YouTube2Text

40 daqiqada yillar davomida yo'qotganimizni qaytaramiz | Maqolim 1-son — Transcript

by Aziz Rakhimov · 6,603 words · 1,503 segments · language en · Watch on YouTube

Full transcript

  1. 0:00Assalomu alaykum, azizlar. Youtube'da
  2. 0:01yangi loyiha boshlayapmiz. Bu
  3. 0:02loyihamizning nomi Maqolim. Biz endi
  4. 0:04o'zbek xalq maqollarini ommalashtiramiz.
  5. 0:07Eshitganlarimiz bor, eshitmaganlarimiz
  6. 0:08bor. O'ta foydali maqollar bor.
  7. 0:10O'shalarni biz bilmaymiz ko'pincha. Men
  8. 0:12o'zim ham bilmasdim. Ya'ni millat
  9. 0:13sifatida bizda ko'p uchraydigan
  10. 0:14kamchiliklar bor. Do'st qadriga
  11. 0:16yetmaslik yoki ustoz qadriga yetmaslik.
  12. 0:17Shuning uchun ustoz otangdan ulug' degan
  13. 0:19maqol bor. Mana shu qadriga yetmaslik
  14. 0:21degan narsalarimiz bor. Ya'ni bizning
  15. 0:22millatimizga xos. Biz yashayotgan
  16. 0:23tumanga, shaharga, davlatga, millatga
  17. 0:26xos bo'lgan kamchiliklarimiz bor.
  18. 0:27Maqollar o'sha kamchiliklarimizni
  19. 0:29bartaraf qilish uchun aytiladi va eng
  20. 0:30ko'p unutamiz. Chunki agar
  21. 0:31unutmaganimizda bu narsani maqol qilib
  22. 0:33o'tkazish foydasi yo'q, kerak emas edi.
  23. 0:35Maqol o'zgarmasdan 500 yildan beri
  24. 0:36kelyaptimi? Demak, unda shu yerda
  25. 0:38ko'tarilgan muammo hali ham bor. O'tirib
  26. 0:40o'ylab qoldim. Shunaqa maqollarimiz bor
  27. 0:41ekan, dodalarimiz bizga aytib yurgan
  28. 0:43ekan va ehtiyot bo'lgin, hoy semizlikni
  29. 0:45qo'y ko'taradi. Agar sen semirayotgan
  30. 0:47bo'lsang, puling ko'payib
  31. 0:48tanglashayotgan bo'lsang, kibirlashib
  32. 0:49ketayotgan bo'lsang, demak, senga bu
  33. 0:51yaxshi ta'sir qilmayapti. Qisqagina uch
  34. 0:52tagina so'z, semizlikni qo'y ko'taradi.
  35. 0:54Bo'ldi va butun umr esimizda qoladi.
  36. 0:56Unutmaydigan, esimizda turmaydigan narsa
  37. 0:58maqol bo'lmaydi. Esimizdan chiqib lekin
  38. 1:00bizga foydali bo'lgan narsa maqol
  39. 1:01bo'ladi.
  40. 1:03O'tirib o'ylab qoldimda mana shu 40 ta
  41. 1:05son davomida, 2 yildan oshiq vaqt
  42. 1:07davomida Iqtibos loyihasida juda ko'p
  43. 1:10mutafakkirlarni, tadbirkorlarni,
  44. 1:12marketologlarni, o'tmishda o'tgan
  45. 1:14psixologlarni, har xil odamlarni
  46. 1:16iqtiboslarini olib chiqdik va ularni
  47. 1:18yoydik.
  48. 1:19Qaysidir joylarda odamlar kelib turib,
  49. 1:20"Aziz aka, bilasizmi, Navoiy bunaqa
  50. 1:21degan, Alisher Navoiy bunaqa degan" deb
  51. 1:23o'zimga ham aytishni boshlashdi. Demak,
  52. 1:24men aytdim, bu odamlarni demak, biz
  53. 1:26mashhur qilamizmi yoki o'zi mashhur
  54. 1:27bo'layotgan joyda tezlashtirishga
  55. 1:28qarashib yuboramizmi? Endi agar yoya
  56. 1:31olsak, demak, xalq maqollarini
  57. 1:33yoysak-chi? O'zbek xalq maqollarini
  58. 1:36eshitganlarimiz bor, eshitmaganlarimiz
  59. 1:38bor. O'ta foydali maqollar bor.
  60. 1:40O'shalarni biz bilmaymiz ko'pincha. Men
  61. 1:42o'zim ham bilmasdim. Yaqindagina menga
  62. 1:43bitta maqol aytib berishdi. Misol uchun,
  63. 1:45semizlikni qo'y ko'taradi degan maqol
  64. 1:46aytishdi. Mazza qildim. O'tirib bir kun,
  65. 1:49ikki kun, uch kun o'ylab yurdim. Ya'ni
  66. 1:51kim, hamma ham uning qo'liga kelgan
  67. 1:52boylikni ko'tara olmaydi. Hamma ham
  68. 1:54mashhur bo'lib ketishni ko'tara olmaydi.
  69. 1:56Hamma ham unga
  70. 1:57rahbarlikni yoki
  71. 1:59hokimiyatni bersangiz ko'tara olmaydi.
  72. 2:00Ya'ni semizlikni faqat qo'y ko'tararkan.
  73. 2:02Mol semirib ketsa yotib qolarkan. Tovuq
  74. 2:04semirib ketsa ucha olmay qolarkan,
  75. 2:06qimirlay olmay qolarkan, tuxum ham qo'ya
  76. 2:07olmay qolarkan, qiynalib qolarkan. Qo'y
  77. 2:09bo'lsa semirsa, qancha semirsa ham
  78. 2:10yugurib yuraverarkan yaylovlarda. Shu
  79. 2:12maqolni aytishdi-da, o'tirib o'ylab
  80. 2:14qoldim. Shunaqa maqollarimiz bor ekan,
  81. 2:15dodalarimiz bizga aytib yurgan ekan
  82. 2:18va ehtiyot bo'lgan, "O'y, semizlikni
  83. 2:19qo'y ko'taradi. Agar sen semirayotgan
  84. 2:21bo'lsang, puling ko'payib
  85. 2:22dangasalashayotgan bo'lsang, puling
  86. 2:24ko'payib kibrlashib ketayotgan bo'lsang,
  87. 2:26demak senga bu yaxshi ta'sir qilmayapti.
  88. 2:28Demak eski holating yaxshiroq edi.
  89. 2:29Qisqagina
  90. 2:31uchtagina so'z, "Semizlikni qo'y
  91. 2:32ko'taradi". Bo'ldi. Va butun umr
  92. 2:34esimizda qoladi. Hamma yoqda,
  93. 2:36atrofimizda ham ko'ramiz. Qanaqangi zo'r
  94. 2:38bu, qarang. Muallif ham shart emas. Xalq
  95. 2:40maqoli. Keyin o'ylab qoldim,
  96. 2:43"Nega biz mana shunaqa maqollarni
  97. 2:44yoymasligimiz kerak? Axir ular
  98. 2:45qisqagina". Qarang, bugungi
  99. 2:47maqollarimizni eng uzuni
  100. 2:50oltita so'zdan iborat ekan. Asosan uchta
  101. 2:52yo to'rtta so'z.
  102. 2:54Bo'ldi, bittada esimizda qoladi.
  103. 2:55Qisqagina.
  104. 2:56Keyingisi bular bizning millatimizning
  105. 2:58maqollari. Ya'ni o'zimizning
  106. 3:01tabiatimizdan, o'zbek biz qanaqa
  107. 3:02insonlarmiz?
  108. 3:04Ko'proq qatlda yuramiz, qanaqa ishlar
  109. 3:05bilan shug'ullanamiz, qanaqa
  110. 3:06tadbirkorliklar qilamiz, nima
  111. 3:08kamchiliklarimiz bor? O'zbek xalqini
  112. 3:10uzoq yillardan beri kelayotgan
  113. 3:12kamchiliklari bor-da. U boshqa
  114. 3:13millatlarda bo'lmasligi mumkin. Misol
  115. 3:15uchun o'zbek millatining o'ziga xosligi
  116. 3:17biz bolalarni yaxshi ko'ramiz. Hozirgi
  117. 3:18dunyodagi eng ko'p farzand ko'radigan
  118. 3:20millatlardan bittasimiz.
  119. 3:22Ya'ni Osiyoda ham uchtadan ko'p farzand
  120. 3:24ko'radigan yagona bir nechta millatning
  121. 3:26bittasimiz. Demak bizga
  122. 3:28xalqimizda ko'p farzandli bo'lgan degan
  123. 3:30maqollar yo'q tariximizda.
  124. 3:33Chunki bizda odat bo'lgan bu narsa.
  125. 3:35Yoki mehmonga bo'lgan
  126. 3:37nima deydi?
  127. 3:38Hurmat yoki mehmonday bo'lgan izzat
  128. 3:39haqida maqollar juda kam. Nimaga? Chunki
  129. 3:42o'zi mehmon do'stmiz. Lekin
  130. 3:43kamchiliklarimiz bor. Misol uchun
  131. 3:45to'ylik, to'ylarga och bo'lishimiz
  132. 3:47mumkin, maqtanishga och bo'lishimiz
  133. 3:48mumkin. Ya'ni millat sifatida bizda ko'p
  134. 3:50uchraydigan kamchiliklar bor. Yoki
  135. 3:52do'stning qadriga yetmaslik, yoki
  136. 3:53ustozni qadriga yetmaslik. Shuning uchun
  137. 3:54ustoz ustoz otangdan ulug' degan maqol
  138. 3:56bor. Mana shu qadriga yetmaslik degan
  139. 3:58narsalarimiz bor. Ya'ni bizning
  140. 3:59millatimizga xos, biz yashayotgan
  141. 4:01tumanga, shaharga, davlatga, millatga
  142. 4:03xos bo'lgan kamchiliklarimiz bor.
  143. 4:05Maqollar o'sha kamchiliklarimizni
  144. 4:07bartaraf qilish uchun aytiladi. Bundoq
  145. 4:09qaraladida ey o'g'lim, sen bunday manaqa
  146. 4:12xato qilyapsan, ustozingga baqirib
  147. 4:14qo'yapsan. Bizga bu narsa xos, shuning
  148. 4:16uchun ustoz otangdan ulug' deb eslatib
  149. 4:17qo'yiladi.
  150. 4:19Va biz qayerdandir, qaysidir fransuz
  151. 4:21mutafakkirini, Montaigne'ni misol uchun
  152. 4:23fikrlarini olsak, u o'zining xalqiga
  153. 4:25aytgan bo'lishi mumkin.
  154. 4:26Bizning xalqimizga tegishli ekanmi u,
  155. 4:28tegishli emasmi ekan, qayerdan bilamiz?
  156. 4:30Shuning uchun ham maqollar bizga eng
  157. 4:31ko'p foyda olib kela oladigan, xuddi
  158. 4:33aspiringa o'xshaydi. Boshingiz og'ridi,
  159. 4:35ichdingiz.
  160. 4:36Isitma chiqdi, ichdingiz.
  161. 4:38Yuragingiz o'ynashni boshladi, ichdingiz
  162. 4:40o'sha Corvalol'ni, ya'ni kerakli paytda
  163. 4:42kerakli dori bo'lib qo'yiladi. Va eng
  164. 4:44ko'p unutamiz.
  165. 4:46Chunki agar unutmaganimizda
  166. 4:48unutmasak bu narsani maqol qilib
  167. 4:50o'tkazishni foydasi yo'q, kerak emas
  168. 4:51edi. Ya'ni hech qayerda ko'rmaysizki,
  169. 4:53ovqatingni vaqtida ye, qorning ochsa
  170. 4:55ovqat ye, chanqadingmi suv ich degan
  171. 4:57maqol ko'rmaymiz.
  172. 4:59Yoki bolalaringga qara, bolalaringni
  173. 5:00boqmasdan tashlab qo'yma degan maqol
  174. 5:02ko'rmaymiz.
  175. 5:03Lekin onangga, onangga, onangga degan
  176. 5:05maqollarni ko'ramiz. Ya'ni onangga
  177. 5:06yaxshilik qil, onangga yaxshilik qil
  178. 5:07degan so'zlarni, hikmatlarni eshitamiz.
  179. 5:09Nega? Chunki unutib qo'yamiz.
  180. 5:12Unutmaydigan, esimda turadigan narsa
  181. 5:14maqol bo'lmaydi.
  182. 5:15Esimizdan chiqib, lekin bizga foydali
  183. 5:17bo'lgan narsa maqol bo'ladi. Va ular
  184. 5:19foyda olib keladi, hikmat olib keladi.
  185. 5:21Chunki agar foydali bo'lmaganda, men
  186. 5:23dodam menga aytib berdi bitta maqolni,
  187. 5:25tasavvur qiling, semizlikni qo'y
  188. 5:26ko'taradi degan maqolni aytib berdi da.
  189. 5:28Men uning foydasini ko'rmadim hayotda.
  190. 5:30Yo'q, hamma ham boyib ketsa, hammani
  191. 5:32hayoti zo'r bo'larkan. Agar boy bo'lsa,
  192. 5:34hamma odamlar yaxshilashib borarkan.
  193. 5:35Mashhurlik hammaga foyda olib kelarkan
  194. 5:37deb ko'rdimmi, maqol xato bo'lib
  195. 5:39chiqdimi,
  196. 5:40men o'zimning bolamga aytmayman u
  197. 5:41maqolni.
  198. 5:42Bolam, semizlikni qo'y ko'taradi
  199. 5:44demayman unga. Semizlikni hamma hayvon
  200. 5:46ko'taradi. Semirish kerak, boy bo'lish
  201. 5:47baquvvat bo'lishi kerak, mashhur
  202. 5:48bo'lishi kerak deb etardim, maqolda
  203. 5:50to'g'irlab ketardim. Maqol o'zgarmasdan
  204. 5:52500 yildan beri kelyaptimi? Ha, demak
  205. 5:56o'n nishatdagi ko'tarilgan muammo hali
  206. 5:58ham bor.
  207. 5:59Bizda hali Yusuf Xos Hojibdan beri yetib
  208. 6:02kelayotgan maqollar bor ekan. Shu borada
  209. 6:03kitobni o'qidim. 1000 yillik
  210. 6:04maqollarimiz bor ekan.
  211. 6:06Undan eskirroqlari ham bor ekan. Navoiy
  212. 6:08hattoki o'zlarining asarlarida 400 ga
  213. 6:10yaqin maqollarni eslab o'tgan ekanlar.
  214. 6:12Navoiydan beri kelayotgan, 500 yildan
  215. 6:14beri kelayotgan maqollarimiz bor ekan.
  216. 6:16Ya'ni bizning xalqimiz yaxshi ko'rgan
  217. 6:17maqollarni. Og'izdan og'izga o'tkazgan,
  218. 6:19bolalarga o'tkazgan, ustozlar
  219. 6:21shogirdlariga o'tkazgan. Bu bizga tabiiy
  220. 6:23holat hisoblangan.
  221. 6:24Shu hozir biz endi falonchi millioner,
  222. 6:26falonchi milliarder bunaqa debdi, Jek Ma
  223. 6:28bunaqa debdi, Baffet bunaqa debdi deb
  224. 6:30ularning pulini orqasidan yoki kecha
  225. 6:31ko'tarilib olganining orqasidan yoki
  226. 6:33mana shu nimadir bilmasa kerak,
  227. 6:34bo'lmasam boy emasdi deganining
  228. 6:35orqasidan o'zining sohasidan
  229. 6:37tashqaridagi bo'lgan iqtiboslarni ham
  230. 6:38oldik. Bu ham foydali bo'ldi deb
  231. 6:40o'ylayman. 40 ta son chiqardik.
  232. 6:43Lekin yana ham foydaliroq bo'ladi ekan
  233. 6:45o'ylab qarasak, maqollarni
  234. 6:46jonlashtirish. Hech kim bu ishni men
  235. 6:48ko'rganimchalik
  236. 6:50qilib ko'rayotganini ko'rmaganim uchun,
  237. 6:52maqollar haqida kam gaplashayotganimiz
  238. 6:54uchun Youtube'ga qaytib shu loyihani
  239. 6:56boshlashga qaror qildik. Faqatgina bitta
  240. 6:59narsani qo'shib o'tmoqchiman. Demak,
  241. 7:00maqollarni tanlashda men filtrlar
  242. 7:01qo'yaman. Filtrlar qo'yganda deganda
  243. 7:04olib istalgan maqolni tushirib
  244. 7:05ketmayman. Maqol albatta
  245. 7:08ozgina bo'lsa ham yashadik. Men shuni ha
  246. 7:10rostdan shunaqa ekan deb ko'zim bilan
  247. 7:12ko'rgan bo'lishim kerak.
  248. 7:13Ha, ozgina shuni uchqunlarini men
  249. 7:14ko'rdim.
  250. 7:16O'qib berish emas maqsad. Yo'q, mening
  251. 7:17hayotimda ham bo'ldi, bolalarim yoki
  252. 7:19qizlarim yoki o'quvchilarim yoki
  253. 7:21do'stlar mening hayotimda shu qanaqa
  254. 7:22maqolni ko'rdim. Shunaqa sodir bo'ldi va
  255. 7:25menga ta'sir qildi. Endi sizlarga ham
  256. 7:27aytib beryapman. Ya'ni shaxsiy
  257. 7:28tajribadan o'tkazish. Ikkinchisi albatta
  258. 7:31buyuklarning tajribasidan ham o'tgan
  259. 7:32bo'lishi kerak. Eng kamida misol, misol
  260. 7:34Navoiyda ko'rgan bo'lishim kerak,
  261. 7:35G'azzoliyda ko'rgan bo'lishim kerak,
  262. 7:36Jomiyda ko'rgan bo'lishim kerak. Yoki
  263. 7:38Fitratda, kimdadir shu maqol kelgan
  264. 7:40bo'lishi kerak. Ular ham tasdiqlagan
  265. 7:41bo'lish kerak.
  266. 7:43Yoki
  267. 7:44yana yoki emas, undan keyingisi
  268. 7:46statistika ham shuni tasdiqlashi kerak.
  269. 7:47Ya'ni atrofimizda yig'ilayotgan
  270. 7:49kuzatuvlar, statistikalar, ya'ni
  271. 7:51o'zimizni emas, boshqalarning hayotida
  272. 7:52ham shuni ko'rayotgan bo'lishimiz kerak.
  273. 7:54Ana shu uchta filtirdan o'tsa bu maqol,
  274. 7:56keyin ha, mana bu rostdan foydali maqol
  275. 7:59ekan. Chunki men hozir olgan maqol
  276. 8:00kitobda minglab maqollar bor.
  277. 8:03Hamma sini olib, tap-tap-tap alfavit
  278. 8:05bo'yicha o'qib keta olmaymiz.
  279. 8:06Biz eng hayotimizda ko'p foyda
  280. 8:08beradiganlarini tanlab olishimiz kerak.
  281. 8:11Mana bu yerda ham men eng birinchi
  282. 8:12tanlagan maqolim, o'zimni qilgan
  283. 8:14xatoyimni, oldin o'tmishda qilgan
  284. 8:16xatoyimni sizlar qilmasliginglar uchun
  285. 8:18tanladim va kuzatuvimda ham ko'rdim.
  286. 8:21Demak, birinchi maqolimiz:
  287. 8:22Dehqon bo'lsang shudgor qil.
  288. 8:25Mulla bo'lsang takror qil.
  289. 8:27Ha, sakkizta so'z ekan eng uzun
  290. 8:28maqolimiz, boya oltita deb adashibman.
  291. 8:30Qaytalaman. Dehqon bo'lsang shudgor qil,
  292. 8:33mulla bo'lsang takror qil.
  293. 8:35Ya'ni yerda bir nima ekmoqchi bo'lsang,
  294. 8:39yerni shudgor qil, ya'ni adar. Bu ladi
  295. 8:41tegini tepasiga qilasan.
  296. 8:42Hozir traktorlar qiladi bu narsani. Biz
  297. 8:44oldin yoshligimizda, balki undan oldin
  298. 8:46ham
  299. 8:47oddiy belkurakdan olib turib, tegini
  300. 8:49adarardik. Bir narsa o'sishi uchun, yer
  301. 8:52foydali bo'lishi uchun, havo aylanishi
  302. 8:54uchun, ichidagi minerallar har xil joyga
  303. 8:56tarqalishi uchun shudgor qilinadi.
  304. 8:58Ya'ni busiz dehqonchilikni tasavvur
  305. 8:59qilib bo'lmaydi. Yerni olib turib,
  306. 9:01shunday qo'yib ketaversangiz, o'smaydi
  307. 9:02narsalar aytmoqchi bo'lgan narsa yoki
  308. 9:03zo'r o'smaydi.
  309. 9:05Mulla bo'lmoqchi bo'lsang yoki mulla
  310. 9:07bo'lish niyating bo'lsa, takror qil.
  311. 9:09Mulla nima degani? Mulla o'zi mavlo
  312. 9:11so'zidan olingan, xizmatchi degani.
  313. 9:13Ya'ni biror mavzuni zo'r biladi.
  314. 9:15Bizda bu yerdagi maqolda din mavzusi
  315. 9:17bo'ladi o'z aslida, lekin boshqa
  316. 9:19sohalarga ham tushadi bu. Istalgan
  317. 9:21sohada bir xizmatchi, mutaxassis,
  318. 9:22ekspert bo'lmoqchi va o'sha narsa bilan
  319. 9:25foyda keltirmoqchi odamlarga. Mavzuni
  320. 9:27zo'r tushunmoqchi.
  321. 9:29Savollarga zo'r javob bermoqchi.
  322. 9:31Xizmatchi, mavlo, mulla bo'lmoqchi.
  323. 9:32Unaqada takror qil.
  324. 9:35Ko'p takror qilsang, xuddi yerni gor
  325. 9:37qilganday, shundagina mulla bo'lasan.
  326. 9:39Ya'ni bir mavzuni zo'r bilmoqchi
  327. 9:41bo'lsang, zo'r mutaxassis bo'lmoqchi
  328. 9:43bo'lsang, zo'r hunarmand, ishchi, zo'r
  329. 9:46tadbirkor, farqi yo'q, kim bo'lsa ham,
  330. 9:47zo'r bo'lmoqchimisan, takror qil, qaytar
  331. 9:49o'sha narsani.
  332. 9:50Ya'ni bu maqol nimaga aytildi? Demak,
  333. 9:52qilmas ekanda odamlar takror. Demak, biz
  334. 9:55bir marta olarkandek, bo'ldi, menga
  335. 9:57yetadi deb tashlab qo'yarkandek. Chunki
  336. 9:59maqsad dehqonlarni yaqinlashtirish
  337. 10:01emas-ku. Chunki dehqonlar shu yillar
  338. 10:03davomida
  339. 10:05hosilni e, o'rib kelyapti-ku. Ya'ni
  340. 10:07dehqonni ko'rsatib turib, dehqonni
  341. 10:09misolida bizga mullalarni ko'rsatish,
  342. 10:12ya'ni bizga aytish, "Ey, yigit, yosh,
  343. 10:14o'qiyapsanmi, talabamisan, bir nima
  344. 10:15o'rganyapsanmi, takrorla, qaytar,
  345. 10:18qayta-qayta qil".
  346. 10:19Ya'ni
  347. 10:21xotirangda bir narsa qolguncha o'qi.
  348. 10:24Demak, bir narsani o'qishdan maqsad biz
  349. 10:26xotiramizga tushishi, eslab qolishimiz
  350. 10:29kerak. Eslab qolmasak, o'qishimizdan
  351. 10:32foyda yo'q. Endi bu ma'lumotni men
  352. 10:33nimaga qayerda xato qilganimni
  353. 10:35tushuntirib beraman. Mana oldin
  354. 10:36kitoblarni bir marta o'qib ketardim.
  355. 10:38Hatto kichkina bitta kanalim ham bor
  356. 10:39edi. "Bu yil o'qigan kitoblarim",
  357. 10:41derdimda, kitoblar sonini yozib
  358. 10:42ketardim.
  359. 10:44Vaqt o'tdi, yillar o'tdi, men bu narsani
  360. 10:45xatoligini hozir tushunib yetyapman.
  361. 10:47Ya'ni 20 ta, 30 ta, 50 ta kitob, nima
  362. 10:49keragi bor?
  363. 10:51Nechtadan nechta narsa esingda qoldi? 50
  364. 10:53ta kitob o'qibsan.
  365. 10:54Endi aytib ber, aytib bera olmaysan. Men
  366. 10:56shaxsan o'zim aytib bera olmasdim. Keyin
  367. 10:58mana yaqin-yaqindan bitta kitobni
  368. 11:00uchinchi marta, to'rtinchi marta,
  369. 11:01beshinchi marta o'qishni boshladim.
  370. 11:03Qayta-qayta takror qilishni boshladim.
  371. 11:05Shunda esimda qolishni boshladi o'qigan
  372. 11:07narsalarim. Chunki oldin o'qiganmanku.
  373. 11:09Endi miyamga joylashyaptimi? Endi esimda
  374. 11:12qolgandan keyin u haqda o'ylab yura
  375. 11:14olasizda, esingizda qolgandan keyin. Ha,
  376. 11:16fikrlab, qayerdadir g'oyalar kelib
  377. 11:18qoladi, qayerdadir kimdir aytgan gap
  378. 11:20bilan bog'laysiz. Natijada
  379. 11:23o'sha xotirangizga tushadi. Endi
  380. 11:25xotirangizga tushgandan keyin amal
  381. 11:27qilish oson bo'ladi. Biz mana aytamiz,
  382. 11:29nimaga o'qiganimizga amal qila olmaymiz,
  383. 11:30nimaga bilganimizga amal qila olmaymiz?
  384. 11:31Chunki biz bilmaymiz, xotiramizda
  385. 11:33turmaydi. Yana bitta maqol bor
  386. 11:34xalqimizda, takrorlash bilimning onasi
  387. 11:36deydi.
  388. 11:38Nima degani onasi degani? Ha, o'shandan
  389. 11:40tug'iladi degani. Ya'ni takrorlaysiz,
  390. 11:41takrorlaysiz, takrorlaysiz, o'shandan
  391. 11:43bilim tug'iladi.
  392. 11:45Onadan tug'iladiku bola.
  393. 11:46Xuddi shunaqa, Youtube videoni bir marta
  394. 11:49ko'rardim, o'tib ketardim.
  395. 11:51Bir marta ko'rib o'tib hech narsa
  396. 11:53bo'lmas ekan. Bir marta ko'rib turib
  397. 11:55konspekt qilsangiz ham hech narsa
  398. 11:56bo'lmas ekan.
  399. 11:57Bir marta ko'rib, konspekt qilib,
  400. 12:00konspektni qayta-qayta o'qish kerak
  401. 12:01ekan.
  402. 12:03Ya'ni birinchi ko'rish
  403. 12:05o'sha yerdagi ma'lumot menga arziydimi,
  404. 12:07qaymog'i bormi? Bor-a? Bo'ldi,
  405. 12:09qaymog'ini ajratib olamiz.
  406. 12:10To'xtatamiz. Endi shuni bir hafta o'tib,
  407. 12:13bir oy o'tib, bir yil o'tib mayli, uch
  408. 12:15yil o'tib mayli, bir hafta o'tib takror
  409. 12:17qilamiz.
  410. 12:18Qani nimani bor ekan o'zi bu yerda?
  411. 12:20Deb maqsad demak takror ekan. Birinchi
  412. 12:23o'qishdan maqsad ikkinchi marta o'qishga
  413. 12:25arziydimi, yo'qmi?
  414. 12:27Birinchi marta ovqat yeb ko'rishdan
  415. 12:28maqsad o'sha yana qayta-qayta yeyishga
  416. 12:30arziydimi, yo'qmi? Bir marta bir odam
  417. 12:31bilan gaplashishdan maqsad shu odam
  418. 12:33bilan kelajakda yana gaplashishga
  419. 12:34arziydimi? Men shu xatoni qilardim,
  420. 12:36ya'ni bir marta o'qib ketardim. Yuzlab
  421. 12:37kitoblarni shunchaki o'tib ketganman.
  422. 12:39Yaxshiyamki, ichidagi narsalarni olib
  423. 12:41qolgan ekanman. Hozir afsuslanmayapman
  424. 12:43shu narsaga. Ya'nikim yotog'iga chizib
  425. 12:44ketganman yoki dasturga o'tkazib
  426. 12:46qo'yganman, ya'ni note taking deydi.
  427. 12:48O'shalarni notlab olib qo'yganman yoki
  428. 12:49highlight qilib turib ichidagi muhim
  429. 12:50narsalarni olib olganman.
  430. 12:52Endi hozir kitobni o'zim
  431. 12:53takrorlamayotgan bo'lsam ham, o'sha
  432. 12:55yozib olgan konspektlarimni takrorlab
  433. 12:56o'tiribman.
  434. 12:58Hozir men sizga aytayotgan narsam
  435. 13:01xotirada bo'lmasa foydasi yo'q ekan
  436. 13:02bilgan narsangiz.
  437. 13:03Xotirada bo'lmasa amal qila olmaysiz.
  438. 13:05Xotirada bo'lsa amal qila olasizmi?
  439. 13:07Ne fakt. Lekin xotirada bo'lmasa aniq
  440. 13:09amal qila olmaysiz. Shunchaki ehtimoli
  441. 13:11oshadi. Hozir biz qanaqa zamonda
  442. 13:12yashayapmiz, shunday deb qo'yay. Kontent
  443. 13:14ko'paygan zamonda yashayapmiz.
  444. 13:16Youtubeda video shunaqangi ko'payaptiki,
  445. 13:18hamma tilda. Nafaqat o'zbek, balki rus
  446. 13:20tilida ham, ingliz tilida ham.
  447. 13:22Hattoki bir marta ko'rishga vaqtimiz
  448. 13:23yo'q.
  449. 13:24Qanaqa ikki marta ko'rish mumkin bitta
  450. 13:26videoni? Zerikarli. Bir martaga vaqtimiz
  451. 13:28yo'q. Reelslar shunaqangi ko'payib
  452. 13:30ketganki,
  453. 13:31hattoki bitta bloggernikini,
  454. 13:34bitta shaxsiy brend yurgizayotgan
  455. 13:35odamnikini, bitta ekspertnikini,
  456. 13:37hammasinikini ko'rib chiqa olmaymiz.
  457. 13:39Vaqtimiz yo'q.
  458. 13:41Kitoblar shunchalik ko'pki, bir marta
  459. 13:43o'qishga vaqt yo'q, yarimigacha
  460. 13:44bormaymiz kitoblarni.
  461. 13:46Ya'ni abundant, juda ko'p ma'lumotlar
  462. 13:49zamonida yashayapmiz.
  463. 13:51Bitta kitobni olib, hamma yog'iga chizib
  464. 13:52tashlab, uni hamma yog'ini o'qib chiqib,
  465. 13:54bitta intervyuni qayta-qayta ko'rib, uni
  466. 13:56yodlab chiqish yo'q bo'lib ketdi bu
  467. 13:57narsalar.
  468. 13:58Mana o'zimizdan misol. O'zingizga savol
  469. 14:00bering, men o'zimga beraman.
  470. 14:02Siz etmaysizki, telegramga rossa
  471. 14:04xabarlarni follow qilib qo'yamiz.
  472. 14:06Necha marta kirib tekshiramiz shuni?
  473. 14:08Reelslarni saxranit qilib qo'yamiz,
  474. 14:09tekshirib ko'ramiz. Qachon biz kirib uch
  475. 14:11yil oldingi reelsni bitta qayta ko'rib
  476. 14:12chiqdik?
  477. 14:14Qayta, ya'ni mana shu yaxshi ma'lumot
  478. 14:16bo'lgan edi, shu yerda shuni qani bir
  479. 14:17qayta ko'rib chiqay deb, saqlangan
  480. 14:19reelslarga kirib ko'rdik.
  481. 14:22Yo'q. Juda kam foiz, men o'zimdan
  482. 14:23aytaman. O'zimda shunaqa bo'lsa, shu
  483. 14:25maqola bilib turib yana,
  484. 14:27bilib turib, juda kam qaytaman. Oxirgi
  485. 14:29payt,
  486. 14:30oxirgi olti oy yoki bir yil menda
  487. 14:32shunaqa bo'lyapti, yangi YouTube video
  488. 14:34deyarli ko'rmay qo'ydim.
  489. 14:36Faqat bir, uchta, to'rtta odam bor,
  490. 14:37o'shalarni yangi videosi chiqsa
  491. 14:38ko'raman.
  492. 14:39Faqatgina eski menga juda katta foyda
  493. 14:41olib kelgan videolar bor. O'shalarni
  494. 14:43takrorlab yotibman.
  495. 14:45Yetti daqiqalik, o'n daqiqalik, o'n besh
  496. 14:46daqiqalik, yigirma daqiqalik. Va katta
  497. 14:48foyda olyapman, ya'ni yangini
  498. 14:49ko'rganimdan ko'ra, o'sha eskini
  499. 14:50ikkinchi marta ko'rganimdan foyda
  500. 14:51olyapman.
  501. 14:53Chunki birinchisida men tushunishga
  502. 14:54harakat qilyotgan edim-da, ya'ni nima
  503. 14:55deyapti o'zi, qani tushunib olish kerak.
  504. 14:56Ikkinchi marta ko'rganimda eslab
  505. 14:58qolishga harakat qilyapman.
  506. 14:59Eslab qolganimdan keyin miyamda turadi u
  507. 15:01narsa.
  508. 15:02O'ylayman u vaqtda, fikrlayman,
  509. 15:03ishlatishni boshlayman, amal qilishni
  510. 15:04boshlayman. Chunki shuncha kontent
  511. 15:06ko'rishdan nima foyda axir?
  512. 15:08To'g'ri, siz aytishingiz mumkin, "Men
  513. 15:09idish yuvishim osonroq bo'lsin,
  514. 15:11ha, idishlarim yig'ilib qolgan edi mana,
  515. 15:13anaqa qilib ko'rib qolaman Youtubeda.
  516. 15:15Idishlarim yig'ilib qolibdi, qilib
  517. 15:16olsangiz oldida ko'rar ekanmiz deydi,
  518. 15:17ya'ni idish yuvib, bu zo'r.
  519. 15:20Men xursand bo'laman bunga, ya'ni balki
  520. 15:21ashula eshitgandan yaxshiroqdir bu
  521. 15:23narsa.
  522. 15:24Lekin u birinchi marta bo'lish tarafdori
  523. 15:25ekanman men. Ya'ni birinchi martasida
  524. 15:27mayli shunaqa idish bo'lib eshitdim,
  525. 15:29ikkinchisida o'tirib qani qayerda men
  526. 15:31takror qilmayapman? Qayerda
  527. 15:33yodlamayapman men?
  528. 15:34Miyamga tashlab qo'ymayapman shuni.
  529. 15:37Emmattin tadqiqoti chiqdi, adashmasam,
  530. 15:40ya'ni iyunda, iyun oyida chiqdi,
  531. 15:4125-iyunda. Aaa, biz sun'iy intellektga,
  532. 15:44ChatGPTga suyanishimiz, unga
  533. 15:47ishlarimizni qildirishimiz,
  534. 15:48matnlarimizni yozdirishimiz, undan
  535. 15:49savollarimizni javobini so'rashimiz
  536. 15:51bizning xotiramizni pasaytiradi. Mana
  537. 15:53shu tadqiqotdan bo'limlar chiqarib
  538. 15:55qo'yamiz hozir. O'qib chiqsanglar
  539. 15:56bo'ladi, qisqagina tadqiqot.
  540. 15:58Ya'ni xotirani butkul, mutlaq pasayish
  541. 16:02zamoni boshlandi bizda endi. Chunki
  542. 16:03millionlab odamlar sun'iy intellektga
  543. 16:05ishlatyapti. Men o'zim biroz, ozgina
  544. 16:07ishlatib ko'rgan odam sifatida aytaman,
  545. 16:09u yerdan nima ma'lumot olsam esimdan
  546. 16:11chiqadi.
  547. 16:12Chunki u menga bir ma'lumotni bersa,
  548. 16:14tasavvur qiling, men undan so'radim.
  549. 16:16Balki topib ko'r dedim. Aaa, kvartsning
  550. 16:18nechta turi bor dedim.
  551. 16:21So'raganman shu savolni adashmasam. Aaa,
  552. 16:23javobini aytdi. Esimda yo'q hozir men.
  553. 16:26Chunki men uni eslab qolib nima qilaman,
  554. 16:27so'rasam berarkan-ku javobini.
  555. 16:29Natijada xotiram pasayapti. Mana qaysi
  556. 16:32birimiz oxirgi marta telefon raqamlarini
  557. 16:33eslab qolyapmiz? Bir odam telefon
  558. 16:35raqamini aytsa, to'xtang yozib olaylik
  559. 16:36deymiz.
  560. 16:37Mayli, telefon raqam kerak emasdir.
  561. 16:39Chunki kontaktimizga bitta saqlab
  562. 16:40qo'yamiz, bo'ldi shu bilan bizga boshqa
  563. 16:41kerak bo'lmaydi. Lekin o'sha telefon
  564. 16:43raqamlariga o'xshab biz amal qilishimiz
  565. 16:45kerak bo'lgan narsani eslab qolmasak
  566. 16:47qanaqa bo'ladi u?
  567. 16:49Aaa, bo'lmaydi-da. Chunki siz amal
  568. 16:50qilishingiz uchun yodingizda turishi
  569. 16:51kerak. Yodingizda turishi uchun takror
  570. 16:52qilish kerak.
  571. 16:53Aaa, takror
  572. 16:55qilish mayli, bir marta o'qigan
  573. 16:57narsamizni unutib yuboryapmiz. Takror
  574. 16:59qilish uchun qayergadir yozib olishimiz
  575. 17:01kerak, biz yozib olmayapmiz ham. Sun'iy
  576. 17:02intellektga ishonyotgan paytimizda
  577. 17:04ma'lumot olyapmiz, unutilyapti.
  578. 17:07Mana shu muammo bor. Biz shunchaki
  579. 17:09tashlab qo'yyapmiz kontentlarni, saved
  580. 17:11messagelarni yig'ib, yig'ib, yig'ib
  581. 17:13boryapmiz, qachondir qaytaman deb, lekin
  582. 17:14qaytmayapmiz. Vaholanki yangini
  583. 17:16to'xtatib, shunchaki eskinani orasida
  584. 17:18yursak ham, qancha narsa bo'lardi.
  585. 17:21Mana o'zimdan aytaman, mana shu
  586. 17:22YouTube'ga bormi yoki mana yangi
  587. 17:23boshlagan maqolam loyihamizga bormi,
  588. 17:26yoki insho loyihamizga bormi, baribir
  589. 17:27muhitdagi hammasiga eng zo'r g'oyalar,
  590. 17:29eng foydali g'oyalar, mana shu eski
  591. 17:31narsalarni yozib olasiz,
  592. 17:32turadi miyangizda,
  593. 17:34qarab o'ylaysiz.
  594. 17:36Hattoki biznesdagi eng zo'r g'oyalarimiz
  595. 17:37ham shunaqa bo'lgan. Ya'ni mana shu
  596. 17:38odamni ishga olishimiz kerak, mana shu
  597. 17:39yerda filial ochishimiz kerak. Ya'ni
  598. 17:41bilgan narsamizni eshlash orqali.
  599. 17:44Miyamizda shuni bilamiz, amal qilaylik
  600. 17:45qani?
  601. 17:46Ha deb yangi, yangi, yangi. Chunki miya
  602. 17:47yangilik xohlaydi. Aristotel aytgan hali
  603. 17:492000 yil oldin.
  604. 17:51Odam bilgisi keladi.
  605. 17:53Hamma narsani savolini, javobini topkisi
  606. 17:55keladi degan. Ya'ni "All men desire to
  607. 17:57know" deydi. Bilishni xohlaydi. Lekin
  608. 17:59eslab qolishni xohlamaydi. Xotiraga
  609. 18:01eslab qolish qiyinda.
  610. 18:02Ya'ni bo'ldi, bir mavzu, mana bu nima
  611. 18:04bo'larkan
  612. 18:06deb savol keladi. U savolning javobini
  613. 18:09bir marta topgan, ChatGPT'dan so'rab,
  614. 18:11bilmaydi, esida qolmagan, lekin endi
  615. 18:13qiziqishi o'lib bo'ldi.
  616. 18:15O'lib bo'ldi.
  617. 18:17Bora ko'rib ko'r, falonchini anaqa
  618. 18:19poytaxti nima edi? Ya'ni deylik,
  619. 18:21Ekvadorning poytaxti, deylik kerak
  620. 18:22bo'lib qoldi deylik kimgadir. Navbatda
  621. 18:23kerak bo'lsa, Kito poytaxti edi
  622. 18:25Ekvadorning.
  623. 18:26Ekvadorning poytaxti nima edi?
  624. 18:29Bilmaydi u, lekin aytadiki,
  625. 18:31"Bilaman", deydi. "Bilmasam ham, oldin
  626. 18:34so'raganmanku, topganmanku javobini.
  627. 18:36Shuning uchun menga bu qiziq emas endi",
  628. 18:38deydi.
  629. 18:39Qiziq emas.
  630. 18:41Xuddi shunaqa tutishni boshlaymiz
  631. 18:42o'zimizni. Ya'ni "Men buni javobini
  632. 18:45bilmoqchi emasman. Qaysi un turlari
  633. 18:47foydali, qaysi un turlari zararli,
  634. 18:48masalan uchun, bilasizmi? Foydali va
  635. 18:49zararli un turlari bor. Ya'ni ichagimiz
  636. 18:51uchun. Ba'zi un turlari ichagimizda
  637. 18:53selik, seliak kasalligini chaqiradi.
  638. 18:55Lekin siz shuni hozir qidirib topsangiz
  639. 18:57Google'danmi, ChatGPT'danmi, javobini
  640. 18:59bilib olsangiz,
  641. 19:00eslab qolmasangiz, keyingi safar
  642. 19:02qidirmaysiz ham. Chunki qidirgansizda.
  643. 19:04Qidirganingiz esingizda, lekin javob
  644. 19:06esimizda yo'q.
  645. 19:07Mana shunaqangi jiddiy muammo oldida
  646. 19:09turibmiz, sun'iy intellekt
  647. 19:09ommalashayotgani uchun. Shuning uchun
  648. 19:11men mutlaqo o'zimga taqiqladim.
  649. 19:13Boshqa kimga ham taqiqlayman? Men o'zi
  650. 19:14o'ziga o'zi xo'jayinku, o'zimga o'zim
  651. 19:16taqiqladim.
  652. 19:17Demak, bir narsani bilmoqchi bo'lsam,
  653. 19:19Google ga kiraman, o'sha yozilgan
  654. 19:20maqolani, o'sha topilgan kitobni
  655. 19:22o'qib, o'sha yerdan
  656. 19:24o'shaning ichidan topishga harakat
  657. 19:26qilaman.
  658. 19:27Tayyor sun'iy intellekt javobiga
  659. 19:28suyanmayman. Chunki esimda qolmayapti u
  660. 19:30javob, nimaga kerak u menga? Bir
  661. 19:31sekundda topib beryapti-ku, eslab
  662. 19:32qolmasam u narsani. Ertaga qidirmayman
  663. 19:34ham. Maqsad demak bizning miyamizda,
  664. 19:36xotiramizda ushlab turish, agar u bizga
  665. 19:37foydali, kerakli bilim bo'ladigan
  666. 19:39bo'lsa.
  667. 19:40Tabiiy agar falonchi joy taxti, falonchi
  668. 19:42joyda kurs necha pul ekan, esingizda
  669. 19:44qolishini xohlamayotgan narsa bo'lsa,
  670. 19:45so'rayavering.
  671. 19:46Muammo yo'q. Esimizda qolish bilim
  672. 19:47haqida gaplashyapmiz, chunki bu yerda
  673. 19:49bizning maqolda "mulla" deyildi. Ya'ni
  674. 19:51bu mulla bu ilmini, bilimini
  675. 19:53ishlatadigan odam.
  676. 19:55Kundalik hayot davomida ishlatadigan
  677. 19:56odam.
  678. 19:59Ikkinchi maqolimiz.
  679. 20:01Biz bu yerda ikkita maqolni
  680. 20:02birlashtirdik. Kitobimizni ham birlashib
  681. 20:04kelgan ekan, yonma-yon.
  682. 20:05Biz ham birlashtirib yubora qoldik.
  683. 20:08Demak, birinchi maqolimiz: "Hisoblashgan
  684. 20:11do'st emas".
  685. 20:13Sen bilan hisoblashadigan odam sening
  686. 20:14do'sting emas
  687. 20:16degan ma'noda. Bu birinchi maqolimiz.
  688. 20:17Ikkinchi maqol, shuning davomi: "Hisobli
  689. 20:20do'st ayrilmas".
  690. 20:22Buni deyarli hammamiz eshitganmiz.
  691. 20:24"Hisobli do'st ayrilmas" deb turib,
  692. 20:25bolalar misol uchun shu yerda to'lab
  693. 20:27yuboradi, o'rtaga bo'lib.
  694. 20:28Yoki qarzini yopib yuboradi, yoki bir
  695. 20:30nimani olgan bo'lsa, qaytarib beradi.
  696. 20:31Chunki ey, oramizda oldi-berdilar
  697. 20:33ko'payib ketmasin, ertaga hisobli
  698. 20:34bo'lsak, ayrilmaymiz, oxirigacha
  699. 20:36do'stligimiz davom etadi deyishadi.
  700. 20:38"Hisobli do'st ayrilmas" shu yerda.
  701. 20:40Lekin bizda
  702. 20:42teskarilik yoki ziddiyat borga
  703. 20:43o'xshayapti. "Hisoblashgan do'st emas".
  704. 20:47Ya'ni shunday
  705. 20:48ovqatlanishga bordi ikkita do'st, menyu
  706. 20:50keldi, hisob keldi, ikkiga bo'lib
  707. 20:52to'lamoqchi deyapti do'stingiz. "Ikkiga
  708. 20:54bo'lib to'lab olaylik" deyapti. U
  709. 20:55hisoblashyapti-ku, u do'stmi, do'st
  710. 20:57emasmi?
  711. 20:58Ayrilib ketasizlarmi, ayrilib
  712. 20:59ketmaysizlarmi?
  713. 21:01Yoki siz uchun uch-to'rt marta to'lab
  714. 21:02yubordi ba'zi joyga, misol uchun bir
  715. 21:03joyga bordilar, sizga to'lab yubordi har
  716. 21:04safar 500 ming, 1 milliondan-da.
  717. 21:06Shuni olib, "Kel, sen to'lab yubor
  718. 21:08yo'limni", hisoblashyapti siz bilan.
  719. 21:11Yoki
  720. 21:12hisoblashmayapti. Qaysi biridir, do'st?
  721. 21:14Shuni tagiga yetamiz bugun. Mana shu
  722. 21:16ikkita maqolni bir-biriga solishtirib.
  723. 21:17Demak, hisoblashgan do'st emas deganda
  724. 21:19xalqimiz nima demoqchi?
  725. 21:21Bu
  726. 21:22biz inson sifatida, mana o'zimda ham
  727. 21:24bo'lgan, inson sifatida miyamizda doim
  728. 21:26tablo turadi, do'stlarga nisbatan.
  729. 21:29Yoki munosabatlarga nisbatan, deylik.
  730. 21:31Xo'p, u menga nima qildi? Men unga nima
  731. 21:33qildim?
  732. 21:34Ha, xo'p, u menga to'yda mana shuncha 50
  733. 21:35dollar bergandi, men unga mana bu yerga
  734. 21:3750 dollar berib yubordim. Xo'p, u menga
  735. 21:38ikki marta kelib yordamlashib yubordi,
  736. 21:39men unga mana bu yerda yordam berib
  737. 21:40yubordim. Miyamizda doim tablo turadi.
  738. 21:43Ya'ni, u nimalar qilib qo'ydi menga, men
  739. 21:44men unga nimalar qilib qo'ydim? Mana bu
  740. 21:46yerda yordam berib yubordim, menyusini
  741. 21:47to'lab yubordim, mana bu yerda ana odam
  742. 21:49bilan tanishtirib qo'ydim. A u bo'lsa
  743. 21:50menga a-a, ikki martagina yuk tashishga
  744. 21:52qarashib yubordi. Ha, demak, men
  745. 21:53plyusdamen.
  746. 21:55Mana shunaqa tablo yuradi miyamizda.
  747. 21:56Menda ham yurgan. O'shandan bilaman, men
  748. 21:58miyalarni o'qimayman, men o'zimdan kelib
  749. 21:59aytaman.
  750. 22:00Demak, menda shunaqa bir paytlar tablo
  751. 22:01yurgan va bu tablo mana shu
  752. 22:04narsani yuritadigan odam
  753. 22:08do'stiga nisbatan yuritsa, u do'st emas
  754. 22:10ekan, demak.
  755. 22:11Ya'ni, bu tablo bo'lishi tabiiy holat.
  756. 22:13M-m, biznesda bo'lishi mumkin, xodimga
  757. 22:15nisbatan yuritishingiz mumkin, misol
  758. 22:16uchun, a-a, hamkorlaringizga nisbatan
  759. 22:18yuritishingiz mumkin, misol uchun, u
  760. 22:19menga nimalar qilib berdi, menga nechta
  761. 22:21narsa olib kelib berdi, men unga qancha
  762. 22:22pul berdim.
  763. 22:23Lekin do'stga nisbatan yuritayotgan
  764. 22:25bo'lsak,
  765. 22:26demak, biz uni do'st deb ko'rmaymiz yoki
  766. 22:29u bizga nisbatan yuritayotgan bo'lsa, u
  767. 22:30bizni do'st deb ko'rmayapti.
  768. 22:32Do'stga nisbatan minnat qilinmaydi. Men
  769. 22:35mana buncha qilib qo'ydim.
  770. 22:36To'rtta yaxshilik qildim unga, u menga
  771. 22:37ikkita yaxshilik qildi.
  772. 22:39Bu, agar oldi-berdi bo'lsa, bu biznes,
  773. 22:42bu savdo hamkorlik, bu. Oldi-berdi, bu
  774. 22:44do'stlik emas.
  775. 22:45Aniq qilib olish kerak. Siz o'zingiz ham
  776. 22:47kimgadir nisbatan, xo'p, u menga mana
  777. 22:49buncha narsa qilib qo'ydi, men unga
  778. 22:50to'rtta, u bo'lsa sakkizga to'rt,
  779. 22:52sakkizga to'rt, demak, hisob u tarafda,
  780. 22:54demak, u menga yana to'rtta yaxshilik
  781. 22:55qilish kerak, dedikmi? Do'st emas u.
  782. 22:58Ya'ni, biz uni do'st deb bilmayapmiz.
  783. 23:01"Sen do'st emassan", deyapti xalqimiz,
  784. 23:02agar hisob yurita olgan bo'lsang
  785. 23:03miyenda, buxgalteriya qilayotgan
  786. 23:04bo'lsang, kirim-chiqim qilayotgan
  787. 23:05bo'lsang.
  788. 23:07Men unga to'rt marta to'lab yubordim, u
  789. 23:08menga ikki marta to'lab yubordi, xo'p,
  790. 23:10demak, qarz dor yana ikki martasida hali
  791. 23:12ham yaxshi, ketdik, anaqaga, qanoqchiga
  792. 23:14boraylik, bitta qotlaylik.
  793. 23:16Hisobni olib, o'tkazib yuborib, qani,
  794. 23:18uchga to'rt qilib qo'yaylik, deb. Mana
  795. 23:19bu do'stlik emas.
  796. 23:21Bu qilish xatomi? Yo'q, xato emas,
  797. 23:23aytganimizdek, boyagi ba'zi joylar bor,
  798. 23:24biznes
  799. 23:25hamkorliklarida balki, balki xodimlar
  800. 23:28munosabatlarida plyus-minuslarni ushlab
  801. 23:29turish kerak. Balans deydi, balans
  802. 23:31yuritish deydi buni otini.
  803. 23:32Kirim-chiqimlarni. Lekin do'stga
  804. 23:33nisbatan
  805. 23:35to'xtamay berasiz.
  806. 23:36Yoki u sizga to'xtamay beradi.
  807. 23:38Schyot yurgizmaysiz, hisob yurgizmaysiz,
  808. 23:39kimga nima o'tib ketib qoldi, kim
  809. 23:41qayerda nima berdi, u menga nima sovg'a
  810. 23:42qildi, telefon sovg'a qildimi, boshqami,
  811. 23:43men unga kichkina narsa, hisob yo'q.
  812. 23:45Ketdi, plyus-minus bir-biriga o'tib
  813. 23:47ketdi.
  814. 23:48O'shanda
  815. 23:50demak, haqiqiy do'stlar ekan. Chunki siz
  816. 23:51uni yaxshi ko'rasiz, u siz bilan katta
  817. 23:53bo'lgansiz, siz u eng qiyin
  818. 23:54paytlaringizda bo'lgan. Siz uni
  819. 23:55do'stsiz, u hisob yuritilmaydi u yerda.
  820. 23:58Kerak bo'lsa, u
  821. 23:59o'nu bir hisob, endi agar hisoblasak,
  822. 24:02o'nu bir bo'lgan bo'lishi mumkin, u yoq
  823. 24:04tarafdan ham, bu tarafdan. Mana shunaqa
  824. 24:05hisobga qaramayapsizmi? Demak, do'st
  825. 24:07ekansizlar.
  826. 24:08Shunaqa demoqchi xalqimiz.
  827. 24:11Ya'ni minnat qildimi, men senga mana
  828. 24:13bunaqa qildim, dedimi, mana bunaqa
  829. 24:14qilganman, dedimi,
  830. 24:16bo'ldi, do'st emas ekan. Demak, minnat
  831. 24:18qilganini o'zi miyasida ushlab turgan,
  832. 24:19o'sha paytgacha deganda, shu paytgacha
  833. 24:21ushlab kelgan miyasida, degan.
  834. 24:23Men senga mana bunaqalar qildim, mana
  835. 24:24bunaqalar qildim, deb sanab beryapti ana
  836. 24:25u, urishib ketganda bo'ladi u o'zi.
  837. 24:27Bo'ldi, u miyasida ushlab yurgan, etib
  838. 24:28tashladimi,
  839. 24:29demak, hisoblab yurgan, demak, do'st deb
  840. 24:30o'ylamagan, u foydasi yo'q, bo'ldi.
  841. 24:32Do'st deb o'ylamasak ham bo'ladi. Yoki
  842. 24:33siz o'zingiz etib tashlayapsiz, yoki
  843. 24:34ushlab turibsiz schyot.
  844. 24:36Demak, uni yaqin inson sifatida ko'ra
  845. 24:37olmayapsiz. Siz onangizga onangizga yoki
  846. 24:39farzandingizga hisoblab yurmaysiz-ku,
  847. 24:40unda olib, tak, men buni o'qitib
  848. 24:42qo'ydim,
  849. 24:43xo'p, 20 ta upakovka non olib berdim,
  850. 24:46xo'p, men buni to'rt marta sayohatga
  851. 24:47olib chiqdim, xo'p, endi nimalar qilib
  852. 24:49berarkan bu menga, xo'p, bitta porsh
  853. 24:51qarz bo'ldi mana shu paytgacha,
  854. 24:53demaysiz-ku, demaymiz-ku, bolalarimizga
  855. 24:54nisbatan yoki ota-onamizga nisbatan
  856. 24:56qilmaymiz-ku mana bunaqa. Do'st ham
  857. 24:57shunday. Hisob yurib, o'chirib
  858. 24:59qo'ysangiz tabloni,
  859. 25:01demak, do'stlik bo'ladi. Shunaqa
  860. 25:02demoqchi xalqimiz. Endi ikkinchi qismiga
  861. 25:04o'tamiz. Bu endi alohida ikkita-ikkita
  862. 25:05maqol bu. Ikkalovini birlashtirdik.
  863. 25:07Ikkinchi maqol ikkinchi qismiga o'tamiz.
  864. 25:09Hisobli do'st ayrilmas. Qanaqasiga unda?
  865. 25:12Desa,
  866. 25:14buni qanaqa tushunamiz?
  867. 25:16Hisobli do'st ayrilmas degani,
  868. 25:18siz do'stligingizga xavf tug'dirish
  869. 25:21mumkin bo'lgan haq masalalari bor-ku,
  870. 25:24haqlar o'tib ketish, ana shuni hal qilib
  871. 25:26qo'yasiz do'stingiz bilan.
  872. 25:28Ya'ni boyagi joyga qaytamiz.
  873. 25:30Siz,
  874. 25:31demak, restoran kirdingiz,
  875. 25:33hisob keldi, to'lab yubormoqchisiz va
  876. 25:36do'stingiz aytyapti, "Kel, men yarmini
  877. 25:38men beraman", deyapti. Hisobli do'st
  878. 25:39ayrilmas degan maqolni shu yerda
  879. 25:41ishlatyapti.
  880. 25:42U nimaga ishlatyapti? Desa, u sizdagi
  881. 25:45nobodo norozi bo'lib berayotgan
  882. 25:47bo'lsangiz yoki men do'stim puli yo'q
  883. 25:48deb o'ylab berayotgan bo'lsangiz, "Yo'q,
  884. 25:49mening pulim bor.
  885. 25:51Kel, mana shu hisobni to'g'irlab
  886. 25:52qo'yaylik. Ertaga do'stligimizga xato
  887. 25:54ketib qolmasin". Yoki 500 dollar qarz
  888. 25:56olib turdingiz, esidan chiqib ketdi
  889. 25:57uning bergani, lekin siz bir oydan
  890. 26:00keyin, ikki oydan keyin, uch oydan keyin
  891. 26:01qaytarib berdingiz, "Mana", deb.
  892. 26:02U haq edi. Ya'ni do'stligimiz bundan
  893. 26:04qimmat turadi. Shuning uchun
  894. 26:05hisob-kitobni qilib qo'yaylik joyiga.
  895. 26:08Mana shu yerda nozik nuqta.
  896. 26:10Ya'ni pullar o'tib o'tib ketayotgan
  897. 26:12paytda, plyus-minuslar o'tib ketayotgan
  898. 26:13paytda, "Voy, do'stligimizga putur
  899. 26:16yetmasin, shu pulni to'g'irlab
  900. 26:17qo'yaylik. Hisobli do'st ayrilmas". Yoki
  901. 26:20sen menga kelib, "Mana bu, mana bu
  902. 26:21ishlarni qilib ber", ding.
  903. 26:22U o'zi so'ramasligi kerak.
  904. 26:26O'zi so'ramasligi kerak. Ya'ni
  905. 26:27so'rovchiga emas tegishli bu narsa,
  906. 26:30beruvchiga tegishli. Ya'ni siz
  907. 26:31do'stingizni
  908. 26:33pulini berib qo'ying bir narsani qilgan
  909. 26:34bo'lsa, olmasa, o'zi biladi. Shuning
  910. 26:36uchun hisobli do'st ayrilmas. Lekin o'zi
  911. 26:39minnat qilsa, boyagi hisoblashgan do'st
  912. 26:41emasga tushadi.
  913. 26:42Mana shu yerdan biz nozik nuqtani
  914. 26:43ajratamiz. Demak,
  915. 26:46hisobli do'st ayrilmas,
  916. 26:48do'stingni tekinga ishlatma degani.
  917. 26:51Ana, soddalashtirsak, do'stimku, qani
  918. 26:54mashinasiku, o'zinikiyu, benzin nima, va
  919. 26:56arzmagan pul, qani do'stim mana shuni
  920. 26:57tashlab ber shu
  921. 26:5910 tonna narsamni deyish, yo chaqirib,
  922. 27:02do'stim, sen menga shuncha tashlab
  923. 27:03berding, ko'chada shuncha pul topgan
  924. 27:04bo'larding, mana, ko'chaga berishingiz
  925. 27:06mumkin bo'lgan pulni do'stingizga
  926. 27:07berish, mana shunda hisobli do'st
  927. 27:09ayrilmas.
  928. 27:10To'g'rilab ketasiz balansni.
  929. 27:11Lekin u aytsaki, "Hisobli do'st
  930. 27:13ayrilmas, do'stim, mana shuncha ish
  931. 27:15qilib qo'ydim, endi pulini ber", desa, u
  932. 27:16hisoblashgan do'st emasga tushib qoladi.
  933. 27:18Mana shu yerda nozik nuqtamiz yotibdi.
  934. 27:20Xo'p, bu ikkinchi maqolimiz edi.
  935. 27:25Mana shu filtrga tushirsak,
  936. 27:27kamayib ketadi do'stlarimiz.
  937. 27:29Ya'ni ko'p kishilar tanish, yaqin,
  938. 27:31jo'ra, og'ayni, ulfatligimizni bilamiz,
  939. 27:33bu yomon emas.
  940. 27:34Lekin o'sha filtirmizdan o'tgan
  941. 27:36do'stlar,
  942. 27:37xotirjam do'stim bor deya olamizda.
  943. 27:39Mayli, 10 yilda topilar, 20 yilda
  944. 27:40topilar, 30 yoshingizda topilar. 10
  945. 27:42yildan keyin sinab, sinab, sinab
  946. 27:43topasiz, lekin shundagina,
  947. 27:46"Do'stim bor ekan", deysizda.
  948. 27:48Ya'ni o'zi,
  949. 27:50o'zi sizni ishlatsa, haqqingizni shundoq
  950. 27:52beradi, "Hisobli do'st ayrilmas", deb
  951. 27:54turib.
  952. 27:55Lekin,
  953. 27:56a, u nimadir qilsa, hisob,
  954. 28:00"Hisoblashgan do'st emas", deydi.
  955. 28:02Qarang, shunaqa do'st. Ikkala taraf ham
  956. 28:03shunaqa, eng qizig'i. Ya'ni sizni
  957. 28:05mehnatingizdan foydalansa, "Mana, mana",
  958. 28:06deb beradi,
  959. 28:08lekin o'zi nimadir qilsa, e, esida ham
  960. 28:09turmaydi u.
  961. 28:11Ya'ni o'ng qo'li qilganini chap qo'li
  962. 28:13bilmaydi, lekin siz qilib qo'ysangiz,
  963. 28:15sizga berishga harakat qiladi. Ya'ni
  964. 28:16ikkala maqolni shunaqa qilib ishlatamiz.
  965. 28:18Shunda ikkita do'st bir-biriga shunaqa
  966. 28:20maqol qilsa, qani,
  967. 28:21qanchalik chiroyli do'stlik bo'ladi. Bu
  968. 28:22yoq taraf, bu yoq tarafga nimadir xizmat
  969. 28:24qildirsa, shartta pulini berishga
  970. 28:25harakat qiladi, lekin o'zi qilsa, qilib
  971. 28:26ketadi.
  972. 28:27Mana shu emasmi do'stlar, ya'ni fidoiy,
  973. 28:29fidoiy bo'lib ketishda. Bu ikkinchi
  974. 28:30maqolimiz edi.
  975. 28:32Uchinchi maqolimiz vatan haqida, qarang.
  976. 28:35Do'st haqida gaplashdik,
  977. 28:37takroriy ilmni olish haqida gaplashdik,
  978. 28:39bitta vatan qoldi muhim mavzulardan.
  979. 28:41A, va bunga ham xalqimizni zo'r maqoli
  980. 28:43bor ekan. Ayrilmagin elingdan,
  981. 28:47quvvat ketar belingdan.
  982. 28:49Maqollarni menga yoqqan joyi
  983. 28:52esda qoladi-da.
  984. 28:53Qofiya bilan qilinadi.
  985. 28:55Yana buni yozilishi ham zo'r. Ikki
  986. 28:57qator, uch qator, ya'ni uzunligi bir
  987. 28:58xil. Ayrilmagin elingdan, quvvat ketar
  988. 29:00belingdan. Eslab qoldingiz-da mana. Shu
  989. 29:03joyi menga juda ham yoqayotgandi. Ya'ni
  990. 29:05yodlash qiyin emas. Miyangizda ushlab
  991. 29:07turish qiyin emas. Ya'ni qaror qabul
  992. 29:09qilayotganingizda shundan miyangizga
  993. 29:10keladi.
  994. 29:12Buni endi
  995. 29:13a
  996. 29:15maktab o'quvchilari bilan ko'p ishlaymiz
  997. 29:16bizlar.
  998. 29:17Maktabda ishlaganimiz uchun, a elidan
  999. 29:19ayrilgan bolalar bilan ko'rishamiz.
  1000. 29:22Ya'ni elidan ayrildi deganda, u
  1001. 29:24O'zbekistonda yashab turib, ya'ni
  1002. 29:25o'zbeklardan ayrilishi mumkin odam.
  1003. 29:28Amerikada yashab turib, Arabistonda
  1004. 29:30yashab turib, Malayziyada yashab turib
  1005. 29:31elidan ayrilmasligi mumkin bir odam.
  1006. 29:34Ya'ni eldan ayrish haqida bu o'shani
  1007. 29:36yonida bo'lish degani emas faqat. Ya'ni
  1008. 29:38faqat o'shani qo'shnisi bo'lib yashash,
  1009. 29:39ichida yashash O'zbekistonni degani
  1010. 29:41emas. Chunki 7 millionga yaqin
  1011. 29:42adashmasam o'zbeklar bizdan tashqarida
  1012. 29:44yashayapti. O'zbekistondan tashqarida,
  1013. 29:45elidan tashqarida, jismonan tashqarida
  1014. 29:47yashayapti.
  1015. 29:49Va
  1016. 29:51a ularni biz elidan ayrilgan deya
  1017. 29:53olmaymiz.
  1018. 29:53Lekin O'zbekistonni ichida 40 millionga
  1019. 29:55yaqin, men 35 millionga yaqin odam
  1020. 29:56yashayotgan bo'lsa, hammasi ham elida
  1021. 29:58bilan birlashgan deya olmaymiz.
  1022. 30:00Ichkaridan turib turib elidan ayrilib
  1023. 30:01qolgan insonlar bo'lishi mumkin.
  1024. 30:02Ichkaridan turib O'zbekiston tarixini
  1025. 30:04bilmaydiganlar, ichkaridan turib o'zbek
  1026. 30:05millat tilini bilmaydiganlar, ichkaridan
  1027. 30:07turib o'zbek millatini, ya'ni
  1028. 30:08O'zbekistonliklarni yomon ko'radigan
  1029. 30:10odamlar bo'lsa, u elidan ayrilgan deb
  1030. 30:12hisoblanadi.
  1031. 30:14Bitta sayt xat ko'rib qoldim.
  1032. 30:16To'qqiz yoshdan 16 yoshgacha bolalar
  1033. 30:18qaysi muhitda katta bo'lsa, o'sha yerda
  1034. 30:20elim derkan, vatanim derkan. Demak, el
  1035. 30:23sifatida bizlar bu kitob sayt xatda ham
  1036. 30:25link berib ketaman. Jonathan Haidt
  1037. 30:26kitobida kelgan.
  1038. 30:27A demak, 16 yoshgacha biz qayerda katta
  1039. 30:30bo'lgan bo'lsak,
  1040. 30:31umrimiz qayerda o'tgan bo'lsa, o'sha
  1041. 30:33yerda men e biz elim derkanmiz. Ya'ni
  1042. 30:35mening xalqim, mening odamlarim. Moyi,
  1043. 30:37svoyi deydi-yu, svoy deydi-yu. Mana shu
  1044. 30:39maniki, mening odamlarim, biz bittamiz
  1045. 30:41deb etarkanmiz. 16 yoshgacha katta-katta
  1046. 30:43bo'lgan bo'lsak. Demak, tasavvur qiling,
  1047. 30:45bitta ota
  1048. 30:4716 yoshgacha katta bo'ldi, deylik,
  1049. 30:49O'zbekistonda katta bo'ldi, katta bo'lib
  1050. 30:51o'sdi va o'zbek millati bilan katta
  1051. 30:53bo'ldi va 40,
  1052. 30:5530 yoshida farzandli bo'ldi, Rossiyaga
  1053. 30:57ko'chib ketdi, o'sha yerda farzandli
  1054. 30:58bo'ldi, bolasi o'sha yerda 16 yoshga
  1055. 31:00to'ldi. Yoki Amerikada, yoki Kanadada,
  1056. 31:02yoki Avstraliyada, yoki Yaponiyada,
  1057. 31:03farqi yo'q.
  1058. 31:04O'sha yerda u 16 yoshgacha o'sha yerda
  1059. 31:06yashadi. Ota 46 yosh bo'ldi.
  1060. 31:09Ota 20 yildan beri o'sha chet el
  1061. 31:11davlatda, deylik, Rossiyadami,
  1062. 31:12Kanadadami, farqi yo'q.
  1063. 31:14Bola 16 yosh bo'ldi, 16 yildan beri
  1064. 31:16o'sha yerda.
  1065. 31:17Qarang, mana shu yerda ota o'sha 40
  1066. 31:20yoshida ham, 20 yildan beri chet elda
  1067. 31:22bo'lib turib ham,
  1068. 31:23elim deb o'zbeklarni aytarkan.
  1069. 31:25Bola 16 yoshda elim deb o'sha yerda
  1070. 31:27bizlar katta bo'lgan o'rtoqlarini
  1071. 31:28aytarkan.
  1072. 31:30Ha, joiz hadis kitobida ham keladi. Va
  1073. 31:31buni o'zim ham ko'ryapman. Amerikada
  1074. 31:3316-14 yoshgacha katta bo'lgan bolalar
  1075. 31:35bor, "I'm American" deb turadi menga,
  1076. 31:37yuzimga qarab. Ota necha yosh, bunaqa
  1077. 31:39emas, mana bunaqa deb bergan javobimni
  1078. 31:40deydi. Rus, Rossiyada katta bo'lgan bola
  1079. 31:42bor, Kanadada katta bo'lgan bola bor,
  1080. 31:43Yaponiyada katta bo'lgan bolalar bor,
  1081. 31:44"Men yaponman" deb turadi.
  1082. 31:46Endi,
  1083. 31:49mana shu sababdan otani eli boshqa,
  1084. 31:52bolani eli boshqa bo'lishi mumkin.
  1085. 31:55U bir-birini davomi bo'lsa ham,
  1086. 31:57genetikasi o'tgan shundoq. Lekin
  1087. 31:58shunchaki o'zini bitta bir qismini
  1088. 32:01bilmaydi.
  1089. 32:02Chunki u o'zbek tilini bilmaydi, chunki
  1090. 32:03u shu yerda yurib katta bo'lmagan.
  1091. 32:04Shuning uchun u uchun o'sha madaniyatni
  1092. 32:06bilmagan, tarixni o'qimagan. A Navoiyni
  1093. 32:08bilmaydi.
  1094. 32:10Bizni maktablarda majbur qilib
  1095. 32:11o'qishadi-ku, Navoiy bormi, Oybek bormi,
  1096. 32:13Cho'lpon bormi, hammasini taniymiz-ku.
  1097. 32:15Shuni bir qismi deb bilamiz o'zimizni.
  1098. 32:17Shu sababdan ham
  1099. 32:18biz ota
  1100. 32:21agar o'zini farzandi uni elidan
  1101. 32:22bo'lishini xohlasa, tanitish kerak ekan.
  1102. 32:24O'zi qaysi sharoitda katta bo'lgan
  1103. 32:26bo'lsa, o'sha sharoitga qo'shib kattaroq
  1104. 32:28qilish kerak ekan. Ya'ni o'zbeklar bilan
  1105. 32:29o'ylab, o'zbek tarixi bilan o'ylab,
  1106. 32:31o'zbek tili bilan o'ylab.
  1107. 32:32Endi bu yerda patriotizm
  1108. 32:35yoki millatni dardini o'ylash kerak.
  1109. 32:37O'sha o'zbek bo'lishi kerak emas, yo'q.
  1110. 32:39Maqol bizga nima deyapti? Quvvat ketar
  1111. 32:41belingdan deyapti.
  1112. 32:43Ya'ni u bolani o'ziga foyda. Chunki
  1113. 32:45deylik Fransiyada bitta bola katta
  1114. 32:46bo'ldi.
  1115. 32:47U men o'z fransuzman deyapti, lekin
  1116. 32:50fransuzlar uni qabul qiladimi?
  1117. 32:52Italiyaliklar uni qabul qiladimi? Voy
  1118. 32:53sen fransuzchani zo'r bilarkansan keyin
  1119. 32:55o'zi endi bizaniki sen, sen svoy senki,
  1120. 32:56sen bilan choyxona o'ynaymiz deydimi?
  1121. 32:58Yoki inglizlar qabul qiladimi? Yoki
  1122. 33:00xitoylar qabul qiladimi? Ko'rinishimiz
  1123. 33:02ham boshqachaku, yaponlar qabul qila
  1124. 33:03qabul qilmaydi. Nechtasi bilan
  1125. 33:04gaplashsiz?
  1126. 33:0520 yil shu yerda yashab katta bo'lgan
  1127. 33:07bo'lsa ham qabul qilishmaydi. Ayniqsa
  1128. 33:09o'sha yo'g'on madaniyat, ya'ni
  1129. 33:10madaniyati o'ta uzoq yillarga
  1130. 33:12cho'zilgan, 1000 yil, 2000 yillik
  1131. 33:14tarixli millatlar qabul qilmaydi. Qabul
  1132. 33:16qiladigan ikkitagina, uchtagina millat
  1133. 33:17bor. Bittasi Amerika, bittasi
  1134. 33:19Avstraliya. Ya'ni o'zi yaqindagina
  1135. 33:21madaniyat paydo bo'lgan, 200-300 yillik
  1136. 33:23yillik yosh davlatlar qabul qiladi.
  1137. 33:26Shuning uchun Amerikada har xil millatli
  1138. 33:28larni ham qabul qilinib, ko'tarilib
  1139. 33:29ketayotganini ko'rasiz. Boshqa
  1140. 33:31millatlarda bo'lsa ko'rmaysiz.
  1141. 33:33Qabul qilishmaydi. Sen bizaniki, sen
  1142. 33:35o'zimizniki undan, bundan deb natijada
  1143. 33:37boyagi yoshlarda identity crisis
  1144. 33:39bo'ladi. Ya'ni shaxsiy krizis bo'ladi,
  1145. 33:41men kimman o'zi? Kimga yaxshilik
  1146. 33:43qilishim kerak?
  1147. 33:44Bularga yaxshilik qilaman, bularga
  1148. 33:45xizmat qilaman, bolalarini o'qitib
  1149. 33:46beraman desam, bular men seni begingsan
  1150. 33:48deyaptiku.
  1151. 33:51O'zimni millatim yo'qku, men o'zbek
  1152. 33:52tilini bilmayman, ya'ni u qayerdan
  1153. 33:54yo'qotib qo'ygan o'zini.
  1154. 33:55Ya'ni beldan quvvat ketishdi xalqimiz
  1155. 33:57shuni aytgan.
  1156. 33:58Ya'ni ish qilgisi kelmay qolishi,
  1157. 33:59motivatsiyasi bo'lmasligi, katta
  1158. 34:01narsalar qilgisi kelmasligi va bu
  1159. 34:02ko'proq o'sha hamma pullarini topib
  1160. 34:04bo'lgan, hamma erishadigan yutug'iga
  1161. 34:06erish bo'lgandan keyin 40-45 yoshda
  1162. 34:08demak duch keladigan muammo emas. Aynan
  1163. 34:10shu chet elda yashayotgan
  1164. 34:11o'zbeklarimizga tegishli deb aytsak
  1165. 34:13bo'ladi buni. Eldan ayriladigan bo'lsak
  1166. 34:15maqolimizga ko'ra quvvatimizdan belimiz
  1167. 34:16ketadi.
  1168. 34:18E, uzr, belimizdan quvvatimiz ketadi.
  1169. 34:20Ya'ni ish qilolmaydigan bo'lib qolamiz.
  1170. 34:22Nima uchun qilamiz o'zi, nima uchun,
  1171. 34:23kimga qilishimiz kerak bu narsani?
  1172. 34:25Shuning uchun men O'zbekistondagi ikkita
  1173. 34:26katta tadbirkorlarga mana shu gapim
  1174. 34:27menga juda yoqdi. Ko'p bolalarga
  1175. 34:29sababchi bo'ldi deb o'ylayman. Nega
  1176. 34:30ketmadingiz, millionlaringiz bor,
  1177. 34:31milliardlaringiz bor deganda
  1178. 34:33men qayerga boraman? Amerikagami,
  1179. 34:35Germaniyagami, Yevropagami, boshqagami?
  1180. 34:36Men ular uchun hech kimman.
  1181. 34:38Navbatdagi bitta millioner man, pulim
  1182. 34:40kerak ularga xolos. A bu yerda men katta
  1183. 34:42ishlar qila olyapman, bu yerda men
  1184. 34:43elimga, millatimga yaxshilik qila
  1185. 34:44olyapman deyishdi.
  1186. 34:46Xursand bo'ldim men eshitib. Qancha odam
  1187. 34:47buni eshitib qolgan. Ya'ni siz bu yerda
  1188. 34:49keraksiz. Uyimizga ham qo'ysak, Azimjon
  1189. 34:51bilan Azimjon ham shu sababdan
  1190. 34:52Yevropadan qaytib keldi. Chunki u mana
  1191. 34:55shuni elim deb biladi shu yerdagi
  1192. 34:56millatni.
  1193. 34:57Elim deb biladi va ularga men yordam
  1194. 35:00berishim kerak, qutqarishim kerak,
  1195. 35:01dardini kamaytirishim kerak deb biladi.
  1196. 35:03Mana shu el haqida bo'lish, ya'ni siz
  1197. 35:05Angliyada yashab turib ham elingiz
  1198. 35:06haqida o'ylashingiz mumkin. Shularni
  1199. 35:08o'qitishim kerak, shularga jiyanlarimga
  1200. 35:09yordam berishim kerak, ya'ni yonimizdan
  1201. 35:11butun 30 million aholini o'ylash shart
  1202. 35:12emas.
  1203. 35:13O'zingizga tegishli bo'lgan odamlardan
  1204. 35:14o'ylash mumkin-ku. Jiyanlarni
  1205. 35:15o'qitaylik, shular qiynalib ketdi, men
  1206. 35:17endi oyoqqa turib oldim. Shu qani sen
  1207. 35:18ingliz tiliga borib tez, matematika o'qi
  1208. 35:21deb qilishimiz mumkin. Yonimizdan
  1209. 35:23boshlashimiz mumkin. Ko'pchiligimizni
  1210. 35:24kuchimiz yetadi. Agar bu podkastni
  1211. 35:26ko'rayotgan bo'lsangiz, demak sizni
  1212. 35:27bo'sh vaqtingiz bor, demak siz
  1213. 35:28fikrlisiz, demak siz azizim bo'lsangiz
  1214. 35:30ham pul orttira olgansiz, chunki
  1215. 35:31Youtube'ga kiryapsiz, diqqatingiz bor.
  1216. 35:33Ya'ni yo ki hozir yo ki kelajakda yaxshi
  1217. 35:35pul topasiz, Xudo xohlasa.
  1218. 35:37Maqtayib ketdim men tomoshabinlarimizni.
  1219. 35:39>> [kulgu]
  1220. 35:40>> Aaa
  1221. 35:41>> [tomoq qirish]
  1222. 35:43>> Demak bu aaa mana shu el, elni g'amini
  1223. 35:46o'ylash, elni bir qismi bo'lish.
  1224. 35:48Elni g'amini o'ylamagan
  1225. 35:51aaa ya'ni Navoiyning misralari bor edi,
  1226. 35:53adashmasam. Odam demangil kim ani, xalq
  1227. 35:56g'amidin bo'lmasa, o'zga g'amimas,
  1228. 35:57shunaqa adashgan bo'lishim mumkin,
  1229. 35:59yaxshi eslay olmadim, ya'ni xalq g'amini
  1230. 36:00o'ylagan odamgina odam bo'ladi.
  1231. 36:03El bo'ladi. Ya'ni boshqa xalq deganda bu
  1232. 36:0430 million odamni o'ylash shart emas.
  1233. 36:06Ya'ni qaytaraman.
  1234. 36:07Eng kamida o'zimizdan tashqari ya'ni
  1235. 36:09kimlardir o'ylash. Oilamizni,
  1236. 36:10farzandlarimizni, ota-onamizni,
  1237. 36:11qarindoshlarimizni, jiyanlarimizni.
  1238. 36:13Ketdi, bir-biriga ulanib ketaveradi.
  1239. 36:14Keyingi maqolimiz
  1240. 36:17kalla haqida.
  1241. 36:19Bir kalla kalla
  1242. 36:21ikkita kalla
  1243. 36:23mahalla yoki tilla deganini o'qiganman.
  1244. 36:26Ikkita kalla tilla degan maqollarni
  1245. 36:28o'qidim. Farqi yo'q, qofiya to'g'ri
  1246. 36:29kelsa mahalla desa ham bo'ladi.
  1247. 36:31Qanaqasiga ikkita kalla
  1248. 36:33bitta, ikkita bo'lib qoldi. Ikki barobar
  1249. 36:34deganda ko'paydi, tilla bo'lib qolishi
  1250. 36:35mumkin. Yoki mahalla bo'lishi mumkin.
  1251. 36:37O'rtacha mahallada, mana bizning
  1252. 36:39mahallada 1500 ta odam yashaydi
  1253. 36:40taxminan. 1500 ta bilan 3000 ta orasida
  1254. 36:43bo'ladi mahallalar o'zi. Qanaqasiga
  1255. 36:45bitta kalla kalla bo'ladi-da, ikkita
  1256. 36:47kalla mahalla bo'ladi yoki tillaga
  1257. 36:48aylanib qoladi degan savol, maqol.
  1258. 36:50Mantiq qidirish kerak-da.
  1259. 36:52Keyin men o'tirib qidirdim. Shu maqolni
  1260. 36:54bilardik endi.
  1261. 36:55Ha, masala bu yerda shuaro degan.
  1262. 36:57Ya'ni mashvaratda, ya'ni maslahat
  1263. 36:59qilishda.
  1264. 37:00Ya'ni bitta odam
  1265. 37:03bittagina odam. Ikkittagina odam bo'lsa,
  1266. 37:05u ancha baland. Ikki barobar emas, 10-15
  1267. 37:07barobar baland.
  1268. 37:08Demak, biz tupik dediyu,
  1269. 37:09Boshiberko'chaga kirdikmi, maslahat
  1270. 37:12qilsak, butun mahallani miyasi biz bilan
  1271. 37:15bo'ladi.
  1272. 37:16Tasavvur qiling, 200 mingta odam
  1273. 37:17o'tirganday bo'ladi shu muammoni
  1274. 37:18tepasida. Yoki tilla, misol uchun mm,
  1275. 37:22bir kalla tilla.
  1276. 37:24Kalla necha kilo bo'ladi?
  1277. 37:26Hech kim o'lchamaganmi kallasini?
  1278. 37:28Bir 5 kilo chiqsa kerak. A, 5 kilo tilla
  1279. 37:30bilan qaysi muammoingiz hal
  1280. 37:31bo'lmaydi-da?
  1281. 37:32O'ylab ko'rdingizmi? Bir gramm tilla
  1282. 37:34hozir 600 dollar bo'lsa, 1000 grammi mm,
  1283. 37:36600 ming bo'ladimi? 5 kilosi 3 million
  1284. 37:39dollar bo'ladi. 3 million dollar bilan
  1285. 37:40qaysi muammoingiz hal bo'lmaydi?
  1286. 37:42Tilla deyilyapti-da, demak, bu
  1287. 37:44muammolarni yechish vositasi.
  1288. 37:46Ikkita kalla.
  1289. 37:48Ya'ni mashvarat qilish, muhokama qilish.
  1290. 37:51Mm, Boshiberko'chaga kirdikmi, qani,
  1291. 37:53maslahatlashaylik mana shu yerda nima
  1292. 37:54deysiz? Shu yerda. Ada,
  1293. 37:56amaki, doda, a, ustoz, nima deysiz shu
  1294. 37:59yerda, do'stim? Mana shunaqa mana bu
  1295. 38:01vaziyat bo'lyapti. Mayli, xotin, misol
  1296. 38:03uchun, xotinim bilan maslahatlashaman
  1297. 38:04desa.
  1298. 38:05A, perspektiva yangi, tashqaridan
  1299. 38:07qarash. Yo'q, sizga bu a, siz hissiyotga
  1300. 38:09berilib qolyapsiz, bunaqa bu ish bilan
  1301. 38:10shug'ullanmaganingiz yaxshi deb aytadi
  1302. 38:11kimdir.
  1303. 38:12Yoki dodangiz aytadi, yo'q, bu ish oxiri
  1304. 38:14tugamaydi, yaxshilik bilan tugamaydi
  1305. 38:15deydi.
  1306. 38:16Bu o'zimiz
  1307. 38:18doim ishlarni zo'r tomonlarini
  1308. 38:19ko'raveramiz-da. Voy, vaay, ketadi,
  1309. 38:21zo'r, anavi bunday o'xshab ketdi yo,
  1310. 38:23maslahatlashgan paytimizda risklarini
  1311. 38:25ham oldin olishni boshlaymiz.
  1312. 38:29Misol, mana shu loyiha, Maqolim loyihasi
  1313. 38:30ham maslahat bilan boshlandi. Ikkita,
  1314. 38:32uchta odam bilan maslahatlashdim va nomi
  1315. 38:35o'zgardi orada.
  1316. 38:37Chetelcha nom bo'layotgan edi, o'zbekcha
  1317. 38:38nomga o'zgartirdik.
  1318. 38:40Maqollarni tanlashda prinsip o'zgardi.
  1319. 38:42Maqollarga, demak, "Maqol o'zi" degan
  1320. 38:44g'oyaga kelishni boshladi. Bu hammasi
  1321. 38:46mana shu maslahatdan.
  1322. 38:48Ya'ni,
  1323. 38:50shuncha odam bilan mana bunday olib
  1324. 38:51chiqdingiz, gaplashdingiz, nimaga endi
  1325. 38:52o'zbek maqollarini olib chiqmaslik kerak
  1326. 38:54degan muhokamalar bo'ldi. Mana shundan
  1327. 38:56keyin, keyin shu hayolga keldik.
  1328. 38:58Chunki ikkita odam
  1329. 39:00bitta odamdan ikki barobar yaxshi emas,
  1330. 39:0110-15 barobar yaxshi.
  1331. 39:03Keyin nimada bitta zo'r gapi bor edi,
  1332. 39:04podkastida aytgan,
  1333. 39:06odam birovni kamchiligini o'zini
  1334. 39:08kamchiligidan ko'ra besh barobar yaxshi
  1335. 39:10ko'rar ekan.
  1336. 39:12Ya'ni, besh barobar kamchiligingizni,
  1337. 39:14boshqalarning kamchiligini ko'rasiz.
  1338. 39:15O'zingizda bitta ko'rsangiz,
  1339. 39:17boshqa odamni beshta kamchiligini
  1340. 39:18ko'rasiz.
  1341. 39:19Tasavvur qiling, besh barobar biz
  1342. 39:20samaralimiz.
  1343. 39:22O'zimiznikini ko'rmaymiz, lekin boshqa
  1344. 39:24odamnikini zo'r ko'ramiz.
  1345. 39:25Mana bu
  1346. 39:26qilganimni ham kamchilik sifatida
  1347. 39:27ko'ramiz-da. Mana shu joyini kesib
  1348. 39:29qo'yib yuborsangiz-da.
  1349. 39:30A lekin o'zimizni bunday qilganimizni
  1350. 39:31bilmaymiz, "Buni maqsadli qildim"
  1351. 39:32deymiz. Lekin boshqa odamda, "Voy,
  1352. 39:34g'alati ishlar qildi" deymiz.
  1353. 39:36Mana shunaqa, ya'ni boshqa odamniki oson
  1354. 39:37ko'rinadi.
  1355. 39:39Xuddi shunaqa, tashqaridagi odam bizdagi
  1356. 39:41fikrlashimizdagi kamchilik, g'oyamizdagi
  1357. 39:43kamchilik, g'oyamizdagi ustunlik.
  1358. 39:45Hattoki Jon Bosh kitobi ham bor, "Center
  1359. 39:47of Leadership" degan, markazlashganda.
  1360. 39:49Aaa,
  1361. 39:50leadership,
  1362. 39:51yetakchilik degan.
  1363. 39:53O'sha kitobda ham aytadi, "O'zingizni
  1364. 39:54qobiliyatlaringizni topish uchun ham
  1365. 39:55boshqa odamlardan foydalanish kerak"
  1366. 39:57deydi.
  1367. 39:57Hattoki biz o'zimizni qobiliyatlarimizni
  1368. 39:59topolmaymiz.
  1369. 40:00Sizga kimdir aytsa, "Sen zo'r gapirasan"
  1370. 40:01yoki "Zo'r misollarni zo'r ishlaysan"
  1371. 40:03yoki "Tahliliy fikrlashingiz zo'r,
  1372. 40:04ijodkorligingiz zo'r, voy, matningiz
  1373. 40:06zo'r" desa keyin biz, "Aaa" deymiz.
  1374. 40:09Qaysidir iqtibosimizda gaplashdik,
  1375. 40:10chunki biz tez yuradigan odam tez
  1376. 40:11yurishini bilmaydi.
  1377. 40:13Boshqalar sekin yuradi deb o'ylaydi.
  1378. 40:16Jahldor odam jahldorligini bilmaydi
  1379. 40:17o'zini.
  1380. 40:18Boshqalar shunchaki yumshoq deb
  1381. 40:20o'ylaydi. Mana o'zim jahldorman demaydi.
  1382. 40:23O'zimizga qiyin baho berishimiz.
  1383. 40:25Mashinani ichida o'tiribsiz-da.
  1384. 40:27U mashinani
  1385. 40:28ichida o'tirib, qaysi rang,
  1386. 40:31qanaqa marka, nechinchi yil chiqqan,
  1387. 40:33farasi qanaqa, Malibu o'zida to'rt xil
  1388. 40:35fara bormi?
  1389. 40:37O'tirib uch xil fara bormi, uch xil
  1390. 40:38ichki rang bormi? Ichida o'tirib siz
  1391. 40:39topishingiz kerak farasi qanaqaligini.
  1392. 40:41Rangini topishingiz kerak, qiyin.
  1393. 40:43Ichida o'tirib topib bo'lmaydi.
  1394. 40:44Ichida o'tirib hamma xususiyatini, odam
  1395. 40:46o'zini ichida, tanasida o'tirib turib,
  1396. 40:48mana bunaqa ekanmanda, mana bunaqamanda,
  1397. 40:50mana tez jahldorman-da, mana o'zi
  1398. 40:52tahlil, fikrlashim kuchli deya olmaydi,
  1399. 40:53qiyin. Shuning uchun maslahatlashish.
  1400. 40:56O'zini g'oyalariga ham shunaqa, o'zini
  1401. 40:58qilmoqchi bo'lgan ishlariga ham shunaqa.
  1402. 40:59Ya'ni shuning uchun ikkita kalla tilla
  1403. 41:02yoki mahalla.
  1404. 41:03Ikkilanlikmi?
  1405. 41:05Maslahatlashishimiz kerak. Endi kim
  1406. 41:06bilan desa, mana ba'zi kriteriyalar bor,
  1407. 41:08bu maqolda kelmagan, o'zim
  1408. 41:10kuzatuvlarim. Albatta bu odam hakim odam
  1409. 41:12bo'lishi kerak.
  1410. 41:13Qarorlari to'g'ri, ya'ni uzoq muddatda
  1411. 41:1510, 20, 30 yilda o'ylaydigan odam
  1412. 41:17bo'lishi kerak. Hakimligini qayerdan
  1413. 41:18bilasiz? Shu kungacha u chiqargan
  1414. 41:19qarorlari to'g'ri.
  1415. 41:21To'g'ri qilib kelgan, adashmagan. Ya'ni
  1416. 41:23deylik xotinini to'g'ri tanlagan
  1417. 41:24bo'lishi mumkin, bolalarga to'g'ri
  1418. 41:25tarbiya bergan bo'lishi mumkin,
  1419. 41:26obro'sini yaxshi saqlab kelgan bo'lishi
  1420. 41:28mumkin, deylik
  1421. 41:29ishini to'g'ri bajaradi, birovga birovni
  1422. 41:31aldamagan bo'lishi mumkin, odamlar uni
  1423. 41:33hurmat qiladi, ya'ni hakimni belgisi
  1424. 41:34qarorlari to'g'ri u odamni.
  1425. 41:38Ikkinchisi, albatta u rostgo'y odam
  1426. 41:40bo'lishi kerak. Chunki bir odamga sizga
  1427. 41:42ba'zan noqulay haqiqatni aytadi-da u
  1428. 41:44odam.
  1429. 41:45Noqulay ha, bo'lmabdi-da, dabdala narsa
  1430. 41:47o'ylabsan.
  1431. 41:48Yo'q, yig'ishtir buni endi, yo u
  1432. 41:49davlatga borma, u davlatda sen
  1433. 41:51qiynalasan, u to'qima, deyish uchun u
  1434. 41:53sizga noqulay haqiqatni aytyapti.
  1435. 41:56Noqulay haqiqatni ayta oladigan, demak
  1436. 41:57rost, yolg'on gapirmagan odam bo'lishi
  1437. 41:59kerak.
  1438. 42:02Va endi yana aytganim,
  1439. 42:05bu yerda ikkita kalla deb kelyapti
  1440. 42:06maqolda, lekin ikkita bo'lishi shart
  1441. 42:08emas.
  1442. 42:09Uchta bo'lishi ham mumkin, to'rtta
  1443. 42:11bo'lishi ham mumkin. Faqat boyagi
  1444. 42:13bir-biriga teskari gap gapirganda uyalib
  1445. 42:15qolmasligingiz [tomoq qirish] uchun
  1446. 42:16odamlar maslahat berayotgan yoki
  1447. 42:18muhokama qilayotgan, mashvarat
  1448. 42:19qilayotgan odamlar
  1449. 42:21galma-galdan borib so'rashingiz mumkin
  1450. 42:23yoki o'rtaga tashlashingiz mumkin. Hamma
  1451. 42:24ideyalarni bersin, nima qilsa bo'ladi
  1452. 42:26shu yerda deb.
  1453. 42:27Adashmasam qaysidir tadbirkorlarda
  1454. 42:29shunaqa guruh ham bor ekan, master mind
  1455. 42:30deyisharkan, ya'ni bir nechta odamlar
  1456. 42:32yig'ilib, hamma bitta odam muammosini
  1457. 42:35yechishga harakat qilar ekan. Mana shu
  1458. 42:36mashvarat, mana shu shuro, ya'ni
  1459. 42:38baribir ko'pchilik bitta odamdan bir
  1460. 42:41necha barobar karra darajasiga aqlliroq
  1461. 42:44bo'ladi, chunki har xil tarafdan
  1462. 42:45qaraydi. Har xil tajribadan keladi.
  1463. 42:47Kimdir yurist bo'lgan, yuridicheskiy
  1464. 42:49tajribasini olib keladi. Kimdir doktor
  1465. 42:50bo'lgan, doktorlik tomonidan olib
  1466. 42:51keladi. Kimdir xalqaro, Dubaylarda
  1467. 42:53biznes qilib yurgan, o'sha yerdagi
  1468. 42:54tajribasini olib keladi-da. Har xil
  1469. 42:55tomondan olib kelishni boshlaydi.
  1470. 42:58Va oxir-oqibat o'zingiz, lekin hammasini
  1471. 43:00hisobga olib
  1472. 43:01hayotingiz uchun qaror chiqarishingiz
  1473. 43:03kerak bo'ladi.
  1474. 43:04Do'stlar,
  1475. 43:06bu demak, eksperimental deymiz, ya'ni
  1476. 43:08tajribaviy qildik bu loyihani,
  1477. 43:10maqollarni yoyish foydali bo'lyaptimi
  1478. 43:13sizga? Izohlarda yozing. Bu videoni
  1479. 43:15ko'paytirib yuborib, ko'rishlar sonini
  1480. 43:17ko'paytirib olish uchun aytmayapman. Biz
  1481. 43:19albatta bu loyihani foydaliligini
  1482. 43:20bilishimiz kerak. Shundagina biz buni
  1483. 43:22davom ettira olamiz. Bular, bu sohaga
  1484. 43:25demak, lingvistlarni joriy qilib, bu
  1485. 43:27maqollarni tagiga yeta olamiz,
  1486. 43:28izlanishlar qila olamiz, eng foydali
  1487. 43:29maqollarni topa olamiz. Chunki vaqt
  1488. 43:31sarflaydi bu, sarflanadi bu videolar va
  1489. 43:33foydali bo'layotgan bo'lsagina keyin biz
  1490. 43:35bu ishda, ya'ni davomiy qila olamiz.
  1491. 43:38Shuning uchun albatta izohlarda
  1492. 43:39yozinglar, foydali bo'ldimi yoki oddiy
  1493. 43:41narsalarni gapirdikmi? Ya'ni chunki men
  1494. 43:43bilolmayman bu narsani. Bu maqollardan
  1495. 43:44men foyda olmadim degani
  1496. 43:46siz ham foyda olmadingiz degani emas.
  1497. 43:47Buning uchun biz izohlarda ichkaridagi
  1498. 43:49fikringizni bildirishingiz kerak.
  1499. 43:50Yozsangiz, Xudo xohlasa, biz buni
  1500. 43:52o'qisak va foydali deb bo'layotganini
  1501. 43:55sezsak, o'zgarish olib kelganini bilsak,
  1502. 43:57maqolim loyihasi davom etadi, Xudo
  1503. 43:59xohlasa. Rahmat, sog' bo'ling.

About this transcript

This page contains the full transcript of 40 daqiqada yillar davomida yo'qotganimizni qaytaramiz | Maqolim 1-son by Aziz Rakhimov, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 6,603 words across 1,503 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to choose a caption track available on the video.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, caption language selection, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.