اینکه یه نیروی س
- 33:10یعنی با توجه به بندها اصول قانون اساسی
- 33:12باید توضیح بدین که این چرا
- 33:14اما اینکه یه نیروی سیاسی در طلب قدرت
- 33:18بیشتر باشه درسته و مصدقم داشت همین کارو
- 33:22میکرد هدفش استیفای حقوق مردم نبود بود
- 33:26هدفش افزایش قدرت سیاسی خودش بود و من
- 33:29تأیید میکنم فرمایش شما رو یعنی در واقع
- 33:32ببینید حرفی که آقای احمدی می‌زنه اینه که
- 33:34آن چیزی که مصدق داشت انجام می‌داد استعفا
- 33:37حقوق مردم از قانون اساسی من میگم اینجوری
- 33:40نبوده نگ من اینجوری نگفتم
- 33:41عرض
- 33:42گفتم احیای مشروطه
- 33:43احیای مشروطه اما من برداشتم اینه که
- 33:46موضوع احیای مشروطه و استیفای حقوق مردم
- 33:49مطرح نبوده چیزی که مطرح بود این بود که
- 33:51مصدق دنبال کسب قدرت بیشتر بود و و این
- 33:55مسیری بود که از قبل طراحی شده بود و داشت
- 33:58پیش می‌رفت.
- 33:59یه نکته‌ای رو آقای
- 34:02احمدی لابه‌لای بحثاشون مطرح کردن که این
- 34:05ملی شدن همواره در جامعه ایران مطرح بوده.
- 34:09ببینید اولین بار ایده ملی شدن
- 34:11ملی شدن نگفتم ها
- 34:13شاید من اینجوری
- 34:14مشکل ایران با شرکت همیشه وجود داشته
- 34:16آره مشکل وجود داشته چون درخواست ملی شدن
- 34:20قرارداد و این
- 34:21ملی شدن نفت اولین بار توسط غلام حسین
- 34:24رحیمیان سال ۱۳۲۳
- 34:26نماینده چپگرای قوچان در واقع اینو مطرح
- 34:29میکنه خود مصدق اون موقع مخالفت میکنه
- 34:33من تصورم اینه که مخالفت میکنه تا زمان
- 34:36بگذره و خودش مدیریت این پروژ پروژه رو به
- 34:39عهده بگیره. حالا شاید من فرمایش ایشونو
- 34:41بعد متوجه شدم. من میخوام پیش برم بحثمو
- 34:44تا مرحله کودتا. آره
- 34:47ببینید چیزی که رخ میده اینه که
- 34:50خب ما مصدقی رو داریم که ۱۳۲۹
- 34:54نفتو ملی کرده. سال ۱۳۰ نخستوزیر شده.
- 34:59سال ۱۳۳۱
- 35:01اختیارات فراقانونی رو درخواست کرده و
- 35:04گرفته.
- 35:06باشه فراقانونی پس بنابر یک تفسیر دیگه
- 35:08بنابر یک تفسیر بله البته این تفسیری که
- 35:11میگم نماینده‌های متعددی درون مجلس
- 35:15سخنرانی‌های طولی در مورد این موضوع دارن
- 35:18که همشون
- 35:19یعنی به شدت محل اختلاف هیئت ۸ نفر قربون
- 35:23حتی مثلاً خدمت شما عرض شود که همه اونایی
- 35:27که در دور اول در ۳۰ تیر ۱۳۳۱
- 35:31موافق مصدق بودن که یه دوره ۶ ماهه این
- 35:34اختیاراتو رو به مصدق بدن ب در پایان ۶
- 35:38ماه بخش بزرگشون تبدیل به مخالفان این
- 35:42ماجرا شدن
- 35:42دلیلشون چی بوده برای مخالف
- 35:44می‌گفتن که این در واقع از از کار انداختن
- 35:47مجلسه دیگه یعنی شما دارید اختیاراتی رو
- 35:50از مجلس می‌گیرید که این اختیارات مجلسو
- 35:53از قدرت می‌ندازه و بعد ما در ۱۳۳۱
- 35:58مصدقی رو داریم که دیگه میخواد خود مجلسم
- 36:02کنار بذاره و با یه همه پرسی
- 36:07با برگزاری یه همه پرسی مجلسو منحل میکنه
- 36:11و بنابراین این روندیه که باید من دارم
- 36:15سعی میکنم اون روند کلی که توی ترسیم کنم
- 36:19اون روند کلیو که عرض میکنم که مصدق داره
- 36:22مسیر قدرتو طی میکنه ما در سال ۱۳۳۲
- 36:27مصدقی رو داریم که تصمیم قاطعانه می‌گیره
- 36:30که مجلسو منحل کنه
- 36:32دقیقاً در چه تاریخیه
- 36:34در خدمت شما عرض شود که ۱۲ مرداد ۱۳۳۲ یه
- 36:39همه پرسی برگزار میکنه برای اینکه مجلسو
- 36:42منحل کنه. خیلیا با مصدق مخالفت میکنن.
- 36:46از یاران خود مصدق باهاش باهاش مخالفت
- 36:49میکنن. میگن این کار اشتباهیه. مجلسو
- 36:52منحل نکن. نگه دار. برای اینکه اگه تو
- 36:55مجلسو منحل بکنی
- 36:58در غیاب وجود مجلس که میشه دوره فطرت. در
- 37:02این دوره شاه میتونه م شاه میتونه
- 37:05نخستوزیری رو قانوناً عذ بکنه و مصدق گوش
- 37:09نمیده و این کارو انجام میده
- 37:11۱۲ مرداد که همه پرسی برگزار میشه که خود
- 37:14این همه پرسی بهش شکل خیلی مسئله‌داری
- 37:18برگزار میشه به این شکل که مثلاً صندوق
- 37:22رأی موافقینو با صندوق رأی مخالفین انحلال
- 37:27مجلسو تو د تا نقطه متفاوت شهر می‌ذارن
- 37:30جوهری که انتخاب میکن میکنن برای اینکه
- 37:33انگشت بزنن و رأی بدنو دو رنگ متفاوت
- 37:36انتخاب میکنن. کسایی که می‌خواستن برن با
- 37:39رأی مخالف بدن به انحلال مجلس، اون صندوقی
- 37:44که اونجا وجود داشته برای مخالفین اونجا
- 37:46اون دوره‌ور یه عده‌ای بودن که با چاقو و
- 37:49چوب و اینا منتظر بودن که با اونا برخورد
- 37:51کنن. اما حالا اصلاً فرض بر اینه که این
- 37:54کاری که انجام شده درست بوده دیگه. یعنی
- 37:56به هر حال خود مصدق که معتقد بود انحلال
- 37:58مجلس به درستی انجام شده. مام می‌پذیریم
- 38:01که این به کار درستی انجام
- 38:03ببخشید در مورد همین در انحلال مجلس آیا
- 38:08اون دلیلی که مصدق اعلام میکرد یا عمومی
- 38:11بیان میشد غیر از نیاتش
- 38:14به خاطر عدم اعطای اون درخواستا بوده یا
- 38:18چه گرفتاری پیش اومد که این درخواست
- 38:22خیلی پرسش خوبیه مصدق احساس میکرد که
- 38:25مجلس شونزدهم باهاش خیلی همراهه اما مجلس
- 38:28هفدهم باهاش همراه نیست نیست و این عدم
- 38:31همراهی مجلس صرفاً علتش این نبود که
- 38:36اون تصوراتی نبود که مصدق داشت اولاً یه
- 38:39بحران اقتصادی تمام عیار تو کشور وجود
- 38:42داشت ۷۰ بودجه کشور تموم شده بود یه
- 38:46ماجرای قتلی پیش اومده بود همون افسران
- 38:51ملی که عرض کردم
- 38:53۱۳۶ تا افسر و مصدق
- 38:57برکنار میکنه یعنی در واقع بازنش نشست
- 38:59میکنه و بعد اونا یکی از اون افسرا رو به
- 39:03اسم افشارتوس در واقع میکشن و بعد اون
- 39:07مصب کسایی رو به عنوان مصببین قتل
- 39:10افشارتوس می‌گیرن شکنجه میکنن مجلس
- 39:12اعتراض میکنه مجلس تمایل داشته که
- 39:15استیضاح کنه مصدقو به دو دلیل یکی اون
- 39:18شکنجه مثلاً افشارتوس و یکی در واقع
- 39:22انتشار پول انتشار
- 39:25اسکناس انتشار افزایش نقدینگی و ایجاد
- 39:29تورم تو کشور به هر حال مجموعه‌ای از این
- 39:31حوادث باعث میشه که مصدق احساس کنه که
- 39:34مجلس هفدهم باهاش همراهی نمیکنه
- 39:38و به همین دلیل تصمیم می‌گیره که مجلسو
- 39:41منحل کنه اما این ظاهر امره حقیقت امر
- 39:44اینه که مصدق داشت یه گام دیگه به سمت
- 39:48قدرت می‌رفت یعنی در واقع ما مصدقی رو
- 39:51داریم که ۱۳۳۰ نخستوزیر شده ۱۳۳۱ و ۳۲
- 39:56اختیارات فرقانی داره ۱۰۰ ۱۳۳۲ آخر ۱۳۳۲
- 40:00میخواد مجلسم منحل کنه تبدیل بشه به این
- 40:03موجودی که در کشور در غیاب مجلس بدون وجود
- 40:09مجلس با یه شاهی که هیچ اختیاراتی دیگه
- 40:11نداره تبدیل به بازیگر اصلی صحنه سیاسی
- 40:16بشه
- 40:17شاه میخوایم تا همین لحظه رو یه رفت و
- 40:21برگشت بکنیم دیگه بعدیش میشه خود کودتا در
- 40:25خدمت این جنا احمد
- 40:26عرض کنم یه سری نکات
- 40:28جناب اقبال فرمودن اینکه اینکه چرا خودش
- 40:33میکنم اصلاح اختیار
- 40:35ببخشید
- 40:36البته اقبالم خوبه
- 40:38اختیار
- 40:39عرض کنم که
- 40:41گفتن چرا قبل از اینکه خودش نخستوزیر بشه
- 40:43نمیخواسته
- 40:45فرمانده کل قوا رو بده به شاه خب طبیعتاً
- 40:48روشنه که کسی که یه نمایندهست یا اصلاً
- 40:51نماینده هم نیست در این مورد فقط میتونه
- 40:53نظر داشته باشه که این نظراتش رو هم توی
- 40:56کتاب مالیه‌ش که ۱۳۰۱ منتشر کرده تو
- 40:59مقدمه‌ش که م که کشور باید کشور مشروطه
- 41:04باید مقلد کشور مشروطه اصلی یعنی انگلیس
- 41:08باشه و تفسیر این و و جزئیاتشو آورد و بعد
- 41:11توی نوشته‌هاش و توی مذاکرات مجلس این هست
- 41:15یعنی نظرش به هر حال این بوده ولی اینکه
- 41:18آیا اختیاری داشته این کارو می‌تونسته
- 41:19بکنه خب طبیعتاً نداشته اینکه رئیس جمهور
- 41:22شدن خودش خودش می‌خواسته رئیس جمهور بشه
- 41:25که گفتن خب این اصلاً واقعاً با فکت‌ها
- 41:27اصلاً خانه‌هایی نداره. چون می‌دونید در
- 41:29اون روز ۲۸ مرداد دکتر فاطمی و دکتر
- 41:33شایگان و اینها طرفدار اعلام جمهوریت
- 41:36بودن. ولی مصدق هرگز این کار با اینکه در
- 41:39اون زمان در فاصله بین ۲۵ تا ۲۸ مرداد که
- 41:42شاه از کشور رفته بود بیرون خب بهترین
- 41:44امکان بود برای اینکه اعلام جمهوری بکنه
- 41:47ولی اعلام جمهوری نکرد. اعلام
- 41:51رفراندوم یا اقدام برای تشکیل شورای سلطنت
- 41:53کرد. یعنی سلطنت همچنان برقراره.
- 41:56مصدق هیچوقت دنبال رئیس جمهور شدن نبود و
- 42:00پشت قرآنو امضا کرده بود به شاه داده بود
- 42:02که من دنبال رئیس جمهور شدن نیستم و اگه
- 42:06جمهوری برقرار بشه در این کشور داوطلب
- 42:08رئیس جمهور شدن نیستم
- 42:11اینا اینا چیزاییست که مستنداً روشنه و ما
- 42:14خب واقعاً باید بحث رو مستند پیش ببریم و
- 42:18تمام اینها سندش هست یا من در مورد اخترا
- 42:22اختیارات فراقانونی فراقانونی که میگن
- 42:26جناب اتفاق خب باید توضیح بدم فراقانونی
- 42:29منظورشون چیه یعنی قانونیش چیه که این
- 42:31فراقانونی میشه گرفتن اختیارات از مجلس
- 42:36و و موافقت مجلس دادن یک ماده واحده برای
- 42:41گرفتن اختیارات و تصویب اون توسط مجلس این
- 42:44کارو قانونی میکنه
- 42:47در اول در مرداد ۳۱ با رأی بسیار بالایی
- 42:52حالا من خود رأیش رو ندارم ولی در دوم
- 42:55دوره دوم بعد از ۶ ماه در ۲۰ دی ۱۳۳۱ که
- 43:00درخواست اختیارات یک ساله کرد
- 43:02تمدید اختیارات
- 43:03تمدید اختیارات کرد از ۶۷ نماینده مجلس
- 43:09۵۹ نماینده به این لایحه اختیارات رأی
- 43:13مثبت دادن
- 43:15دوستانی که با این مسئله بحث اختیارات رو
- 43:20به بحث خیلی بزرگی مطرح کردن و میگن دنبال
- 43:23دیکتاتوری بوده
- 43:25مصدق اولاً هیچ وقت اولاً ا این این
- 43:28لیست اون اختیارات چیا بوده؟ حالا عرض
- 43:30میکنم این به اصطلاح این جزئیات رو
- 43:34هیچوقت نمیگن میگن اختیارات گرفته داور
- 43:37اختیارات که خواسته بود بگیره مصدق مخالفت
- 43:39کرده بود رزمرا به درستی که میخواست
- 43:42اختیارات بگیره مصدق مخالفت کرده بود ولی
- 43:45این رو نمیگن که اولاً مجلس کاملاً موافق
- 43:47بود در دور اولی که اختیارات گرفت آیتالله
- 43:50کاشانی ساکت بود هیچی نگفت در دور دوم
- 43:54آیتالله کاشانی دیگه رئیس مجلس نبود باخته
- 43:57بود به اصطلاحی نه ببخشید در چون در ۳۱
- 44:01بود همچنان رئیس مجلس بود چون در ۱ ده تیر
- 44:04ریاست مجلس رو به دکتر معظمی باخت در
- 44:09۳۱ همچنان
- 44:11ایشون رئیس مجلس بود و فقط ۸ نفر رأی
- 44:14مخالف دادن یا رأی ندادن به قانون به
- 44:17لایحه اختیارات حالا اونوقت یه چیز
- 44:20دیگه‌ای که دوستان باید روشن کنن در مورد
- 44:22اختیارات این هستش که مصدق اون حدود ۲۰۰
- 44:26لایحه‌ای رو که لایحه قانونی اسمش میشد
- 44:29لایحه قانون لایحه قانونی رو که تصویب کرد
- 44:33و به مجلس گزارش داد به کمیسیون دادگستری
- 44:36مجلس گزارش داد و برای یه دوره ۶ ماهه
- 44:40شروع کرد اجراشو که بعدش این باید به
- 44:43تصویب مجلس می‌رسید تا برای نهایی شدنش
- 44:46این این قوانین رو خب دوستان بررسی کنن
- 44:49بگن آقا این قانون قانونی بود که ضد مردم
- 44:51بود ضد منافع ملی بود ضد کشور بود این این
- 44:55هیچوقت کسانی که به شدت ظرف این ۸۰ سال ۷۰
- 44:59سال گذشته به قانون اختیارات ایراد گرفتن
- 45:02هیچوقت وارد جزئیات نشدن در هیچ موردی نه
- 45:04در مورد آرایی که به مصدق داده شد در هر
- 45:07دو فقره در مجلس نه در مورد استفاده‌ای که
- 45:11مصدق از این بوده
- 45:13مثلاً ببینید در همه موضوعات
- 45:16نخستوزیر از مجلس اجازه گرفته بود که لایه
- 45:19قانونی بده مثلاً فرض کنید یکی از کارایی
- 45:23که کرد این بود که
- 45:26قانون دادرسی ارتش رو تقریباً منتفی کرد،
- 45:30لغو کرد بهخاطر اینکه دادگاه اختصاصی بود
- 45:34به شکلی اختصاصی بود که یه جور حکومت
- 45:36نظامی از زمان رضا شاه ایجاد کرده بود
- 45:38یعنی اگه زنی با شوهر ارتشیش دعواش میشد
- 45:41باید می‌رفت دادگاه نظامی یه طرف دعوا اگه
- 45:44نظامی بود مصدق اینو به جرایم سیاسی
- 45:48مطبوعاتی اینا همه باید می‌رفت دادگاه
- 45:50نظامی مصدق تمام اینا رو منتفی کرد گفتش
- 45:53که تمام جرایم سیاسی جرایم مطبوعاتی
- 45:57جرایمی که یک طرفش غیرنظامی باشه اینا
- 46:01باید بره دادگستری محاکم عمومی و محاکمه
- 46:04دادگستری رو اختصاصاً برای داخل ارتش
- 46:08محاکم نظامی اختصاصاً برای داخل ارتش
- 46:10مسائل داخل ارتش مثلاً کی فرمان رو تبعیت
- 46:15نکرده کی در داخل ارتش اختشاشی کرده
- 46:18اینها مثلاً یه فقرش این بود و این یه
- 46:21مسئله‌ای بود که ما در تمام طول تاریخمون
- 46:23باهاش مشکل داشتیم دیگه خب خب بدون انتقال
- 46:27این اختیارات به مصدقم میشد اینو تو مجلس
- 46:30پیش برد دیگه. خب اینو اینو عرض میکنم
- 46:32ببینید این یه ن فقط من اینو به عنوان یه
- 46:34نمونه گفتم مثلاً قانون
- 46:36شما قسمت خوبشو گفتین
- 46:38نه همه شما قسمت بدشو بگین من اتفاقاً بس
- 46:41د ک طبیعیش همینه طبیعیست که اینه که من
- 46:44من به نظر من ببینید بدترین قانونی که
- 46:48لایحه قانونه حالا بذارین من شاید آقای
- 46:51اتفاق تو ذهنشون نباشه ولی بیشترین
- 46:53انتقادی که از این یکی از این لوایع شد
- 46:56لایحه قانونی تعمی امنیت اجتماعی بود این
- 47:01بیشترین ت اعتراضات رو برانگیخت بقایی
- 47:04گفتش که این یاسای چنگیزیه
- 47:07در صورتی که در ماده ۸ همین لایحه قانونی
- 47:11میگه که این در یک دوره ۳ ماهه اجرا میشه
- 47:14این در آبان ۳۱ داده شد یعنی بعد از قطع
- 47:17رابطه با انگلیس داده شد و توی نامه‌ای که
- 47:21مصدق می‌نویسه به مجلس توضیح میده که بر
- 47:24اطلاعاتی که من از دوایر امنیتی اطلاعات
- 47:26دریافت کردم و با توجه به احتمال اقتشار
- 47:30شاتی که وجود داره این لایحه قانونی رو من
- 47:32می‌فرستم به مجلس و اجرا میکنم.
- 47:34هدفش چی بود اون؟
- 47:35حالا هدفش چی بود؟ هدفش این بود که برای
- 47:38جلوگیری از اقتتشاش‌ها در کارگاه‌ها،
- 47:41کارخونه‌ها و و دوایر دولتی و کسی که
- 47:46مصبب اخقتشاشات میشه و تحریک میشه و یه
- 47:49اختشاش ایجاد میکنه
- 47:51۶ ماه یا ۱ سال الان درست یادم نیست تبعید
- 47:55میشه به مثلاً یه جا مثلاً کاشان
- 47:58بالاترین جرمی که بریده بود برای افراد
- 48:01این بود تبعید میشه مثلاً به کاشان اگر
- 48:05کارمند دولت باشه با با گرفتن حقوق مزایا.
- 48:08خب ببینید این آقای بقایی می‌گفتش که این
- 48:13از یاسای چنگیزم بدتره. یعنی میگفت
- 48:15آزادی‌ها رو سلب کرده. مردم نمی‌تونن برن
- 48:18تظاهرات بکنن. اعتصاب این بهخصوص هدفش
- 48:21جلوگیری از اعتصابات بود و اختشاش در داخل
- 48:25اینور نهادها.
- 48:27این بدترین لایحه قانونی بود که
- 48:31به اصطلاح
- 48:33مخالفین به شدت در موردش سرص صدا کردن و
- 48:36با کمال بیانصافی
- 48:39گفتن که این مقدمه تشکیل سازمان اطلاعات و
- 48:42امنیت کشور بوده. پرسشی که آقای احمدی
- 48:45پاسخ نمیده اینه که ببینید فرض کنید همه
- 48:47این لوایح بسیار لوای خوبیه. همه این
- 48:50اختیارات بسیار اختیارات خوبین. چرا اینا
- 48:53رو مجلس خودش نمی‌تونه در
- 48:55خب اجازه بدید من اینو می‌خواستم بگم دیگه
- 48:57ببینید مجلسی که شکل گرفته بود مجلسی بود
- 49:00که مثلاً در ۴ مهر ۱۳۳۰
- 49:05مصدق که داشت می‌رفت آمریکا و شورای امنیت
- 49:09رفت برای سخنرانی برای ارائه گزارش به
- 49:13مجلس در مورد اتفاقاتی که افتاده بود و
- 49:15برنامه‌ای که در پیش داشته از جریان سفر
- 49:17به آمریکا اپوزیسیون اقلیت مجلس مجلس
- 49:22مجلسو از حد نصاب انداخت و مصدق یک ساعت و
- 49:27نیم توی راهروهای مجلس موند تا اینا بلکه
- 49:31بیان جلسه تشکیل بشه این سخنرانشو میکنه
- 49:33نیومدم جلسه تشکیل نشدم صدق رفت بیرون
- 49:36اینم سازکار دموکراسیه دیگه خب خب نه شما
- 49:40دلیل پرسیدین میگم ب این دلیلش اینهونم
- 49:42اصلا
- 49:42ببینید برای چی برای اینکه
- 49:45مجلس چه در مجلس شونزدهم که گفتن طرفدار
- 49:49مصدق بود این مجلس شونزدهم بود دیگه ۱۳۰
- 49:52مهر چار مهر ۱۳۰ همچنان مجلس شونزدهم بود
- 49:56جمال امامی در رأس مخالفین اقل مخالفین
- 50:00مصدق بود هدف از همون اردیبهشت
- 50:06۶۰
- 50:07اردیبهشت
- 50:08اردیبهشت ۱۳۳۰
- 50:12تضعیف دولت مصدق و براندازیش بود
- 50:16شمار به مقاله آنلمپتون در ۲ مارس ۱۹۰ ۱۵۱
- 50:23در روزنامه تایمز نگاه بکنید. آنلالمتون
- 50:26رو حتماً آقای اتفاق می‌شناسن. شما حتماً
- 50:29می‌شناسید و بسیاری از بینندگان می‌شناسن.
- 50:31این مغز متفکر امآی س بود در ارتباط با
- 50:35مسائل ایران. یه پژوهشگر فوق‌العاده بود.
- 50:38عالی بود. من یه سری از کتاباش رو خوندم.
- 50:41واقعاً کمتر در ایران داشتیم یه همچین
- 50:44پژوهشگری. ولی مأمور امآی سیکس بود و این
- 50:47زمانی که دارم میگم زمان بازنشستگیش بود و
- 50:50این به وزارت خارجه انگلیس خصوصی و هم در
- 50:55اون مقاله توصیه کرد که شما فقط یک راه
- 50:57دارید و اون هم این هستش که مصدق رو تضعیف
- 51:00و براندازی بکنید با این مصدق نمیشه به
- 51:03نتیجه رسید منافع نفت انگلیس با این مصدقه
- 51:07تأمین نمیشه و به اصطلاح رابین زینر رو که
- 51:11همکارش بود و رفیقش بود و اینها مأمور
- 51:14کرد معرفی کرد به وزارت خارجهی که بیاد
- 51:16ایران و اون زینر اومد ایران و از
- 51:19اردیبهشت شروع کرد و اختلاف و هماهنگی
- 51:22داخل مجلس به اصطلاح مخالفین مجلس
- 51:27روزنامه‌ها رسانه‌ها با اینکه مصدق روزی
- 51:30که سر کار اومد روز ده دهم نهم مثل اینکه
- 51:35نهای شد دهم که اومد یه نامه نوشت به
- 51:37شهربانی که آقا هر کس هرچی در مورد من بگه
- 51:40آزاده در روزنامه‌ها و رسانه‌ها و مطلقاً
- 51:42متعرض کسی نباید بشید
- 51:44و یه نامه دیگه هم زد به اون به اصطلاح
- 51:47تبلیغات و گ و انتشارات که هیچ عنوانی در
- 51:51مورد من استفاده نشه نه جناب نه حضرت اشرف
- 51:53نه هیچی با وجود این
- 51:57یعنی در یه همچین شرایطی کاملاً عرصه باز
- 52:02بود برای اینکه روزنامه‌های فوق‌العاده
- 52:05وحشتناک توهین توهین خ زن و بچه به مصدق
- 52:10می‌کردن پیرمرد خرف پیرمرد کفار دار
- 52:13نمیدونم تو مجلس فحش تو مجلس این مصدق
- 52:17کسیه که باید بره تیمارستان نمیدونم یه
- 52:20همچین جوی ایجاد کرده بودن حالا این بخشیش
- 52:23به خاطر دشمنی‌های عجیب و غریبی که توی
- 52:26سیستم بود بخشیشم به خاطر هماهنگی‌هایی که
- 52:30رابین زینر و وان لمپتون و اینا می‌کردن
- 52:33در یه همچین وضعیتی مجلس یه نمونهشم در ۴
- 52:36مهر که گفتم ۴ مهر ۱۳۰ که حتی برای گزارش
- 52:41مصدق نیومدن که جلسه تشکیل بشه این مجلس
- 52:46در اسفند
- 52:49در ۱۴ اسفند ۱۳۳۱
- 52:52که نتیجه گزارش هیئت ۸ نفره که قرار بود
- 52:57به اختلافات بین شاه و مصدق و نخستوزیر
- 53:00رسیدگی بکنه که دراومد کاملاً مطابق نتیجه
- 53:04هیئت ۸ نفری کاملاً مطابق نظرات مصدق بود
- 53:08یعنی تصریح شده بود که شاه در امور کشوری
- 53:12و لشکری هیچ هیچ اختیاری نداره و امور
- 53:14کشوری و لشکری اموریست که بین مجلس هست و
- 53:18دولت
- 53:19این هیئت ۸ نفر کی انتخاب کرده
- 53:21هیئت ۸ نفر مجلس انتخاب کرده بود که همین
- 53:23بقایی و نمیدونم هائریزاده و چندتای دیگه
- 53:29که دشمن مصدق بودن توش بودن و اونام امضا
- 53:31کردن یعنی واقعاً یه چیز عجیبی ما ظرف این
- 53:34چند سال گذشته داریم می‌شنویم یعنی برای
- 53:36بقایی و هاهری‌زاده و دیگرانی که دشمن
- 53:39مصدق بودن هم بس بدیهی بود که قانون اساسی
- 53:42اساسی چی داره میگه؟ تفسیر از قانون اساسی
- 53:46مسجل و مسلم بود. بود حالا روح مشروطه سلب
- 53:49خودسری از شخص همایون که روح مشروطه هدف
- 53:53مشروطه بودو بذاریم کنار ولی از همون ۱۴
- 53:57که از ۱۶ که خواستن اینو تصویب کنن
- 54:00سفاریتشم تصویب شد در داخل مجلس یعنی
- 54:02گزارش هیئت ۸ نفره رو مجلس تقریباً تعطیل
- 54:07کردن تا مرداد یعنی بزن بزن و درگیری و
- 54:12صندلی پرت کردن و اینا برای اینکه مجلس
- 54:14نتونه جلسه بذاره و این گزارشو تصویب کنه
- 54:17و نذاشتن و نذاشتن مز نذاشتن مجلس جلسه
- 54:21بذاره
- 54:21وضعیت اقلیت و اکثریت تو مجلس چهجوری
- 54:23بوده؟ وضعیت اقلیت و اکثریت به شکلی بود
- 54:26که اقلیت یا می‌تونست از حد نصاب بندازه
- 54:29در شرایطی که یک کسایی مرخصی بودن یا در
- 54:32تهران نبودن یا چیزی بود و یا به هم
- 54:35می‌زدن مثلاً در ۲۷ فروردین که این گزارش
- 54:40کمیسیون ۷ نفره قرار بود تصویب بشه ۸ نفر
- 54:43قرار بود تصویب بشه کار به زد و خورد و
- 54:46زدن رئیس رضوی فکر کنم رئیس مجلس بود و
- 54:49زدنش و کشانکشان بردن و بیرون کردنش از
- 54:53مجلس و جلسه تعطیل شد و ما شاید یکی دو تا
- 54:57فقط جلسه مجلس تونست تشکیل بده بعد از این
- 55:00قضایا
- 55:02این مجلس مجلسی بود که دیگه نمی‌تونست کار
- 55:05بکنه و هر نخستوزیری در هر نظام مشروطه
- 55:09سلطنتی
- 55:11و سیستم پارلمانی نخستوزیر حق انحلال مجلس
- 55:17و درخواست و و برگزاری انتخابات مجلس بعدی
- 55:22رو داره در مورد بحث رفراندوم که گفتن
- 55:25گفتن میخواست مجلسو تعطیل کنه و خودش همه
- 55:28این کارا رو به دست بگیره نباشه مجلسی هم
- 55:32نباشه در ۲۲
- 55:35در ۲۲ مرداد مصدق نامه‌ای می‌نویسه به شاه
- 55:39چون ان فرمان تشریفاتی انحلال مجلس و
- 55:43برگزاری انتخابات دور بعد رو شاه باید
- 55:45صادر میکرد مثل همه سیستم‌های مشروطه
- 55:49انگلیس هلند ژاپن همه جا نامه نوشت به شاه
- 55:52که آقا یه همچین چی رفراندومی برگزار شده
- 55:54اون رفراندومم رفراندوم ام استمزاجی بود
- 55:58رفراندوم مشورتی بود رفراندوم قانونی که
- 56:02نتیجه‌ش الزام آور باشه نبود مصدق
- 56:05میخواست بدونه که آیا مردم
- 56:08باهاش با نظراتش موافقن یا موافق نیستن و
- 56:12بعد از اینکه اون نتیجه رفراندوم اعلام شد
- 56:15که بسیار بالاتر از حد معمول صنوات قبل در
- 56:19انتخاباتهای قبل بود ایشون گفتن انتخابات
- 56:22ناجور جور برگذاشت صندوقها از هم جدا بود
- 56:24و اینها حالا یه توضیحات توجیهاتی شده
- 56:27داده شده در این مورد که درگیری اون موقع
- 56:29زیاد بود جدا کردن صندوقها رو از هم که
- 56:31درگیری نشه و یه مسئله مهمی که این بود
- 56:34مخالفین
- 56:37مرحوم آیتالله کاشانی و بقیه انتخابات رو
- 56:40تحریم کرده بودن یعنی نگفته بودن برین رأی
- 56:43بدین که مسئله دع مسئله اینکه چاقوکشا
- 56:47اونجا وایسادن نمی‌ذارن کسی رأی بده رأی
- 56:49مخالف بده اصلاً موضوعیت داشته باشه باشه
- 56:53انتخابات رو رفراندوم رو تحریم کردن
- 56:55چرا اونا تحریم کردن
- 56:57می‌خواستن که مجلس منحل نشود
- 57:00خب می‌خواستن منحل نشین ولی و نگفتنم برین
- 57:03رأی مخالف بدین انتخابشون بود گفتن برین
- 57:05گفتن گفتن به اصطلاح تحریم می‌کنین و گفتن
- 57:10که به اصطلاح شرکت در انتخابات
- 57:13مبغوض حضرت ولی ام ولی عصره اعلامیه
- 57:17آیتالله کاشانی بود
- 57:19و این مسئله اونوقت کسایی که شرکت کردن و
- 57:24آقا و آقای دکتر غلام حسین صدیقی هم وزیر
- 57:28کشور بود و برگزارکننده این انتخابات بود
- 57:32خب روشنه که این انتخابات چهجوری برگزار
- 57:36شد یعنی هیچ نه مخالفین نه دیگران هیچکی
- 57:39در مورد صحت برگزاری انتخابات هم هیچ
- 57:43اعتراضی نکرد چون شورای نوزار خیلی قص و
- 57:47قستاری تشکیل شده بود از کسایی که ب
- 57:49استادای دانشگاه نمیدونم وکلای دادگستری
- 57:52قضات با قضات بازنشسته و شاغل اینها هیچ
- 57:56تردیدی در مورد نتیجه رفراندوم وجود نداشت
- 57:59و ۲ میلیون رفتن رأی به رفراندوم رأی مثبت
- 58:02به رفراندوم دادن در صورتی که انتخابات
- 58:05مجلس ۱۶ مجلس ۱۶ که قبلش برگزار شده بود ۱
- 58:09میلیونم بالاترین رأی رو داشت ۱ میلیون
- 58:11۶۰۰ مردم شرکت کرده بودن که البته با توجه
- 58:14به اینکه زنان حق رأی نداشتن و ساعت
- 58:17رأی‌گیری محدود ۳ ساعت بود و
- 58:21مثلا سن و اینور چیزا رقم بسیار بالایی
- 58:23بود و اینه که
- 58:26ما حالا یه بحثایی هم صحبت شد که قصد مصدق
- 58:31چی بوده که خب اینا چون نیتخوانیه خیلی
- 58:33نمیشه واردش شد در مورد آشوب
- 58:36یه تیر در مورد آشوب ۳۰ تیر ببینید مصدق
- 58:41بعداً در ۲۸ مردادم همین راه رو رفت گفت
- 58:44من مقاومت میکنم ولی مقابله نمی‌کنم
- 58:48مقاومت ت میکنم در برابر بی‌قانونی در
- 58:51برابر نقض نقض قانون ولی مقابله
- 58:56درگیری خیابانی و اینها نمی‌کنم
- 58:59در قضیه سی تیر کسایی که مردم رو آوردن به
- 59:03خیابون و اعتراض کردن مطلقاً مصدق نبود
- 59:07مصدق بعد از اینکه ساعت ۵ با شاه صحبت کرد
- 59:10قرار شد تا ۸ اگر موافقت نشد با اینکه
- 59:13خودش وزیر جنگ بشه پس مصدق استعفا بده
- 59:18ببین ببینید نگفتش که اگر شما قبول نکنی
- 59:21من وزیر جنگ بشم من میرم حربمو میارم تو
- 59:24خیابون گفت اگر شما قبول نکنی من با شما
- 59:28من و شما یعنی شما به من اعتماد نداری و
- 59:31بهتره که کس دیگه‌ای متفکل این این
- 59:35مسئولیت بشه در ساعت ۸ استعفا داد ۲۶ ۲۶
- 59:40تیر و فرستاد و قطع رابطه با همه کرد حتی
- 59:46با فراکسیون جبهه ملی مجلس با همکاراش در
- 59:49دولت و حتی به هیچکی نگفت که من استعفا
- 59:52دادم تا فردا ساعت ۱۱ ۱۲ ظاهراً خلیل ملکی
- 59:57شایعاتی از اینور اونور می‌شنون و اینا
- 59:59اون میره و میگه آقا اینجوری که نمیشه تو
- 1:00:01باید اعلام کنی بگی که این اونم میگه خب
- 1:00:03برین اعلام کنین که من استعفا دادم که
- 1:00:06روزنامه‌های عصر می‌نویسن استعفا داده که
- 1:00:09اعلامیه نمیده
- 1:00:11نمیگه من نمیگه من به چه دلیل استعفا دادم
- 1:00:14نمیگه اصلاً استعفا دادم برای چی برای
- 1:00:16اینکه قص به قول ایشون قصد آشوب قصد
- 1:00:19مقابله خیابونی نداشته همین اتفاق در ۲۸
- 1:00:22مردادم افتاد و در نتیجه مسئله این شد که
- 1:00:26دیگرانی که ملاحظات خاص خودشون داشتن و در
- 1:00:30رأس همشون آیتالله کاشانی اونا بودن که
- 1:00:32مردم رو دعوت کردن و گفتن لوله توپ رو
- 1:00:35می‌گیریم طرف دربار و مردم رو دعوت حالا
- 1:00:38من چون زیاد صحبت کردم دیگه بقیه
- 1:00:39بسیار خب من از این توضیحات اون لحظه‌ای
- 1:00:43که به نظرم از اونجا ادامه بدیم اینه که
- 1:00:47نخستوزیر می‌تونسته
- 1:00:50مجلس رو منحل بکنه.
- 1:00:53رفراندوم هم استمزاجی بوده و بعد در ۲۲
- 1:00:57مرداد درخواست برگزاری
- 1:01:00مجلس انتخابات مجلس هفدهم رو
- 1:01:03هجدهم رو کرده و از اینجا به بعد و جواب
- 1:01:07نمیده دیگه به اون
- 1:01:08بله از اینجا به بعد چطور پیش میره ماجرا؟
- 1:01:10انحلال مجلس کاملاً غیرقانونی بود. خب
- 1:01:13اینکه
- 1:01:14برگزاری خدمت شما عرض شود که رفراندوم
- 1:01:17برای هنانال مجلس در واقع منظورم اینه
- 1:01:20غیرقانونی بود یا عرف نبود یعنی در واقع
- 1:01:24ما توی ایران همچین قاعده‌ای رو نداشتیم
- 1:01:26که یه کسی بیاد برای انحلال مجلس رفراندوم
- 1:01:30برگزار کنه اما اصلاً فرض کنیم که کاملاً
- 1:01:32قانونی بوده دیگه ما الان فرضمون اینه که
- 1:01:36انحلال مجلس توسط مصدق قانونی بوده
- 1:01:39برای اینکه وارد در ما
- 1:01:42بله بریم جلو گذشته نشیم صل
- 1:01:44اعلال که نشده هنوز
- 1:01:45صلوات بر گذشته مجلس منحل شده
- 1:01:48نشده
- 1:01:49۲۳ مرداد
- 1:01:52مصدق یه نامه‌ای می‌نویسه به شاه و توضیح
- 1:01:55میده که مجلس منحل شده و درخواست برگزاری
- 1:02:00انتخابات مجلس هجدهمو میکنه. این نامه
- 1:02:04موجوده.
- 1:02:06خدمت شما عرض شود که ۲۴ مرداد
- 1:02:11شاه د تا نامه صادر میکنه.
- 1:02:15زاهدی رو
- 1:02:17در واقع نخست وزیر میکنه. یعنی یه حکمی
- 1:02:19برای زاهدی می‌نویسه که تو نخست وزیری و
- 1:02:23یه نامه دیگه می‌نویسه برای مصدق. مصدقو
- 1:02:26از نخستوزیری عزل میکنه. علتشم اینه که
- 1:02:29در دوره در غیاب مجلس
- 1:02:33بدون در جایی که مجلس وجود نداره شاه این
- 1:02:36اختیارو داره که نخستوزیرو عرض بکنه در
- 1:02:40زمانی که مجلس وجود داره شاه این اختیارو
- 1:02:43نداره اما در دوره فطرت یعنی جایی که مجلس
- 1:02:47وجود نداره شاه اجازه عزل و نصب
- 1:02:52نخستوزیرو داره
- 1:02:54نامه این نامه‌ها دست سرهنگ نصیریه
- 1:02:58صحیح نصیری نامه ظاهری رو بهش می‌رسونه.
- 1:03:02نامه مصدقو می‌بره در خونهشون.
- 1:03:07منزل مصدق از د تا چهارم اونورتر بسته
- 1:03:11است. یعنی کسی نمی‌تونه با خودرو بیاد دم
- 1:03:15در خونه مصدق.
- 1:03:18به طوری که مثلاً وزرا وقتی می‌خواستن
- 1:03:20وزرای خود مصدق وقتی می‌خواستن برن پیشش
- 1:03:23باید خودروشونو اونجا پارک می‌کردن. پیاده
- 1:03:25می‌اومدن تا در منزل مصدق. از اونجایی که
- 1:03:29شاه کلاردشت بود و امضای این نامه‌ها
- 1:03:32طولانی شد، سرهنگ‌نصیری ساعت ۱ صبح می‌رسه
- 1:03:37اونجا، نامه رو می‌بره اونجا، م
- 1:03:39یک صبح ۲۵ مرداد
- 1:03:41بله مصدق شاه مصدق سرهنگ نصیری رو به حضور
- 1:03:47نمی‌پذیره
- 1:03:48نامه رو دریافت میکنه. من خواهش میکنم
- 1:03:50این اسلاید بعدی رو اسلاید ۸ و همکارای
- 1:03:54شما به اشتراک بذارن مصدق یه رسید به
- 1:03:58سرهنگ نصیری میده
- 1:04:01رسیدش اینه که ساعت ۱ بعد از نصف شب ۲۵
- 1:04:05مرداد ۱۳۳۲
- 1:04:08دستخط مبارک به این جانب رسید دکتر محمد
- 1:04:12مصدق و قبل از دکتر محمد مصدقم نمی‌نویسه
- 1:04:16دیگه نخست وزیر چون همیشه اینجوری امضا
- 1:04:19میکرد کرد معمولاً بنابراین یه رسیده
- 1:04:22اینجوری به نصیری میده بعدش
- 1:04:26م تصمیمش عوض میشه و نصیری رو دستگیر
- 1:04:30میکنن فردای اون روز اعلام میکنن که
- 1:04:35نصیری با چار تا
- 1:04:39زره پوون
- 1:04:42سرباز
- 1:04:44نیروی نظامی د تا جیپ نظامی و یه تانک
- 1:04:48اومده بود که کودتا کنه و ما نسی رو
- 1:04:52دستگیر کردیم حد فاصل ۲۵ مرداد تا ۲۷
- 1:04:57مرداد یعنی بیست و پنجم بیست ششم و بیست و
- 1:05:00هفتم طرفدارای
- 1:05:03مصدق شروع میکنن به همراه حزب توده شروع
- 1:05:07میکنن اعلام اینکه یه کودتایی شده سرهنگ
- 1:05:11نصیری می‌خواسته که مصدقو دستگیر کنه و ما
- 1:05:17جلوی این کودتا تا رو گرفتیم.
- 1:05:21طرفدارای مصدق و حزب توده می‌ریزن تو
- 1:05:23خیابونا شروع میکنن مجسمه‌های شاهو پایین
- 1:05:27میکشن.
- 1:05:29خدمت شما عرض شود که پستر بعدی رم زحمت
- 1:05:32همکارای شما اگه نشون بدن این روزنامه
- 1:05:35باختر امروزه
- 1:05:37که تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۲ه.
- 1:05:42اون جعبه وسطی که دورش قرمزه
- 1:05:45این روزنامه باختر امروز سردبیرش فاطمیه
- 1:05:50اونجا نوشته که معلوم نیست آیا دکتر مصدق
- 1:05:53مانند نجیب خود را رئیس‌جمهور اعلام خواهد
- 1:05:56کرد یا نه در تمام این روزا
- 1:05:59فاطمی توی میدون شهر سخنرانی میکرده و
- 1:06:03اعلام جمهوریت میکرده و
- 1:06:07باز اونجا نوشتن که شاه فراری با یه
- 1:06:10هواپیما انگلیسی به طرف لندن پرواز کرد.
- 1:06:12ماجرا از این قرار بود که وقتی شاه متوجه
- 1:06:15میشه که مصدق به جای پذیرش نامه عزلش
- 1:06:20نصیررو دستگیر کرده از کلاردش به سمت
- 1:06:24رامسر حرکت میکنه. میره رامسر از اونجا
- 1:06:27پرواز میکنه میره بغداد از اونجا میره
- 1:06:30ایتالیا تا از اونجا بتونه موضوع رو کنترل
- 1:06:33کنه و ببینه چیکار باید بکنه. باز اینجا
- 1:06:36از این چیزا زیاده دیگه. امروز جلسه
- 1:06:38فوق‌العاده فراکسیون نهضت ملی با حضور
- 1:06:41نخستوزیر
- 1:06:42و اون اشخاصی که اونجا نوشته شده و خدمت
- 1:06:46شما عرض شود که یه چیزی هم اون پایین
- 1:06:49نوشته
- 1:06:51نوشته شاه چند قطعه جوارات سلطنتی رو
- 1:06:53دزدیده است مثلاً اینا واقعاً واقعیت
- 1:06:56نداره و شاهکاره اگه ممکنه اسلاید بعدی رم
- 1:07:00نشون بدن همکارای شما این تصویر همون
- 1:07:04روزنامه است
- 1:07:07الان روزنامه‌های باختر امروز همه
- 1:07:09شماره‌های
- 1:07:11شمارهش توی اینترنت هست قابل دانلود
- 1:07:13کردنه. اینا عکس کشیده
- 1:07:16تصاویریه که نشون میده که مجسمه‌های شاه و
- 1:07:19مجسمه‌های رضا شاهو در نقاط مختلف شهر
- 1:07:23پایین میکشن و چنین فضایی رو تو کشور
- 1:07:27ایجاد میکنن.
- 1:07:29من یکی دو تا سؤال بپرسم. یکی اینکه
- 1:07:32فرمودین نخستوزیر اختیار انحلال مجلس رو
- 1:07:37نداشته این مستندش چیه یعنی بر چه اساسی
- 1:07:42البته آقای احمدیان گفتن این اختیارو
- 1:07:43داشته میخوام
- 1:07:44نه نه من نگفتم اختیار انحلالو داشته صدق
- 1:07:48گفتین که تو هر سیستمی میتونه درخواست
- 1:07:50نه گفتم گفتم این عرف رایج در نظام‌های
- 1:07:53مشروطهست که نخستوزیر میتونه مجلسو منحل
- 1:07:56کنه در ایران در قانون اساسی ما نیست و در
- 1:08:01یه حکومت جمهوری این یه چیز خیلی عجیب و
- 1:08:05غریب نیست ولی وضعیت داخلی ایران
- 1:08:08فرق میکنه مصدق اجازه انحلال مجلس رو
- 1:08:11نداشت و منحل هم نکرد مجلس در این شرایطی
- 1:08:16که ایشون گفتن
- 1:08:18امضای فرمان و اینها گفتن بعد از انحلال
- 1:08:20مجلس مجلس مطلقاً منحل نبود در اون در اون
- 1:08:24مقطع
- 1:08:24پس چیو رفراندوم کرده بوده
- 1:08:26رفراندوم نظرخواهی کرده از مردم که آیا
- 1:08:28موافق مجلسون حل بشه یا دولت بره
- 1:08:32آها
- 1:08:32و مرد و اگر اگه با انحلال مجلس موافق
- 1:08:37هستین و اگر مجلس منحل شد انتخابات بعدی
- 1:08:40برگزار میشه اگرم با انحلال مجلس مخالفت
- 1:08:43کردید من که دولت هستم استعفا
- 1:08:45پس نامه ۲۲ مرداد چی بوده تو
- 1:08:47۲۲ مرداد اونوقت به پیرو
- 1:08:50۲۲ مرداده نامه مال ۲۲ مرداده ۲۲ مرداد
- 1:08:54پنجشنبه است ۲۳ مرداد جمعه است در ۲۲
- 1:08:58مرداد د نامه می‌نویسه به شاه میگه که
- 1:09:03پیرو برگزاری
- 1:09:05رفراندوم انحلال مجلس
- 1:09:09حالا با اون تی با اون تشریفات با اون
- 1:09:11تشریفات شاهنشاهی و درباری و اینها دستور
- 1:09:15برگزاری انتخابات مجلس هجدهم رو صادر
- 1:09:19فرمایید این رو از شاه میخواد که خب مسکوت
- 1:09:22می‌مونه و هیچ دستوری از طرف شاه راجع به
- 1:09:27این موضوع برگ داده نمیشه همزمان اون د تا
- 1:09:31نامه عزل و نصب رو شاه می‌نویسه
- 1:09:33خب اون د تا نامه عزل و نصب موجه بوده؟
- 1:09:36قطعاً نبوده ببینید به قطعاً نبوده برای
- 1:09:39اینکه اولاً مجلس منحل نبوده مجلس رو شاه
- 1:09:43طبق تجدید نظری که در قانون اساسی در سال
- 1:09:46۲۸ کردن و انحلال مجلس رو اختیارشو دادن
- 1:09:49به شاه مجلس در صورتی می‌تونست منحل بشه
- 1:09:53که شاه دستور انحلالشو بده اون انتخاب اون
- 1:09:56رفراندومی که مصدق برگزار کرد یه رفراندوم
- 1:10:00مشورتی بود و در صورتی اون می‌تونست حالا
- 1:10:04شما می ما می‌تونیم بگیم که برای این تحت
- 1:10:06فشار گذاشتن شاه بود
- 1:10:07که بگه آقا مردم نظرشون اینه که این مجلس
- 1:10:10منحل بشه و این اون مجلس همونطور که توضیح
- 1:10:12دادم واقعاً کار نمی‌کرد. مجلس جدیدی باید
- 1:10:16تشکیل میشد و اگر نمایندگان مجلس جدید
- 1:10:20موافق دولت موجود بودن یعنی دولت موجود
- 1:10:23مجلس استعفا میده عرف همه جای دنیاست
- 1:10:26استعفا میده نمایندگان مجلس اگه موافق
- 1:10:28دولت قبل بودن اون رو بهش رأی تمایل میدن
- 1:10:31دوباره نخست نبودنم یه کس دیگه‌ای یعنی
- 1:10:34این مسئله یک ماه بود یعنی این همه جار و
- 1:10:37جنجال لازم نبود کافی بود که شاه با
- 1:10:39برگزاری انتخابات مجلس هجدهم موافقت
- 1:10:42میکرد نمایندگان گان انتخاب میشدن و بعد
- 1:10:46از اینکه نماینده مجلس تشکیل میشد دولت
- 1:10:48مصدق طبق روال و طبق عرف باید استعفاه
- 1:10:52می‌داد و اگر اکثریت موافق همون مصدق بودن
- 1:10:56دوباره ازش دعوت می‌کردن بیاد نخستوزیر
- 1:10:57بشه اگرم نبودن تموم میشد یعنی این جنجالی
- 1:11:00که ما داشتیم الان ۸۰ سالم هست گرفتارش
- 1:11:02هستیم و عوارضی که ۲۵ سال بعد داشت و داشت
- 1:11:06و داشت اینها پیش نمیومد حالا به هر حال
- 1:11:10مجلس بعد از اینکه این رفراندوم برگزار شد
- 1:11:12مصدق بر اساس نتیجه رفراندوم از شاه
- 1:11:15درخواست سور فرمان مربوطه رو کرد شاه هم
- 1:11:17اعتنا نکرد و برعکس فرمان عزل صادر کرد
- 1:11:21اون موقع که فرمان عزل و نصبو صادر میکرد
- 1:11:25مجلس منحل نبود مجلس در ۲۸
- 1:11:29۲۸ آبان سال ۳۲ یعنی ۳ ماه درست ۳ ماه بعد
- 1:11:33از کودتا منحل شد توسط شاه شما اگه
- 1:11:37اطلاعات روزنامه اطلاعاتو ببینین فرمان
- 1:11:40اهلحضرت همایونی برای انحلال مجلس اون
- 1:11:42موقع منحن شد باشه ۲۸ آبان ۱۳۳۲
- 1:11:47یعنی درست
- 1:11:49۳ ماه بعد از کودتای ۲۸ مرداد دوستان میگن
- 1:11:53که چون مجلس منحل بود شاه می‌تونست از اون
- 1:11:56نصب کنه خب اولاً مجلس منحل نبود به هیچ
- 1:11:59عنوان مجلس منحل نبود مجلس یه تعداد
- 1:12:03استعفا داده بودن ولی اون تعداد که استعفا
- 1:12:05داده بودن هنوز استعفاشون در مجلس مطرح
- 1:12:09نشده بود و تصویب نشده بود و رئیس باهاش
- 1:12:12موافقت نکرد کرده بود و هنوز نهایی نشده
- 1:12:14بود تازه نهایی هم میشد نهایتاً مجلس باید
- 1:12:16رسماً منحل میشد و همزمان دستور برگزاری
- 1:12:20مجلس بعدی مجلس هجدهم باید برگزار میشد
- 1:12:22این یه اشکال اساسی و بزرگه
- 1:12:25همه دوستانی که ظرف این چند سال گذشته
- 1:12:28تجدید نظر خواستن بکنن در اون فروز قطعی
- 1:12:32که ایران ظرف ۷۰ سال گذشته داشته خب مسئله
- 1:12:36رو به این شکل مطرح میکنن میگن چون مجلس
- 1:12:40منحل بود حتی اگر مجلس منحل حل بود به فرض
- 1:12:44که نبود حتی اگر مجلس منحل بود شاه باید
- 1:12:48فرمان اجلاس برگزاری انتخابات مجلس بعدی
- 1:12:51رو صادر میکرد مجلس بعدی تشکیل میشد و
- 1:12:54تصمیم می‌گرفت
- 1:12:56و در عرف مشروطه ما هرگز جز یک مورد هرگز
- 1:13:02عزل نخستوزیر یا رئیس‌الوزرا توسط شاه
- 1:13:05نداریم نداشتیم نصب داشتیم اگه نخستوزیری
- 1:13:09استعفا می‌داده یا می‌مرده یا هرچی خب
- 1:13:12ناچاراً مجلس نبوده در فطرت بوده شاه
- 1:13:16چاره‌ای نداشته جز اینکه یه نفرو منسوب
- 1:13:18کنه دیگه ولی در شرایطی که نخستوزیری شاغل
- 1:13:22بوده شاه هیچوقت فرمان عزلشو نداده اون
- 1:13:25یه موردم قضیه سید زیاالدین طباطباییه
- 1:13:28بله
- 1:13:28در م در ۱۴ مرداد که قصد کودتا کرده بود
- 1:13:32با ولیعه‌عهد توانی کرده بود فرمان داده
- 1:13:34بود به نیروهای ژاندارمری بیان یه جاهایی
- 1:13:36مستقر بشن با رضا خان فرمانده غزاد درگیر
- 1:13:40بود شاه بهش تکلیف استعفا کرد قبول نکرد
- 1:13:44در نتیجه احمدشاه عزلش کرد در همه موارد
- 1:13:48دیگه در حتی در دوره رضا شاه که این شوخیا
- 1:13:52سرش نمیشد مجلس و رأی تمایل و اعتماد و
- 1:13:55اینا اصلاً معنی نداشت براش باز رعایت
- 1:13:58میکرد اینو باز امر به استعفا میکرد شما
- 1:14:02نحوه استعفای به اصطلاح مهدی قلیخان هدایت
- 1:14:06رو ببینین
- 1:14:09نحوه استعفای کسی که به اصطلاح متین دفتری
- 1:14:13رو در پ تیر ۱۹۱۹ شاه احضارش میکنه و
- 1:14:17باصا شروع میکنه کتک زدنش و به مختاری
- 1:14:19رئیس شهوانی میگه این پدرسوخته رو ببر
- 1:14:21دیگه نخستوزیر نیست و در داخل زندان قلم
- 1:14:25و دوات می‌برن استعفا می‌نویسه بعد فردا
- 1:14:29اعلام میکنن که نخستوزیر استعفا داد عزل
- 1:14:32نداشتیم ما هیچوقت که شاه اینجا فرمان عزل
- 1:14:35صادر کرده
- 1:14:36من یکی دو تا سؤال بپرسم شما توضیحاتتونو
- 1:14:39در پاسخ به جنا احمدی این مواردم اگر در
- 1:14:42نظر بگیرین یکی مسئله مداخله خارجیه تو
- 1:14:45بخش قبل جناب آقای احمدی هم فرمودن مسئله
- 1:14:48مداخلاتی که انگلستان توی فرض بکنید که
- 1:14:52ایجاد اختلافات و خود مسئله کودتا اون
- 1:14:55چیزی که در اسناد اومده اون چه نقشی داشته
- 1:14:59اصلا نقشی داشته تو این ماجرا نداشته
- 1:15:01منظور از اون کودتایی که اونجا ذکر شده
- 1:15:03چیه و اینکه شاه حق ازصب داشته و اینکه
- 1:15:09اون موقع مجلس منحل نبوده با توجه به
- 1:15:11اینکه بعداً در آبان دستور انحلال داده
- 1:15:14شده چه نسبتی داره با دیدگاه شما؟ من یه
- 1:15:18نکته رو عرض کنم که آقای احمدی میگن مجلس
- 1:15:22هفدهم همکاری نمی‌کرد این همون مجلس
- 1:15:25هفدهمیه که خود آقای احمدی تأکید میکنن
- 1:15:28که اکثریت این مجلس در واقع تمدید
- 1:15:32اختیاراتو تمدید کرده بنابراین
- 1:15:34آبستراکسیون یا در واقع از کار انداختن
- 1:15:36مجلس توسط یه اقلیت یه سازوکار دموکراتیکه
- 1:15:41توی خیلی از کشورا انجام میشه
- 1:15:44اینا شاهو توی موقعیت خیلی بدی قرار داده
- 1:15:47بودن از از یه طرف مصدق
- 1:15:50نامه به شاه زده بود که مجلس منحله و
- 1:15:53انتخابات
- 1:15:55هجدهمو برگزار کنید از طرف دیگه هاریزاده
- 1:15:58به شاه گفته بود که به هیچ وجه حق ندارید
- 1:16:00مجلسدامو منحل کنید ما اینو قبول نداریم
- 1:16:04ببخشید اون نامه مصدق هست که دقیقاً
- 1:16:06ببینیم که گفته مجلس منحل است
- 1:16:09یا گفته که
- 1:16:10اصلاً درخواست برگزاری انتخابات هجدهم
- 1:16:13میده دیگه وقتی انتخابات هجدهم مجلس هجدهم
- 1:16:17وقتی میتونه در واقع شروع بشه که مجلس
- 1:16:19هفدهم کارش خاتمه پیدا کنه. مجلس هفدهم که
- 1:16:22قانوناً زمانش ت منقذی نشده بود که بر
- 1:16:26اساس انحلال مجلس اینجور شه. اما من پاسخ
- 1:16:29سؤال شما رو من نمیدم. اجازه بدید که
- 1:16:32همکارای محترم شما یه فایل صوتی هست اینو
- 1:16:36منتشر کنن.
- 1:16:37جوابو از زمان زبان یار
- 1:16:41دیرین
- 1:16:42آقای مصدق کریم سنجابی بشنویم.
- 1:16:45بله.
- 1:16:47ما بنده صبح اول وقت رفتم منزل ما صدق
- 1:16:50خیلی میل دارم این مطلب را با دقت بیان
- 1:16:54کنم کنم ببخش
- 1:16:56بله رفتم اونجا گفتم جناب دکتر من فکرام
- 1:17:00را کردم و در این موضوع با دلیل میخوام
- 1:17:03خدمتتان صحبت بکنم من با تعطیل با بستن
- 1:17:08مجلس مخالفم
- 1:17:10دلیل‌هامم اینجا خدمتتون عرض میکنم گفتم
- 1:17:14ق حکومت را س قدرت حفظ میکنه.
- 1:17:18یکی قدرت زوره.
- 1:17:23یکی افکار عمومی‌ست.
- 1:17:27یکی هم قدرت قانونیست.
- 1:17:30بله این رو تجریه کردم.
- 1:17:32اما زور که ارتش باشه متأسفانه شما ندارید
- 1:17:38و ارتش با شما نیست. اینا اکثراً با شاه
- 1:17:42هستن.
- 1:17:45افکار عمومی شما افکار عمومی رو دارید ولی
- 1:17:50افکار عمومی امروز با افکار عمومی ۲ سال
- 1:17:54پیش تفاوت داره این افکار عمومی
- 1:17:57خیلی
- 1:17:59مورد استفاده قرار گرفته و خیلی
- 1:18:03خسارت و لطن و آسیب براش وارد آمده
- 1:18:06اختلافات در میان ما افتاده تشنجات در
- 1:18:09میان ما افتاده بعد دو سه ساله این مطلب
- 1:18:12حل نشده
- 1:18:14ترتیب حل مجله این کار معلوم نیست اختلاف
- 1:18:17بین شما و شاه افتاده این افک توده‌ای‌ها
- 1:18:22نیرو گرفتن قدرت گرفتن اینا مردم را یه
- 1:18:25قطری مشوش کردن با وجود این باز اکثریت
- 1:18:28افکار شما دارید افکار عمومی برای یک
- 1:18:33هیجان آنی مفید است ولی به طور مداوم
- 1:18:37نمی‌تونه یک وضرو نگه بداره حالا اگر قدرت
- 1:18:41را کنار بگ بگذاریم و افکار عمومی رم
- 1:18:44فعلاً کنار بگذاریم می‌مونه قدرت قانونی
- 1:18:48قدرت قانونی برای حفظ یک حکومت از دو قدرت
- 1:18:52ترکیب میشه یکی مجلس است یکی شاه اما شاه
- 1:18:57با شما مخالفه
- 1:18:59شما خودتون می‌دونید که شاه با شما نیت
- 1:19:01موافق نداره بنابراین تنها مجلس می‌مونه
- 1:19:04شما در این مجلس اکثریت دارید و در این
- 1:19:07مجلس خودتون گفتید مکرر اگر یک رأی فقط
- 1:19:11اضافه بر نصف داشته باشید بر سر کار
- 1:19:15می‌مونید و من به شما قول میدم از این ۸۰
- 1:19:17نفر
- 1:19:19لااقل شما ۵۰ رأی دارید گفت از کجا شما
- 1:19:22می‌دونید؟ گفت آقا من دلیل چیزی در
- 1:19:25اینباره نمی‌تونم بگم با شناسایی که من
- 1:19:27دارم گفتخیر آقا این مجلس ما را خواهد زد
- 1:19:31گفتم آقای دکتر بنده در تکمیل عراییزم این
- 1:19:35فکر میکنم شما الان تحت استیزا هستید
- 1:19:38شما استیزاتون را بگذارید
- 1:19:41بکنند مجلس به شما رأی موافقت میده و در
- 1:19:46تعطیل تابستان است مجلس رو تعطیل کنید و
- 1:19:49بعد برای افتتاح مجلس ما که اکثریت هستیم
- 1:19:53یک ماه ۲ ماه کش میدیم به مجلس نمیاییم
- 1:19:56ابسترکسیون می‌کنیم مجلس نمیایم یکی دو
- 1:19:59ماه که بگذره دوران مجلس به پایان می‌رسه
- 1:20:03اونوقت تمام این وکلای مجلس که امروزه با
- 1:20:06شما مخالفن به پایان مجلس که برسن میان
- 1:20:09روی زانوی شما میفتن برای اینکه بتونن
- 1:20:12دوباره انتخاب بشون و از مخالفتشون دست
- 1:20:14برمی‌دارن شما مجلس نبندید به ضررتون
- 1:20:19بعد گفتم آقا من یه عرض دیگری دارم
- 1:20:22گفتم اگه شما مجلس را بستید ممکن است با
- 1:20:26دو وضع مواجه بشید یکی اینکه فرمان عزل از
- 1:20:30شاه بگیرید یکی اینکه با یه کودتا مواجه
- 1:20:33بشید اونوقت چیکار می‌کنید گفت آقا اولاً
- 1:20:36فرمان از بر اولاً شاه نمی‌تونه بده برتر
- 1:20:38فرض بوده ما پش بهش نمیدیم دوم کودتا ما
- 1:20:42حکومتیم قدرت در دست ما خودمون جلوگیری
- 1:20:45می‌کنیم
- 1:20:46آقا مطابق با قانون اساسی ما در غیاب
- 1:20:49مجلسی این شاه فرمان عضو نخستوزی رو داره
- 1:20:51دیگه نداره داره داره دیگه برا کسی دیگه
- 1:20:55چطور دکتر مصدق متوجه میش
- 1:20:56مصدق میگفت که چون من مجلس به من رأی
- 1:20:58داده
- 1:21:00و چون مردم آمد پشتیبان من هستن و در سی
- 1:21:04تیر قیام کردن شاه نمی‌تونه و بعد من به
- 1:21:06مردم متوصل میشم به وسیله مردم شاه را باز
- 1:21:10تسلیم میکنم خلاصه نیتش این بود ناراحت
- 1:21:13شد از حرف من به یه کلامی گفت که این کلام
- 1:21:16تاریخی است و نمیدونم بگم یا نگم
- 1:21:18تمنا میکنم
- 1:21:19بله به من گفت آقا جنابعالی که امروز صب
- 1:21:21آمدید اینجا ترس کشیدید
- 1:21:24من خیلی ناراحت شدم از این حرف گفتم آقای
- 1:21:26مسد بنده چشن نکشید شما هر کاری بکنید ما
- 1:21:31از پشتیبانی و از خدمت به شما دست
- 1:21:34نمی‌کشیم ولی در مقابل وجدانم من مسئولم
- 1:21:39که اونچه را مفید به حال مملکت شما
- 1:21:42می‌دونم خدمتتون عرض کنم و حالا میگم شما
- 1:21:46هر کاری بکنید من با مخالفتی با شما
- 1:21:49نخواهم کرد ولی
- 1:21:51نظر خودم رو عرض کردم محرم زیاد مراقب
- 1:21:54باشه رفتیم به مهمانی در کرج اونجا رفقای
- 1:21:57دیگر همه بودن نهار خوردم گفتم بخوریم اون
- 1:22:00که نهار وداعه بخوریم این نهار وداعه
- 1:22:06برا اینکه ایشون اعلام چیز کرده بودن
- 1:22:08رفراندوم
- 1:22:09اعلام بله رفراندوم کرده بودن و بعد اون
- 1:22:13رفراندوم را انجام دادن که ایشون با
- 1:22:16اکثریت قاطع البته رأی آوردن و مجلس را
- 1:22:20بستن
- 1:22:23بله
- 1:22:24خب این نشون میده که
- 1:22:27مصدق و یارانش پیشاپیش مطلع بودن که اگر
- 1:22:31مجلسو منحل بکنن شاه قانوناً حق داره که
- 1:22:36مصدقو عزل بکنه یعنی اصلاً این ادعای مصدق
- 1:22:41و یاران مصدق بعد از روز ۲۵ مرداد که ادعا
- 1:22:45بکنن که ما سورپرایز شدیم ما غافل‌گیر
- 1:22:49شدیم ما شگفت‌زده شدیم که چرا نامه عزل در
- 1:22:53خونه ما اومده این یه حرف غیرقابل قبولیه
- 1:22:57برای اینکه از غرب پیشاپیش مبرهم بود برای
- 1:23:01همشون مسجل بود که اگر شاه مجلسو منحل کنه
- 1:23:06اگر مصدق مجلسو منحل کنه شاه احتمالاً
- 1:23:10نامه عزل مصدقو میده یعنی همه چیز از قبل
- 1:23:13برای همه روشن بود و برای اونا روشن بود
- 1:23:16که این کار یه کار قانونیه یعنی تو این
- 1:23:19بحثی که الان سنجابی کریم سنجابی جزء
- 1:23:22یاران نزدیک مصدق و از اعضای اصلی جبهه
- 1:23:27ملی اونجا توضیح میده که این کار خب
- 1:23:29قانونیه دیگه یعنی وقتی مجلس نباشه شاه حق
- 1:23:33این کارو داره اینکه این کار به لحاظ
- 1:23:36قانونی تا چه حد در قوانین نوشته شده است
- 1:23:40یا ننوشته شده است اصلاً مهم نیست بالاخره
- 1:23:42اینا همشون می‌دونستن و معتقد بودن که شاه
- 1:23:46قانوناً اجازه این کارو داره بنابراین
- 1:23:48کاری که انجام شد این بود که مصدق مجلسو
- 1:23:51منحل کرد و شاه خدمت شما عرض شود که
- 1:23:57دستور عزل مصدقو صادر کرد و برای اینکه
- 1:24:02مصدق مقابله کنه با عزل خودش اول یه دستخط
- 1:24:07میده بعداً پشیمون میشه روزای بیست و پنجم
- 1:24:10بیست ششم و بیست و هفتم مرداد ماه شروع
- 1:24:14میکنن علیه شاه اقدام کردن مجسمه‌های
- 1:24:17شاهو پایین میارن
- 1:24:18سخنرانیهایی در درباره
- 1:24:21ضرورت
- 1:24:23پایان سلطنت و برگزاری جمهوری میدن و همه
- 1:24:27این کار آشوبی رو در کشور ایجاد میکنه که
- 1:24:31منجر به روز ۲۸ مرداد میشه. ۲۸ مرداد
- 1:24:35نیروهای طرفدار شاه و بقیه مردمی که حتی
- 1:24:41ممکن بود طرفدار شاه نباشن اما از وضعیت
- 1:24:44کشور به شدت نگران بودن اینا میان در واقع
- 1:24:49در خیابون در مراکز مختلف و سعی میکنن که
- 1:24:53با نیروهای کودتاچی
- 1:24:56طرفدار جبهه ملی و مصدق مقابله کنن
- 1:25:00بنابراین آن چیزی که به لحاظ تاریخی رخ
- 1:25:02داده کودتا تهای مصدق و جبهه ملی علیه شاه
- 1:25:07در روزهای بیست و پنجم و بیست و هفتم
- 1:25:10مرداد بوده ۲شم بیست پنجم بیست ششم و بیست
- 1:25:13و۷م مرداد بوده همه چیز از قبل کاملاً
- 1:25:17برای مصدق و یارانش مشخص بود همونطوری که
- 1:25:21اینجا می‌شنوید میگه که سنجویی میگه که
- 1:25:24وقتی من کارم صحبتم پیش آقای دکتر مصدق
- 1:25:27تموم شد رفتم یه ناهاری با بچه‌های جبهه
- 1:25:31ملی خوردیم گفتم دیگه کار تمومه یعنی اینا
- 1:25:33می‌دونستن که این این حادثه قراره رخ بده.
- 1:25:37این ادعا که شاه ناگهانی علیه ما کودتا
- 1:25:41کرد ما خبر نداشتیم اینا خلاف
- 1:25:44چه در مورد مداخله خارجی هم
- 1:25:46در مورد مداخله خارجی هم نکته‌ای که
- 1:25:48میخوام بگم اینه که
- 1:25:51ما تو تمام بحثهایی که تو این دو جلسه
- 1:25:54داشتیم راجع به یه نیروی سیاسی صحبت
- 1:25:56نکردیم به کفایت صحبت نکردیم و اونم حزب
- 1:26:00تودهست سال ۱۳۲۳
- 1:26:04احسان طبری که بعداً جزو سران حزب توده
- 1:26:08واقعاً بعد از انقلابم بود
- 1:26:11یه مطلبی رو منتشر میکنه به این مضمون که
- 1:26:16شما که دارید نفت خدمت شما عرض شود که
- 1:26:21بخشی از نفت کشورو به انگلیسیا میدید خب
- 1:26:25یه بخشیشم به شوروی بدید دیگه ببینید این
- 1:26:29حرف یعنی اینکه من با منافع ملی کاری
- 1:26:31ندارم ببینید الان من و آقای احمدی با
- 1:26:34همدیگه در مورد چگونه ونگی تحقق منافع ملی
- 1:26:38اختلاف داریم در یک چیز با هم مشترکیم و
- 1:26:41اونم اینه که اصل بحث ما اینه که هر دو
- 1:26:44تامون دنبال تحقق منافع ملی هستیم اما در
- 1:26:48مورد روشش در مورد این موضوع با هم اختلاف
- 1:26:51نظر داریم اما حرفی که احسان طبری به
- 1:26:54عنوان حزب توده در سال ۱۳۲۳ می‌زد این
- 1:26:57نبود که منافع ملی چگونه تأمین خواهد شد
- 1:27:01میگفت شما که در جنوب یه نفتی رو در
- 1:27:05اختیار انگلستان قرار دادید شمالو یه جای
- 1:27:07دیگه رم بدید به اتحاد جماهیر شوروی همون
- 1:27:11موقع دو نفر از
- 1:27:13خدمت شما عرض شود که
- 1:27:18دو نفر از اعضای حزب توده انشیاب میکنن
- 1:27:22خارج میشن اعتراض میکنن که اصلاً همه بحث
- 1:27:25ما منافع ملی بوده آپریم اسحاق و خلیل
- 1:27:29ملکی از به خاطر این شیوه برخورد حزب توده
- 1:27:33از اونجا خارج میشن
- 1:27:35حزب توده در تمام توده
- 1:27:37نول در مورد حزب توده اختلاف نظر نداره
- 1:27:39متوجه به وقت زیر وقت
- 1:27:42بله من فقط این نکته رو میخوام بگم که
- 1:27:44این میخوام بگم مهمه چون مخاطبای ما
- 1:27:47نمی‌دونن ما با آقای احمدی اختلاف نظر
- 1:27:49نداریم حزب توده در تمام این سال‌ها
- 1:27:52تظاهرات گسترده‌ای رو در کشور انجام
- 1:27:55می‌داد بخش بزرگی از تظاهرات و
- 1:27:58اعتصاب‌هایی که در صنعت نفت رخ می‌داد با
- 1:28:03هماهنگی و اطلاع حزب توده بود با مدیریت
- 1:28:06حزب توده بود یکی از اعضای برجسته حزب
- 1:28:10توده توضیح داده بود که ما به اعضای
- 1:28:12خودمون از اعضای خودمون خواسته بودیم که
- 1:28:15وقتی توی تظاهرات پرچم دست می‌گیرن پرچما
- 1:28:20میله پرچم یه جوری باشه که یه چوب ضخیمی
- 1:28:23باشه که اگه لازم شد این پارچهشو دربیارن
- 1:28:26با اون بتونن کتکاری کنن و بنابراین در
- 1:28:30تمام طول این سالا یه شرایطی در کشور
- 1:28:32ایجاد شده بود که آمریکا و انگلستان و غرب
- 1:28:37نگران این بودن که ایران در دامان اتحاد
- 1:28:41جماییر شوروی بیفته و حزب توده بشه قدرت
- 1:28:44حاکم بسیار پیش از مصدق بسیار پیش از ملی
- 1:28:50شدن نفت شما در برخی از اسنادی که از در
- 1:28:53ایالات متحده وجود داره و در انگلستان
- 1:28:56وجود داره اسنادی رو مطالعه می‌کنید پیدا
- 1:28:59می‌کنید که اونجا نوشته برخی از سفرا برخی
- 1:29:03از مأموران اینتلیجنس سرویس یا سیاه و
- 1:29:06اینا اینا گفتن که شاید یه روزی ما مجبور
- 1:29:08بشیم که
- 1:29:10در ایران کودتا کنیم موضوعشون چی بود؟
- 1:29:13موضوعشون نه ملی شدن نفت بود نه مصدق بود.
- 1:29:17مسئله اصلی نیروهای خارجی این بود که
- 1:29:22با
- 1:29:24اینکه ایران به دامان اتحاد جماییر شوروی
- 1:29:27و اردوگاه سوسیالیست بیفته با این کار
- 1:29:29مقابله کنن. بنابراین شما حجم زیادی اسناد
- 1:29:34سراغ دارید. حجم زیادی اسناد منتشر شده در
- 1:29:37زمان‌های م بسیار متفاوت پیش از ملی شدن
- 1:29:41نفت پیش از اینکه اصلاً مصدق نخستوزیر
- 1:29:44بشه بعد از اون در این اسناد موضوع شماره
- 1:29:48یک نگرانی هر دو هر دو تا در واقع کشور
- 1:29:53ایالات متحده و انگلستان نگرانی در مورد
- 1:29:56قدرت گرفتن کمونیسم در ایران بود
- 1:29:59اه این ارتباط به مصدق و ۲۸ مرداد نداره
- 1:30:04این اسنادو طرفداران
- 1:30:06مصدق، طرفداران جبهه ملی کاملاً میان
- 1:30:12مربوط میکنن به اینکه خب یه حادثه‌ای در
- 1:30:16۲۸ مرداد رخ داده، این همون کودتای کذایی
- 1:30:20بوده. بخشی از اسناد اینجوریه. بخش
- 1:30:22دیگه‌ای از اسناد اینجوریه که مسائل
- 1:30:25داخلی بین مسائل داخلی در ایالات متحده و
- 1:30:29انگلستانه. بخش زیادی از اسناد کودتا رو
- 1:30:33دموکرات علیه جمهوری‌خواه‌ها منتشر
- 1:30:35میکنن. اینا مصرف داخلی داره. یه کار
- 1:30:39پژوهشی خیلی خوب الان داره توی ایران
- 1:30:41انجام میشه. من منم دارم مشارکت میکنم تو
- 1:30:45این کار. ما اسنادی که در سازمان سیاه
- 1:30:48اینتلیجنس سرویس هرچی تا حالا منتشر شده
- 1:30:51رو این تیم پژوهشی دارن طبقه‌بندی میکنن.
- 1:30:56یه نکته بسیار جالب در مورد این اسناد
- 1:30:58اینه که بخش اعظم این اسناد با همدیگه
- 1:31:01متناقضه. یعنی در واقع شما تناقض آشکاری
- 1:31:04میبینید. ببینید روز ۲۸ مرداد ایالات
- 1:31:08متحده یا انگلستان ایرانو که بمباران
- 1:31:10نکردن. هوشون نظامی هم که پیاده نکردن. پس
- 1:31:14مشارکتشون در کودتا چی بوده؟ ادعایی که
- 1:31:17مطرحه اینه که چند هزار دلار کمک مالی به
- 1:31:21گروه‌هایی کردن که اینجا قصد داشتن با
- 1:31:24اقدامات مصدق مقابله کنن. ببین اصلاً اصل
- 1:31:28ادعا چیه؟ وقتی میگن آمریکا و انگلستان در
- 1:31:31ایران کودتا کردن روز ۲۸ مد چیکار کردن؟
- 1:31:36نیروی نظامی پیاده کردن حمله کردن از راه
- 1:31:39دریا از راه هوا حمله کردن چیکار کردن تو
- 1:31:42ایران؟ اصلاً اونا حضور نداشتن.
- 1:31:45ا کل ادعایی که مطرحه اینه که اونا کمک
- 1:31:48مالی کردن. یه جایی نوشته شده ی میلیون
- 1:31:51دلار کمک مالی کردن. آخه اصلاً سر و ته
- 1:31:54این آدمایی که روز ۲۸ مرداد بودن از شعبان
- 1:31:57جعفری
- 1:31:59شعبان بی‌مخ که روز ۳۰ تیر خودش جز
- 1:32:01هوادارای مصدق بود. اینا ی میلیون دلاری
- 1:32:05که نبودن که اینا رو مثلاً شاید با ۱۰۰
- 1:32:07تومن و یه پست چلو کعب میشد راضی کرد که
- 1:32:10بیان این کارو انجام بدن. این اعداد و
- 1:32:13ارقام اصلاً در حد و اندازه‌های کاری که
- 1:32:15انجام شدهست. بنابراین یه حجم قابل ملاحظه
- 1:32:18افسانه‌سازی وجود داره تا موضوع دخالت
- 1:32:22خارجی رو پررنگ کنن و ربط بدن به حوادث ۲۸
- 1:32:26مورد. بسیار خب جناب احمدی توضیح جناب
- 1:32:29اتفاق خیلی فشرده این هستش که مصدق و
- 1:32:32یارانش می‌دونستن که با اعلام انحلال مجلس
- 1:32:39[موسیقی]
- 1:32:40پادشاه مصدق رو برکنار خواهد کرد و خودشون
- 1:32:44رو آماده یه مقابله
- 1:32:48به این شیوه کرده بودن و بنابراین اون کسی
- 1:32:52که داره اقدام
- 1:32:55خلاف قانون انجام میده یا حداقل خلاف عرف
- 1:32:58مشروطه داره انجام میده یا کودتا انجام
- 1:33:00میده
- 1:33:00یا کودتا داره انجام میده
- 1:33:03مصدق در ۲۵ تا قبل از ۲۸ مرداد
- 1:33:10نکاتتونو در مورد این توضیح بفرمایید و در
- 1:33:14مورد دخالت خارجی هم
- 1:33:18بفرمایید که چهجور میبینید و اگه موافقین
- 1:33:21تو این مرحله دیگه جمعبندی بکنید
- 1:33:23عرض کنم به حضورتون که ما به هر حال وقتی
- 1:33:27بحث می‌کنیم
- 1:33:29وقتی یه موضوع تاریخی رو داریم دنبال
- 1:33:32می‌کنیم باید بر اساس اسناد و شواهد
- 1:33:36تاریخی صحبت بکنیم
- 1:33:39در مورد قانونی بودن نبودن عزل نخستوزیر
- 1:33:43در سیستم ایران بر اساس قانون اساسی اون
- 1:33:46زمان و عرف اون زمان باید صحبت بکنیم و
- 1:33:49صحبت‌های مستند باید بکنیم
- 1:33:52نمایش صحبت یکی از افرادی که جزء هیئت
- 1:33:56دولت بوده و حدود ۲۰ نفر وزیر و معاون و
- 1:34:02اینها بودن که حالا ۲۰ نفر کمتر یا بیشتر
- 1:34:06عضو هیئت دولت بودن عضو هیئت دولت مصدق
- 1:34:09بودن و
- 1:34:12روشن این مستند که سنجابی دکتر صدیقی و
- 1:34:18خلیل ملکی مخالف رفراندوم بودن
- 1:34:24این یه بحث روشن یعنی برای اینکه نشون بده
- 1:34:27که مرحوم سنجابی مخالف
- 1:34:31رفراندوم بوده ایشون اگر می‌گفتن من قبول
- 1:34:34می‌کردم ضرورتی به اینکه مثلاً حدود چه
- 1:34:37مدتی فرض کنید اینجا فیلم نشون داده بشه
- 1:34:41واقعاً اصلاً وجود نداشت یعنی از حدود ۲۰
- 1:34:44نفر ۳ نفر مخالف رفراندوم بودن حالا شاید
- 1:34:47یه نفر دیگه هم بوده اینها بقیه این
- 1:34:50رفراندوم در هیئت دولت مصدق تصویب شد
- 1:34:55هر اقدامی که در دوره مصدق و ق قانون و
- 1:34:59عرف بود قانون بود که در همه دولت‌ها با
- 1:35:02تصمیم میگه مصببه هیئت دولت میخواست
- 1:35:05الانم ما هر کاری میخوایم بکنیم در این
- 1:35:07در این دولت جمهوری اسلامی مسبب هیئت دولت
- 1:35:09میخواد دیگه کاری که دولت میخواد انجام
- 1:35:11بده مصببه هیئت هیئت دولت داد اینکه ما یک
- 1:35:14نفر رو
- 1:35:16مشخص بکنیم و فیلم اظهاراتش رو پخش بکنیم
- 1:35:21این خب خیلی
- 1:35:24تناسبی با روش‌های درست بحث کردن نداره.
- 1:35:28در همین فیلمی که منتشر شد تو بخش شد
- 1:35:34مصدق میگه شاه حق نداره عذر بکنه.
- 1:35:39میگه شاه مصدق به عنوان یه کسی که حالا ۶۰
- 1:35:44سال توی این حوزه کار کرده حقوق‌دانه میگه
- 1:35:47مصدق حق نداره حذف بکنه. سنجیابی میگه
- 1:35:50ظاهراً میگه حق داره که البته سنجیابی در
- 1:35:53جاهای دیگه هم این نظر رو نداره این یه
- 1:35:56نظریست که در ظاهراً
- 1:35:59تاریخ شفاهی نمیدونم ایران یا تاخ شفاهی
- 1:36:02این انظار کرده ولی در هر حال اعتقادم
- 1:36:06داشته که شما میتونه عذر بکنه این اعتقاد
- 1:36:09یه نفره یا صدیقی اعتقاد یه نفره استنادان
- 1:36:14در ظرف ه سال گذشته به همین سه نفر بوده
- 1:36:17که رفراندوم رو اگر برقرار بکن بکنی
- 1:36:20برگزار بکنی شاهتو رو عذف میکنه در دوره
- 1:36:22فطرت شاهتو رو عذ میکنه خب من اینو بهش
- 1:36:24روشنی گفتم اگر نقیض این رو به من بگن من
- 1:36:28گفتم جز در یک مورد در دوره مشروطه عزل
- 1:36:32رئیس‌الوزرا
- 1:36:34یا نخستوزیر توسط شاه نداریم
- 1:36:37یک بار در دوره در سال در آبان ۱۳۲۷
- 1:36:42احمدشاه تکلیف استعفا میکنه به سمسام
- 1:36:45سلطنه سمسام سلطنه قبول نمیکنه
- 1:36:48میگه من استعفا نمیدم چون می‌خواستن بسوق
- 1:36:51دولرو نخستوزیر بکنن چون قرارداد ۱۹۱۹
- 1:36:55قرار بوده که اعمال بشه انگلیس دنبال این
- 1:36:57بوده به سمسلطنی میگن استعفا بده میگه
- 1:37:00استعفا نمیدم وسوق رو مأمور تشکیل کابینه
- 1:37:03میکنن در حالی که دولت سمسون مسلطنه
- 1:37:05همچنان هست برای یه دوره‌ای ما در کشور د
- 1:37:09تا دولت داشتیم احمدشاه که میره به خارج
- 1:37:13نصرت که همراش بوده وزیر خارجه مقدوله
- 1:37:18بوده بوده در استانبول وزیر مختار ایران
- 1:37:23مستشار سلطنه بوده و در پاریس
- 1:37:30مخبردوله به هر حال اینا مخالفت میکن اینا
- 1:37:33میگن که ما تو رو به عنوان نخست به عنوان
- 1:37:35وزیر خارجه به رسمیت نمی‌شناسیم
- 1:37:39چون وسوق وسوق نخستوزیر قانونی کشور
- 1:37:43نیست چون سمسام سلطنه همچنان هست یعنی در
- 1:37:47بدنه سیاسی کشور اتفاق اساسی میفته.
- 1:37:51ببینید مسئله عزل رو نباید با یه پخش یک
- 1:37:55کلیپ بخوایم به این شکل حل بکنیم. عرض
- 1:37:58کردم ۲۰ تا عضو هیئت دولت ما داشتیم دولت
- 1:38:01مصدق همه موافقت کرده بودن جز ۳ نفر یا ۴
- 1:38:04نفر و اینکه ما به این شکل بخوایم قضیه رو
- 1:38:09برگزار بکنیم این به هر حال صورت فکر
- 1:38:12نمی‌کنم صورت درست انجام کار باشه یا
- 1:38:15اینکه شاه حق عزل نداشته رو من در قانون
- 1:38:18اساسی به هر حال توضیح دادم من انتظار
- 1:38:20داشتم که بر مبنای قانون اساسی بگن شاه حق
- 1:38:24عزل داشته یا بر اساس عرف مشروطه بگن شاه
- 1:38:26عزل حق عزل داشته با یه بخش یه کلیپی از
- 1:38:29یه نفری که در سن حدود ۸۰ ۹۰ سالگی داره
- 1:38:33این فکر میکنم ۹ و ۹۰ و خورده‌ای سالگی
- 1:38:35داره این رو ضبط میکنه و اون رو مستند
- 1:38:39صحبتشون قرار بدن قطعاً مجلس منحل نشد
- 1:38:46مجلس منحل نشاه باید مجلسو منحل میکرد
- 1:38:49مطابق اصل فکر میکنم ۴۸ قانون اساسی حق
- 1:38:52شاه بود که باید این کارو انجام می‌داد که
- 1:38:55نداد مجلس در ۲۸ آ تکرار میکنم در ۲۸
- 1:38:59آبان همون مجلس هدهم در ۲۸ آبان منحل شد
- 1:39:06همونجوری که گفتم به هر حال شاه می‌تونست
- 1:39:08فرمان برگزاری انتخابات مجلس بعدی رو بده
- 1:39:12این از این این از بحث به اصطلاح انحلال
- 1:39:15مجلس
- 1:39:15ببخشید یعنی از نظر وقتی خود شاه ۲۸ آبان
- 1:39:20مجلسو منحل میکنه یعنی به صورت طبیعی اون
- 1:39:24انحلال حالا یا درخواست انحلال توسط مصدق
- 1:39:27رو قبول نداشته و از نظر خودش در دوره
- 1:39:32مجلس
- 1:39:33نخستوزیر به لحاظ اداری این کار ۲۸ آبان
- 1:39:37انجام میشه
- 1:39:38اداری یعنی چی ما که در مورد
- 1:39:40یعنی مصدق خودش پذیرفته که مجلس منحله
- 1:39:44نیست اینطور خب شما از کجا بگین بی پنجم
- 1:39:47تا ۲۸ نامه رو شما دقیق دارین ببینیم چی
- 1:39:50نوشته شما از کجا این رو میگین که مصدق
- 1:39:53خودش پذیرفته یعنی تو ذهن مصدق که شما من
- 1:39:55و شما نبود
- 1:39:57این باید ظهور و بروز بیرونی داشته باشه
- 1:39:59درخواست برگ بله درخواست بر از نظر ما
- 1:40:02درخواست برگزاری مجلس اژدهم یعنی اینکه
- 1:40:05این پذیرفت
- 1:40:05بین میگن که چون میگن هازاده گفته که تو
- 1:40:09اگه انحلال مجلسی رو بپذیری گفتن فکر کنم
- 1:40:13ایشونم
- 1:40:14خائنی به شاه گفتی
- 1:40:15بله
- 1:40:16اینو گفته درسته بعد همون هاریزاده میگه
- 1:40:19که مصدق نمی‌تونه مجلسو منحل بکنه شاه هم
- 1:40:23حق نداره قانوناً میتونه ولی ق نداره این
- 1:40:26کارو بکنه بعد همونا میگن چون مجلس منحل
- 1:40:29شده شاه حق عزل داشته خب ببینید ما واقعاً
- 1:40:32من نمیدونم با چه پدیده‌ای اینجا مواجه
- 1:40:35هستیم
- 1:40:37مجلس حق عزلش با شاه بوده مصدق خب
- 1:40:41می‌خواسته عزل بکنه یا تو اون نامهش
- 1:40:43تلویحاً گفته این از منحل شده فلان ش به
- 1:40:47هر حال نه شاه ملاک بوده در این قضیه یعنی
- 1:40:50ما اگر انحلال من مشکل یعنی اصل بحث اینه
- 1:40:55که مخالفین رفراندوم و مخالفین مصدق
- 1:41:00انحلال مجلس رو به رسمیت نشناختن.
- 1:41:04بحث رفراندوم و بحث انحلال مجلس اصلاً به
- 1:41:08رسمیت نمی‌شناختن.
- 1:41:10در حالی که به رسمیت نمی‌شناختن با این
- 1:41:13حال می‌گفتن چون مجلس منحله شاه میتونه
- 1:41:16نخستوزیر عذر بکنه که باز هم حتی اگر
- 1:41:19مجلس منحل بود شاه در دوره فطرت فطرت حق
- 1:41:24عزل نخستوزیرو نداره دستور برگزاری
- 1:41:26انتخابات رو باید می‌داد مجلس هجدهم تشکیل
- 1:41:30میشد و تکلیف رو روشن میکرد این واقعاً
- 1:41:35روشن‌تر از آفتاب این مسئله حالا در مورد
- 1:41:39مسئله دیگه دیگه که گفتن
- 1:41:41نمیدونم در مورد فکر کنم اینکه گفتن
- 1:41:46چار تا نفر نرفته بود در
- 1:41:49در خونه مصدق و چار تا د تا چهار اونورتر
- 1:41:53ایستاده بود خب اینا درست نیست
- 1:41:57اعلامیه که روز هفت بعد ساعت ۷ صبح روز
- 1:42:00بعد روز ۲ پجم منتشر شد توضیح دقیق میده
- 1:42:02که این چهجوری بوده و این خودروها کجا
- 1:42:05بودن خودروهای ارتشی و تانک و جیپ و جیپ و
- 1:42:08نفربها و اینا چیز بعد یه بخش مهمش رو که
- 1:42:12ایشون نادیده گرفتن
- 1:42:15اقداماتی در ارتباط با کودته در سطح شهره
- 1:42:21زیرکزاده حقشناس وزیر راه زیرکزاده وزیر
- 1:42:24نمیدونم چی و فاطمی وزیر خارجه رو قبل از
- 1:42:28اینکه بیان در خونه مصدق توی صدباد تو
- 1:42:31اطراف تو تو نیاوران دستگیر میکنن می‌برن
- 1:42:34زندان می‌برن تو صداباد گارد گارد سلطنتی
- 1:42:41تلفنخونه بازارو اشغال میکنن و تلفنها رو
- 1:42:43قطع میکنن.
- 1:42:46میرن به میرن خونه تیمسار ریای رئیس ستاد
- 1:42:51ارتش که بگیرنش. تیمس ریای بر حسب اتفاق
- 1:42:56۲۰ دقیقه زودتر از خونهش خارج میشه و میره
- 1:42:58به ستاد ارتش و نمی‌تونن بگیرنش. اونایی
- 1:43:02که این سه تا وزیر رو گرفتن این به حساب
- 1:43:06اینکه هم‌دستاشون در ستاد ارتش کارو انجام
- 1:43:10دادن و ستاد ارتش الان در تصرف اوناست این
- 1:43:13سه تا وزیر می‌برن که ببرن ستاد ارتش و
- 1:43:15متوجه میشدن میشن که این اتفاق نیفتاده
- 1:43:18یعنی بعد از اینکه مصدق بعد از اینکه اینا
- 1:43:21دستگیر میشن اینایی که رفتن در خونه مصدق
- 1:43:24دستگیر میشن به اصطلاح خبر میدن که کار
- 1:43:28نشد و نوع رفت و تموم شد و و در مقر گارد
- 1:43:33سلطنتی معاون ریای که ریای به اصطلاح
- 1:43:38تیمسار
- 1:43:39معاونشو فرستاده بود به مقر در باغشاه مقر
- 1:43:43گارد ببخشید گارد سلطنتی دستگیر میکنن
- 1:43:46معاونشو تلفنی گارد سلطنتی و تلفنی ستادو
- 1:43:50قطع میکنن بی سسیم پهلوی رو قطع میکنن
- 1:43:53یعنی هر تمام امکاناتی رو ببینید مسئله
- 1:43:57این نیست که فقط رفتار خونه ساعت ۱ بعد از
- 1:44:00نصف شب یه نامه بده و مصدقم دستگیرش کرد.
- 1:44:05ببینید این اصلاً بیان قضیه به این شکل
- 1:44:09خودش نشون میده که آقا این اتفاق خودش
- 1:44:11می‌دونه چه اتفاقی افتاده ولی هیچ ۹۰ بحثو
- 1:44:14نمی‌خواد بگه که این به نظر کودتا نیاد.
- 1:44:18مثلاً فقط یه حکم قانونی رو می‌خواسته
- 1:44:21ببره بده. ساعت ۱ بعد از نصف شب آقای
- 1:44:24ابوالقاسم امینی کفیل وزارت دربار ساعت ۶
- 1:44:27بعد از روز قبل با مصدق جلسه داشته صحبتی
- 1:44:32از این راجع به این قضیه نمیکنه
- 1:44:35فرمانی که نوشته شده ۲ تا فرمان سفید امضا
- 1:44:38از شاه گرفته بودن فرمانی که به زاهدی
- 1:44:41دادن فرمانی که برای مصدق صادر کردن
- 1:44:44هیچوقت علنی نکردن هیچوقت فقط یه عکس
- 1:44:48محوش رو نصیری بعد از اینکه صندوق موقع
- 1:44:51نخستوزیر روز ۲۸ مرداد می‌شکنن از تو اون
- 1:44:55درمیاره از دور می‌گیره که مفهوم نیست ولی
- 1:44:57فرمان نسب زاهدی هست و نشون میده که فرمان
- 1:45:02مخدوشیه تاریخش دست خورده نحوه نوشتنش
- 1:45:06اشکال داره با حروف بزرگ نوشته شده و هرچی
- 1:45:09اومده پایین کوچیک‌تر و ریزتر شده برای
- 1:45:11اینکه در امضا بتونه تو اون فاصله‌ای که
- 1:45:14وجود داره نش جا بگیره و خب اینم روز بعد
- 1:45:19این فرمان نصبو منتشر کردن
- 1:45:22که خب همههم دیدن و مسئله اینه که ما در و
- 1:45:26بعد خب برای مصدق این سؤال پیش اومد که
- 1:45:29بگه وقتی من با یه همچین فرمان مخدوشی
- 1:45:31مواجه هستم وقتی سه تا از اعضای دولت رو
- 1:45:35گرفتن وقتی رفتن تیمسار ریاهی رو بگیرن
- 1:45:37وقتی تلفنخونه بازارو اشغال کردن پهلوی رو
- 1:45:40اشغال کردن و اینها و بعد این چیه این از
- 1:45:45قضیهش چیه میگن که س سعی میکنن با دربار
- 1:45:49تماس بگیرن دربار بار میگه که شاه درحضرت
- 1:45:51در کلاردشته میگن خب الان که دیروقته ساعت
- 1:45:55۷ صبح ۸ تماس می‌گیرن میگن در کلاردشتم
- 1:45:58نیست هر جای ایرانو می‌گردن شاه نیست
- 1:46:02شاه مفقودلاثر شده ساعت ۱۰ و۱ صبح روز بعد
- 1:46:09صبح روز یکشنبه میشه ۲۵ مرداد رویترز از
- 1:46:14بغداد یه تلکس می‌زنه که شاه شاه ایران
- 1:46:16وارد بغداد شد شاه ایران بعداً میره میره
- 1:46:20به رم بر حسب اتفاق کاملاً اتفاقی رئیس
- 1:46:24سازمان سیاه آلن دالس
- 1:46:28در هتل اکسل سیور در حالی که اینا داشتن
- 1:46:31چکین می‌کردن هر دو بر حسب اسب اتفاق ب
- 1:46:34بغل همدیگه بودن آلن دالس در شرایطی که یه
- 1:46:37همچین اتفاقاتی دران در جریان بوده رفته
- 1:46:40بوده مرخصی و تعطیلات گفت چون اینجوری
- 1:46:43اعلام کردن دیگه آلندالس تعطیلات بوده بعد
- 1:46:47بر حسب اتفاق همون لحظه
- 1:46:49در همون هتل که شاه رفته پیداش میشه و باز
- 1:46:53بر حسب اتفاق در زمانی که شاه رفته چکین
- 1:46:56بکنه رو اون دسک دسک چکین هست آلندالسم
- 1:47:01پیداش میشه اینا رو تو همون روزنامه‌های
- 1:47:03همون دوره نوشتن و تو اسناد سیآی هم هست
- 1:47:07اینا کودتای ۲۵ مرداد میگن حالا در گزارش
- 1:47:12داند ویلبر تاریخ داند ویلبر که دانلد
- 1:47:16بیلبر خودش از طراحان کودتا بوده یه
- 1:47:21ایرانشناس بوده شرقشناس بوده از طراحان
- 1:47:24کودتا بوده ۹ ماه بعد از این قضیه تاریخ
- 1:47:29برگزاری تاریخ داخلی سیآی می‌نویسه در
- 1:47:32مورد اینکه کودتا چهجوری باید انجام شد
- 1:47:36تمام جزئیاتشون این به فارسی هم ترجمه شده
- 1:47:38مخاطبین محترم من فکر میکنم که بهترین
- 1:47:42منبعی که فعلاً در دسترس و و سهلاالوصولم
- 1:47:45هست یعنی راحت می‌تونن بگیرن به فارسی هم
- 1:47:48از انگلیسشم هست این در سال ۲۰۰۰ در مارس
- 1:47:52۱۷ مارس ۲۰۰۰ در نیویورک تایمز این رو
- 1:47:56بیرون داد
- 1:47:58و بخشاش تو نیویورک تایمز اون روز منتشر
- 1:48:01شد و بعدشم اصلش کاملش رو اینترنت رفت.
- 1:48:05اینم که دموکرات‌ها و جمهوری‌خواه‌ها با
- 1:48:08هم اختلاف داشتن اینا رو علیه هم منتشر
- 1:48:11میکنن کاملاً حرف غیرآکادمیکیه.
- 1:48:14مطلقاً هیچ پایه و اساسی نداره. دانشگاه
- 1:48:18جورژ تاون و مایکل برن که سردمدار این
- 1:48:22قضیه بود اینها چندین سال شکایت کردن و
- 1:48:26در دادگاه‌ها
- 1:48:28تونستن ریلیز شدن این اسناد رو بخشش رو
- 1:48:32بگیرن بر اساس قانون آزادی انتخاب بر اساس
- 1:48:37قانون آزادی اطلاعات بر اساس قانون آزادی
- 1:48:41اطلاعات که میگه بعد از بعد از ۲۵ سال یا
- 1:48:44۳۰ سال اسناد باید از طبقه بندی شده خارج
- 1:48:46بشه و منتشر بشه.
- 1:48:48یه تعداد از پژوهشگران طیف وسیع از
- 1:48:51پژوهشگران رفتن در مشخصاً در دانشگاه جورج
- 1:48:54تان وکیل گرفتن و رفتن دادگاه و بالاخره
- 1:48:57به تدریج تدریجشم حدود ۲۰ سال طول کشید از
- 1:49:00۱۹۸۹ تا ۱۰ و تا ۲۰۱۷ و قسمتهایی هم که
- 1:49:06منتشر شد تقریباً بخش عمده بخشهای
- 1:49:10عملیاتیش حذف شده است یعنی کاملاً نشون
- 1:49:14میده که چه اتفاقی اونجا افتاده سرهنگ جش
- 1:49:18کارول این آقا فرمانده بخش شاخه نظامی
- 1:49:23کودتاست
- 1:49:25در
- 1:49:26گزارش ویلبر کاملاً جزئیاتش روشنه منهای
- 1:49:30بخشهاییش که به اصطلاح سفیده یا حالا
- 1:49:34سیاه شده و حذف شده ولی همین بخشهاییش که
- 1:49:39منتشر شده و کشفه اینا کاملاً نشون میده
- 1:49:41که چه اتفاقیه میگه ستاد کودتا در داخل
- 1:49:44سفارت آمریکاست فرماندهان نظامی ایرانی رو
- 1:49:48که به کودتا پیوسته بودن ما با کفخواب روی
- 1:49:51کف ماشین یا در داخل جیپ می‌آوردیم در
- 1:49:54داخل جلسمهمونو برگزار می‌کردیم آخرین
- 1:49:57جلسه سرهنگ اخوی که جزء و سرهنگ عباس
- 1:50:02آزادگان که جزء مقامات بالای کودتا ایرانی
- 1:50:05بالای کودتا و شاخه نظامی کودتا بودن
- 1:50:09اینها آخرین ملاقاتشون در در ۱۹ در
- 1:50:17در ۱۹ مرداد انجام شد با شاه که قرار بود
- 1:50:21بیست و دوم فرمانو بنویسه و به تفصیل حالا
- 1:50:25فرصت نیست که من این چیزا رو اینجا ولی به
- 1:50:29تفصیل ویلبر این توضیحات رو میده در حدود
- 1:50:33۹۷ تا سند که در ۲۰۱۷ دراومد از سیاه
- 1:50:39دراومد اینها کاملاً نشون میده وضعیت به
- 1:50:42چه شکله
- 1:50:44کاملاً جلسه ۲۸ اوت ۲۰ ۱۹۵۳
- 1:50:51شرح کاملش که کسایی که در درگیر کودتا
- 1:50:54بودن برمی‌گردن واشنگتن و گزارش میدن برای
- 1:50:57مقامات بالا غیر از یه بخشهاییش که سفید
- 1:51:01شده به اصطلاح سانسور شده بخشهای دیگهش که
- 1:51:04هست روشنه آقای کرمیت روزولد میگه که من
- 1:51:09ساعت و نیم یا ۴ رفتم خونه تیمی سیآی که
- 1:51:13در اون تیمسار زاهدی رو نگه می‌داشتیم و
- 1:51:18یه نفر دیگه که اسمش سیاه سیاه شده یعنی
- 1:51:21حذف شده که میگن ظاهراً تیمسار باتمقلیچی
- 1:51:24که قرار بود رئیس ستاحت بشه میگه اینا رو
- 1:51:27بهشون گفتم آقایون بلند شین برین ما شهررو
- 1:51:29گرفتیم رادیو رو گرفتیم باشین برین
- 1:51:31سخنرانی بکنین و بعد
- 1:51:34به اصطلاح و بعد میگه که اینا خبر نداشتن
- 1:51:37چون رادیویی که بهشون داده بودیم باتریش
- 1:51:39تموم شده بود خبر نداشتن که در شهر چه
- 1:51:41اتفاقی افتاده
- 1:51:42و بعد اینا رو ما سوار جیب کردیم فرستادیم
- 1:51:44رادیو رفتن سخنرانی کردن ببینید جزئیات
- 1:51:47این قضیه و نقش
- 1:51:50محوری سیاه در این قضیه اسناد خود سیآی
- 1:51:53منتشر کرده مقامات آمریکایی از نیکسون
- 1:51:58گرفته تا اوباما تا آلبرایت تا کلینتون
- 1:52:01این موضوع رو تشریح کردن که کودتا در
- 1:52:04ایران کردن مقامات انگلیسی
- 1:52:08دیوید اوون جک استرا دنیس راید که دو بار
- 1:52:12در ایران سفیر بود بعد از بعد از کودتا
- 1:52:14بلافاصله که برای بازگشی سفارت اومد ایران
- 1:52:17در دهه ۶۰ هم ۶ سال سفیر بود اون به صراحت
- 1:52:21میگه که طراحی که امآی س کرد رو سیآی اجرا
- 1:52:26کرد تو یه مقاله تو ایجین سوسایتی میگه
- 1:52:28این رو و
- 1:52:31بعدش
- 1:52:33مانتیود هاوس که رئیس امآی س بود در تهران
- 1:52:37در زمان مصدق و جانشینش داربیش شایر نورمن
- 1:52:42داربی شاایر
- 1:52:45وده هاوس در کتابی که منتشر کرده و داربی
- 1:52:47شاایر در مصاحبه‌ای که برای دند آف امپایر
- 1:52:51داده که متن کتبیشم درراومده اونا جزئیاتو
- 1:52:55نشون مسئله این نبود که ی میلیون دلار
- 1:52:57دادن ی میلیون دلارو که داده بودن اون که
- 1:52:59به جای خود و با پول اون زمان پول کلانی
- 1:53:02بود مسئله این بود که مدیریت اجرایی و
- 1:53:06عملیاتی کودتا در دست سیآی بود
- 1:53:12چار تا این یه تاریخ داخلی سیآی بود که در
- 1:53:15سال ۲۰۰ درومد ه تاخ داخلی سیآی دیگه هم
- 1:53:19هست مثل مثلاً تاریخ اسکات
- 1:53:23اسکات کاچ مثلاً حدود ۸۶ صفحهست بخشهای
- 1:53:26عملیاتیش تقریباً عمدهش حذف شده ای اینم
- 1:53:29هست یه یه گزارش داخلی دیگه سیآیی هم هست
- 1:53:33جاوید شاه یکی دیگه هم هست کمپین برای
- 1:53:36آزادی ایران برای حفظ ایران در کمپ غرب
- 1:53:39اینا هست ببینید به اندازه کافی ما سند
- 1:53:43داریم که روشن کرده باشه که چه اتفاقی
- 1:53:46افتاده و حالا اتفاقاتی هم که روی صحنه
- 1:53:50افتاده اون هفت تیمی که از جنوب شهر از
- 1:53:54انبار نفت و از جوادیه و از اینها شروع
- 1:53:57کردن ۱۰۰ نفر ۱۵۰ نفر بودن اینها در همین
- 1:54:01گزارشای ویلبر هست که رساشون کیا بودن
- 1:54:06کسایی که تو کار زورخونه بودن خودشون میگن
- 1:54:08هولیگن نز بودن اینا اوباش و اراضل اوباش
- 1:54:13بودن و از برادران رشیدیان از طریق اونها
- 1:54:17پول بهشون داده شده بود و اینها در
- 1:54:19تیم‌های ۱۰۰ نفره ۱۵۰ نفره اومدن در طول
- 1:54:23مسیر بهشون اضافه شد افرادی خود اسناد
- 1:54:26سیآی میگه نهایتاً ۴۰۰ نفر شدن و وظیفه
- 1:54:31بخش ایرانی نظامیان ایرانی این بود که راه
- 1:54:35اینا رو باز کنن بذارن برن رادیو بذارن
- 1:54:38برن خون خونه مصدق تخریب کنن و ضربه نهایی
- 1:54:42رو در خونه مصدق تانک‌ها با گلوله‌های توپ
- 1:54:44زدن دیواررو خراب کردن و گارد نخستوزیری
- 1:54:48رو خنث کردن و با تانک و توپ زدن دیوار و
- 1:54:52دررو شکوندن و این جماعت وارد شدن و اون
- 1:54:57کاری رو که در ارتباط با خونه مصدق باید
- 1:54:59انجام می‌دادن انجام دادن بحثهای بسیار
- 1:55:02زیادتر و بیشتری در این مورد هست ولی خب
- 1:55:04حالا چون وقت نیست من فکر میکنم به همین
- 1:55:07کلیات می‌تونیم چون این بخشم در واقع به
- 1:55:09جزئیات گذشت جامع اتفاقم هر مورد جزئی هست
- 1:55:14بفرمایید بخش بعدی این دو جلسه‌ای که گذشت
- 1:55:18رو هر بزرگوار یه جمعبندی ۵ دقیقه‌ای
- 1:55:20داشته باشن موافقین؟ بسیار خب در خدم
- 1:55:23من یه اسلایدی رو خواهش میکنم همکارای
- 1:55:25محترم شما
- 1:55:27اسلاید بعدی رو به اشتراک بذارن
- 1:55:32ببینید
- 1:55:33یه لحظه ببخشید من فقط اینو بیارم
- 1:55:40بله
- 1:55:41ببینید بحثهایی که داستانی که آقای احمدی
- 1:55:45مطرح میکنن خب یعنی روایت نه روایت
- 1:55:50ببخشید
- 1:55:51روایتی که آقای احمدی مطرح میکنن خب
- 1:55:54روایتیه که سال‌های سال مطرحه
- 1:55:57روایت من نیست روایت اسناد سیآی هست
- 1:56:00یه روایته اون چیزی که تو اسناد سیای هست
- 1:56:03با اسناد اینتلیجنس سرویس هست با خاطراتی
- 1:56:06که افراد مختلف نوشتن به کلی متفاوته
- 1:56:09اصلاً شما هیچ کدوم اینا رو توی مثلاً
- 1:56:13خاطرات مثلاً آیزنهاور نمیتونید پیدا کنید
- 1:56:15کسی که رئیس جمهور نمیاد بگه من کودتا کرد
- 1:56:18بنابراین میخوام بگم که اینا حرفای خیلی
- 1:56:21متناق ناقضی وجود داره اونجا این ادعا که
- 1:56:24یه عده رفتن تو شهر یه عده رو دستگیر کردن
- 1:56:27خیلی متناقضه اطلاعاتش واقعی نیست خود
- 1:56:30زاهدی از طرح از ترس کودتاگران مصدق پنهان
- 1:56:36شده بوده بنابراین اصلاً فضا اینجوری بوده
- 1:56:39این د تا روایت متفاوته ما فقط داریم
- 1:56:42روایت مستنداتی که در واقع در حمایت روایت
- 1:56:45خودتون هست اونا رو بفرمایید که اونا
- 1:56:47خیلی زیاده الان ما بخوایم اگه راجع به
- 1:56:49اینا صحبت کنیم باید یه جلسه مستقل
- 1:56:51بذاریم. این پستری که الان اینجا به
- 1:56:54اشتراک گذاشتین
- 1:56:56چیزیه که چند روز پیش در کانال تلگرامی
- 1:57:00نهضت آزادی ایران منتشر شد. برای من بسیار
- 1:57:04جالب بود. نوشته بود عامران و عاملان و
- 1:57:07همدلان کلیدی کودتای ۲۸ مرداد و حالا عکس
- 1:57:11خیلی از افراد جور و واجور توی این اسلاید
- 1:57:15هست. اما در مرکز این اسلاید یه چیز جالبی
- 1:57:19هست. یه مقداری بامزهست. من خواهش میکنم
- 1:57:21اسلاید بعدی رو به اشتراک بذارید. این
- 1:57:24مرکز این اسلایده که نوشته دربار پهلوی با
- 1:57:28محمدرضا پهلوی نقش کلیدی در عزل غیرقانونی
- 1:57:32مصدق دیگه نهوشته کودتا کرده نوشته عزل
- 1:57:36غیرقانونی مصدق. ببینید همه بحث همینه بعد
- 1:57:40خوشحالم که نهضت آزادی بعد از سال‌ها
- 1:57:43بالاخره این به این نتیجه رسیده.
- 1:57:45این یعنی بان برا شما؟ نه من فقط به
- 1:57:48عنوان یه دارم یه داستانی رو تعریف کنم
- 1:57:50بالاخره او تو کانال تلگرامیشون منتشر
- 1:57:53کردن نشون میده که یه تغییری در نگرش
- 1:57:57اونام به وجود اومده و پذیرفتن که آن چیزی
- 1:58:00که رخ داده عزله حالا اینکه این عزل
- 1:58:02قانونیه یا غیرقانونیه
- 1:58:05یه بحث دیگه هستش چون تأکید زیادی از صحبت
- 1:58:08جناب احمدی در مورد همین مسئله ازد بود
- 1:58:12ما هیچ بند قانونی در مورد اینکه بله
- 1:58:16نخست
- 1:58:17شاه در دوران فطرت می‌تواند عض کند یا عض
- 1:58:21نکند نداریم
- 1:58:23آخه ایشون میگن دوران فطرت نبوده ۲۸ آبان
- 1:58:26این مجلس تصور این این روایت ایشونه دیگه
- 1:58:28من دو حکمه دیگه یکیش ۲۵ مرداده یکیش ۲۸
- 1:58:33آبان
- 1:58:33خود نخستوزیر اومده میگه که مجلس منحل شده
- 1:58:37به رغم همه
- 1:58:38به رغم همه مخالفتهایی که شده چون همه
- 1:58:42معتقد بودن که اصلاً کل این رفراندوم
- 1:58:44غیرقانونیه
- 1:58:46انحلال حال مجلس توسط نخستوزیر
- 1:58:48غیرقانونیه اما به رغم همه اینا مصدق
- 1:58:52اومده مجلسو منحل کرده نامه داده به شاه
- 1:58:56انتخابات هجدهمو زود هنگام به دلیل به
- 1:58:59دلیل اینکه مجلس هفدهم دیگه ف زود زودتر
- 1:59:03از موعد قانونی
- 1:59:05کارش پایان یافته مجلس هجدهمو زودتر
- 1:59:09انتخاباتشو برگزار کنیم
- 1:59:11ببخشید این از نظر شاه ب
- 1:59:13اگه از نظر مخالفان مصدق این اقدام غیرق
- 1:59:16قانونی بوده که این نمی‌تونه بنیاد اقدام
- 1:59:18دیگه‌ای باشه که یعنی خود شاه باید ببینه
- 1:59:22که خب کدوم اقدام قانونیه نخستوزیر چه
- 1:59:25اقدامی مجاز بوده انجام بده
- 1:59:28این مجاز نبوده نباید می‌زن ببینید از نظر
- 1:59:33از نظر شاه مصدق به عنوان نخستوزیر و کسی
- 1:59:37که مدافع انحلال مجلسه خودش اومده میگه که
- 1:59:42مجلس هجدهمو زود انتخاباتشو برگزار کنید
- 1:59:46مجلس افدهم خاتمه پیدا کرده البته همون
- 1:59:49طور که عرض کردم یه افرادی از مجلس مثل
- 1:59:53هاریزاده اومدن به شاه پیام فرستادن که
- 1:59:57اگه مجلسو منحل کنی تو خائنی حق نداری
- 2:00:00مجلسو منحل کنی و بنابراین شاه تو این
- 2:00:03شرایط متناقض قرار گرفته و نامه عزل مصدقو
- 2:00:07داده اگه نامه عزل مصدق غیرقانونی بوده یا
- 2:00:11ابهام داشته چون از این حرفایی که زیاد زد
- 2:00:15زده میشه اینه که مثلاً نامه رو سربرگ
- 2:00:17نبوده نمیدونم نامه مخدوش بوده
- 2:00:20اصل نامه نیست نمیدونم جوهرش آبی بوده
- 2:00:23جوهرش سیاه بوده اینا مثلاً رنگ جوهرش در
- 2:00:27واقع شک داشتن کاری که می‌تونستن انجام
- 2:00:30بدن اینه که خیلی ساده مسئله رو به جای
- 2:00:32اینکه کشور با آشوب بکشن طرفدارای مصدق
- 2:00:36مجسمه شاهو پایین بیارن به جای اینکه توی
- 2:00:39روزنامه اعلام جمهوریت کنن آقای فاطمی بره
- 2:00:42تو میدون سخنرانی کنه و پایان سلطنتو
- 2:00:46اعلام کنه و اعلام جمهوریت کنه می‌تونستن
- 2:00:49به جای این کار صبر کنن نخستوزیر مسئول
- 2:00:53بوده در این مورد نخستوزیری که اختیارات
- 2:00:56بیش از هر نخستوزیر دیگه‌ای تو کشورو
- 2:00:58داشته باید کشورو آرام میکرده با شاه
- 2:01:02مذاکره میکرده می‌گفته که این نامه‌ای که
- 2:01:04دادی مثلاً آیا واقعاً خودت نامه رو صادر
- 2:01:08کردی؟ چون
- 2:01:10چون چون اشکال نداره یه هفته صبر میکرد
- 2:01:13کشور که نباید باچوب می‌کشید
- 2:01:15اینکه شاهو پیدا نکردن مجسمه شاهو بکشن
- 2:01:18پایین یا اعلام جمهوریت کنن این که
- 2:01:21استدلال قانع کننده‌ای نیست می‌تونستن
- 2:01:24مصدق به عنوان نخستوزیر قانونی کشور
- 2:01:28خودشون مخ بعد از بعد از نامه اسب خودشو
- 2:01:32هنوز نخستوزیر قانونی کشور می‌دونسته
- 2:01:36اختیاراتشم بیش از هر نخستوزیر دیگه‌ای
- 2:01:38بوده بوده وزارت جنگم در اختیارش بوده با
- 2:01:41اتکاب همه اینا کشورو آرام نگه می‌داشته
- 2:01:45شاهو پیدا میکرده با شاه صحبت میکرده
- 2:01:48می‌گفته از نظر من مثلاً این قانونی نیست
- 2:01:51هرچند که من تو این اسلایدایی که خدمتتون
- 2:01:54نشون دادم مصدق رسید داده گفته دستخط
- 2:01:58مبارک رسید و پذیرفته اصلاً این ماجرا رو
- 2:02:03همون به اضافه اینکه ما می‌دونیم که بر
- 2:02:06اساس گفته‌هایی که وجود داره اسنادی که
- 2:02:08وجود داره مثل صحبت‌های آقای سنجابی که
- 2:02:11شنیدیم
- 2:02:13مصدق
- 2:02:14غافل‌گیر نشده بوده این نامه ارض براش
- 2:02:17عجیب نبوده توی اون فایل سخنرانی هم میگه
- 2:02:21شاه این کارو نمیکنه جرأت نمیکنه این
- 2:02:23کارو بکنه نمیگه اختیار نداره این کارو
- 2:02:26بکنه
- 2:02:26چرا میگه جز غیرقانونیه این کار
- 2:02:29حالا هرچی میگه که به هر حال یعنی میخوام
- 2:02:30بگم که اینا اطلاع داشتن به نظر من اون
- 2:02:33چیزی که اون د تا روایتی که ما لازم بود
- 2:02:35در واقع تو این جلسه تعریف کنیم و تعریف
- 2:02:38کردیم کفایت میکنه چون بیشتر باید وارد
- 2:02:41جزئیات و بحثهای
- 2:02:44جدلی دو نفره بشیم که این خیلی برای مخاطب
- 2:02:48برنامه شما سودی نخواهد داشت د تا روایت
- 2:02:50وجود داره یه روایتی که طرفداران ملی شدن
- 2:02:54نفت طرفداران مصدق بیان میکنن و یه
- 2:02:57روایتی هم که بنده عرض کردم این پستر بعدی
- 2:03:01پستر یه روزنامه دیگری هست که تو همون
- 2:03:04روزا منتشر شده یکی از آر ماش اینه که باز
- 2:03:08هم کودتا و داره توضیح میده که چون در
- 2:03:11تمام طول این سالا هی طرفدارای مستط
- 2:03:13می‌گفتن الان دیگه میخوان علیه ما کودتا
- 2:03:15کنن میگفت آقا بازم داری راجع به کودتا
- 2:03:18صحبت می‌کنی من فکر میکنم که بسیار خب
- 2:03:21آره به نظر من د تا روایت به کفایت مطرح
- 2:03:24شده و
- 2:03:25خب اگر پس میخواین یه جمعبندی شما بعد از
- 2:03:29جناب آقای احمدی این دو جلسه رو یه
- 2:03:32جمعبندی بکنیم ما از مناقشات در مورد در
- 2:03:38واقع توافقنامه و قراردادها و
- 2:03:40امتیازنامه‌های نفتی شروع کردیم و در واقع
- 2:03:46عاقبت موضوع که رسید به توقف دولت مصدق
- 2:03:52اون چیزی که به نظر شما محورهای اصلی بود
- 2:03:56یا میخواین مخاطب این جمعندی رو داشته
- 2:04:00باشه یا به خاطر بسپره یا بخشهای مهم بود
- 2:04:03اگر بفرمایید خیلی کوتاه تا دیگه جمعی
- 2:04:05بکنیم صحبت
- 2:04:05ببینید آقای اتفاق خب یه سری مسائل رو با
- 2:04:08اینکه من توضیح میدم و مستندشم ارائه
- 2:04:11میکنم ایشون مثلاً یکیش این بود که اعلام
- 2:04:14جمهوری
- 2:04:16خب اینکه اعلام مصدق اعلام جمهوری نکرد یه
- 2:04:19تعدادی نظرات شخصی مصدق شورای سلطنت رو
- 2:04:23شروع کرده پروسه تشکیل شورای سلطنت یعنی
- 2:04:26با جمهوری مخالف بود و اونم رئیس‌جمهور
- 2:04:28بود اینکه ما مثل مثلاً بحث رفران بحث
- 2:04:32انحلال مجلس خب مجلس منحل نشد ۲۸ آبان
- 2:04:35منحل شد اینکه ما هی اینا رو تکرار بکنیم
- 2:04:38که این باعث اینکه مثلاً سند بشه اینا که
- 2:04:42نیست ولی حالا به هر حال در مورد جمعبندی
- 2:04:46ببینید
- 2:04:48اتفاقی که در ۲۸ مرداد افتاد یعنی کودتایی
- 2:04:51که در ۲۸ مرداد افتاد که همه انگلیسی‌ها و
- 2:04:53آمریکایی‌ها و همه کسانی که به اصطلاح کار
- 2:04:57پژوهشی در آکادمی در دانشگاه‌های دنیا
- 2:05:00کردن هیچ اختلاف نظری در مورد اینکه این
- 2:05:03کودتا بوده قطعاً کودتا بوده بوده هیچ
- 2:05:05نظری ندارن این اتفاقی این کودتایی که
- 2:05:08اتفاق افتاد طی چند سال گذشته بیشتر بیش
- 2:05:11از پیش مورد توجه در داخل ایران قرار
- 2:05:14گرفته چرا برای اینکه این
- 2:05:18کودتا
- 2:05:20باعث شد که آخرین تلاش جامعه ایرانی برای
- 2:05:25احیای مشروطه به شکست بیانجامه
- 2:05:29و بعد از این اتفاق افتاد اتفاقاتی که
- 2:05:33افتاد تا به امروز و می‌دونیم
- 2:05:35چی بوده؟
- 2:05:37می‌دونیم که اون ع ۲۸ مرداد یه گسل بود.
- 2:05:41گسل بود بین دوره‌ای که
- 2:05:44ما یه سری به اصطلاح وجوه دموکراتیک در
- 2:05:49کشور داشتیم. آزادی مطبوعات داشتیم. آزادی
- 2:05:52احزاب داشتیم. حرکت به سمت جامعه مدنی
- 2:05:55داشتیم
- 2:05:57و به اصطلاح مجلس هرچند نیمبند بود هرچند
- 2:06:01اختشاش توش بود ولی داشتیم تمرین دموکراسی
- 2:06:05و تمرین پارلمانتریزم می‌کردیم
- 2:06:09بعد از این گسل ما همه اینا رو از دست
- 2:06:12دادیم
- 2:06:14همه اینا رو از دست دادیم یعنی مخاطبی که
- 2:06:17می‌بینه این برنامه رو باید به جنگل نگاه
- 2:06:20بکنه نه تک درختایی که ما تا حالا در
- 2:06:23موردش بحث کردیم. حالا جنگل چیه؟ احیای
- 2:06:27مشروطه که عرض کردم چیه؟ ما در مشروطه یک
- 2:06:32مشهور گفته میشه عمدتاً جنبش مشروطه ولی
- 2:06:36من فکر میکنم انقلاب مشروطه هم می‌تونیم
- 2:06:38بگیم. چرا؟ چون به لحاظ اداره کشوری
- 2:06:41انقلاب بود. تا اون مقطع ما اندیشه سیاسی
- 2:06:46که بر کشور حاکم بود اندیشه‌ای بود که شاه
- 2:06:50رو ضلالله یا دارای فراح ایزدی می‌شناخت و
- 2:06:55اقتدار کامل و مطلق براش قائل بود و شاهم
- 2:07:00به اصطلاح
- 2:07:02نوکران و افرادی داشت اطرافش کارگزارانی
- 2:07:05داشت که از طرف اون اداره می‌کردن و هر
- 2:07:08وقت شاه هم اراده میکرد هر کدومو عزل
- 2:07:11میکرد یا یا هر کدوم رو مقتول میکرد مثل
- 2:07:14قائم مقام مثل امیرکبیر و در تاریخ گذشته
- 2:07:16فراوان داشتیم مشروط هدفش پایان دادن به
- 2:07:21خودسری شخص همایون بود یعنی شاه خودسری
- 2:07:26دیگه نداشته باشه قبل از اون ما یه جنبش
- 2:07:29داشتیم جنبش فکری داشتیم که تعداد زیادی
- 2:07:34بر حاکمیت قانون تأکید داشتن و حاکمیت
- 2:07:39قانون با وجود خودسری شخص همایون غیرممکن
- 2:07:43بود چه خودسری خود شخص همایون یعنی شاه
- 2:07:46خودکامه مستبد تاریخ ایرانی که می‌شناسیم
- 2:07:50و چه
- 2:07:52گماردگان
- 2:07:54شاه این شخص خودسر که در ولایات و ایلات و
- 2:07:58در شهرها و استان‌ها و اینا حاکم بودن
- 2:08:02یعنی خودسری مطلق شاه هرچی اراده میکرد
- 2:08:05همون بود
- 2:08:07مشروطه دنبال این رفت که شاه رو محدود
- 2:08:10بکنه
- 2:08:11اختیارات شاه رو محدود بکنه سلطنت رو نه
- 2:08:14اینکه شاه نه اینکه خدا مستقیم داده به
- 2:08:17شاه بلکه ملت از طریق ملت داده شده به شاه
- 2:08:20و از مسئولیت مبرا بکنه اختیاراتش رو
- 2:08:24بگیره
- 2:08:25و سلطنت مشروطه در کشور ایجاد بکنه این
- 2:08:30الگوی سلطنت مشروطه رو ما در حدود ۵۰ تا
- 2:08:35کشور دیگه در دنیا داریم در انگلیس داریم
- 2:08:38در هلند داریم در ژاپن داریم داریم در
- 2:08:40بسیاری از کشورهای دیگه داریم در اسپانیا
- 2:08:43داریم اینها خب ببینیم اونا چهجوری کار
- 2:08:45میکنن
- 2:08:47اونچه مدنظر مشروطه ما بود و صدر مشروطه
- 2:08:51بزرگان صدر مشروطه بود یک مشروطه‌ای بود
- 2:08:54که در اون شاه سلطنت بکنه و حکومت نکنه
- 2:08:58چون اگر حکومت بکنه و ارتشم در اختیارش
- 2:09:02باشه این تبدیل تبدیل میشه به دیکتاتوری
- 2:09:05به استبداد خودکامگی و استبداد و خودکامگی
- 2:09:10نهایتاً ما رو به وضع
- 2:09:13وحشتناکی می‌رسه که در مقاطعی در تاریخ
- 2:09:15ایران رسیدیم بهش. نهایتاً ما رو به بنبست
- 2:09:18می‌رسونه. ما در نهایت باید تمرین
- 2:09:21دموکراسی می‌کردیم، تمرین نظام پارلمانی
- 2:09:23می‌کردیم و اتفاقی که در دوره ۲۸ ۲۸ ماهه
- 2:09:28دولت مصدق افتاد به رغم تمام اشتباهاتی که
- 2:09:32ممکنه مصدق کرده باشه، حرفای نامناسبی که
- 2:09:35ممکنه مصدق زده باشه ب به رغم تمام خطاهای
- 2:09:38اجرایی و اداری و این‌هایی که ممکنه کرده
- 2:09:41باشه، خط اصلیش و جهت اصلیش و روند اصلیش
- 2:09:45احیای مشروطه و احیای به اصطلاح
- 2:09:49حاکمیت قانون و اون هم قانونی که توسط
- 2:09:53نمایندگان مردم نوشته شده باشه و متأسفانه
- 2:09:57کودتای ۲۸ مرداد که با عزل مصدق توسط شاه
- 2:10:03همین طوری که نهضت آزادی به درستی میگه
- 2:10:05شروع شد و ادامش کودتا بود
- 2:10:10این روند احیای مشروطیت رو در ایران متوقف
- 2:10:13کرد و می‌دونیم که شاه چهجور چهجوری حکومت
- 2:10:16کرد اینو که می‌دونیم سنمون اجازه می‌دونه
- 2:10:19میده که بدونیم چهجوری یعنی انسداد سیاسی
- 2:10:22که بعد از کودتای ۲۸ مرداد و افسردگی
- 2:10:26سیاسی که بر جامعه حاکم شد اینا رو
- 2:10:28می‌دونیم و نتیجه نتیجه اون کودتا که
- 2:10:33انقلاب ۵۷ بود رو هم دیدیم یعنی ما اگه یه
- 2:10:36سیر عادی داشتیم طبیعی داشتیم بعد از افت
- 2:10:40و خویزهای بسیار یه نظام دموکراتیک و
- 2:10:42پارلمانی در کشور مستقر میشد و نیازی به
- 2:10:44اینکه انقلاب بکنیم دیگه نمی‌بود
- 2:10:47بله بسیار خب جمیت اتفاق جمع شما
- 2:10:49خدمت شما عرض شود که فقط یه با یه جمله
- 2:10:53مطالبی که آقای احمدی گفتنو پاسخ میدم که
- 2:10:55به نظر من شاه تا ۲۵ مرداد کاملاً در
- 2:11:00چارچوب قاعده مشروطه و قانون بازی میکرد
- 2:11:04یعنی خارج از اون چهارچوب نبود اما اجازه
- 2:11:07بدید این بحثو خاتمه بدیم و بریم سراغ یه
- 2:11:09جمعبندی و طرح یه موضوع کاملاً متفاوت
- 2:11:14ببینید ما توی ایران دو جور ناسیونالیسم و
- 2:11:17تجربه کردیم یه ناسیونالیسمی که از ابتدای
- 2:11:21از اوا از یه از دوره قاجار شروع میشه و
- 2:11:25خیلی قوت می‌گیره ناسیونالیسم قومی فرهنگی
- 2:11:29که اون ناسیونالیسم قومی فرهنگی امتداد
- 2:11:32پیدا میکنه تا این روزایی که هستیم که
- 2:11:35شده ناسیونالیسم ایرانشهری
- 2:11:38یه ناسیونالیسم مترقی دیگری در از سنت
- 2:11:43در واقع مصدق و یارانش شکل می‌گیره
- 2:11:47که البته یه مشکلاتی داشته که توضیح میدم
- 2:11:51و اون ناسیونالیسم مدنیه یعنی وجه مثبت
- 2:11:55این رو رویداد شما یه نفر نقد می‌کنیم
- 2:11:58باید خوبشم بگیم وجه در واقع مثبت اون
- 2:12:01چیزی که از جبهه ملی باقی می‌مونه از نهضت
- 2:12:05آزادی باقی می‌مونه از خدمت شما عرض شود
- 2:12:08که یاران مصدق و خود مصدق باقی می‌مونه
- 2:12:11شکل گرفتن یه ناسیونالیسم مدنیه که با
- 2:12:15ناسیونالیسم قومی فرهنگی فرق میکنه.
- 2:12:18ناسیونالیسم قومی فرهنگی خودشو با زبان و
- 2:12:21سنت و تاریخ و دین و اینا تعریف میکنه.
- 2:12:25ناسیونالیسم مدنی یا ملت سیاسی حقوقی ملت
- 2:12:29سیاسی حقوقیه که خودشو با منافع مشترک،
- 2:12:32منافع کشور، اهداف مشترک، آرمان‌های مشترک
- 2:12:37تعریف میکنه.
- 2:12:38برساخته است و بنابراین این از این حیث
- 2:12:42میشه گفتش که این ناسیونالیسم ناسیونالیسم
- 2:12:46مترقی‌تریه نسبت به ناسیونالیسم قومی
- 2:12:49فرهنگی که ما ۲۵۰۰ سال پیش مثلاً چه
- 2:12:53می‌دونم شاه داشتیم نمیدونم مجلس نمیدونم
- 2:12:56فلان داشتیم اینا این خیلی بهتره
- 2:13:00ایرادی که میشه به ناسیونالیسم
- 2:13:04مدنی در واقع
- 2:13:06شکل گرفته در دوران مصدق گرفت اینه که
- 2:13:09جنبه‌های کارول شمیتی داره یعنی یه جوری
- 2:13:13تقابلجویی با دیگری یعنی ملت‌ها رو در
- 2:13:16تقابل با همدیگه ببینن این اگه این نقص در
- 2:13:20واقع در اون ناسیونالیسم سیاسی وجود نداشت
- 2:13:24که هنوزم شما کم و بیش یا حتی خیلی پررنگ
- 2:13:28در ناسیونالیسم
- 2:13:30جریانهای ملی مکصبی و اینا میبینید
- 2:13:33هنوزم خودشونو در واقع در موضع غرب‌ستیزی
- 2:13:35و ت تضاد و تعارض با دیگری می‌بینن. اگه
- 2:13:39این نبود خیلی در واقع می‌تونست سرمنشأ
- 2:13:42تحولات مثبتی باشه. من گمان میکنم که ما
- 2:13:47چند دهه افراط دینی در کشور داشتیم و
- 2:13:51کم‌توجهی به آرمان‌ها و سمبل‌های ملی و
- 2:13:53اینا و این شرایطی رو پدید آورده که از
- 2:13:56اون طرف میتونه یه افراط دیگری در مسیر
- 2:14:01ناسیونالیسم تو کشور شکل بگیره. یعنی شما
- 2:14:03وقتی از این ور افراط دینی و بی‌توجهی به
- 2:14:07در واقع سمبل‌های ملی رو
- 2:14:11شاهدش هستید از اون طرف ممکنه که یه
- 2:14:14ناسیونالیسم
- 2:14:16خدمت شما عرض شود که افراطی دیگری در کشور
- 2:14:19شکل بگیره و یکی از نکاتی که برای من خیلی
- 2:14:23مورد توجه بوده در بحثی که در مورد مصدق
- 2:14:26دارم همین شکل‌گیری این ناسیونالیسمه این
- 2:14:29ناسیونالیسم تا جایی که یه ناسیونالیسم
- 2:14:32مدنی باشه بشه که
- 2:14:35در در تلاش برای دست یافتن آرمان‌ها و
- 2:14:39اهداف و منافع ملی و منافع مشترک باشه
- 2:14:41خیلی مثبته خیلی قابل قبوله اما وقتی که
- 2:14:46شکل
- 2:14:48تعارض با دیگران رو در در بر بگیره به اون
- 2:14:52سمت بره هم خطرناکه اون اون شکل قومی
- 2:14:56فرهنگی و نمیدونم ایرانشهری و اینام که
- 2:14:59میتونه باز خیلی
- 2:15:02در واقع منشأ زیان‌های متعددی باشه. ببین
- 2:15:07من فکر میکنم که من در واقع علت اینکه
- 2:15:10ارتباط می‌تونم برقرار کنم با این موضوع
- 2:15:12یکی از جنبه‌های ماجرا و اینم باید گفته
- 2:15:15میشد که یه جنبه مثبت ماجرا این بود که ما
- 2:15:18از اون ناسیونالیسم قومی فرهنگی زمان
- 2:15:22قاجار در دوران در واقع فعالیت‌هایی که
- 2:15:26این جریانهای ملی مذهبی گرفتن فاصله
- 2:15:29گرفتیم و نزدیک شدیم به ناسیونالیسم
- 2:15:32مدنی باید اینم در واقع گفته بشه
- 2:15:34بله بسیار خب خیلی متشکرم جناب اتفاق جناب
- 2:15:37احمدی
- 2:15:38ناسیونالیسم رمانتیک رو و مدنی رو حالا
- 2:15:42این می‌تونیم بحث مستقل بزنیم اون
- 2:15:43ناسیونالیسم رمانتیک شاید شما مد نظرتون
- 2:15:46بود به هر حال
- 2:15:47بله خیلی ممنونم
- 2:15:51طبیعتاً من تو این بحث از همه کمتر خسته
- 2:15:55میشم چون بیشتر شنوندهم
- 2:15:57و واقعاً حوصله شما برای اینکه اولاً یه
- 2:16:02جلسه رو یه بحثو در دو جلسه پیش ببریم
- 2:16:07مفصل با جزئیات بهش بپردازیم هم نشون
- 2:16:11دهنده بالاخره تعهدیه که ما که یه کم
- 2:16:14جوونتریم باید یاد بگیریم به نظرم برای
- 2:16:18کسانی که
- 2:16:20بالاخره پیگیری میکنن این موضوع رو به
- 2:16:22عنوان موضوعی که موضوع رویدادهای بالاخره
- 2:16:27منتهی به توقف دولت مصدق که بالاخره سایهش
- 2:16:31بر شرایط فعلی و احتمالاً آتی کشور هم
- 2:16:38پیداست و روشنه هم موضوع مهمیه هم شیوه
- 2:16:42ورود و بحث شما به نظرم نکات قابل توجهی
- 2:16:46داره گرچه همه جزئیات گفته نشده ولی سر نخ
- 2:16:50کافی برای کسانی که بخوان این دو روایات
- 2:16:52رو دنبال بکنن وجود داره فکر میکنم
- 2:16:57مفصلترین بحثی بود که تا الان مطرح شده در
- 2:17:02این موضوع امیدوارم که این مقایسه کردنه
- 2:17:06به آدما کمک بکنه که بالاخره اون چیزی که
- 2:17:09باید ازش بفهمن رو یاد بگیرن. من خیلی یاد
- 2:17:12گرفتم فکر میکنم برای بقیه همین طور
- 2:17:15باشه. بازم تشکر میکنم جم اتفاق جناب
- 2:17:18احمدی خیلی زحمت کشیدید خسته نباشید.
- 2:17:21ممنون خیلی خسته نباشید.
- 2:17:22متشکر.
About this transcript
This page contains the full transcript of کودتای شاه یا کودتای مصدق؟ | قسمت سوم گفتگوی شهرام اتفاق و کوروش احمدی by Azad, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 17,968 words across 2,545 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.
What you can do with it
Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.
Free YouTube transcript tool
YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.