YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → 4) KPSS / AGS Tarih -İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Kültür ve Medeniyeti II - Ramazan Yetgin -2026

4) KPSS / AGS Tarih -İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Kültür ve Medeniyeti II - Ramazan Yetgin -2026 — Transcript

by Benim Hocam · 18,071 words · 3,510 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00[Müzik]
0:07Değerli arkadaşlarım hepinize
0:08merhabalar. İslamiyet öncesi Türk
0:10tarihinin kültür medeniyetiin son
0:12videosu. Zaten ünitenin de zaten son
0:14videosu. Nereye geldik?
0:17Bilim kısmından devam edeceğiz. Bu arada
0:19bu tahta değerli arkadaşlarım eee son
0:24zamanlarda sorunun geldiği ilginç bir
0:26tahta haline geldi. Normal şartlarda ilk
0:29konulardan daha fazla gereken özellikle
0:30din ve inanış, ekonomi ve yazı dil,
0:33edebiyat son şeye geldiği için gelme
0:35ihtimali yine yüksek tahtalardan bir
0:37tanesini işleyeceğiz hep beraber. Nazım
0:39nasıl? Ne yapıyorsun?
0:40>> Murat nasılsın Murat?
0:42>> Şükür hocam.
0:42>> Evet YouTube'dakiler sizler nasıl
0:44gidiyor? İnşallah bugün eee bu video ile
0:47beraber ilk ünitemiz bitecek. Nazım okla
0:50oynama yavrum. Nazım okla oynamayı çok
0:52sever. Yok sonra birazdan alayım.
0:54Çıkmaya gerek yok ya.
0:55>> Neyi?
0:56>> Davet ediyorum sizi.
0:57>> Ha o oku. He
1:00>> Nazım hocamız biliyorsunuz Ankara'da
1:02Pusat Müzesi var. Oradan gene oku çalmış
1:04gelmiş müzeden her zamanki gibi
1:06envanterden. Evet. Ok. O ok asla
1:08davettir biliyorsun. Sen de zaten
1:10biliyorsun onu. Arkadaşlar eskiden ok
1:12davettir. Yani ok göndermek birine
1:16düğüne, nişana neyse onu eee davet
1:18etmektir. Günümüz hala Anadolu'da okuntu
1:21deriz zaten. Oradan geliyor. Şimdi o
1:23değil de ne oldu onlar? Adı davetiye
1:25oldu. E sen davetiye bir de elden
1:26veriliyordu. O da kalmadı. Şimdi millet
1:28ne yapıyor? WhatsApp'tan yolluyor.
1:29>> Ben de WhatsApp'tan çeyrek yolluyorum
1:31diyorsun.
1:32>> İşini de biliyorsun Nazım ha. İnşallah
1:34gerçek çağırmazlar diye.
1:37Evet. YouTube'daki arkadaşlar şu oku al.
1:40O daha sonra yayla beraber ben bir şov
1:43yaparım gene burada. Lanet davet
1:44>> he
1:45>> arkadaş.
1:45>> Arkadaşları derse davet ettin. Nazımı
1:47görüyor musun? Vallahi kendini açtın
1:48lan. Nazım. Geldik bilime. Türklerde
1:51bilim var mı? Var mı? Şimdi asıl bütün
1:54mesele bu arkadaşlar. Her toplulukta
1:56eğer bu topluluk göçebe değilse bilim
1:58vardır. Göçebe topluluklar bilim
1:59üretmekten yoksundur. Bakın zaten Türk
2:02milletinde özellikle İslam öncesinde
2:04ısrarla batılı oryantalistlerin
2:07bizleri göçebe gibi göstermesi. Halbuki
2:09biz konar göçeberiz arasında dağlar
2:11kadar farklar. Biri medeniyet üretirken,
2:13biri törelerle yönetilirken, biri başka
2:16ha tabii ki göçebe hayatında oradaki
2:18yaşayan insanların da mertlik, adalet,
2:21fazilet birçok özellikleri farklı
2:22olabilir ama kültür ve medeniyete ne
2:24sunuyor? Ona bakmak lazım. Bizar konar
2:26göçer yaşamda bilim tabii ki var.
2:28Çadırlarımızın bir kere kaldığı çadırlar
2:30yok mu? Çadırların yukarısı deliktir.
2:34Yani bir insan yattığı zaman zaten
2:36direkt olarak nereye bakıyor? Gökyüzüne
2:39bakıyor. İnsanoğlu değerli arkadaşlar
2:40araştırmaya meraklı. E bilim zaten
2:42meraktan ve neyden geliyor?
2:44Zorunluluktan gelişiyor. E bilimi
2:46geliştiren en büyük unsurlardan bir
2:48tanesi de özellikle ay ve güneş
2:49hareketleri ve yıldızları incelemek. Ve
2:51bunların incelenmesiyle ortaya çıkan 12
2:53hayvan Türk takvimi mesela dikkat
2:55astronomi ile uğraşıldığını göstergesi.
2:58Bir devlet bir millet neyse astronomi
2:59biliyorsa otomatikman zaten matematik de
3:02biliyordur. Başka şansı var mı? Yani
3:03astronomiyi tarif edebilmesi için
3:04matematik bilgisi olması lazım. İşte
3:07Türk milleti 12 hayvan Türk takvimini
3:09kullanacak. Hocam bu takvim nasıl? Bizim
3:11miladi gibi mi? Hayır. Miladi takvim
3:14sizler de biliyorsunuz. Haz İsa'nın
3:15sıfır doğum tarihi kabul edilir. Bu
3:17tarafa doğru gidince yani eksi tarafa
3:19diyeyim anlayın. milattan önce kavramı.
3:22Bu tarafta da milattan sonra. Günümüze
3:23biz milattan sonra dememize gerek
3:25olmadığı için MS ifadesi yazılmaz
3:28değerli arkadaşlarım. Yani şunun gibi
3:30düşünebilirsiniz. -1 yazılırken +1'in
3:34yanın önüne artı koymuyoruz. Aynı
3:36mantıklı düşünün milattan sonra. Peki
3:38Türk milleti astronomiyle bu kadar
3:39uğraşan 12 hayvanlı Türk takvimi her yıl
3:43bir hayvan ismiyle. Şimdi ben 1982
3:47doğumluyum.
3:49Aç 12 hayvanı takvime. Bak bakayım. 12
3:51hayvanı takvimde kendini bir bul
3:53bakayım. Hangi hayvanın yılında
3:56doğmuşsun? O hayvanlar öyle rastgele
3:58seçilen hayvanlar yok. Şimdi düşünün
4:00dünyada ne kadar çok hayvan var ama
4:02bunlardan 12 tanesi takvim adı
4:04olabilmiş. Doğru mu kardeşim? At yılı
4:05var, maymun yılı var,
4:08>> yılan var.
4:09>> Sıçan
4:09>> sıçan sıçkan diye geçiyor aslında. Sıçan
4:12yani günümüzde fare yılı yani.
4:14>> Domuz yılı var. Birçok yıl var. Peki
4:16bunlar şey demişler ya. Eee, bir tane
4:18eğre getirmişler tüm hayvanları. İlk 12
4:20tanesi geçen hani hikaye bu ya. İlk 12
4:23tanesinin adını vermiş. Ancak çok
4:24ilginçtir. Astrolojiyle ilgilenen de çok
4:27arkadaşımız var. Sabah fala bakan,
4:30efendim telefonda fal uygulaması olanlar
4:32da var. Bu sene atanacak mı diye
4:33bakıyor. Çalışma yok. Neyse. E kardeşim
4:37senin ne yapman lazım? Önce Çin
4:39astrolojisi dediğimiz aslında
4:41astrolojinin bir kısmı Türk astrolojisi.
4:44Özellikle 12 hayvan Türk takvinde
4:45doğduğunuz yıla bir bakın bakayım
4:47özelliklerini taşıyor musunuz? Mesela
4:49belki de siz kendinizi yıllardan beri
4:52normal klasik olarak hani balık burcu,
4:54boğa burcu, kova burcu, başak burcu diye
4:56nitelendirip hani gazetelerin 3.
4:58sayfasında okuduğunuz şeyler yok mu
4:59saçma sapan? Ha değil arkadaşlar. Ben
5:02sizin yeriniz olsun 12 ayın Türk
5:03takvinde hangi yıla denk geldiğime
5:04bakarım. O yıldaki özelliklere bir
5:06dikkat ederim. çok ilginç şeylerle
5:08karşılaşacaksınız. Yani anam babam
5:10anlatsa beni bu kadar anlatır
5:11diyeceğiniz şeylerle
5:12karşılaşabilirsiniz. Bunu baştan
5:14söyleyeyim. Demek ki 12 hayvan tüp
5:16takvimi yapmak çıkan bir sınav
5:17sorusudur. Türk milletinin astronomiyle
5:19uğraştığının en büyük göstergesidir.
5:22Değerli arkadaşlar Türkler tarih boyunca
5:2312 hayvanı kullandı. Müslüman olduğu
5:25hicriyi kullandı. Hicrenin bir farkı
5:27var. Hicri biliyorsunuz ki 354 gündür.
5:30Ne demek o? Yani normal milat takvimden
5:3310 gün daha veya 11 gün daha kısadır. Ne
5:36oluyor o zaman da biz her sene Ramazan
5:38ayında hicri takvim dini günlerde
5:40uyduğumuzdan dolayı dikkat edelim
5:42Ramazan 10 gün 10 gün 10 gün 10 gün
5:43geriye doğru gidiyor. Doğru mu? E 10 gün
5:4610 gün geriye gittiğinden dolayı da biz
5:48her sene farklı zamanlarda oruç ayı
5:51dediğimiz Ramazan ayına giriyoruz
5:53değerli arkadaşlarım. O yüzden bize
5:55bıraks oo Şubat'a kitlerdik Ramazan'ı.
5:58Bir de 28 çekiyor ki ay hesabı ama onu
6:01yapabiliyor muyuz? Yapamıyoruz. Ben
6:03üniversitedeyken kışa denk geldi. Yani
6:06üniversite okuyan kışa denk gelmek
6:07nimet. Nimet zaten aç geziyor ve iyi
6:10oluyordu. Ama şimdi şöyle eee çok
6:13ilginçtir. Mesela
6:16üniversitedeyken kış zamanına denk
6:17geldi. Zaten Kütahya'dayız. Erken hava
6:19kararıyor. Erken hava kararınca ben bir
6:21gün şey iftara arkadaşlar başka bir
6:23gitti. Ben de eve geldim. Saat 100'de
6:25iftarda 4.30'ta bak iftar 4.30'ta
6:277.30'ta Çta falan değil. Ulan dedim ne
6:29yapayım? Biraz iftara kadar uyuyayım
6:31dedim. Bir uyudum
6:33öbür sabah olmuş. Yani bir iftar
6:35kaçırdım, bir sahur kaçırdım. Şimdi
6:37oturdum. Ulan dedim tutayım mı
6:39tutmayayım mı? Şimdi öyle bir şey oluyor
6:41yani böyle kaçırmışsın yani. Arkadaşlar
6:44onu da tuttum. Bir iftar bir sahur bir
6:47öbür iftara kadar. Tabii imanım gevredi.
6:49V o günkü sevabı ben tahmin edemiyorum.
6:53>> Bir de saatler yen öne almıyordu.
6:55>> Öne alınıyordu. Evet. Bir de o taraf
6:57>> tabii ya. 4 d 4dü çeyrek geç. Ben iftarı
6:59kaçırıyordum diyorum ya o kadar yani.
7:01Evet. Olayları o zaman Türk milleti
7:03hicri takvimi kullanmış. Büyük Selçuk
7:04devleti Celalettin Arzemşah. Celalettin
7:06Erzemşah Celalettin Melikşah'tan dolayı
7:08da Ömer Ayyam uygun bir takvim yaptı.
7:101079 çıkışlı ve 1079'u merkez alan eee
7:14Celali takvimini hazırladı. Yine
7:16bakıyoruz. E tabii ki Rumi takvim var.
7:18Özellikle Osmanlı Devleti'nin mali
7:19işlerde kullanabilmesi amacıyla yaptığı
7:22martı yılbaşı olarak kabul etti. E zaten
7:25günümüzde de hala Mart ayı vergi ayı
7:26denmesinin sebebi Rumi takvimin
7:28başlangıcıyla da alakalı. Bir de ne
7:30vardır? Tabii ki günümüzde kullandığımız
7:32milat takvim Türkiye Cumhuriyeti
7:33özellikle 1 Ocak 1926 tarihinden
7:36itibaren şu an kullandığımız milat
7:38takvimi kullanıyor. Sadece dini günlerde
7:40hicri takvini kullandığımızı da
7:41söyleyelim. Bir yazalım kardeşim onları.
7:43Şu siyah mı? Bu siyah. Evet. Başla
7:46bakalım. bilim
7:47>> matematik tıp eczacılık
7:49>> matematik
7:51tıp
7:53eczaacılık özellikle kam denilen din
7:56adamları var birazdan geleceğim kam
7:57baksı denilen din adamlarının bir
7:59özelliği var eee ayrıyetten şifacıdır.
8:01Evet matematik, tıp, eczacılık ve
8:05>> astronomi ile uğraşmışlardır.
8:08İile uğraşmışlardır. Devam.
8:13Türklerin
8:16bilim ile uğraştıklarının
8:19bilim ile o ne lan elimle der gibi bilim
8:22ile uğraştıklarının
8:24değil mi en büyük kanıtı
8:29>> takvim yapmalarıdır. Takvim.
8:33Evet. Şimdi bu takvimleri söyleyelim ya
8:35da bunda başka bir şey var mı? Türklerin
8:37kullandığı tarih
8:38>> Türklerin tarih boyunca kullandığı
8:40takvimler şunlardır.
8:42Tarih boyunca
8:44kullandığı takvimler şunlardır.
8:49Takvimler şunlardır. L yukarı yazmak da
8:51ne kadar zor iş ya. Değil mi? Evet
8:54başlıyoruz. Kaç hayvanlı?
8:5712 hayvanlı. Bu arada güneş yılı esastır
8:59bu. Müslüman olduk. Ne kullandık? Hicri.
9:03Burada ne var? Celali Rumi ve günümüzde
9:07kullanılan miladiler bizlerin değerli
9:09arkadaşlar bilimsel anda yapmış olduğu
9:11çalışmalardan bahsedebiliriz. Peki Türk
9:13milleti konar göçer bir yapıya sahip
9:15olduğundan dolayı sanat eserlerinin
9:16yarısından çoğu konar göçer yaşamı
9:19ilgilendiren şeyler olur. Örneğin mesela
9:21demircilik bizim milli mesleklerimizden
9:23biridir. Bakın zaten hatırlayın Avarına
9:25karşı demircilikle uğraşan Bin Kaan
9:27Töles isyanı bastıktan sonra kızını
9:29istemişti. kızı vermeyince tekrar isyan
9:31edip Avarları Orta Asya'dan koyup
9:33Göktürkleri kurmuştu. Doğru mu? Avarları
9:36Orta Asya'dan kovup Göktürkleri
9:39kurmuştur. Doğru mu kardeşim? Doğru.
9:41Peki size şu soruyu sorsam. Demircilik
9:43bizim milli mesleğimiz o zaman demirle
9:45yapılan her şey örnek üzengi, örnek
9:47demir işçiciliği. Aklınıza gelebilecek
9:49her şey kılıç, mızrak, kargı. E kardeşim
9:52bunların hepsi zaten bizim milli
9:53mesleğimiz. Artı konar Göçer yaşamda
9:56sizler de biliyorsunuz ki taşınabilir
9:57malzemelerden
9:59sanat eseri yapmak çok daha mantıklı.
10:01Yani oturup da çok büyük bir heykeli
10:04sizin taşıma ihtimaliniz yok. Ya da
10:06kaçarken bunu yanınıza götürme
10:07ihtimaliniz yok. Din ve inanışta da
10:09anlatacağım. Geçen de anlattım. Bizler
10:11TZ'de verilen aile bireylerinden bir
10:14tanesi öldükten sonra onları simgeleyen
10:15arkadaşlar bugünümüzde de var. Yani
10:17ölüme yaklaşan insanların Allah korusun
10:20bugün ülkemizde birçok hastanede tedavi
10:21gören onkoloji hastaneler kemoterapi
10:23alanlar kanser rahatsız alır. Rabbim
10:25şifa versin. Ama şu bir gerçek ki ölüme
10:28yakın olduğuna hissedilen yaşça ibaret
10:30insanlardan sizler de fark ediniz.
10:32Yeğenler, torunlar, kızları, çocukları
10:34hep onun son hatırasını alırlar. Eskiden
10:36bunu insanlar değerli arkadaşlar
10:38kendileri yaparlardı. Şu kadar boyda
10:40tözler yaparlardı. Ya anneannenin ufak
10:43heykeli gibi düşünebilirsiniz. Yani
10:44bunlara töz adı verilirdi. Değerli
10:47arkadaşlar şimdi sanat eserlerinin bir
10:49kere konar göçer yaşamından dolayı
10:51yapıldığını biliyoruz. Evet. Konar
10:52göçerlikten mesela Uygurlar yerleşik
10:54yaşama geçtikten sonra duvar resmi
10:55yaptı. Fresk fresk yaptı. Yine manizmin
10:59etkisiyle minyatür sanatı oluştu. Doğru
11:02mu? Bunlar da var mesela. Ama bizim
11:04milli mesleğimiz kardeşim dokumacılık ve
11:07çadırcılık ve halıcılık.
11:09Çadırı korumak için, halıyı yere sermek
11:12için yapıyorsun. Soğuktan korunmak için.
11:13Orta Asya çok soğuk. O yüzden bu ikisine
11:16çok dikkat edilmiş. Çadır yapılırken
11:18öyle basit bizim Kızılay çadırları gibi
11:20değil. Vallahi bir otağa yapılıyor
11:22arkadaşlar. Bunu Kazakistan'da,
11:23Özbekistan'da, Türkmenistan'da hala bu
11:25çadır geleneklerinin devam ettiği
11:27yerlerde görüyorsun. İnanılacak gibi
11:28değil ya. Soğuk içeri girmiyor ya. Soğuk
11:31içeri girmiyor. E halı da ona özenerek
11:34çok sık dokuma yapılıyor keçe. E bunlar
11:37da ne oluyor? Soğuktan korunmak için.
11:39Şimdi baktığımız zaman halıcılıkta
11:40mesela pazarık diye bir kurgan var.
11:42Kurgan mezar. İleride geleceğim. Bu
11:44kurgandan bir halı çıkarılıyor. Ya bu
11:46halı şu an dünyanın en eski halısı kabul
11:49ediliyor. Bir epazlıkta atılan düğüm
11:52tekniği hala günümüzde bizim bazı
11:54bölgelerde Anadolu'da hala o halı aynısı
11:56yapılabiliyor. Demek ki dünyanın en eski
11:58halısı
12:01bize aittir. Ya bugün analarımız niye
12:03halıya bastırmıyor? O kadar kavga
12:04çıkıyor. Bak ta nereden geliyor kökü.
12:06Doğru mu kardeşim? He halıya bir şey
12:08dökülünce sanki göktaşı düştü oraya ya.
12:11Silinir. Yok arkadaşlar vallah çok
12:14ilginç. Gel belki de çoğu bize oradan
12:15aksettiriyor. Bilemiyoruz ki neler var
12:17neler. Eskiden Türk milleti bu arada
12:19halıyı yerden ziyade duvara da asardı.
12:21Onu da biliyorsunuz. Anneannelerinizin,
12:23babaannelerinizin belki kendi
12:24evlerinizde de geyikli halılar vardır.
12:26Geyik Türklerde önemli bir sembol.
12:28Kurtla beraber. E tamam da kardeşim o
12:31hatırlıyorsunuz değil mi? O
12:32anneanneleriniz, köylerinizde iki türlü
12:34vardır. Ya geyikli olan vardır ya da
12:36Kabeli olan vardır. Yani değil mi
12:38kardeşim? Sizde hangisi vardı?
12:40>> Kabeli olan vardı. Geyik yok muydu
12:41sizde?
12:42>> Geyik yoktu. Mesela bizde hem geyik
12:44vardı hem Kabeli vardı. İki farklı odada
12:47büyük halıydı. Gerçi halı bol soğuk
12:49olduğu için.
12:50>> Ha bolu tabii işte bolu soğuk olduğu
12:51için. Aynen. Gerçek o çok kalın
12:52allardan. Doğru. Yani o günleri
12:56hatırlıyorsunuz işte Türk perdesi vardı
12:57hatırlayın. Eski motifli falan. Yani
13:00eskiden biz bunları tabii yaşıyoruz.
13:02Belki yenisi bunları görmemiş veya
13:03olabilir ama belki köylerinizde hala
13:06sonuçta halıyı her zaman duvardan da şey
13:08yapacak hali yok. Orada bir duruyor 40
13:09sene zaten öyle duruyor. Evet. Halıcılık
13:12önemli. Demek ki dünyanın en eski halısı
13:14biz ait. Bakıyoruz bir başka olay ise
13:16mesela eee Esik diye bir kurgan var.
13:20Esik. Bu Esik denilen bir bölge. Oradan
13:22çıkarılan kurganın ise Esik Kurgan diye
13:24geçiyor. Ulan bir çıktı inanılmaz bir
13:27ceset tabii çürümüş. Ama üzerine
13:30giydirilen bir altın elbise var resmen.
13:34Çizmesine kadar. E tabii ki oradaki
13:36ceseti kaldırdıktan sonra kemikleri o
13:38kalanı da değerli arkadaşlar
13:39tutturuluyor ve bir şey olarak bir
13:41görsel olarak sunuluyor. Türkiye'ye de
13:43geldi geçenlerde. Altın elbiseli adam
13:46bir Hum prensine ait olduğu düşünüyor.
13:48Ama altın elbiseli adam dediğime bak. Bu
13:50kadın da olabilir. Yani o tabii onu
13:51belli değil. Ama genellikle öyle
13:53adlandırılmış. Altın elbiseli adam. Ya
13:55bu altın elbise kardeşim sen ben
13:58gömülürken olabilir mi ya? Olabilir mi
14:00ya? Nazım sen ben gömülürken bunu
14:01giydirirler mi? Yani normal sıradan bir
14:03vatandaş olma ihtimali var mı bunun?
14:06>> Altın dişi söküyorlar.
14:07>> He altın dişi söküyorlar. Doğru daha
14:08girmedi. O zaman mantıken bunu bir H
14:11prensi yani bir prense ait olduğu bir
14:13gerçeği var. Demek ki altın elbiseli
14:15adam bir kere maden işlemec çok ileri
14:17gittiğini o düğümleme tekniğini altın
14:18üzerinden yaptığını gösterir. E
14:20çadırcılık var, kilimcilik var. Efendim
14:23çadır eee halıcılık var. E bakıyorsun
14:25minyatür var, fresk var. Hat var mı? Hat
14:29hat ne demek ya? Hat Arapçayı güzel
14:32yazdım. Lan ben Arapçayı daha öğrendim
14:33mi? Ben Müslüman mı oldum? He oldun
14:36muat?
14:38Müslüman oldun mu?
14:40>> Daha olmamış. Bak birazdan bir sonraki
14:42videoda olacak inşallah. Şimdi ne
14:45yapıyoruz değerli arkadaşlar? Burayı
14:46meseleyi anlaşıldı mı? Bizim sanat
14:48eserlerimizin yarısından çoğu konar
14:49göçer yaşamı ilgilenir. Bir kısmı da
14:51yerleşik yaşamla beraber ilgilenir. Bunu
14:53da söyleyelim. Hadi başlayalım bakalım.
14:55Sanat diyoruz.
14:55>> Demircilik ve madenlik
14:58>> demircilik
15:00ve maden işlemeciliği doğru mu kardeşim?
15:04Türklerin milli sanatıdır.
15:07Türklerin milli sanatıdır. Birçok
15:10destanda da bu demircilik işlenir. Evet.
15:15>> Sanat eserlerinde
15:17hayvan üslubu kullanılmıştır. Hemen
15:19anlatayım. hayvan üslubu kullanılmıştır.
15:25Devam et bakalım.
15:27Ha şey mi? Ondan sonra önemli sanat
15:29dalları şunlardır diyor. Önemli görülen
15:34sanat dalları şunlardır.
15:36Sanat dalları
15:39şunlardır.
15:40Değerli arkadaşlar sizler de
15:41biliyorsunuz ki hayvan üslubu herhangi
15:43bir motif yapmadır. Bizler de efsane
15:45annelerimiz falan bizlere kazak
15:46ördükleri zamanlar genellikle sizler
15:49küçüksen ayı yaparlardı. Efendim,
15:51büyüdükçe o hayvan değişiyor ama genel
15:53manada bir hayvana karşı Türk milletinin
15:55zaten bir hassasiyeti vardır. Çevrede
15:58olan birtım münferit olaylar dışında
16:01milletimizin hayvan sevgisi fazladır.
16:03Bugün evlerde beslenen kedi köpekten
16:05ziyade bakın sadece kedi köpek akla
16:06geliyor ama bugün evlerde balık
16:08besleyen, evlerde imkanı kuş besleyen
16:11veya farklı şekillerde hayvancılık yapan
16:13insanlar da hayvan seviyor. şeyi hayvanı
16:16sevmek, satmak, onun ticaretini yapmak
16:18ayrı şey ama ayrıyetler de sevilen de
16:19var. Yani şimdi biz sadece keti köpek
16:21gibi algılıyoruz içeride beslenen
16:23hayvanı. Adamlar, insanlar neler
16:25besliyorlar ya.
16:27>> Tabii canım. Yani baktığın zaman şimdi
16:28şunu demek istiyorum. Biz sevdiğimiz
16:30hayvanları motif yapmışız. Halıya bak
16:32geyik yapmışız. Doğru mu kardeşim? Öbür
16:34tarafa gitmişiz mesela kartal yapmış.
16:36Uçan hayvanlara karşı biraz daha Türk
16:38milletinin şeyi vardır. Şahindir,
16:40doğandır, geyiktir ve kurt. Kurt da
16:42aynı. Kurt mesela bütün motiflerde
16:44birçok kurt motifi görüyor. E neden?
16:46İşte kurttan türediğine inanılma. Türk
16:48milletinin en son oradan çıkış
16:50yapabilmesi falan bunlar şey. E bizler
16:53de ben yıllar önce anlatıyordum işte
16:552014'te Sincan'da ders anlatırken Ankara
16:57Sincan'da e kardeşim geyikli tayp
16:59modaydı ya. Hatırlamıyor musun kardeşim?
17:01Vallahi ben giymeyeni görmedim ya.
17:04Giymeyeni görmedim. Erkekler de içik
17:06niyetine giyiyordu ya. Oraya kadar iş
17:08geldi yani. Bak hala geyik motifi ne
17:11kadar şey. Doğru mu? Aynen. Devam edelim
17:14bakalım. Yaz.
17:17>> Yan yana mı? Dokumacılık ve
17:21devam.
17:24>> Kilim
17:26ve halıcılık. Halıcılığın yanına da şunu
17:28parantez açayım. Neydi o anının adı?
17:31Pazırık halısı. Pazırık kurganından
17:33çıktığından dolayı. Devam.
17:37Maden işlemeciliği diyelim.
17:40Evet.
17:43>> Yanına da altın elbiseli
17:46adam.
17:48Devam.
17:49>> Minyatür ve heykel.
17:51>> Yan yana mı? Minyatür ve heykel. Heykeli
17:54de hemen şöyle anlatayım. Arkadaşlarım
17:56bizler biliyorsunuz ki
17:59ölen bir kişinin öldürdüğü düşman sayısı
18:01kadar ölen bir kişiye de yani öldürülen
18:03bir kişiye de benzeyen 1 boyunda
18:06geçmeyen genelde mezarların yanlarına
18:08dikilen e yontma taş yap. Şimdi taşı
18:10alıp yapma. Taşı aynı bir çinliğe
18:12benzetiyorsunuz. O yüzden de biz bu işe
18:14ne isim veriyoruz değerli arkadaşlarım?
18:16Bal bal adı veriyoruz. Din ve anışta
18:17daha geniş anlatacağım. Devam.
18:21>> Evet. Ahşap işlem
18:23>> ahşap
18:24>> işlemeciliği. Evet. Bunlar da
18:28oymacılık ve kalkmacılık. Arkadaşlar
18:32özellikle burada neye dikkat
18:33edeceksiniz? Hat sanatı var mı? Yok. Bak
18:36bunlara dikkat. Vry var mı? Yok. İşte
18:37atıyorum işte Ebru var mı? Yok. Bunlar
18:40bazıları neyle gelecek arkadaşlar?
18:42Sizler de biliyorsunuz ki İslam'la
18:43beraber gelecek.
18:47>> Yook. Şuraya da yazabiliriz. Şu heykele
18:49mi bal yazalım? Tamam yazalım. Eee,
18:51silgi ver bana.
18:57Şöyle mi yapalım diyorsun? Söyle.
19:01>> Resim
19:03>> ve duvar resmi. Evet, sanat tarihi
19:06okuyan arkadaşlar veya bunlarla ilgili
19:07olan arkadaşlar sizler de biliyorsunuz
19:08ki bunlar özellikle şunlar. Uygur
19:11kentlerinde, Hoço'da, Beş Balık'ta çok
19:14Uygur kent var. Onu aradan çıkartılıyor.
19:16Gelelim dine.
19:18Şimdi din ve inanışa geldik.
19:21Kıymetli dostlar, her milletin din
19:23anlayışı var ve dinler insanların
19:25değerli arkadaşlar sizler de
19:26biliyorsunuz ki göç etmesiyle, ticaret
19:28etmesiyle veya savaşlarda tanışmalarıyla
19:30olur. Yani bugün Çanakkale Savaşlarında
19:34Türk milletinin orada özellikle savaş
19:36esnasında etmiş olduğu büyük bir dua
19:38merasimi var. Mesela ondan etkilenen
19:40birçok Avustralya, Lizandalı askerlerin
19:43son anda Müslüman olduğu söyleniyor.
19:45Bazen bizim eee turizmden gelen insanlar
19:48da bu ülkede böyle. Yani etkilenen
19:50etkilenmek için de bir şeyi görmen
19:52lazım. Yani ben durup dururken bir anda
19:54ilham gelmiyor kimseye. O yüzden Türk
19:57milleti de ticaret, savaş ve göçü çok
19:59fazla yaptığı için İslamiyet dönse
20:01Avrupa'ya gidenler Hristiyan oldu.
20:02Hazarlar farklı şekilde ama Musevi oldu.
20:04Dönüyorsun bakıyorsun arkadaşlar zaten
20:06göktencilik var. Kök tanrı veya kök
20:09tengri. Devam ediyorsun. Mesela ne var?
20:12Uygular maneist oldu. E Budist olan var.
20:14E bakıyorsun değerli arkadaşlar farklı
20:16farklı dinlere göre. Şamanizm bir din
20:18değil arkadaşlar. Şaman bir inanıştır.
20:21Özellikle büyü, fal, gelecek görme
20:24efendim birçok onun şeyi var. Hala bugün
20:27Mualistan'a git muhakkak ki elinde fala
20:29bakarlar hemen şey yapar. O şeyler devam
20:31ediyor. Aslında birçok farkında olmadan
20:34şaman geleneklerini devam ettirdiğimiz
20:35şeyler de var. Şu an İslamiyet'ti kabul
20:37etmemize rağmen değerli arkadaşlar onu
20:40da söyleyeyim.
20:40>> Kurşun dökmek
20:42>> kurşun dökme olabilir. Başka şeyler
20:43olabilir. Yani var ya hala devam ediyor.
20:45Peki Türk milletinin din ve inanışında
20:48birden çok dine inandığını da söylemiş
20:50olalım. Onları ben bir yazayım. Hangi
20:51dinlere inanmış değerli arkadaşlarım?
20:53Bir tabii ki ileriki zamanlarda sizler
20:55de biliyorsunuz ki İslamiyet gök tanrı
20:58dini.
20:59Efendim maniizm ya da ahaizm fark etmez.
21:03Efendim Budizm doğru mu? lazım. Başka
21:06hangi? Musevilik var mı başka?
21:10>> Hristiyanlık.
21:13Yani dört kitabmış. Hepsine inanmışız.
21:15Kurban olduğum hiç fırsatı kaçırmamış.
21:17Aman başımıza bir şey gelmesin diye.
21:19Anlaşıldı mı? Şimdi biz bunlara
21:21inandıktan sonra bir de inançlarımız
21:23var. Şimdi Türk milleti mesela yer, su,
21:26gök inancı vardır. Mesela önemli
21:28nehirleri. Çünkü o nehirler hem o göçün
21:31idaresini sağlıyor. O nehirlerden
21:33gidiyor. Ulan suyu nerede içeceksin?
21:35Millet Türk milleti konar göçeri diyor.
21:36Lan nasıl göç edece? Suyu bulmazsan
21:39nasıl göç edeceksin? O yüzden mantıken
21:41senin atıyorum şeydeki Vey Irmağını
21:44takip ederek gitmen lazım veya
21:46Hazard'dan işte don Kuban nehirlerini
21:48takip etmen lazım. Aşağıda Maverin
21:50Nehir'de Seyhun Ceyhun'u takip et. Nasıl
21:52varacaksın ya? Suzuktan ölürsün. O
21:55yüzden Türk milleti bazı ırmaklara
21:58onlara saygı göstermiş.
22:00Yer gök olaylarına saygı göstermiş.
22:02şimşek çapma, işte yağmur yağma, bazı
22:05şeyleri onu o gün yapmamaya karar
22:06vermiş. Mesela tanrıyı öfkelendirme
22:09durumu olarak nitelendirmiş. Günümüzde
22:10de öyledir çoğu zaman. Şimşek veya
22:12Yıldırım Çakma olayları. O yüzden
22:15milletimizin bazı gelenekleri de ta
22:17İslamiyet öncesine şey yaptığını bilin.
22:19Yani hani bunları söylüyoruz ama bu
22:21tabiat kuvvetlerine inanma var. Ay,
22:24yıldız hepsine inanılıyor. Güneş
22:26inanılıyor.
22:28Hayatta herkesin bir yıldızı olduğuna
22:32inanılır.
22:34Günümüzde de böyledir.
22:36Kardeşim senin yıldızın düşük. Bu
22:38yıldızı düşükleri genelde biliyorsunuz
22:40bir işin sonuna getiremez. Başarısız
22:41olurlar. Efendim kesinlikle bir işin
22:43sonunu getiremezler. KPS'ye başlar
22:45yarıda bırakır. Oradan oraya gider. Hani
22:48sen dersin ya ne kadar aç gözlü oradan.
22:50Hayır arkadaşlar bazı şeyler bazı
22:52şeyleri etkiliyor. Kim ne derse desin.
22:54Yıldızı vardır her insanın. Ve bu yıldız
22:57hani günümüzde yıldızı kaymak ne demek?
22:59Ölmek. İslam öncesinde bir kişi öldüğü
23:03zaman yıldızı kaydederler.
23:06Günümüzde de var. Yıldız kaydığı zaman
23:08bir ölü var derler hemen. Bu hala bak
23:10gelenek olarak de din ve inanışlarımızın
23:13birçok kısımlarında hala İslam'ı kabul
23:16etsek de fark etmez. Öbür dinlerik de
23:17devam ettirilmiştir. Bu bir gerçek. İşte
23:20bunlardan bir tanesi de bu inançlar
23:22denilen tabiat kuvvetlerine inanmadır.
23:25Yer, su, gök inancıdır. Nehirlerin ve
23:27bazı şeyleri kutsal kabul etmedir.
23:30Bunları da söyleyelim. Şimdi gelelim
23:33asıl en önemli mevzulardan bir tanesine
23:36değerli arkadaşlar. Kavramlar var. Önce
23:38ben bir ölüyü anlatayım. Ölü nasıl olur?
23:42E İslam öncesinde ölüler ne yapılır? Çok
23:44kaynaklardan farklı bilgiler elde etmiş
23:46olabilirsiniz ama şöyle söyleyeyim.
23:50Şimdi bir kişi öldü.
23:53Öldü mü kardeşim? Öldü. Bu kişi bu kişi
23:57iki farklı şekilde anlatır. Bir hemen
24:00bunun için bir you töreni düzenlenir.
24:03You demek aslında yoğdan gelir. Yo
24:04ağlamak demektir. Yani o yo demiyoruz da
24:07günümüzde ne diyoruz biz buna? You
24:09diyoruz. Bir kere bunu öğrendik. Aslında
24:11you demek ne demekmiş? Ağlamak. Bir
24:13insan nerede ağlar? Cenazede ağlar.
24:15Mantığı bu kardeşim. Ağlamalar başlar.
24:19Ceset önce nerede ölmüşse ölsün bir
24:22kendi evine yani otağa çadıra getirir. O
24:25çadırda bazı kabileler bunu 7 gün
24:27bekletir ve gelen akrabalar o çadırın
24:31etrafında yedi kere dönerler ve ailenin
24:35en büyüğü eline bir tane çakı alır. Çakı
24:38öyle anlatayım. Ve şu gözün hemen
24:42altından iki taraflı keser.
24:45Kestikten sonra ilk ağlamayı o yapar ve
24:48gözyaşıyla kan birbirine karışır. Bu
24:52bir. İki, o esnada sığıtçı adı verilen
24:56ki Anadolu'da hala var. Sığıtçı ne demek
24:59biliyor musun? Ağıtçı. Ağıtçı. Lan köyde
25:02o adamı tanıyan yok. Adam bir kere hiç
25:04muhattap bile olmamış heriflerle. Ana
25:06köylere bir gidiyorsun Anadolu'da. Ha
25:08ben seni Yörük köylerine götüreyim. Bak
25:10bakayım sığıçılar nasıl atıkıyor. Benim
25:12anneannemin bir kere sığıçılık yaptığını
25:13gördüm. Kendi gözlerimle. 14 yaşındayım.
25:16Anneannem bir ağlıyor. Ölenin karısından
25:18çok. Ulan nasıl oluyor annenim? Sen bunu
25:20tanıyor musun? Yook. E nasıl oluyor bu?
25:23Özel ağlamacılar var. Hala var ya bir
25:25tanesi kart bastırmış. Düğünde oynanır
25:27cenazede şey ne düğün ağlanır diye. Aynı
25:30mantık. Evet. Sığıçılar vardı. Sığıçılar
25:32gelir hemen orayı ağlatması lazım.
25:35Herkes başladı ağlamaya. Sonra ne olur?
25:38Hayvan getirilir. O hayvan orada
25:40kesilir. O hayvanın değerli arkadaşlar
25:43komple asılır. Aynı kurban
25:44bayramınlardaki asılı gibi ağaçları
25:46asılır. Gelen o ağaçtan bir parça alır.
25:50Tamam. Gelen o ağaçtan bir parça alır.
25:53Şimdi bu bir adettir. Bu adetin adı Udur
25:57değerli arkadaşlar. U. Şimdi bu U koyduk
26:01cebe. Tamam. Şimdi gelelim ikinci
26:03merasime. Oğlum 7 gün durdu lan. Ceset
26:06koktu. Ne yapacağınız? İşte dondurucu
26:08soğukların etkisi de bazen insan
26:10yaşamındaki süreyi arttırıyor. Urfa'da
26:13öldün. Nereye öldün lan? Hemen gömüyor
26:14herif seni. Mardin'de öldün. Antalya'da,
26:17Mersin'de öldün. Ne yapacaktı ya? Seni
26:18bekleyecekti adam. Bugün bile biliyorsun
26:21cenaze vefat ettim. Hemen gömüyoruz. Bu
26:24dinin bir gereğidir. O ayrı konu. Bazen
26:26bir gün niye bekletiliyor? Almanya'da
26:27orada Fransa'da akrabalar var. Bekletin
26:29diyorlar. Ama normalde öğlen ölmüşse
26:31ulan ikindiye gömüveriyoruz ya. Adamı da
26:34akşama unutuyoruz zaten.
26:36Hayat çok ac çok. O yüzden
26:41bu U törenleri başlangıcı budur. Sonra
26:45arkadaşlar bir mezarlık var. Genelde bu
26:47mezarlık bizim her ilde olan her ilde
26:50insanların toplu şekilde gömüldükleri
26:52mezar Ankara'da bunun adı Karşı Yakadır.
26:54Tam da ismi de inanılmaz güzel verilmiş
26:56değil mi? Karşıyaka.
26:58Evet. Yani öbür taraf Karşı yakaya
27:00götürür. Şimdi Karşı yakadaki mezarlığı
27:02söyleyeim. Burası biliyorsunuz daha önce
27:04ölen ataların da mezarlığı olduğu için
27:05buras kutlu bir yerdir. Oralara biz
27:08atalar mezarlığı diyoruz. Orada çok
27:10büyük daha evvelden ölmüş prenslerden
27:12tutun da işte eee hatunlardan tutun da
27:15boy beylerinden tutemli insanlar var.
27:17Genelde normal şartlarda her sene mayıs
27:19ayında gelinir oraya kurbanlar adaklanır
27:22adınır falan ama genel mantığıyla
27:24söyleyeyim. Öldü adam. Götürdük
27:26mezarlığa. Mezarlık defter edecekken
27:27değerli arkadaşlar sevdiği eş. Şimdi
27:30önce bir mezar kazılıyor. Ancak
27:32günümüzdeki mezar bizim belediyenin bize
27:34vermiş olduğu yetkiye dayanarak 2
27:36met²are değil. Kocaman Orta Asya'dan
27:38bahsediyorum ya. Gaz Allah gaz. Şu oda
27:40kadar gazı 40 metreke. E adamı
27:44gömüyorsun. Gömerken iki şey var. Bazen
27:46eşuk dedilen kefenle gömüyorsun. Bazen
27:49ise değerli arkadaşlar normalde
27:51gömüyorsun. Kıyafetleriyle gömüyorsun.
27:53Bazen neyle gömüyorsun? kıyafetlerini
27:55çıkartıp asıyorsun. Yakın akrabalar
27:57onlardan bir parça alıp son kez hani
27:58bana hatıra kalsın diyor. Bazen de
28:01görüyorsunuz mumyalama var. Mumyalama.
28:04Beynini ve iç organlarını boşaltarak
28:06mumyalama yapıyorlar. Bunları yaptık.
28:09Hangisine uyuyorsun artık. Bazıları da
28:11günahlardan kurtulsun diye çok nadir de
28:13olsa yaktıkları da görülür. Türk
28:14milletinde ölü yakma da var.
28:18Şimdi ölüyü mezara koyarken iki şeye
28:20dikkat ediliyor. Bir atı. Bazen
28:23mezarlarda, kurganlarda atlar çıkıyor.
28:25Ne atı? Kendi sevdiği atlar. Bunların
28:28bazıları kafaları değerli arkadaşlar
28:30çıkıyor. Bazıları kafaları eee at
28:32kesiliyor mesela orada yiyecek olarak
28:34pay ediyor. Kafası bir sıra. Bazen
28:36yanlarına dikilen balbal taşların veya
28:37tam mezarın üzerine konuluyor. Sevdiği
28:40eşyalar. Neyi seviyorsun kardeşim sen?
28:42Ver onu bana bir. İkisini de ver.
28:45İkisini de.
28:48Ben bunu seviyorum. Ok ile yayı
28:51seviyorum. Ha dikkat Türk milleti zeki.
28:55Ulan bu ileride bu Çinliler kesin bu
28:57mezarları Bizanslar soyar diye bu okları
29:00kırarlar. Yayı da kırarlar. Niye kırar?
29:03Niye parça parça çıkıyor? Bakın Türk
29:06milletinden çıkan eserlere bakın. Lan
29:08bir tane çanak çıkıyor. 9a bölünmüş
29:11>> kullanılmasın diye. Evet. O yüzden de ne
29:14yapılıyor? Bu sevdiği eşyalarla beraber.
29:17Niye? Oklayayı niye alıyorum? Öbür
29:19tarafta da hayvan avlayacağım. Derdim.
29:20Öbür tarafta da bir şey yapacağım. Bütün
29:23mesele ölümden sonra yaşama inanmak.
29:25Dikkat o zaman bu kurganın yapısı, bu
29:27kadar derin kazılması ve yatayına,
29:29enlemesine kazılması, atıyla beraber
29:31sevdiği eşyalarla beraber gömülmesi neyi
29:34gösteriyor? Ölümden sonra yaşamı yani
29:37ahireti gösterir. Ahireti. O zaman you
29:41törenlerinde herhangi bir ahireti
29:43gösteren emare yoktur. Ama diğer türlü
29:45de ne vardır? Gördüğünüz üzere değerli
29:47arkadaşlar şey vardır. Bu anlattığım
29:49kurganın yapısı bile sevdiği eşyalarla
29:51beraber gömülmesi bile nedir? Ahireti
29:54olduğunu göster. Anlaştık mı? Şu bal
29:57kabağı tutan adam vardı. Mikrofon yeri.
29:59Ona döndüm. Al ş hatırlıyorsun değil mi?
30:02Onu şarkı yerine mikrofon yerine kabak
30:05tutuyordu. Heh. Şimdi bütün mesele bu.
30:07Anladık mı? Törenleri. Demek ki törenler
30:09o yani milletin boylar arasında da çok
30:11fark var. Yakanı var, yakmayanı var.
30:13dese mesela gözü açık gidemez.
30:16Eğer mezara koyduğunda
30:20a mefta gözü açılıyorsa o göz kime
30:24bakıyorsa o da gider demektir.
30:26>> Tabii o yüzden göz kapatılır. İkincisi
30:28korkmasın diye millet yapılır ama hala
30:31oynanış var. Gözü açık hemen. Niye
30:33gözler kapatılıyor ya?
30:36Hüsene Nazım ben öldüm sana bakıyorum.
30:38Hadi bakalım. Buyur. Sen onunla
30:39yaşayaman ki korkuda
30:41yani. Hayır ama gerçek bunlar. Ona
30:44inanmış adam. Şimdi bak inan inanış çok
30:46farklı bir şey. Başkan inandığın şeye de
30:49inanıyorsun. Bu dediğimi unutma.
30:52İnandığın şeye inanmak.
30:55Bir insan her gün fal baktırırsa her gün
30:57fala bakarak hayat sürer. Yani
30:59inandığına inanır.
31:01O yüzden göz açık gidilmez. Mesela
31:05adetleri söyleyeyim. Ters giyme vardır.
31:09Kıyafetleri ters giyme. Bir daha
31:11söylüyorum. Bir kişinin ölüsü çıktığı
31:13zaman mevdası diğerleri yani yakın
31:16akrabaları elbiselerini giyerler.
31:19Tersten kastettiğim önü arkasına bizim
31:22her sabah erkeklerin yaptığı gibi işe
31:24bir geliyorum. Bu tarafta şey var
31:26marganın amblemi bu tarafta. Şey oluyor
31:28mu? Zarada oluyor kardeşim. Sabahın köre
31:30o ters giyme değil. İçi dışa dışa içe
31:32giymeden bahsediyor. Öbür türl deli
31:34gömleği gibi oluyor. Anlaşıldı mı? İslam
31:37öncesinde çok fazla dini inanış var.
31:40Sevapları olan insanları ki muyan
31:42deniyor biliyor musun? Mesela ahirete
31:44sakış günü diyorlar. Sakış, hesap verme
31:47günü. Ahiret günü var. İnanıyorlar,
31:50kurban kesiyorlar. Mesela o evin, o evin
31:54adam öldü ya. O ruhun tam 7 gün boyunca
31:57yani adam kaldı diyor da nerede duyduğu,
32:00nerede durduğuna inanıyor. Eşikte. Bugün
32:03Türkiye'de hala bizler eşiğe basmayız.
32:06Eşikte oturulur mu? Murat oturturuyor
32:09mu? Annen baban oturturuyor mu kardeşim?
32:11Nereden geliyor bu? Eşlikle niye
32:14oturtturulmuyor ya? Şimdi anneye babaya
32:16sorsak oraya ayakkabıyla basıyorsun da
32:18ertesi gün ben siliyorum diyerek bugün
32:20oturturmuyor. Ama normalde eşikte
32:23oturulmaz kardeşim. Orada olduğuna
32:26inanılır ruhun.
32:28Babam vefat etti. Allah korusun.
32:30Babaannem vefat etti. Orada olduğuna
32:32inan sen ona basar mısın?
32:34Seni yukarıdan izlediğine inansa ki öyle
32:38inanış var. Seni yukarıdan izlediğine
32:40inanıyor. O zaman sen kötü bir şey yapar
32:41mısın? He
32:44ya Allah izliyor da niye yapıyorsun?
32:46Demekten mi adama? He onun mesela Allah
32:50k anne baba vefat etmiş yukarıdan seni
32:52izlediğine ne yaparsın abi inanışına
32:54göre? Sen kötü davranabilir misin? He
32:56bunlar hep dini ve inanışın önemli
32:58göstergeleridir. Anlaşıldı mı? Bizim din
33:01ve inanışla alakalı bilmemiz gerekenler
33:03bunlar. Eşuyu söyledik. Kef. Peki
33:06bazı mezarlarda Orta Asya'da kuş resmi
33:09çizildiği görülür. Kuş bildiğim bir kuş
33:12resmi var. Ne bu? O kuş resminden uçtu
33:15gitti anlamında uçma yani cennete
33:17varmayı tarif. Kimse insanoğlu cehenneme
33:19ben gideceğim demez. Tamu cehennem
33:22demek. Uçma cennet demek. Uçma da nasıl
33:24tarif ediyorlar? Kuş. kuşu sembolize
33:26ediyor. Bugün hala birçok Anadolu
33:28mezarlıklarında kuş sembolinin olmasının
33:30da sebebi buldu. Onun cennete gittiğine
33:33inanır. Bütün mesele bu. Şurayı anladık
33:36mı arkadaşlar? Bütün mesele din ve
33:38inanışta ve bu din adamları da var. İsmi
33:41kan baksı diyorlar. Bunlar ayrıyeten emi
33:44otacı denilen ayrıyeten eczacılardı da
33:46yani öyle söyleyeyim. Ama din adamları
33:48ruhban sınıfı yoktur. Din adamları dini
33:50konular görse de kurultayda yer
33:52almazlar. Din sınıfı bizim Orta Çağ'daki
33:55ruhbanlık gibi asaya saygı duyulan ama
33:58oturup da onun yetkileri hayata
34:01karıştırılacak bir şeye izin
34:02verilmemiştir. Tabii ki değerli
34:04arkadaşlar ruhbanlık sınıfı eee konar
34:06göçer toplumlarda yoktur diyebiliriz
34:08arkadaşlar.
34:09>> İmamlar gibi
34:10>> efendim
34:11>> imamlar gibi.
34:11>> İMlar gibi. Tabii tabii. Aynen. Aynen
34:13öyle. Şimdi bizim bunları söyledikten
34:15sonra hadi bakalım din ve inanış
34:16yazalım. Özellikle yu kurgan, balbala
34:18dikkat. Üçlü vereceklerse sınavda öncül.
34:21Bakın Yu Kurgan. Bal bal. Yukarıda
34:24verilenlerden hangileri? Ölümden sonra
34:26yaşamı yani ahiret inancını göster. Yu
34:27yok arkadaşlar. Bak yuda ağladık
34:30sızladık. Yüzümüzü yüzümüzü kanattık.
34:32Doğru mu kardeşim? Elbiseyi melbiseyi
34:33ters giydik. Çadıra işte kurbanı kestik.
34:36Millete dağıttık.
34:39Yok mu bugün Türkiye'de ya? Bugün
34:42Türkiye'de ya benim eşim Karslı ya.
34:44Benim eşim Karslı kardeşim. Kars'tan,
34:46Ardağan'dan, Iğdır'dan beni Doğu
34:47Anadolu'dan dinleyen arkadaşlar
34:49dinlesin. Her yerde var artık. Şimdi
34:51büyükşehirlerde artık ölünce bu adetler
34:53kalmadı. E gidelim bakalım Karsardağı.
34:58Bak birisi vefat ediyor. Hanım
35:00babaannesi vefat etti. Allah rahmet
35:01eylesin tüm geçmişlerimize. Şimdi ne
35:04oldu kardeşim? Hemen bir tane tosun
35:06kesildi. Tosun. Tosun. Bir tane kesildi.
35:10Sonra bir daha kesildi. Niye? Çünkü bir
35:12tanesi gelene et veriliyor. Aynı oradaki
35:15gibi asılmıştı ya. Millet et alıyor.
35:16Gelene et veriyor. Diğeri de zaten
35:18pişiriliyor. Eve gelene gelen eti
35:20alıyor. Salonda ya herkes salona
35:22geliyor. Diyor ki ölen kişinin elfatiha
35:25diyorsun Fatih. Peki akşama kadar kaç
35:27tane kişi geliyor? Ulan 1000 tane adam
35:29geliyor. Biri de ortaya gelip eti yani
35:32eti de şeyde poşette Fatiha diyoruz
35:34Fatihayoruz. Fatiha diyoruz Fatih. Adam
35:371000 tane Fatiha kutuluyor böyle. Bak
35:38mantıken çok mantıklı. Devam ediyoruz. E
35:41tosun kolay mı kardeşim? Bir tosun almış
35:43300 lira 400 lira. Kars'ta bir gün köyde
35:47gençler demiş ki ulan demiş arkadaş
35:48bizim bu adetleri değiştirmemiz lazım.
35:50Lan biri ölüyor bizim canımız çıkıyor.
35:53Ne yapalım? Gidelim yaşlara biz bu
35:54durumu söyleyelim. Yaşlıları mekanına
35:57gidiyorlar. Yani köydekilerin gençler
35:58gidiyor bu arada ya diyorlar ki bak
36:00sizin devriniz gibi değil. Tamam siz her
36:02adetinizi çok güzel yerine getirmiş
36:03olabilirsiniz ama biz şimdi bizim ana
36:05ölse baba ben neyle bizim iş yok güç yok
36:07hayvan mal sayısı azaldı şu azaldı bu
36:10bırakalım demişler bu adeti. Yani
36:11cenazelerde bu kadar ağır masraf
36:13olmasın.
36:14Hemen yaşlılar itiraz etmiş. Olur mu
36:17demiş ya senin demiş baban benim babamın
36:19etini yedi demiş. Öyle şey mi olur
36:20demiş. Oğlum senin babam ben etini yedi
36:23dedi. O 1 kiloluk et vardı ya o.
36:27Allah canınızı almaya oğlum. Millet
36:29acından kırılıyor lan. Millet gençler iş
36:30bulamıyor ki. Senin babam benim babamın
36:32eti niye demiş olmaz. E bu ne demek bu?
36:34Ömür boyu devam edecek. Şimdi karşını
36:37Iğdır'dan beni dinleyen arkadaşlar ne
36:38demek istediğimi anlatıyorum yani. Çok
36:40sıkıntı çok sıkıntı. Düğünme de zor
36:43cenaze.
36:43>> Düğün de zor cenaze. Halbuki en çok
36:46kolaylaştırmamız gereken şeyleri en çok
36:48zorlaştıran milletler olduk. O yüzden bu
36:51adetlerinizin çoğunu gören sizin
36:54yetiştirdiğiniz çocuklar hiçbirini
36:55yapmıyor.
36:57Hiçbirini yapmıyor. Kına düğün
36:59istemiyorlar çoğu. Niye bıkmış? Bıkmış
37:02arkadaş ya. Masraftan bıkmış. Evlenmek
37:04sanki memlekette kolay gibi. Evlilik
37:06yaşı yükselmiş 30 lira. Pay ve de
37:09evlenmiyor adam o saatten sonra. Nasıl
37:11olacak bu işler?
37:14Adetlerimiz
37:15bir şeyin geleneği devam ettirir. Ama
37:17adetler işin içine maddiyatla girdiği
37:20zaman hele bu zaman o zaman değil. O
37:22zaman zorlanıyorsun. Allah'tan
37:24büyükşehirlerde bu adetler kalmadı da.
37:27Kalmadı kardeşim. Yoksa hangi birini
37:28yapacaksın? Hangi insan kendi adetiyle
37:31düğün yapsa yapabilir şu an. Hiç kimse
37:33yapamaz ya. Çok zor yani. Ha o yüzden
37:37bizdeki durum da buydu. Kars'taki şimdi
37:39beni Doğu Anadolu'da izleyenler veya o
37:41şeyi yapanlar beni biliyor. Anlıyorlar
37:43yani. Hadi bakalım inançları yazalım.
37:47>> Atalar Kültü Ölmüş. Yani bu mezar
37:50ziyaretleri bizlerde de arife günlerinde
37:52biliyorsunuz ki çok olan bir şey. Devam.
37:56>> Tabiat kuvvetlerine inanma.
37:59Tabiat kuvvetlerine inanma.
38:03Yer. S gök inancı dediğimiz. Evet.
38:05Şurayı komple yazal kardeşim.
38:08>> ı törenleri ölümden sonra yaşamı
38:13kanıtlamaz.
38:14Ölümden sonra yaşamı
38:18kanıtlamaz. Değerli arkadaşlar devam.
38:22>> Evet. U aşı. U aşı ne? Bizdeki pide
38:25ayran işte. Doğru mu kardeşim? Evet. U
38:27aşı cenazede dağıtılan yemektir.
38:30Cenazede dağıtılan yemektir derş.
38:33Genellikle bunu akrabalar yapar. O da
38:35değişti bizde. O da değişti. Benim en
38:39sevmediğim adet. Ya arkadaş
38:42ya bu nasıl oluyor ben anlamıyorum ya.
38:44İnsan acısıyla mı uğraşsın?
38:48Neler görüyorum neler. Kardeşim ben de
38:50senede en kötü 3 be cenazeye gidiyorum.
38:52Zaten 20'li yaşlarda cenazeye gitme. 40ı
38:55bir aç bakayım. Kurban olduğum her hafta
38:57cenaze. E gidiyorum. Adam diyor ki
39:00lahmacunun tuzu eksik. Al diyor
39:03lahmacunun kafasına geç. Oğlum lahmacunu
39:06tuzun eksikliğini sen neden ölen bir
39:09kişinin ebeveynin yani söylüyorsun?
39:11Çocuk onun acısını senin lahmacun tuzunu
39:13mu düşürsün? Ne saçma saçma şeyler
39:16bunları yaşıyorsunuz ya görüyorsunuz ya.
39:19Kavurma da pişmemiş. Ay haspam la
39:22yemezsen yeme oğlum. Zaten onu oradaki
39:25insanları dağıtması gereken sizlersiniz.
39:27Sizler.
39:29Sen yemeği götürüp de vereceksin
39:31beyefendi.
39:33Orada yemek beklemeyeceksin.
39:36Bir akrabanın evine gittik.
39:38Oturduk dedi ki ya dedi bekleyin dedi
39:41size dedi lahmacun yaptırıp getireceğim
39:42dedi. Biz de bekliyoruz. Neyse geldi
39:44bizim Mersin lahmacunlar da ufak olur
39:46biliyorsun. Fındık lahmacı gibi bir
39:48geldi böyle 50 tane 60 tane yedik yedik
39:50yedik yedik yedik. Ana demesi mi bizim
39:54akraba? Nasıl güzel miydi? Vallahi çok
39:56güzel işte. Allah razı olsun. Kesene
39:57bek. Yok dedim. Mer abi ben cenazeden
39:59aldım geldi. Meğer cenazeden almış
40:01gelmiş bütün lahmacunu.
40:03La 50 tane lahmacun eve gittirir mi ya?
40:07Arkadaşlar
40:08yemin ediyorum
40:11adeti dejenere olan bir millet varsa
40:14Türk millet. Çok dejenere oluyor.
40:17Olmayacak şeyler olur hale geldi. Olacak
40:19şeyler olmayacak hale geldi. Ya yapmayın
40:22ya. Ya cenaze varsa bize yemek götürür.
40:24O nedir ya? İnsan bir de acısıyla
40:25sizinle mi uğraşsın ya? Tuzunuzla,
40:27biberinize ya. Tuzunuzla, biberinizle mi
40:29uğraşsın ya?
40:31Üçte ne yiyor? Daha yok mu diyor. Yok.
40:33Zıkkım ye. Yok işte. Lan yemişsin sen
40:36oraya. Yemeye mi geldin ya? Adam seni
40:38yemeye mi davet etti oraya?
40:41Bunlar insanları işte o yeni nesil z
40:44kuşağı hiçbir şey yapmıyor, adeti devam
40:46ettirmeye hep kızıyorsunuz ya. Siz
40:49yaptınız. Siz sizin adetlerinizi
40:51dejenere etmeniz yüzünden oldu.
40:53Normalini yapsanız doğrusunu yani o
40:55çocuk da öyle öğrenecek. Sizin
40:57yüzünüzden oluyor bunlar. Ebeveynler
41:00kızmayın.
41:01Kendinizin aynaya bakın. Bak
41:05bugün birçok kızdığınız şeyi belki
41:07birçoğunu genç zamanda siz daha
41:08fazlasını yaptınız.
41:12O yüzden inanışlarda en önemli şey
41:15vicdandır. Sen vicdanın varsa yemek
41:18götürürsün. Vicdanın varsa orada çok
41:19kalmazsın. Vicdanın varsa bir şeye
41:21dikkat edersin. Ama toplumun yoğun
41:24göstericileri, anne baba ilk çalıştığın
41:26onlar olmazsa onlar bu işi bilmezse ne
41:28oluyor? Olmuyor işte. Olmuyor kardeşim.
41:32Hasta ziyaretleri kısa olur diyor. Ulan
41:34arkadaş hastaneye baklamayla gidiyorlar
41:36sabahlara kadar ortada. Oğlum bir
41:37çıksanıza
41:39yeri doğum yapmış kadının yanında niye
41:40duruyorsunuz ya? Hayırlı olsun dersin.
41:42Girsin çocuklar görürsün çıkarsın. Ana
41:45bekliyor da bekliyor. Muhabbet ne oldu?
41:47Galatasaray maçı vardı. Ne la? Oğlum ne
41:49işin var senin burada? Kadın emzirecek.
41:52Kadın daha yeni ya. Arkadaş hiç
41:54umurlarında değil ya. E bu millet niye
41:57bozuluyor? E bozulur tabii bu millet.
42:00Doğruyu gösteren azaldı kardeşim.
42:04Bak anlattıklarımdan bu zamana gelin.
42:08Bak bakayım nasıl bozulma var. Devam.
42:13>> Türkler
42:14>> büükl
42:15>> ölmüş büyüklere. Evet.
42:21>> Ve atalara ait
42:24>> hatıraları Evet.
42:25>> Kutsal saymıştır.
42:27>> Kutsal saymıştır
42:31>> ve saygı göstermiştir. Evet.
42:37>> Saygı göster. Burada bir dur.
42:40Şimdi biz biraz önce Kurgana'a insanın
42:42sevdiği eşyalarla beraber görmedik mi?
42:43Nazım. Evet. YouTube'dakiler sevdiği
42:45eşyalarla beraber gömüldüğünü elin
42:47çınansı bilmiyor mu ya? Sevdiği
42:50eşyalardan ne? Sen sadece değersiz belki
42:53okyay zannediyorsun lan. Neler ne adam
42:55altında gömmüşüz işte o altın elbisede
42:58altını bulan adamı bir düşünün bakayım
43:00bugün define niye yapılıyor? Bulan hiç
43:03Türk'ün definesi kazılıyor mu?
43:06He hiç düşündünüz mü? Hiçbirleri
43:08kazıyorlar mı başka? Nerede Roma? Nerede
43:11Ermeni? Nerede Rum? nerede bilmem bu
43:14topraklarda yaşamış daha evvelki
43:16milletlerin cenazelerinden yani mezar
43:19yerleri define olarak yapılıyor ama
43:21karşı yakaya gelsenini bulacak kim
43:22onunla beraber çünkü İslam'la beraber
43:24bir şeyin yanında gömülme olayı bitti o
43:27yüzden bir önceki İslam'dan önceki
43:29nesillerdeki burada ne var mezar soyma
43:31geleneği var ya senin Atila denen adamın
43:34Balkan seferlerinden bir tanesini
43:35yapmasının sebebi Margos piskoposunun k
43:38mezarlarını açtırmasıdır ya savaş sebebi
43:42saydı Atilla
43:43Çünkü atalarına büyük saygısı var.
43:47Atalarının onları her zaman kolladığına,
43:50yukarıdan izlediğine, cennette olduğuna,
43:54o yüzden atalarını ne kadar mutlu ederse
43:56onun da cenneti atalar tarafından
43:58alınacağını düşünüyor. O yüzden atalar
44:00mezarlıklarına gidip kurban kesiyorlar.
44:02Çünkü eti gelene ruhu onu doyurduğuna
44:05inanıyor. Bu inanış çerçevesinde de
44:08Atilla'nın fark ettiyseniz bir Hum
44:10mezarlarının soyulmasına verdiği tepki
44:12savaş kararı olmuştur. Anlaşıldı mı
44:15mesela? Yazalım.
44:16>> Söyle.
44:21Atilla
44:231. Balkan seferini yapma sebeplerinden
44:27bir tanesi de
44:29>> yapma sebeplerinden
44:33biri de
44:36>> Hun mezarlarının,
44:40>> Bizans'ın
44:43Margos Piskoposu.
44:47Evet. piskoposu tarafından
44:51soyulmasıdır. Mesela İskitler de
44:53öyledir. İskitlerde mesela inanılmaz
44:55tavırlıdır bu konuda. Kimse bizim
44:57mezarlarımıza
44:59düşman hareketlerde bulunamaz. Yine buna
45:01benzer birçok olay var. Üyeçiler,
45:05tunguzlar sudekli sonuçta Hunların veya
45:07göklüklerin veya şeylerin bildiği için
45:09sürekli mezar soyma girişinde.
45:11Definecilik bugüne mi ait ya?
45:13Definecilik ta ne zamana ait. Olayı
45:15anladık mı kardeşim? Var mı sıkıntımız?
45:17Hadi şu kavramları beraber yazalım.
45:19Kavramları beraber yazıyoruz Murat.
45:22Evet. Önce U'dan başlayalım. U neydi? Y
45:25ağlamak yani
45:29cenaze töreni. Kurgan'ı söyledik. Kurgan
45:32neydi? Mezar. Bal bal veya bengütaş ise
45:36mezar taşı diyelim. Hadi şimdilik. Ama
45:39bunu anlatmamız lazım. Çünkü bizim
45:42balbal olayımız biraz farklı. Şimdi
45:44değerli arkadaşlar bal şudur. Bir
45:46kişinin hayatı boyunca öldürdüğü düşman
45:50sayısı kadar dikilen aslında kahramanlık
45:53anıtlarıdır.
45:54Ve genellikle bunlar Çin işte atıyorum
45:58yani o bölgenin insanlarını düşünün.
45:59Şöyle biraz daha kısa boylu Türklere
46:02göre efendim daha işte zayıf. O yüzden
46:06biz taşı alıyoruz bunu yontuyoruz. Tabii
46:09insanoğlunun bunu bilmesi çok zor. Şimdi
46:10bir savaşa gidiyorsun. Ben 15 öldürdüm.
46:13Bizim erkeklerin var ya askeri
46:14hikayeleri gibi. Yılan yedim, akrep
46:16yedim. Helikopterden helikoptere
46:18geçerken şarj ö böyle bir şey değil ya.
46:20Genellikle nüfus zaten az olduğu gibi
46:22herkes tahmin edebiliyor. Yani 3ü 4
46:24yapmanın, 4'ü 5 yapmanın çok önemi yok.
46:26Ama şu önemi var. İnanış şu. Ne kadar
46:30düşmanı öldürürsen sağlığında öldüğünde
46:32onların hepsi Kaç tane öldürdün? Diyelim
46:35ki 5 tane. Beşinin de sana hizmet
46:39edeceğine inanılıyor beyler bayanlar.
46:42İnanışın bu olsa düşman öldürmem mi ya?
46:44Sana soruyorum. Nazım Nazım Çin'in
46:47içinden geçer. Murat sen hepsi öbür
46:50tarafta rahat ettirir. Seni rahat
46:52ettirecek. Ya şöyle düşünün
46:54kadınlarımız. Şimdi siz beni
46:55izliyorsunuz. Şimdi evinizde bir tane
46:59size yardımcı olan hani günümüz tabirle
47:01söyleyeyim affed hizmetçi dediğimiz
47:02insanlar oluyor ya mesela diyelim. Öyle
47:04diyelim. Bir tane hizmetçiniz mi olsun
47:06istersiniz? Beş tane hizmetçiniz mi
47:08olsun istersiniz? Kardeşim bu insan
47:10mantığına göre de zaten ve bunların
47:12hepsinin bedava olduğunu düşünür. Yani
47:14sabah akşam sana hizmet ediyor. Bedava.
47:17E bir tanesi ne yapar? Oh yemeği yapar.
47:19Doğru mu kardeşim? Bir tanesi temizliği
47:21yapar. Bir tanesini bahçıvan yaparsın.
47:24Bahçe işleriyle uğraşır. Bir tane
47:27çocuğun varsa diğeri çocuğun
47:29bakıcılığıyla uğraşır. Bir tanesi
47:31kocanla uğraşır. Doğru mu?
47:33Bir bakıyorini yelliyor böyle ağzına
47:36üzün veriyor. E tamam da kardeşim işte
47:39bütün meseleyi anladın mı? 1 ile 5'in
47:40arasındaki fark. E diğeri bir tane olsa
47:42sadece temizlik yapacak.
47:44İnsanoğlunun inandığı şeye inandığı için
47:47bu inanış sisteminde ne kadar düşmanı
47:49öldürürsen o kadar bal dikiliyor.
47:51Balballar da onlar da canlanıp sana
47:54hizmet edeceğine inandığın için ölümden
47:55sonra yaşamı gösterir. Yani baktığın
47:57zaman bir taş ama o taşın sen canlanıp
48:00hizmet edeceğini düşünüyorsun. Çünkü
48:01taşı yontarken de zaten bir çinliğe
48:03benzetiyor. Yani öldürdüğüne benzetiyor.
48:07Robot resmini önce çiziyorsun. O ressama
48:10veriyorsun heykel tıraşçıya. Heykel
48:12tıraşçı onu yapıyor. Anladın? Bütün
48:15mesele bu. O yüzden dikkat. Eşik ney?
48:20Kefen diyelim. Örtü. Kan veya baksı ney?
48:23Bunlar din adamlarıdır değerli
48:25arkadaşlar. Tamu
48:27cehennem uçma. Cennet demek kült inanç.
48:31Mesela atalar kültü diyorsun. Ne demek
48:34atalara inancı? Muyan sevap. Bunu çok
48:38ben uzatırım. Sığıçı demek, ağaçı demek.
48:41Efendim sakış günü demek ahiret demek.
48:44Dönüyorsun işte yazık demek. Yazık suçlu
48:47demek günah demek. Yani bunlar çok
48:50uzarda arkadaşlar. Ama bilmeniz gereken
48:52önemli tabirler bunlardır. Din ve
48:55inanışla ilgili. Tüterde müzik var mı?
48:57Olmaz olur mu ya? Kopuz denen zaten bir
48:59milli çalgı var. Ve kopuzla beraber
49:02melodiler var ve değerli arkadaşlar
49:04aletler var. Peki müzik? E biz de
49:06toplumumuzda olduğuna göre mesela
49:07Atilla'nın şimdi Atilla'nın bir özelliği
49:10var arkadaşlar. Atilla çok güçlü bir
49:11hükümdar olduğu için çok fazla devletten
49:13ziyaretçi elç alır. Yani Atilla'ya
49:16özellikle Bizans'tan bir elçilik heyeti
49:19gelecek zaten. O bayağı bir kalacak
49:20orada. O bütün gözlemlerini çok iyi
49:23yapacak. Priskos.
49:25sınava girdin. Priskos diye bir adam
49:27duyuyorsan anla ki bu Atilla'yı ziyaret
49:30etmiştir. Yani Avrupa onlarını. Ya
49:33Priskos ne anlatıyor ya? Ulan bir geldik
49:35diyor şeye diyor ne der ona? Eee saraya
49:39diyor. L kim Atilla bilemiyorum diyor.
49:40Hani şu prensin sahnesindeki herkese
49:42eğilip Fatih Bey hoş geldiniz diyor.
49:45Kendine dedittiriyordu ya.
49:47Aynı mantık anlaşılmıyor ki. Sonra
49:50dediler bu Atilla Atilla çok iyi.
49:52Kendisi mesela tahta kaplardan yer.
49:54Milletine gümüş ikram eder. Misafire
49:56duyulan saygı. Atilla'nın yanına hemen
49:58hatunu var. Yan taraflarda bir oturma
50:00düzeni var. Yani orunu kastediyor. Öyle
50:02kafana göre oturmuyorsun diyor. Efendim
50:04biz de orada diyor çok iyi karşılandık
50:07diyor. Yani biz Priskos'tan öğreniyoruz
50:09kardeşim Avrupa oyunlarının bir yaşantı
50:10tarzını. Yani orada da ne diyor? Çalgılı
50:13çengili müzikler çalınıyordu diyor
50:15Atila'nın huzurunda diyor. Heh. O zaman
50:18müzik var mıymış kardeşim? Tabii ki var.
50:20Yazalım kardeşim. Müzik. Türklerin İslam
50:23öncesinde kullandığı müzik aletlerini
50:24söyle.
50:26>> Kithara ne demek bu?
50:28>> Evet.
50:31>> Evet.
50:32Çevgan. Arkadaşlar Çevgan ayrıyetten bir
50:35spor oyunudur. Onu da size söyleyeyim.
50:37Onu da söyleyeyim. Peki neydi? Melodiye
50:39ne deniliyor?
50:42Ne?
50:46>> K ü g kük. Evet.
50:49Beste ır,
50:50>> beste de ır denir.
50:53Iır adı verir. Bu çok uzatılır ama gerek
50:57yok. Müzik size çıkacak bir şey değil.
50:58Sadece müzikli çalgılara bir metinle
51:00denk gelebilirsiniz. Olabilir. Spor
51:02Türklerde spor var mı? Lan zaten konular
51:04göçerece ama birinci şartı spor. Sen
51:07çocuğu çok ufak yaştan beri zaten spor
51:09alıştırmak zorundasın. Ona gün spor
51:10denilmiyordu da ne deniliyordu? Yiğitlik
51:12deniliyordu. Sürek, çocuğa isim koymama.
51:16Çocuğun ismini daha sonraki bir olaydan
51:18sona koyma, çocuğu muhakkak bir savaş
51:20gösterip savaşa sokup kahramanlıklarını
51:21gösterme. Bir isyanı bastırmada
51:23görevlendirme ve zaten spor bozkır seni
51:26zaten mecbur spor yapmaya ve dinç
51:28tutmaya mecbur kılıyor kardeşim. Mecbur
51:31kılıyor. Ve sen bu mecburiyetten sporun
51:34içinde Kureş var. Kureş dediğimiz güreş.
51:38Tepük var. Futbolun eski hali değil mi?
51:40Kayak var. Kayak kayak. Aa hocam kayağın
51:44ne işi? Kayak olmaz olmu ya. Türk
51:45milleti kızaklarla kayıyor.
51:49Kızaklarla kayıyor kardeşim. Bunu bilin.
51:51Çünkü çok soğuk bir iklim ve kar iklimi
51:53var. Başka ne var mesela?
51:56Binicilik var. Efendim seyitme dediğimiz
51:59yaya ki Seyitme hala günümüzde şeyde
52:01kullandı. İç Anadolu'da Seyitme döndü ve
52:03yaya yarışlarına.
52:05Evet koşu yarışlarını falan hala
52:06seyitme. Demek ki bunlar da var. Evet
52:08yazalım bakalım. spor
52:10>> yaya yarışlarına seyirtme
52:12>> yaya yarışlarına
52:15seyirtme adı verilir.
52:19>> Devamı mı bu?
52:21Tepük ne deniyor? Futbol. Doğru mu?
52:25>> Evet. Başka ne var? Güreş var. Başka ne
52:27var?
52:28>> Gökbörü oyunu var.
52:29>> Gökbörü oyunu var. Evet.
52:32>> BGE var.
52:34>> Mızrak var.
52:36>> Cirit var.
52:38Çevgem veya çevg var. Bunlar böyle
52:40gider. Notumuzu yazalım. Kad
52:44>> 48.
52:46Taşla oynanan bu çıkan bir sınav sorusu.
52:48Bu arada zeka oyunun
52:52adı
52:54mangaladır değer arkadaşlar. Bu bir
52:56çıkan sınav sorusudur. Bir kere daha
52:58söyleyelim. Anam buna niye anlatıyor
53:00böyle? Çıkar mı deme. Çıktı. Türk
53:04strateji oyunun adı mangaladı. Bugün
53:05birçok kitapevinde şurada burada artık
53:07oyun şeylerde satılıyor. Bilen
53:09arkadaşlar varsa oyunu. Biraz kafa
53:11karıştırıcı bir oyun ama sonra
53:13anlaşılıyor. Y bir yere bir şey toplama
53:15oyunu aslında ama strateji oyunu yani. O
53:17zamanlar satranç çokmuş. Ne varmış
53:19kardeşim? Mangala varmış mesela. Evet.
53:21Gelelim ekonomi. Türk milletinin
53:23ekonomisi tarım ve hayvancılığa dedi.
53:25Hemen Türkiye coğrafyasının anladı.
53:27alakası yok. Söylediğim hayvancılık ve
53:30ticarete dayanır. Ama zamanla tabii
53:33yerleşik yaşamla beraber bunun içine
53:34tarım ürünleri de girmiştir. Ama konar
53:37göçer yaşamda ne vardır? Tabii ki ve
53:39tabii ki hayvancılık ve ticaret vardır.
53:42E ticareti ticari yollar üzerinden
53:43yapman lazım. Ticaret yapmak kolay
53:45değil. Canlı malı Çin'e ihraç ediyorsun.
53:47Çin'den ipek alıyorsun. Bak bir daha
53:49söylüyorum. Canlı malı. Mal derken
53:52kastedimiz koyun, keçi, deve, at neyse
53:55onu verip ipek alıyorsun. Hadi bakalım.
53:581 kilo canlı et mi daha pahalı? 1 kilo
54:00ipek mi? Hocam aynı bunlar. Lan
54:03ağırlığını sormadım.
54:05Maddi değerini sordum. 1 kilo demir mi,
54:081 kilo pamuk mu diye sormuyorum ben
54:09sana. Sana sorduğum dikkat. 1 kilo canlı
54:12et mi pahalı?
54:151 kilo ipek mi?
54:17İpek. İpek. O zamanlar için. Şimdi bir
54:19kilo canet Türkiye'de daha pahalı
54:21olabilir. Ona bir şey demiyorum ama
54:22normalde nasıl kardeşim? İpek. E tamam
54:25da sen canlı et verip ipek alıyorsun
54:27artık. İpeğe karşı artık bir lüksek
54:29açıyorsun adam oradan et ihtiyacı çok
54:31terse dönmüş durum yani. Ve tabii ki bu
54:34durum İpek ve Kürk yolu adı verilen iki
54:36tane yoldan yapılıyor arkadaşlar. Dikkat
54:38İpek Yolu Çin Layong'tan başlar. Çin'den
54:41başlar. Ta oradan geçer Afganistan,
54:45Özbekistan sınırları. Sonra birkaç ikiye
54:47ayrılır. Semerkant'ın bir tarafından
54:49geçer. Aşağı doğru dolanır. Ondan sonra
54:51Anadolu'nun içinde her yerden ayrılır.
54:54Anadolu'ya bir girer. Gaziantep'te bakın
54:56ipek yolu vardır. Develer vardır
54:57caddelerin üzerinde. Görmüşsünüzdür.
54:59Antep'te yaşayan arkadaşlar
55:00Gaziantep'te. E bakıyorsun Ankara'da
55:02Beypazarı'ın Allah'ım. E bakıyorsun
55:04Bolu'dan öbür tarafa gidiyorsun Sakarya
55:06Kocaeli, Adapazarı, Hendek. O hatan
55:08İstanbul'a varıyor. Yani Anadolu'nun
55:10içinde de çok yere ayrılmıştır. İpek
55:12yolu onu söyle. Kürk onun biraz daha
55:15yukarısında çaprazdan yani tam paralel
55:17giden yordur. Yani şöyle çizeyim ben
55:19sana. Şöyle çizeyim kardeşim. Şu Çin'den
55:23başlayıp da gitti gitti gitti. Son durak
55:27neresi burada?
55:29İstanbul olan. Bazı bazı şöyle aşağı
55:32doğru iner burada nereye gelir mesela?
55:34Mısır'a gelir. Ama bunlar kendi içinde
55:36de böyle ayrılmaya devam eder mi?
55:38İstanbul'a kadar gelene kadar. Bu ipek
55:40yoldur. Tamam. Şimdi bir de Kürk yolunu
55:43çizeyim size. Kürk yolu biraz dağ
55:45yoludur. Dağ. Dağ böyle Altaylar,
55:48Sayanlar o yukarı doğru çıkar. E dağın
55:50oradan geçiyorsan bu kardeşim bu nedir
55:53yani? Şu yol ta öbür tarafa kadar
55:56geliyor. Neredeyse burada ırmakların
55:58olduğu yerlere, Don ve Volga ırmaklarına
56:00geliyor. Bu yol kürk yoludur. Yukarıdan
56:03gider. E yukarıda soğuk değil mi
56:04kardeşim? Burası da ne yoludur? İpek
56:08yoludur. İpek yolu Türkiye'den
56:09geçiyormuş. Demek ki geçiyormuş. Doğru
56:11mu kardeşim? Evet. Şimdi iki tane yolun
56:15üstünden geçeninden zaten soğuk olması
56:17sebebiyle e zaten Kürk yolu denilmiş
56:19kardeşim. Bu iki tane yoldan Kürk yolunu
56:22kullanan en çok Hazarlar olmuştur.
56:24Sibirleri olmuştur. Sonra Ruslar
56:26olmuştur zamanla. O zaman Kürk yolu ve
56:28ipek yolu bizim en çok
56:31kullandığımız zaten savaşların sebepleri
56:34de bunlar değil mi? İpek yoluna hakim
56:36olan ticarete hakim olacağından dolayı
56:37biz sürekli Çin'e hatta hatırlayın
56:39İslemami Yavgu gidiyordu anlaşıyordu da
56:42Sasanlerle beraber Akunlara son
56:43veriyordu. Sonra gidip Bizans'la anlaşıp
56:45Sasanlere sağlı niye ipek yoluna hakim
56:48olmam cesi çünkü vergi var bu işin
56:49içinde ve orası senin olduktan sonra
56:51herkes oradan geçmek zorunda. Zorunda
56:53olan yerlerden para kazanırsın. Bu
56:55ticaretin birinci kuralı. Pek yolu ve
56:59kürk yolu. Peki bu neye sebep olur? Bir
57:01farklı kültürlerle tanışırız. Doğru mu
57:03kardeşim? Doğu batı transit yaptığın
57:05için o kültür oraya, o kültür oraya
57:07gider. Farklı dinlerle, inanışlarla
57:08tanışırsın. Farklı milletle, toplumlarla
57:10tanışırsın. Bunlara sebep olur.
57:12Ticaretin gelişmesine sebep olur. Para
57:14kazanılmasına sebep olur. Anlaştık mı?
57:16Bu ipek yolla Kürk yolunun önemi dünya
57:19transit ticaretinin döndüğü yollardır. O
57:21yüzden çok kıymetli. Bugün Türkiye'de
57:23yapılan demir yolu ipek yolu muhabbeti
57:24var. Çin'den başlayıp İstanbul'a kadar
57:26olan geçecek o ipek yolun ne kadar
57:28kıymetli olduğunu ve tekrar niye
57:30canlandırılmak istendiğini bir anlayın
57:31bakalım. Demir yolundan ipek yolu
57:33yapıyorsun. Bu karayol. Doğru mu? Evet.
57:36Peki bir şey söyleyelim. Bunları tek tek
57:39bir yazalım. Burada da ekonomiyle
57:40başlayalım. Başla kardeşim.
57:44>> İlk Türklerde
57:47ekonomi neye?
57:50>> Ticaret ve hayvancılığa. Evet.
57:54Hayvancılığa Uygurlarla beraber
58:00ise neye dayanmıştır?
58:03Tarıma dayanmıştır. Evet.
58:09>> Türkler Ticareti,
58:13İpek
58:15ve Kürk yolu
58:18üzerinden yapmışlardır. Arkadaşlar dünya
58:21tane birçok yol var.
58:24Bunlardan ilk iki tanesini zaten
58:26biliyoruz. Mesela ne var? Manisa'dan
58:28başlayan, Sartit'ten başlayan, ta
58:30İran'ın ta aşağı kadar giden kral yolu
58:32var. Mesela yine dünyada başka hangi yol
58:35vardır? Baharat yolu. Bir deniz yoludur
58:37mesela. Hindistan'dan başlayıp Mısır'da
58:39sona erer. Bir de baharat yolu var.
58:40Osmanlı Devleti biliyorsun yıllarca onu
58:42çok kullandı. Evet. Şu notları bir
58:43yazalım lazım. Başlayalım.
58:47>> Çin'den
58:50>> başlayıp Evet.
58:52Orta Asya'ya. Evet.
58:56>> Orta Asya'ya. Birden çok güzergah
58:59işleyerek, izleyerek.
59:01Birden çok güzergah
59:05izleyerek. Evet.
59:07>> İzleyerek Anadolu'ya.
59:12>> Oradan da değerli arkadaşlar
59:14>> Avrupa'ya uzanan bir ticaret olur.
59:16Oradan da Avrupa'ya uzanan yola ipek
59:20yolu der.
59:22uzanan yola ipek yolu adı verir. İpek
59:26yolu
59:28adı verir. Evet.
59:32>> Devamında da Abakan bozkırlarından
59:34başlayıp Evet.
59:40>> bozkırlarından başlayıp
59:43itil
59:45>> Volga
59:48>> Kama ve Tuna. Doğru mu? Nehirlerinin
59:51birleştiği yere kadar.
59:52>> Tuna nehirlerinin
59:54birleştiği yere kadar uzanan güzel bir
59:58daha vardır.
59:59>> Kadar uzanan yola ise
1:00:03Kürk yolu adı verilmiştir.
1:00:06Kür yolu
1:00:08adı verilmiştir. Doğru mu kardeşim?
1:00:11Şimdi bir uyarımız var. Uyarımızdan
1:00:13sonra bir notumuz daha var. Daha sonra
1:00:14ise paralar işleyeceğiz. Bu arada kalem
1:00:16verin bakın bana. Kalemim azalıyor
1:00:18sanki. Şunu bir al bakın. Lazım. Evet.
1:00:22Bakalım. Bu mavi. Bu siyah. Nazım başla.
1:00:26>> Bunlar hayvanlıkla birlikte
1:00:28>> bunlar ile
1:00:30göklüklerin burada bir dikkat.
1:00:34Şimdi arkadaşlar ben bu olayı bir
1:00:36anlatayım. Bu biraz yanlış anlaşılmalara
1:00:38da sebep oluyor. İslam öncesi arkadaşlar
1:00:40yerleşik yaşam eski yani Uygurlardan
1:00:42önce yok diyemeyiz
1:00:44ama Uygurlardaki olay çok daha farklı
1:00:47boyuttadır. Hani bizim tam yerleşik
1:00:49dediğimiz olaydır. Hatta bazı tarihçiler
1:00:51tam yerleşik değil Uygurlar bile saymaz.
1:00:53Türk işler sayar mesela. Ama önemli
1:00:54değil arkadaşlar. Tarihte Hun fasulyesi
1:00:57diye fasulye var. Hun fasulyesi
1:01:01ya coğrafi işaret almış. Kurban oldu.
1:01:03Demek ki Hun fasulyesi dediğim zaman bir
1:01:04bir şey anlaşılıyor mu? İspir fasulyesi
1:01:06gibi düşün. Eee e o zaman bir tarım var
1:01:09ki Hun fasulyesi var. İki Hunlar
1:01:12zamanında açılan dikkat Göktürkler
1:01:15zamanında kullanılan töte kanalı. Bu bir
1:01:18sulama kanalı ya kardeşim töte kanalı
1:01:21var. Demek ki Türklerde tarım yoktur
1:01:23demek mümkün değil. Kapkan Kaan'ın
1:01:25mesela bir anlaşmada eee özellikle
1:01:28Çin'den e şey istiyor. Tohumluk darı
1:01:32istiyor. Bak tohumluk darı istiyor.
1:01:34Niye? Tohum alacak, ekecek ki oradan şey
1:01:38versin,
1:01:39ürün alsın. Değil mi? Hatta Çin ne
1:01:41yaptı? O bunların hepsini pişirip verdi
1:01:43bize. Bizimkiler de attı bekliyor.
1:01:45Kurban olduğum olacak diye. Olmanca da
1:01:47bunların bilerek pişirilip verildiğini
1:01:49anladı. Aha sa bir savaş daha. Görüyor
1:01:52musunuz? mı? Kimin yaptığını pişirip
1:01:54vermiş?
1:01:57Şimdi o zaman tarım yoktur diyebilir
1:01:59miyiz? Hayır. Ama yerleşik yaşam dediğim
1:02:01olay sadece tarımla alakalı değil.
1:02:03Köyler, şehirler, balıklar inşa
1:02:05etmektir. O yüzden zaten Uygurları
1:02:07diğerlerinden biraz daha ayrı tutarak
1:02:09işlememizin temel sebebi de budur. Ama
1:02:11bunlar da Türk milletinde tarıma verilen
1:02:13önemi gösterir. Türk milletinin ilk
1:02:15diktiği tarım aleti darıdır. Efendim ilk
1:02:17tanıdığı bitki yoncadır. Bunlar da
1:02:19vardır mesela. Devam başlayalım. Bunlar
1:02:21ve ile Göktüklerin hayvancılıkla
1:02:22birlikte
1:02:24>> hayvancılık ile birlikte
1:02:28>> tarım ile uğraştıkları
1:02:31>> tarımla uğraştıklarının
1:02:34en büyük göstergeleri
1:02:36öyle yazan daha mantıklıdır
1:02:38göstergeleri. Bir neymiş? Kurganlarda
1:02:43>> tarım aletlerine rastlanılması
1:02:46tarım aletlerine
1:02:48rastlanılması. Devam. Hun buğdayı, hun
1:02:51fasul bahsed,
1:02:52>> hun buğdayı
1:02:55ve hun fasulyesinden
1:02:58bahsedilmesi.
1:03:01Bahsedilmesi. Evet.
1:03:06>> Göklüklerde
1:03:09ailelerin
1:03:13ekip biçecekleri bir araziye sahip
1:03:15olması.
1:03:16Ekip içecek bir arazilerinin olması.
1:03:20Evet.
1:03:23>> Töte kanalının kullanılması.
1:03:26Töte kanalının kullanılması. Evet.
1:03:33>> Kapganın
1:03:36Çin ile ziraat anlaşması yapması. Biraz
1:03:39önce anlattığım olay.
1:03:42>> Evet. Anlaşması yapması.
1:03:45Türklerin tarımla uğraştığının
1:03:47göstergesidir.
1:03:48Türklerin tarım ile uğraştığını neymiş?
1:03:54Gösterir.
1:03:56Doğru mu kardeşim? Peki bu yollar
1:03:59bizlere neye sebep oluyor? Onlara
1:04:00bakalım. Başla kardeşim. Türk
1:04:02devletlerinin gelir kaynaklarından biri
1:04:03de
1:04:03>> ilk Türk devletlerinin
1:04:06gelir kaynaklarından
1:04:08biri de Evet.
1:04:12Biri de önemli ticaret yollarının
1:04:15geçtiği,
1:04:17ticaret yollarının
1:04:19geçtiği güzergahlar olmuştur. Evet.
1:04:25Devam.
1:04:29>> Bu ticaret yollarının yani örnek
1:04:31Semerkant'tan geçiyor, örnek
1:04:33Özbekistan'dan geçiyor. Örnek Tacikistan
1:04:35fark etmez. Şu bölgeden geçiren her
1:04:37şehir gelişme gösterir. Onu da yazalım.
1:04:40Bu ticaret
1:04:42yollarının
1:04:44Türk ülkelerinden geçmesi. Evet.
1:04:49>> Hların
1:04:52göktürklerin doğru mu?
1:04:57>> Uygurların
1:04:59>> ve Hazarların
1:05:03>> dünya transit ticaretine doğru mu?
1:05:08>> Ticaretine. Evet.
1:05:10gösterges
1:05:11>> aracılık ettiğinin göstergesidir.
1:05:14Doğru mu kardeşim?
1:05:17>> Yani hangi milletler özellikle daha
1:05:18fazla yayınlanmış bizler? Hunlar
1:05:21gördüğünüz üzere Göklükler, Uygurlar,
1:05:23Hazarlar. Bu iki ticaret yolundan çok
1:05:25yaralanlar. Not şeyi yazalım.
1:05:30>> İslam öncesi biliyorsunuz para
1:05:31kullanılıyor ama bunu bir ticarette
1:05:32değişim aracı olarak kullanar. Bu
1:05:34aralarda yapılan araştırmalar Hun
1:05:36kaynakların Hunların bir paraya sahip
1:05:38olduğunu söyleniyor. Ama bunu bir
1:05:40ticarette değişim aracı olarak
1:05:41kullananın Göktürkler olduğunu
1:05:42görüyoruz. İslam öncesinde parayı
1:05:45ticarette bir değişim aracı olarak
1:05:49kullanan aracı olarak kullanan değerli
1:05:52arkadaşlarım
1:05:55ilk Türk devleti Göktürklerdir.
1:05:58İlk Türk devleti Göktürklerdir. Dikkat
1:06:00burada bir şey söyleyeceğim arkadaşlar.
1:06:02Bir de bir hükümdar kendi adına para
1:06:04bastırır. Kendi adına para bastırmak
1:06:06ayrı bir şeydir. Yani hatıra para gibi
1:06:08düşünebilirsiniz. Bu Türgiş hükümdarı
1:06:11Bagat Tarkan'dır. Doğru mu? Yazalım.
1:06:14Türgiş hükümdarı Baga Tarkan ise
1:06:19Baga
1:06:22Tarkan ise
1:06:24kendi adına
1:06:27para bastıran
1:06:29ilk Türk hükümdarıdır diye geçer değerli
1:06:33arkadaşlar. Peki paralar var. Önce şu
1:06:35paraları bir yazalım. Hangi paralar var?
1:06:37>> Yarmak. Paraların isimleri var. Evet.
1:06:40>> Kamdu. Evet. Kuampoyu. Kuampoyu. Evet.
1:06:46>> Böz,
1:06:47>> böz,
1:06:50>> ça
1:06:51>> satir. Satirden başlayalım. Satir gümüş
1:06:54bir disk paradır. Doğru mu?
1:06:57Şav bir kere kağıt paradı. Cinsleri var
1:06:59bunların. Böz adı üzerine ne? Bez
1:07:02paradır. Kuampoyu, bez kamdu bez yarmak.
1:07:08>> Madeni paradır.
1:07:10>> Evet. Parası olan bedeni. Oğlum parası
1:07:13olmayan herk annesi sevsin derler
1:07:15biliyorsun. Burası tamam mı değerli
1:07:16arkadaşlar? İslam öncesinden beri
1:07:17gelerek. Şimdi benim bu anlattıklarım
1:07:20özellikle şuradan başlayarak bilim, din
1:07:23ve inanış, sanat, kavramlar, müzik, spor
1:07:27ve ekonomidir. Değerli arkadaşlar şimdi
1:07:28ise ne tarafa doğru geçiyoruz? Yazı, dil
1:07:32ve edebiyat kısmına doğru geçiyoruz
1:07:35değerli arkadaşlar. Şöyle şunu da ben
1:07:39ekrandan çıkacağım neredeyse. Ekranın
1:07:41büyüklüğünü anlayın. Ekrandan ben
1:07:42çıkıyorum yani. Anlayın arkadaşlar.
1:07:45Bayağı bir şey. Evet şimdi geldik yazı
1:07:48dil ve edebiyata.
1:07:50Evet geldik yazı dil ve edebiyata. Türk
1:07:52milleti yazıyı kullandı. Tabii ki konar
1:07:54göçer yaşam toplumlarında yazı her zaman
1:07:57biraz daha diğer yerleşik yaşama göre
1:07:58tabii ki geç kullanıyor. Zaten bütün
1:08:00kurallarımızın sözlü törelerden oluşması
1:08:02bunu göstermiyor mu? Ama yazı yoktur
1:08:04deme şansımız yok. Bugün Hunlarda ilgili
1:08:07çıkan tasların üzerinde bile yazılar
1:08:08var. Ama bunun toplum geneline yayılması
1:08:11Göktürklerle olmuştur. Çünkü Göktürkler
1:08:13ortaya bir alfabe koymuştur. 38 harften
1:08:16oluşan Türkiye'nin Türk tarihinin ilk
1:08:19milli alfabesidir. Orhon alfabesi.
1:08:23Sınava girdin. Göktük yazmayabilir. Ne
1:08:25yazabilir? Orhon yazabilir veya ik milli
1:08:28alfabe. O da 18 + ol şu Uygur alfabesi.
1:08:31Bakın kardeşim o zaman Göktürklerin yani
1:08:35Orhon alfabesiyle
1:08:36Uygur alfabesi bizim milli
1:08:39alfabelerimizdir. Milli milli ha Türk
1:08:41milleti yine savaştan, ticaretten ve
1:08:43göçten dolayı birçok ülkenin de
1:08:45alfabesini kullanmıştır. Örnek Brahmi
1:08:48diye bir alfabe kullanmış. Soğutça diye
1:08:49bir alfabe kullanmış. Kiril Rusların
1:08:51kullandığı bir alfabe kullanmış. E Latin
1:08:53şu an kullanıyoruz. Doğru mu? E zaten
1:08:56Göktürk Uygur da var. Hadi onları bir
1:08:57yazalım. Türk tarihinin tarih boyunca
1:08:59kullanmış olduğu alfabeler. Önce neyle
1:09:01başlıyoruz? Tabii ki Orhon alfabeleri.
1:09:05Orhon. Orhun veya Göktürk yazabilir.
1:09:08Doğru mu? Aynı şey. Uygur. Başka?
1:09:11>> Soğuda alfabesi. Biraz İrani bir alfabe.
1:09:14Bu
1:09:15>> Brahmi. Bu Hint asıllı bir alfabe.
1:09:19>> Sür yani. Evet. Zaten hala günümüz
1:09:21Anadolu toplumua devam ediyor. Arap
1:09:24alfabesi kullandık. Doğru.
1:09:26>> Kiril alfabesi kullandık.
1:09:29>> Le latin alfabesi kullandık. Ama bana
1:09:32milli alfabeler nelerdir diye soru
1:09:35geldiği zaman ki bunu zaten milli
1:09:37alfabelerinde hangileri olduğunu bilmek
1:09:39zorundasınız. İlk iki tanesi milli
1:09:43alfabedir değerli arşlar. Bunlar bizim
1:09:44milli alfabelerimiz. Tamam. Notada onu
1:09:46mu yazalım? Türklerin
1:09:50milli alfabeleri,
1:09:53milli alfabeleri
1:09:56Orhon
1:09:57ve Uygur alfabeleridir.
1:10:02Alfabeleridir. Şimdi size iki tane çıkan
1:10:04sınav sorusu hazır mıyız? Hatta tane.
1:10:07Bir, Türk milletinin kullanmış olduğu
1:10:09ilk milli alfabe aşağıdakilerden
1:10:10hangisi? Cevap verin bakalım. Oron.
1:10:12Güzel. Peki Türk milleti aşağıdaki
1:10:14alfabelerden hangisini kullanmamıştır?
1:10:19Bak o kadar kullandık. Demek ki dünyada
1:10:21ne kadar çok alfabe var ki bazılarını
1:10:23kullanmamışsınız. Cevap Sanskritçeydi.
1:10:26Yine Hindistan'a ait bir kullanılan bir
1:10:29alfabe.Çeyi mesela Türk milleti
1:10:31kullanmamıştır. Mesela o kadar din ve
1:10:33inanışla da işledik. Hatırlayın. Hiç ben
1:10:35ateşe taptık dedim mi? Taptık dedin mi
1:10:37kardeşim? Taptık demedik. Yani zerdüşük
1:10:39var mı? Yok. Burada da aynı şekilde.
1:10:41Burada da ne yok mesela? Sanskritçe yok.
1:10:43Adam sınavda soru olarak sordu bunu. 3.
1:10:46Türk milletinin
1:10:48kullandığı alfabeyi sıralayın demiş. Ama
1:10:51bunların hangisinin aynı anda olanlar
1:10:53var? O yüzden tam net olanı yazmış.
1:10:56Göktürk, Uygur, Arap, Latin. Yani dikkat
1:11:01edin soruyu. Türk milletinin sırayla
1:11:03kullandığı alfabe ki hocam arada bu
1:11:05rahmi var. Kilirliz. Öyle değil. Net
1:11:07olacak. Göktürk, Uygur. Müslüman olduk.
1:11:10Arap en son Latin. Doğru mu? O yüzden de
1:11:12bu dördün de birden soru demek ki 3 tane
1:11:14sınav sorusu olarak şu kadarcık
1:11:16işlediğim yerden gelmiş. O zaman sen de
1:11:18sınavında geldiği takdirde yapacağına
1:11:20inanıyorum. Edebiyatta ise şimdi ikiye
1:11:23ayırıyoruz zaten. Konar Göçer yaşam
1:11:24toplumundan dolayı sözlü edebiyat ve
1:11:27yazılı edebiyatımız olacak elbette ki
1:11:29arkadaşlar. Sözlü edebiyat adı üzerine
1:11:32söz üzerine yazılan ki bunlar arasında
1:11:34atasözü diye nitelendirdiğimiz savlar
1:11:36var. Bugün kullandığımız birçok atasözü
1:11:38aslında ta İslam öncesinden günümüze
1:11:40geldiğini söyleyelim. Koşuk böyle kopuz
1:11:43eşliğinde çalınan türküler manilere
1:11:46diyoruz. Mesela sagu. Sagu ne? O gün o
1:11:50sıhıçının yaptığı ahıt vardı ya hani
1:11:53biraz önce anlattım dinanışta geliyordu
1:11:54sıhhatçılar hiç tanımasa bile vay
1:11:57aslanım öldü de aslan dediği adam 150
1:11:59aslanım öldü de şöyle yapardı da geyi
1:12:02şöyle al hiç alakası yok ama orada ne
1:12:04var bir o ölümsüz yani ölen kişiyi
1:12:07yüceltme var o yüzden mesela burada da
1:12:09ne var sagular var sagular da ağıt
1:12:12anlamı taşıyor hikayeleri zaten
1:12:13biliyoruz ama bir de sözlüğünün en büyük
1:12:17ürünü destanlarımız
1:12:18Arkadaşlar destanlar her millette olduğu
1:12:20gibi bizde de abartıdır elbet ki. Ama
1:12:23biz başka milletlerin destanlarını
1:12:25okumayınca anlamıyoruz. Bir Ramayana oku
1:12:27bakın. Bir şeyi oku bakalım. Ne derler
1:12:30ona? Yunan destanlarını yani oradaki
1:12:33mitosları bir oku bakalım. Neleri neler
1:12:35onlar orada tanrılar kapışıyor. Bir de
1:12:38bizim şimdi oğlan büyüdü işte doğdu.
1:12:40Doğar doğmaz konuştu. konuştuktan sonra
1:12:42ata bindi. Biraz daha insani varlıkların
1:12:45yaşantılarının
1:12:47yani yukarı hallerinin aşağı
1:12:48anlatılması. Hani deriz ya büyümüş de
1:12:51küçülmüş. Hah bizim destanların temel
1:12:53manası büyümüş de küçülmüş. Bir iki
1:12:55kurttan türeme veya geyikten türemeyor.
1:12:58Ama baktığın zaman diğerlerinde kardeşim
1:13:00her tarafta tanrı var ya. Posedün
1:13:03tanrısı oradan çıkıyor. Öbürkü Hades'i
1:13:05öldürüyor. Hades bunu öldürüyor. Diğeri
1:13:07Selena yapıyor. 50.000 tane şey var.
1:13:10İzliyor. Kurban olayım ya. Şimdi bizim
1:13:12destanları millet böyle kötülüyor da
1:13:14böyle şey mi olur ya oğlum zaten ad
1:13:16destan kulaktan kulağa her kulaktan
1:13:18kulağa da ben bir dene katarsam ne olur?
1:13:21Ben bir tane katarsam ne olur? 180'lik
1:13:23adam 5 metre olur.
1:13:27Esen kulaktan kulağa diye bir oyun vardı
1:13:28biliyor musun? Biz ilkokullarda çok
1:13:30oynardık. Hoca bir şey söydi iki kişiye.
1:13:32Ulan bir çıkardı oradan işte destanlarda
1:13:35öyle. O milletleri düşünün. Her biri bir
1:13:37kuşak. O kuşaklardan en son çıkana
1:13:39bakayım. Hiç alakası yok. Destanlar o
1:13:42yüzden bizim için kıymetlidir. Dede
1:13:45Korkut hikayeleri kardeşim. Oğuz Kıpçak
1:13:47mücadelesini anlatır. Hikayelerin
1:13:48arasında en önemlilerinden bir tanesi
1:13:50nedir kardeşim? Dede Korkut
1:13:53hikayeleridir.
1:13:54Doğru mu? Sav ne demekti?
1:13:59Atasözü. Koşuk ne demek? Şiir. Koşma
1:14:02zaten oradan gelir. Edebiyat. Sagu ağıt
1:14:06yakmadır. Ağıt destan. Zaten bunlar da
1:14:09Türk milletine ait
1:14:10>> kahramanlık hikayeleridir. Aynen öyle.
1:14:13Kahramanlık hikayeleri. Peki milletlerin
1:14:16destanlara ait olanlar var. Mesela Alper
1:14:19Tunga. E kardeşim Alper Tunga destanı.
1:14:22Alper Tunga kim? İskit hükümdarı.
1:14:25Ergenekon Bozkurt. Göklüklere aittir.
1:14:28Attila. Atilla kime ait? Asonlara ait.
1:14:30Altaylarda yaralı destanı vardır. Öbür
1:14:33taraf işte Avrupa Türeyş ve Göç
1:14:35Uygurlara ait. Bunları da tek yazalım
1:14:37bakalım. Alper Tunga kime ait? İskitlere
1:14:41aittir. Oğuz kastedilen Metehan'dır.
1:14:44Metehan hangi hükümdardır? Hangi
1:14:46devletim? Asyaındadır.
1:14:48Ergenekon ve Bozkurt kime aittir?
1:14:53Göktürklere aittir. Türeyiş ve göç
1:14:56Uygurlara aittir. Atilla Atilla daha
1:14:59doğrusu ve sihirli geik Avrupa Hunlarına
1:15:03aittir. Yine hepimizin bildiği gibi
1:15:05dünyanın en uzun destanı olan Manas der
1:15:08bir prenstir. Bunu da söyleyeyim. Bu da
1:15:11Kırgızlara aittir.
1:15:13Anlaştık mı? Bütün mesele budur değerli
1:15:15arkadaşlar. Gelelim şimdi yazılı
1:15:18edebiyata. sözlü. Tamam. Ama bu işin bir
1:15:20de yazılı kısmı var arkadaşlar.
1:15:22Biliyorsunuz ki yazı edebiyatta en eski
1:15:24bulunan yeni sektör. Bu arada son
1:15:26günlerde
1:15:29eee aslında 2-3ü yıldan beri haber de
1:15:32bizim öğrencilerimiz KPSS'ye yeni
1:15:35hazırlanan veya yeni önüne düşen
1:15:36arkadaşlarımız var. İşte hocam Türk
1:15:38adının anlamını değiştiği bir kitabe
1:15:39bulundu diye. Arkadaşlar şöyle bakın
1:15:42kitabelerin çözümlenmesi, çözümlendikten
1:15:44sonra bilimsel makalelere, doçentlik
1:15:45tezlerine eee ve o kişiye unvan
1:15:48kazandırması bir süreç işidir. Eğer Türk
1:15:51adının geçtiği şey değişseydi bilimsel
1:15:53olarak ben zaten onu söylerdim
1:15:55arkadaşlar. O değil bu kitaba derdim.
1:15:56Alakası yok. Şu an itibariyle yine Türk
1:15:59adının geçtiği ve edebi metin özelliği
1:16:02taşıyan yazıtlar yine Orhun abideleriniz
1:16:05kafanızı karıştırmasın. Son zamanlarda
1:16:06bana hep o haberi atıyorlar. Halbuki o
1:16:08haber ta 2 yıla ait. 2 yıl önce bir
1:16:10profesörün oradaki buluşuna ait değer
1:16:13ama bazı şeylerin bazen oturması zaman
1:16:16alır bilim dünyasında. Onlar da oturacak
1:16:18ki ondan sonra net olarak devlet
1:16:20kitaplarına girecek. Ondan sonra biz de
1:16:21diyecek ki arkadaşlar Türk adını bilmem
1:16:23ne buradadır. Yenisey kitabeleri bir
1:16:26okunması zor. İki yenise kitabeleri tek
1:16:29tek taşların üzerine yazığı için bir
1:16:31cümle ifade etmez. Yenise ile Orunla
1:16:33zaten arızdaki fark nedir biliyor musun?
1:16:35Birinde bir metin var. Metin var. Ne
1:16:37demek? Öznesi var, yüklemi var, dolaylı
1:16:39tümleci var, onu var. Bir de noktası
1:16:41var, virgülü var. Öyle diyeyim. Öyle
1:16:43anlatayım. Diğerinde tek bak yeni kitab.
1:16:46Şurada bir taş var. Ali ata. Bak bir
1:16:50cümleyi sen birleştiriyor. Işıl, ılık,
1:16:53süt iç. Anladın mı? O yüzden olmuyor.
1:16:57Yani alfabe değil de yani yeni böyle
1:17:00okuma yazma öğrenen ilkokul çocuklarına
1:17:02verilen fişler yok mu? Fiş mantığında. O
1:17:04yüzden bu bir edebi metin değildir.
1:17:08Edebi metin olması cümle olması lazım
1:17:10ya. O yüzden yeni kitaberi Orun abeden
1:17:13eski olmasına rağmen Türk tariheki
1:17:15yazılı edebi eserleri ve metinleri
1:17:16diyemiyoruz. Diyememizin sebebi de bu
1:17:18zaten. Ama direkt sınavda soru olarak
1:17:20geliyor mu? Elbette ki yeni sey
1:17:22kitabeleri hangi milletten günümüze
1:17:25kalmıştır diyor. Ya da hangi devletten?
1:17:27Kırgızlar. Senin bunu bilmen lazım.
1:17:29Yazalım mı kardeşim? Kırgızlardan
1:17:31günümüze kalmıştır.
1:17:34Günümüze
1:17:38kalmıştır. Bilinen en eski abidelerdir.
1:17:42Bilinen diyorum çünkü kazarsın başka bir
1:17:44şey çıkar ileride. Bilinen en eski
1:17:47kitabilerdir.
1:17:49>> Evet. Tekecelidir. Yani tekeceli
1:17:51olmasından ziyade zann Orun abideleri
1:17:53olması.
1:17:56Gelelim Orun abideleri. Orun yazıtları.
1:17:58E hocam yıllardan beri biliyoruz.
1:17:59Özellikle şu an beni dinleyen Türkçe
1:18:01öğretmenleri ve edebiyat öğretmenleri
1:18:02zaten bunun cıcına kadar biliyor. Ya
1:18:05Orhun abideleri bir kere dikkat. Orhun
1:18:08ırmağının yanında bulunduğu için bu ismi
1:18:09almıştır. Bir bu ırmak nerededir?
1:18:12Günümüzde Moğolistan'dadır. Mantıken
1:18:14bunlar nerede? Çin'de falan değil.
1:18:15Moğolistan'da. Ötüken de Moğolistan'da.
1:18:17Bu arada ilk soruda verdiğim sorunun
1:18:19cevabını da söyleyeyim. Ötüken nerede şu
1:18:21an? Moğolistan sınırları içinde. Devam
1:18:23ediyorum. Peki buun abideleri kim dikti?
1:18:26Bunu diken adam ilkini sonuçta bu 3
1:18:29adet. Bunun ilkini diken adam vezir Tony
1:18:32Yukuk'tur. Dikkat Tony Yukuk kendi
1:18:34anıtını kendi yazmıştır. Kendi anatını
1:18:35kendi yazdığından dolayı da ilk Türk
1:18:37tarihçisi ve yazarı da Vezir Tonyuk'ur.
1:18:39O zaman bu üç abiden birincisi Vezir
1:18:42Tonyuk'a aittir. 2 ve 3ü ise Kültigin ve
1:18:46Bilge Kaan'a aittir değerli arkadaşlar.
1:18:48Kültigin, Bilge Kaan ve Vezir Tonyuku'a
1:18:50ait olan bu şeylere, kitabelerin toplam
1:18:53ismine Ornab de denir. Bu bir. 2.
1:18:56Moğolistan'da bulunur. 3. Dikkat bu
1:18:59adamlar bunları yazdılar. Bu bir ırmağın
1:19:01kenarında duruyordu. E Türk milleti
1:19:03zamanla o bölgelerden göç edince ırmakta
1:19:04kaldı. E yıllarca güneş, kum, e yağmur
1:19:08düşünün neler neler, ne badireler
1:19:10badireler. Bir gün İsveç'te
1:19:15Rusya savaş yapıyor başkanım. İsveç'te
1:19:18Rusya savaş yapıyor. Bu dediğim olay
1:19:201710
1:19:211709 10'lar yani 18.
1:19:25İsveç'te bir subay o bölgeden esir
1:19:28olarak götürülürken
1:19:30orada diyor ki, "La bu taşlar ne böyle
1:19:31diyor ya." Şimdi İsveçlilerle
1:19:34biliyorsunuz hala eee Türk alfabesi
1:19:38arasında hala bir eee benzerlik söz
1:19:41konusu. Eee yani bütün millet Türk
1:19:44demiyorum o yanlış anlaşılmasın ama
1:19:45alfabesel anlamda bugün hala
1:19:48İsveçlilerin, İskandinav ülkelerinin
1:19:50bunları çözmesi de çok ilginç. Demek ki
1:19:52dil yapılarının bir ortaklığı söz konusu
1:19:54olabilir. Biliyorsunuz ki bir İsveçli
1:19:56subaydır aslında Stranberg. O bulmuştur
1:19:59ama bunu bilim dünyasına çevirmesi ayrı
1:20:01bir şeydir. Onun okunması ayrı bir
1:20:03şeydir. William Thomson diye. Bak o da
1:20:05bir Danimarkalı. O çözüyor. İlk çözdüğü
1:20:08kelime de Tengri. Tengri tektir. Yani
1:20:11Tanrı tektir cümlesini çözüyor.
1:20:13Biliyorsunuz bu bir farklı yazım
1:20:15biçimidir aslında. Çinliler veya başka
1:20:17milletler okumasın diye mi yapıldı
1:20:19artık? Runik denilen bir alfabe ile
1:20:22yazılıyor. Alfabe çeşidiyle yazıyor.
1:20:23Yazım çeşidiyle yazılıyor. Hani bazı
1:20:25arkadaşlar vardı ya akrostiş yapar.
1:20:27Doğru mu kardeşim? Nazım yazar böyle
1:20:31eşiten yap. Aynı onu mantık düşün.
1:20:33Sağdan sola veya soldan sağa bazen
1:20:35yukarıdan aşağı okumalar vardır. Bu eee
1:20:37bir runik alfabesidir değerli
1:20:39arkadaşlar. Ve bu runik alfabesi e bir
1:20:41çıkan sınav sorusudur. Göktürk Orun
1:20:43abidelerindeki yazım çeşidini sordular.
1:20:45Cevap runiktir. Aklınızda bulunsun. O
1:20:48zaman Orn abelerini şöyle bir
1:20:49toparlayalım. Hazır mıyız? 1. kişi adına
1:20:52dikilmiştir. Tony Yukuk, Bilge Kaan
1:20:54Kültig. 2. Vezir Tonyuk kendi anıtını
1:20:57kendi dikliğinden dolayı ilk Türk
1:20:58tarihsi ve yazar vezir Tonyukuk'tur. 3.
1:21:00Diğerlerini ise Kültigin ve Bilge Kaan
1:21:03eee eee adamın ismi yolluk digine
1:21:06yazdırmıştır. Onu da söyleyeyim. 3.
1:21:08Bugün Moğalistan'da bulunur. 4. Bugün
1:21:11orada o nehir kenarından alınmıştır.
1:21:13Tika tarafından Türkiye İşbirliği ve
1:21:15Kalkınma Ajansı oraya müze yapmıştır. O
1:21:17müzenin içinde sen yoksa bir gün elbet o
1:21:19çöküp gidecek yani fiziksel aşınımdan
1:21:22dolayı. 4. Kardeşim ne anlatılıyor? Bir
1:21:25tarafında Çince yazan taraf var. Çinler
1:21:26hatta gelip bir bir tarafında Çince
1:21:29yazın diye rica etmişlerdi. Çince de
1:21:30yazılmıştır. Diğer kısımları Orhunca
1:21:32yazıyor zaten arkadaşlar. Çin'in bizi
1:21:34nasıl aldattığı, Çin'in hangi
1:21:37politikalarla bizim Türk milletini
1:21:38bozduğu, efendim burada toplumsal
1:21:41görevler, hükümdarın topluma karşı
1:21:43görevleri, hükümdarın halkına karşı
1:21:46biraz da şey semi işte beni
1:21:48dinlemediniz. Şöyle yaptınız, böyle
1:21:49yaptınız, buna kandınız, şuna kandınız.
1:21:51Çıplağa doyurdum. Çıplağa doyurdum. Açı
1:21:54giydirdim.
1:21:57çıplağa doyurdum. Açı giydirdim
1:22:00ve tabii ki bunlar hep anlatılıyor.
1:22:02Sosyal sorumluluk projeleri gibi
1:22:03düşünün. Ve millete hesap veriyor. Bakın
1:22:05bir şey millete hesap veriyorsa bir
1:22:07hesap niteli yazıyor. Siyasetname. O
1:22:09zaman Türk dahik yazı siyasetnamesi de
1:22:11yine Orun abideleridir. Orun abidelerini
1:22:13evet ise subayber belki bulmuştur ama
1:22:15bunu çözümleyen adam çözen adam
1:22:17Danimarkalı filolog dil bilimci William
1:22:19Thomson'dır. Değerli arkadaşlarım bunu
1:22:20da size söylemiş olayım. Orun abileri
1:22:23günümüzde Moğolistan'da bulunuyor. Peki
1:22:27kimin zamanı olur? Toykuk, Bilge Kanin
1:22:29dediğime göre ik Göktürk yani kutluklar.
1:22:33Evet başlıyoruz. Orun abeleri başla
1:22:35bakalım. lazım.
1:22:36>> Türk edebiyat tarihinin
1:22:38>> Türk edebiyat tarihinin
1:22:43evet
1:22:46>> bilinen ilk yazılı eseridir.
1:22:49İlk yazılı
1:22:51eseridir. Devam. Türk tarihinin ilk
1:22:54siyasetnamesi kabul edil
1:22:56>> Türk tarihinin
1:22:59ilk siyasetnamesi kabul edilmiştir.
1:23:02İlk siyaset
1:23:04namesi
1:23:06kabul edilmiştir.
1:23:09Evet. Hangi ülke sınırsınadır?
1:23:13Moğolistan'da bulunur.
1:23:15Moğolistan'da bulunur. Lazım bir gün
1:23:17Moğolistan'a gidel senle.
1:23:20Sana bir şey olmaz. Sen kabilelerin
1:23:21arasına karışırsın. Bu tiple de ben ne
1:23:23yapacağım? Evet. Devam. Kutluklar
1:23:26oldunca
1:23:28>> Kutluklar yani kastedilen kaçıncı
1:23:30Göktürkt'tür? Bunu da söyleyeyim bir
1:23:31kere daha. İkinci göktür. Kutluklar
1:23:34zamanında
1:23:36Çince ya da Orhunca ve Çince
1:23:39yazılmıştır. Bir kısmı Çince hepsi
1:23:41değil. Çince yazılmıştır. Devam.
1:23:45>> Runik. İncelemenizi öneririm. Runik yazı
1:23:48çeşidi ile yazılmıştır.
1:23:51Yazı çeşidi ile yazılmıştır. Evet.
1:23:58>> Vezir Tonyukuk
1:24:01725'te yaptı bunu. Bilge Kaan
1:24:05ve
1:24:07Kültigin adına dikilmiştir.
1:24:11Kültigin adına dikilmiştir.
1:24:14Devam.
1:24:17İlk kitabe ise ilk kitabeyi vezir Tony
1:24:22Yukuk
1:24:25kendine gitmiştir. Doğru mu?
1:24:28>> 725 zaten o belli. Evet.
1:24:33>> İkinci kitabe söyle.
1:24:38>> Kültigin adına. Evet. Bilge Kaan
1:24:42>> Bilge Kaan adına dikilmiştir. Bilge Kaan
1:24:44tarafından dikilmiştir.
1:24:47Dikilmiş. O zaman Kültigin ölmüş. Doğru
1:24:49mu? Evet. Devam. Bilge adına
1:24:52>> 3ün kitabe
1:24:54Bilge Kaan adına zaten çok yakın
1:24:57zamanlarda ölüyorlar. 725, 732, 735 gibi
1:25:00düşünün. Hemen hızlıca öldükleri için
1:25:02hep birbirinin arkalarına dikmişlerdir.
1:25:04Üçüncüsü ise kitabe Bilge Kaan adına
1:25:08oğlu tarafından dikilmiştir. Oğlu
1:25:10tarafından dikildi. Evet.
1:25:17>> Kitabelerde hükümdarın
1:25:21>> hükümdarlara öğütler. Evet. siyasi
1:25:25>> dönemin
1:25:27siyasi
1:25:29ve kültürel özellikleri
1:25:32ne yer verilmiştir.
1:25:34Evet.
1:25:38>> Evet.
1:25:41>> Ne yapıyorsun Lazım kurban? Birinin bir
1:25:43tane söylüyorum diğerini uçuyorsun
1:25:45gidiyorsun la sanki kitabe okuyorsun.
1:25:47Bilimsel çalışmalar. Evet.
1:25:50yaşantılarını
1:25:52>> yaşantılarına evet
1:25:53>> fesine
1:25:54>> fesine
1:25:55>> kültürüne
1:25:56>> kültürüne
1:25:57>> ve devlet
1:25:59>> ve devlet yönetimine ait bilgiler vardır
1:26:01devam
1:26:02>> hakkında ilk bilgi
1:26:04>> kitabeler hakkında ilk bilgi evet
1:26:09>> cüveyni evet Gazali'nin hocasıdır
1:26:13>> tarihi Cihan Güşada yer almıştır. Evet.
1:26:18Kitabeyi çözen,
1:26:20>> Kitabeyi çözen
1:26:23Danimarkalı filolog.
1:26:26Danimarkalı filolog
1:26:28kimdir? William Thomson'dır değerli
1:26:32arkadaşlarım. Evet,
1:26:35ilk çözülen kelime
1:26:40kelime Tengridir değerli arkadaşlar.
1:26:43Evet. Not.
1:26:47>> İlk Türk tarihçisi
1:26:51ve yazarı
1:26:53vezir Tonyukuk'tur. Dikkat.
1:26:58Şimdi bu ülkede birçok yayın basılıyor
1:27:01kardeşim. Aynı yayının kapağını bastır
1:27:03bastır yap bastır bastır yap bastır
1:27:05bast. Arkadaşlar biz böyle bir şey
1:27:07yaparız. Hala ilk Türk tarih vezir
1:27:10Tobyuk yazmıyor da ilk Türk tarihsel
1:27:12yazı yolluk de yazıyor. Ya arkadaş ya
1:27:15bir yanlış bilgi veriyorsunuz öğrenciye.
1:27:17Hakka giriyorsunuz kardeşim. Bir şey
1:27:19yapıyorsanız iyi yapın. Her sene biz
1:27:20niye güncellemeyor? Her sene bu kadar
1:27:22kitap niye okuyoruz? Makale niye
1:27:23okuyoruz ya? Öyle olacak iş mi?
1:27:25Allah'ını sevin bir bilgiyle insanlar
1:27:27onu yanlış yaparsa Allah korusun ne
1:27:28oluyor? Çok sıkıntılı durumlara
1:27:29düşebiliyor. O yüzden kılık yarmamız
1:27:32lazım. Her sene güncellememiz lazım yani
1:27:34olabildiğince. Yani o yüzden eee bu
1:27:36işlerde değerli arkadaşlar hak kul haklı
1:27:38çok kıymetli bir şey. Yani çocuk son
1:27:40parasıyla kitap alıyor. Lazım mı? Şimdi
1:27:42sen son paranla hiçbir kitap aldın mı
1:27:43kardeşim? Son paran başka paran yok. Bir
1:27:45daha o paranın ne zaman geleceğini
1:27:46bilmiyorsun. Çünkü ailelerin eline bakan
1:27:48insanların kolay değil. Onun da bari
1:27:50iyisini yapın da millete iyisini verir
1:27:52kardeşim ya. Hala sultan unvanı kullanan
1:27:551. Murat yazıyor ya. Ulan zaten
1:27:57Osmanlı'da bile Orhan'dı yani yazımında
1:28:00Osmanlı tarihinde hani Orhan'dı. İnkılap
1:28:03Türkiye Cumhuriyeti'ne gelince birisi
1:28:04yazmış Murat diye hala 1. Murat diyor.
1:28:07Ya kardeşim yapmayın gözünü seveyim ya.
1:28:09Hak diye bir şey var kardeşim. Bu
1:28:11tarafın üstü kadar bu tarafın altı da
1:28:12var ya. Biz bunları düşünmek zorundayız
1:28:14arkadaşlar. O yüzden olmaz. En iyisini
1:28:17en bak bir yazar en iyisini yapmak
1:28:20zorunda. Elinden ne geliyorsa onun gücü
1:28:22yeter üslubu yetmeyebilir. O ayrı konu
1:28:23ama sen iyisini yaparsın öğrenciye
1:28:25sunarsın. Ya bizim gerçekten gözü kapalı
1:28:28alabileceğiniz yayınlardır benim hocam.
1:28:30Bunu reklam açısından falan
1:28:31söylemiyorum. Kendimizi biliyorum. Yani
1:28:32biz burada günlerce çalışıyoruz.
1:28:35Haftalarca, aylarca çalışıyoruz. Bütün
1:28:36öğretmenlerimiz öyle yani. O yüzden
1:28:38gönül rahatlığıyla merak etme. Biz zaten
1:28:40bir şey almayın diyorsak da gerçekten
1:28:43almayın. Almama nedenimiz vardır yani.
1:28:45Bir daha bir daha çocuk mesela elinde
1:28:472025 notu var. 2026'ya yazıyor. Hocam
1:28:49alayım. Almana gerek yok kardeşim.
1:28:50Eklemelerini kendin yaparsın. Zaten yana
1:28:52veriyorsun. Şimdi yanda gördükleriniz
1:28:54ne? Bakın Orun abdelerinden seçmeler. E
1:28:56bunlardan da bir tane bir gün laf
1:28:58gelebilir size. Bunlardan da laf
1:29:00gelebiliyor. Bir tane metni veriyor. Bu
1:29:02nerededir diye soruyor. E nerede olacak?
1:29:04Orun abi dedinde de Bilge Kaan Kültigin
1:29:07ve Tonyuk'tan bahsediyorsa hangi yazıt
1:29:09olması beklenir? Ya tabii ki mesela Orun
1:29:12abideleri ik Göktürk. Halbuki 1.
1:29:15Göktürk'e ait Bugut yazıtları da var
1:29:17mesela. Bu da Göktürklere ait en eski
1:29:19yazı. Ama gene bir cümlesel var mı
1:29:21böyle? Yok. Evet. Bugut yazıları başla
1:29:23kardeşim.
1:29:27birinci Göktürklere ait en eski
1:29:31kitabidir.
1:29:33Ama size burada soru sorarsa nereden
1:29:34soracak? Horan. Tabii ki. Karin Faryat
1:29:37bir kere dikkat. Şu üçünün de
1:29:41e bu kadar yazıyla haşır neşir olursan
1:29:44doğru mu kardeşim? Hangi millete ait
1:29:46olması beklenir?
1:29:47>> Uygurlara. Tarihinden başla.
1:29:51Uygur Kaan'ı Moyen
1:29:55>> Çorkağan tarafından evet
1:29:59>> 7. yüzyılda inşa etmiş. Ne anlatmış
1:30:01peki?
1:30:06>> Boylar arası mücadelelerden bahsetmişti.
1:30:09Moyençur kim peki? Bilen var mı? Diğer
1:30:12adı Bayançordur. Uygurları en parlak
1:30:15zamanı yaşatan kimmiş? Moyen çur moyen
1:30:18çor veya diğer adıyla e bayançor. Tamam.
1:30:24Evet. Moyanç sinusu başla kardeşim.
1:30:32>> Göktürk
1:30:34harfleriyle yazılmıştır. Evet. Daha
1:30:36demek ki Uygurlar şey yapmamış. Devam.
1:30:39Alfabeye geçmemiş.
1:30:42>> Evet.
1:30:43>> Ramstad buldu.
1:30:47yayınlan
1:30:49sadece seçenek olarak gelir.
1:30:50Karabalsagun
1:30:54>> Türkçe, soğutça ve Çince yazılmıştır.
1:30:58Evet. Uygurların manizm dinine
1:31:00geçmıştır.
1:31:01>> Uygurların manizm dinine geçişini
1:31:04anlatmıştır.
1:31:05Maneizm
1:31:07dinine
1:31:09geçişini anlatmıştır.
1:31:12Geçişini anlatmıştır.
1:31:14Bir kere daha söyim. Son uygulara ait.
1:31:17Ama burada soru tabii ki nereden
1:31:18gelecek? En uzun yazdığımız yer nereyse
1:31:21oradan gelecektir. Değerli arkadaşlar
1:31:23onu söyle. Söyle kardeşim.
1:31:26Oğuzan Destanında.
1:31:28>> He
1:31:29>> Oğuz Oğuz Kaan Destanında Oğuz Kaan
1:31:32olarak geçen değil mi?
1:31:35>> Tabii. Mete Andr. Vallahi lazım hiç
1:31:39boşluk moşluk affetmiyorsun ha. Vallahi
1:31:42Moğolistan'a gidelim. Moğolistan'a. Ulan
1:31:44Batur'a gidelim. Altaylar
1:31:46>> Altaylardan Tuna'ya da açalım.
1:31:49Yok, gitmemiz lazım yani. Hem orada
1:31:50kurgan mezar daha evvelden e gitmiş
1:31:53olmamıza rağmen Moğolistan olmasa bile
1:31:55kurgan gördüm ben. Bal bal da gördüm ama
1:31:57işte gittiğimiz zamanlardaki arkadaşlar
1:31:59ne cep telefonu vardı ne bir şey. Şimdi
1:32:01o bu imkanlarla video çekim, kamera
1:32:04bunları eee gösterebilme açısından
1:32:06sizlere çok daha mantıklı. Bir kurganın
1:32:08içine girip çekim yapmak bambaşka bir
1:32:09şey. Tabii ki müthiş bir şey. Yani
1:32:11aslında tarihçilik gösteriminde film
1:32:14işte video işine burada bunun devamında
1:32:17da bu şekilde göstermek çok daha
1:32:18mantıklı oluyor. Belki de ileriki
1:32:20zamanlarda özellikle Kazakistan,
1:32:22Özbekistan ve Moğolistan. Şu üç devlet
1:32:24hani bazen çok soru geliyor. Hocam ben
1:32:26Türk Cumhuriyetlerine gideceğim.
1:32:27Hangisine gideyim kardeşim? Üç tanesine
1:32:29gideceksin. Özbekistan, Kazakistan ve
1:32:32Moğolistan. Moğolistan Türk değil ama
1:32:34Moğolistanı Türklerin izlerine taşımak
1:32:36ve bulmak. amacıyla. Şimdi hadi bakalım
1:32:38ne yapıyoruz?
1:32:40>> İşaretleme yapıyoruz. Murat, hazır
1:32:43mıyız?
1:32:45Evet, bu işaretlemeyi yapacağız
1:32:46arkadaşlar. Nasıl yapacağız? Her zamanki
1:32:48gibi en önemli yerlerini ve bundan sonra
1:32:50soru çözeceğiz hemen. Hemen işte ilk
1:32:52soru bankalarımızı aldık. Önümüzde iki
1:32:54soru bankamız var. Üzerine KPS yazan ve
1:32:57eee AGS KPS yazan. Bunları da çözeceğim.
1:33:00Onları da bir gelirken göstereyim ya.
1:33:01Daha yeni geldim. Öğrencinin eline
1:33:03benden sonra önce geçti. Bak vallahi
1:33:06diyorum bende bende yok. Öğrencide var.
1:33:09Evet arkadaşlar bu klasik şunların hepsi
1:33:11bu buradakiler neredeyse tabloya kadar
1:33:15aynı yapıyorum. Yani bir farklılık
1:33:17gözetilmesin diye. Bu tablo yapmak z bir
1:33:19saatimiz alıyor burayı yapmak. Bu bizim
1:33:21klasik video ders olduğumuz. Pratik.
1:33:23Cebine koy. Metrobüse bin. Bununla uyu.
1:33:26Hiç fark etmez. Bu klasik. Bunun konu
1:33:28anlatımı var. O çok geniş. Bazıları konu
1:33:30anlatım oluyor. Hocam ben geniş benim
1:33:31hata yapma şansım yok. Adam mühendis 90
1:33:34küsrat almak zorunda veya devlet hava
1:33:35meydanları işletmesini hedefliyor. 95. O
1:33:37zaman ne yapacak? Konu anlatımı alayım
1:33:39hocam diyor. AGS ve KPS'nin konu
1:33:41anlatımları bu arada aynıdır. Herhangi
1:33:43bir tanesini almanız yeterlidir. Ama
1:33:44benim önerim ders notu veya haritalar
1:33:46tarihi. Bu da klasik soru bankası.
1:33:50Yani 336 sayfa içinde 1600 1750'nin
1:33:52üzerinde soru var. Tamamı çözümü. Video
1:33:54çözüm değil sadece çözüm değerli
1:33:56arkadaşlar. Bunu bir de video çözümünü
1:33:57yapmaya kır sene sürer. O yüzden
1:34:00buradaki çözümlerle beraber bu da
1:34:02ikinci. Üçüncüsü daha elime gelmedi. Onu
1:34:04da gösteremiyorum. Ne? Eee, hücreleme
1:34:06yöntemi. Asıl kitap o. Bununla beraber
1:34:08çift gideceksin, paralel gideceksin ki o
1:34:10zaman anlayacağım bunun. Bu videoların
1:34:12her bir video izledikten sonra soru
1:34:14çözmenin ne kadar güzel bir şey olur.
1:34:16Anlaştık mı? Bizim size
1:34:17göstereceklerimiz bunlar kardeş. Şu iki
1:34:19tanesi klasik, bir tane haritalar tarihi
1:34:21var. Bir tane de AGS KPS yazan soru
1:34:25bankamız var. Mücim kardeşim hayırlı
1:34:27olsun inşallah. Bizler de bunlar
1:34:29işlerden ekmek yiyoruz. Sen oradan o
1:34:31kitabı alıyorsun. Biz buradan telif
1:34:33kazanıyoruz. Kardeşim hayat bir devrim.
1:34:35Birbirimize para kazandırarak yaşam
1:34:36sürüyoruz. Bunun ama fotokopisini
1:34:38alırsam bana, şirkete, devlete hiçbir
1:34:42şey gitmiyor. Sadece kazanan fotokop. Bu
1:34:44kadar emek boşa gidiyor. O yüzden bazı
1:34:46arkadaşlar aramızda bilmiyor. Hani
1:34:48fotokopiyi TYT'den alışkanlık
1:34:50kazandırmış. Yani öyle bir şey değil
1:34:52arkadaşlar. Sizin yaptığınız fotokopi ne
1:34:54bizim fotokopicilerle bir anlaşmamız var
1:34:55ne bir şey. Öyle bir şey yok. Adam
1:34:57fotokopciye gidiyormuş ya. Biz onlarla
1:34:59anlaşmalıyız diyoruz. La oğlum ayıp la
1:35:01oğlum ayıp la. İki dakika adam olun ya.
1:35:04Niye böyle bir şey? Niye böyle bir laf
1:35:05diyorsun ya? Çekiyorum de geç vallahi
1:35:07bak ya. Çekiyorum de geç. Ayıp ayıp.
1:35:11Anlaşmamız var ya. Belli bir kısmını da
1:35:12Ramazan hocaya veriyoruz diyor. Vay
1:35:14erkin vay oğlum. Memlekette fotokopi
1:35:17zaten gerçek taptan daha fazla satılmaya
1:35:19baş. Keşke öyle bir şey yapsak. Yapmayın
1:35:22arkadaşlar. Bilmeden de hakka
1:35:24giriyorsunuz. Farkında değilsiniz. Neyin
1:35:26hakkı biliyor musunuz? Benim hocam
1:35:27burada çalışan 50 personelin,
1:35:29öğretmenin, bu kadar emek veren
1:35:31insanların bir tane bilgi için saatlerce
1:35:34günlerce okuyan insanın senin hiç
1:35:36hayatında yapmış olduğun bir çalışmanın
1:35:38ben kopyasını senden çalsam hoşuna gider
1:35:40mi? Yapmış olduğum bir resmin aynısını
1:35:43yapsam hoşuna gider mi? Bulmuş olduğun
1:35:45bir formülü senden önce sürsem olur mu?
1:35:48İşte o yüzden bir şeyin nasıl korsanını
1:35:51almıyorsak aynı şekilde bu CD
1:35:53olabiliyor, kitap olabiliyor, film olab
1:35:55fark etmez kardeşim hakka girme. Evet.
1:35:58Pahalı mı o zaman? Teker teker al.
1:36:00Pahalı mı geldi? Trend yoldan alma
1:36:01kardeşim. Niye trend yoldan alıyorsun o
1:36:03zaman? Git benim hocam.com'dan al. Hep
1:36:05böyle herkese söylüyorum. Trend yolun
1:36:07bir de kendi payı olduğu için o da onun
1:36:08üzerine koyuyor. Ediyor sana fiyatlar
1:36:10biraz daha fazla. Git benim
1:36:11hocam.com'dan al. Başka sitelerden al.
1:36:14Uygunluğu araştır. O gün alma. Paran
1:36:16yetmiyorsa başka zamana.
1:36:18Ama şu fotofobi işini bırakın. Hakka
1:36:21giriyorsunuz farkında olmadan bir
1:36:23kişinin de hakkına değil ha. Onlarca
1:36:26insanın hakkına giriyorsunuz. Ben bunu
1:36:282022 videolarında 39 videoda söylediğime
1:36:31pişman oldum. Niye biliyor musun? Hocam
1:36:33ben 39'a kadar 39 tane fotokop çektirdim
1:36:35diyor. Hocam keşke diyor başta
1:36:36söyleseydin. Vallahi bak gene unuttum
1:36:384te söylüyorum. Yani diyeceğim o ki
1:36:41aslında bir nevi sizi korumaya da
1:36:42çalışıyorum. Sadece bizim şirketimiz
1:36:44değil. Videolar ücretsiz geliyor. Doğru.
1:36:46E tamam da bu ücretsiz videoların ark bu
1:36:49kamera kendi kendine mi çalışıyor?
1:36:51Elektriği aşağıdan mı bulduk biz? Kaçak
1:36:54mı kullanıyoruz? Oğlum söyleyin Murat
1:36:55varsa söyleyelim biz de kullanak. Eee
1:36:58arkadaşlar her şeyin bir masrafı var.
1:37:00Size ücretsiz gelen şeyin arkasında
1:37:01büyük bir ücret var. E ücret neyle
1:37:03olacak? Sen o kitabın
1:37:05>> orijinalini alacaksın ki insanlar da
1:37:07burada ekmeklerini yiyecek. Sen ne kadar
1:37:09fotokopi kullanırsan bu tür projeler yok
1:37:12olmaya mahkumdur. E bu kadar ücretsiz
1:37:14hizmeti burada iyi öğretmen ve kaliteli
1:37:16öğretmenlerle yapmaya çalışırken sadece
1:37:18bizim yayınevinin değil lütfen yanlış an
1:37:20bütün hiç kimsenin hangi hocamızın
1:37:22kitabını alıyorsan lütfen orijinalini
1:37:24bugün alma. Bize bir panik başlıyor
1:37:26öğrenciler. Mesela video yüklüyorum ya
1:37:28birinci, ikinci yüklüyorum. Allah geç
1:37:29kal. Oğlum bir dur lan.
1:37:32>> Hocam diyor saat diyor 300'te yükler
1:37:34misiniz diyor. 300te niye oğlum sabi
1:37:38yüklemek öyle kolay olmuyor ki bazen
1:37:39burada elektrik gidiyor yarıda kalıyor
1:37:41tekrar renderlama yapılıyor tekrardan
1:37:43yayınlanıyor. Arkadaşlar biz de
1:37:45bilmiyoruz saatini. Hazır deyince
1:37:47yükleyin. Zaten biz hazır olan bir şey
1:37:48bekletmiyoruz. Hemen yükletiyoruz.
1:37:51>> Öyle bir şey yok. Saat 300'te yükleyin
1:37:53hocam. 6 la oğlum zaten yüklü değil mi
1:37:55bu? Sen akşam 6'da izle.
1:37:58Yani öğrencinin paniğinin paniği yanlış
1:38:01yerde.
1:38:03Yüklenen bir şeyin 3 saat önce
1:38:04yüklenmesiyle sen öne geçmiyorsun.
1:38:07Lütfen lütfen KPS öğrencileri özellikle
1:38:11YKS'den gelenler
1:38:14lütfen sözlerime kulak verin. Bu sınav
1:38:17YKS değil.
1:38:19Bu sınav öyle 1520 dakikalarla ders
1:38:23anlatımı yapılacak bir şey değil. Bu
1:38:26sınav atıyorum değerli arkadaşlar gırgır
1:38:28şamatayile geçecek bir sınav değil. Beni
1:38:30ne zaman anlarsın biliyor musun?
1:38:32Sınavdan çıkınca anlayacaksın. Eğer bu
1:38:34dediklerime kulak asmayım ben. Ha Allah
1:38:36razı olsun. Buradaki tüm öğrenciler
1:38:38gider ellerinden geldikçe alırlar.
1:38:40Ellerinden geldikçe dinlerler. Hiç
1:38:41şüphemiyor. Allah hepinizden razı olsun.
1:38:43Her zaman söylüyorum. Ama fotokopi
1:38:44olayını bilmeyen çok arkadaşımız var.
1:38:46Bunu zannediyor ki hak
1:38:49yani öyle zannediyor. Yani onun
1:38:51parasının bize falan geldiğini zan
1:38:52alakası yok arkadaşlar. Lütfen uzat
1:38:55kendi dünyanızda bak memurluk gibi bir
1:38:58mesleğe adım atacaksınız. Yani kendi
1:39:00branşınız olsa da öğretmenlik gibi o
1:39:02gibi ya bir para kazanacaksınız değil
1:39:04mi? Helalinden. Peki helalinden para
1:39:05kazanacak yere niye haramdan
1:39:07gidiyorsunuz?
1:39:09Hiç düşündünüz mü?
1:39:12E o zaman bizler bunu yapmayalım.
1:39:16Bizler bunlara dikkat edeceğiz ki o
1:39:17yoldaki yürürken arkadaşlar her biri bir
1:39:20sınav. Sınavın içinde de onlarca sınav
1:39:22var. Hayat bir sınav değil mi? Sınav
1:39:26hazırlanırken başına bir şey gelmiyor
1:39:27mu? Bir arkadaşımız yazı hocam sınava 4
1:39:29gün kala motor kazası geçirdim diyor.
1:39:30Sedye ile gittim sınava diyor. Sede.
1:39:34Var mıydı o çocuğun 4 gün önce aklında
1:39:35böyle bir şey? Yoktu. O yüzden bizlerin
1:39:38dediklerine kulak asan herkes devletin
1:39:41de iyi alım yapması sebebiyle inşallah o
1:39:43da olur. E bir bakıyoruz ki her taraftan
1:39:45mesaj ya hocam Allah razı olsun. Allah
1:39:48vallahi şu dünyada bir insanın
1:39:50alabileceği en güzel dua Allah razı
1:39:53olsundur. Ya ben daha başka ne
1:39:55isteyebilirim? Allah razı olsun ya.
1:39:57Benim inandığım dini inancında benim
1:39:59yaratıcım benden razı olacak diye sen
1:40:01dua ediyorsun bana. Lan bundan daha
1:40:03ötesi var mı bana? Y var mı kardeş? sana
1:40:06sorayım ya. Yok kardeşim bana Allah razı
1:40:09olsun deyip yeter. Kul hakkına riayet
1:40:12edin yeter. Tamam. Çünkü birbirimizle
1:40:15helalleşemeyeceğimiz günler de gelebilir
1:40:16hayatta. Anlatabildim mi? O yüzden
1:40:19bunlara girmeyin. Hadi bir genel
1:40:21tekrarını yapalım bunların.
1:40:24>> He
1:40:25>> ha soru yapacağım. Şurayı bir yapayım.
1:40:27Ondan sonra en son şurayı bir yapayım.
1:40:28Ondan sonra soruya geçeceğim. Hazır
1:40:30mıyız? Şey Murat biz de Murat'ı
1:40:32bekliyor.
1:40:34Kurban olduğum Sivaslım. Evet,
1:40:36başlıyoruz. Hazır mıyız? Bir, bana
1:40:39Türklerin özellikle bilim ile
1:40:42uğraştıklarının en büyük kanıtı ne
1:40:44yapması? Nazım
1:40:45>> takvim. Peki Türklerin kullandığı ilk
1:40:47takvimin adı? 12 hayvanı. Peki sanatta
1:40:51özellikle pazırık halısı altın elbiseli
1:40:55adamların kurganlardan çıktığını
1:40:57bilmeniz lazım. Balbalların. Dini
1:41:00inançta da geleceğim tabii ki duvar
1:41:02resmi freskoların olduğunu bilelim.
1:41:04Bunlar bizim için çok çok önemli. Ama şu
1:41:06yok bakın. Hat yok. Hat var mı?
1:41:09>> Hat Arapçayı yazma sanatı. Güzel ya. Var
1:41:11mı? Yok. O zaman dikkat. Dinlere geldik.
1:41:14Birçok dine inanıyoruz ama bunlar
1:41:16arasında mezarları ziyaret ediyoruz. Her
1:41:17sene mayıs ayındadır bu aslında. Ama
1:41:19atalar büyük mezarlıktır. Bir de
1:41:22köylerdeki ölen insanların mezarları
1:41:24vardır. O ayrı. Geldik U töreni
1:41:28ölümden sonra asla yaşamı kanıtlamaz.
1:41:31Bir ahiret inancı görülmez Yuda. Onu
1:41:32söyleyelim. Artı ataların mezarlarına
1:41:35yapılanlar savaş nedeni bile sayılmış.
1:41:37Nereden anlıyorum? Atilla'nın özellikle
1:41:39Hunlara ait Margos piskoposunun
1:41:41mezarları soyması üzerine Balkan
1:41:43seferine çıkmasından anlayabiliyorum.
1:41:45Bir üç kavrama dikkat edeceğiz. Bir yu.
1:41:482 ney? Kurgan. 3 bal. Peki soruya
1:41:52geldim. 1 2 ve 3 yaptım. Söyleyin
1:41:55bakayım. Hangisi ölümden sonra yaşamı
1:41:58göstermez?
1:41:59>> Y göstermez. kurganla bal gösterir
1:42:03diyoruz. Uçmağı ne demek?
1:42:05>> Tamam ne demek? Cehennem demek. Güzel.
1:42:08Geldik geldik. Geldik geldik. Geldik
1:42:10mangalaya dikkat. Bir bak bir sınav
1:42:13sorusu olmuşsa hep sınav sorusu olmaya
1:42:15adaydır. Şimdi senin mantığın şöylecek.
1:42:18Lan sınavda açıldı bir daha çıkma lan.
1:42:20Olur mu? Tarihte neyi değiştireceksin?
1:42:22Sen yaşanmışı anlatıyorsun. Günümüze
1:42:24yaşanan değil ki. O yüzden bir kere
1:42:26sınav sorun sormuşsa o yol açılmış
1:42:28demektir. Mangala güncel olaylar
1:42:31kısmında gelir. Vatandaşlığın arkasında
1:42:33tarih de gelir bilemeyiz ama mangalanın
1:42:35ne olduğunu zaten biz biliyoruz. İki
1:42:37yolumuz var değil mi kardeşim?
1:42:40Evet ipek yolu ve kürk yolu vardı.
1:42:43Bunları söyledik. Özellikle tarımsal
1:42:46faaliyetlerin yerleşik aşamda Uygurlarda
1:42:48evet çoğunlukta ama bu eskiden tarım
1:42:50yapılmadığının göstergesi değil. Töte
1:42:52kanalı, hum fasulyesi, hum buğdayı, eee,
1:42:55Kapkan Kağan'ın Çinden darı, darı
1:42:57alması. Bak tohumlu. Tohum niye alırsın?
1:42:59Tohumu niye alırsın kardeşim? Ekmek için
1:43:01tohumu ekti çıkmadı. Niye çıkmadı?
1:43:04Pişirip de vermişler bize.
1:43:07Yani bu kadar olur. Geldik buraya
1:43:09değerli arkadaşlar. Bagat Arka'nın
1:43:11Türgüşüdardı. Kendi adına para
1:43:13bastırdığını bilelim. Paraların
1:43:15cinslerini biliyoruz zaten az çok.
1:43:17Geldik buraya. İki milli alfabemiz var.
1:43:20Söyle. Orhan Uygur bu arada sizler de
1:43:23sesli olarak eğer kütüphanede
1:43:24çalışmıyorsanız benimle beraber ben soru
1:43:26sordukça cevaplayın. Bir sav ne demek?
1:43:29>> Ata sözü. Sagu ne demek?
1:43:31>> Ağıt. Bunu bileceğiz. Peki destanlardan
1:43:33özellikle Oğuz Kaan destandaki kişinin
1:43:36Mete olduğunu, Ergenekon Bozkurt'un
1:43:39Köklüklere ait olduğunu, Türeyiş ve
1:43:42Göçün Uyguları. Ha hocam bunların
1:43:45içeriği sorulur mu arkadaşlar? İçeriği
1:43:46sorulursa çoğu insan yapamaz zaten. Ha
1:43:48ara ara sorulmuş mu? Sorulmuş. Ergenekon
1:43:50mesel sor sizlerden ricam bunlarla
1:43:52alakalı çok kısa içeriklere bir bakın.
1:43:54Neydi neyi anlattığına bakın. Bu arada
1:43:56Dede Korkut hikayelerine dikkat. Hangi
1:43:58iki tane Türk boyunu anlatıyor? Hemen
1:44:01söylüyoruz. Oğuzlar ile kimlerin de
1:44:03Kıpçak mücadelesini anlatıyordu. Biri
1:44:08sarışındı diğeri esmerdi. Diğeri uzundu,
1:44:11diğeri kısaydı. Benle Rusların savaşı
1:44:14gibi düşünebilirsiniz
1:44:15arkadaşlar. Geldik buraya. Yeni sev
1:44:17kitabı bilinen eski kitabı. Ama soru
1:44:20olayı ne? Bu eski kitabe olmasına rağmen
1:44:22edebi cümle var mı? Yoktu değerli
1:44:25arkadaşlar. O yüzden bizim için sorunun
1:44:27en önemli yeri Orun abidedir. 1. Türk
1:44:30tarihinin edebiyatın ilk yazı eseri mi?
1:44:332. Hangi ülke sınırları içine? Bak bu
1:44:35soruluyor.
1:44:37Hangi ülke sınırları?
1:44:39>> Moğolistan. Ötükenlerde gene Moğolistan.
1:44:41Geldik buraya. Hangi yazı çeşidi
1:44:45>> runik? Hangi devlet zamanında yazıldı?
1:44:48Kutluklar üç kişi adına. Bilge Kaan,
1:44:51Kültigin, Tony Yukuk. Tony Yukuk ilk
1:44:54diken mi? İlk diktiğine göre ilk Türk
1:44:57tarihçisi ve yazar, ilk Türk
1:44:59edebiyatçısı kim oluyor?
1:45:02>> Tony Yukuk oluyor. Geldik buraya. Ne
1:45:05anlatıyor? Öğüt var mı? Var. Siyasi,
1:45:08kültür, özellikler, Türklerin
1:45:09yaşantıları, töreleri hepsi var. Peki
1:45:12kitabeleri çözen Danimarkalı filolog
1:45:15William Thompson'dır değerli arkadaşlar.
1:45:18Diğerlerinin üçü Uygurlara ait. Bugut 1.
1:45:20Göklüklere aittir. Soru gelme
1:45:21ihtimalleri az olan yerlerdir. Tabii ki
1:45:24Orhun varken oraya soru sorulmaması
1:45:26lazım. Şimdi soru zamanı. Evet geldik
1:45:30şimdi soru çözümüne. Nazım Murat herkes
1:45:32YouTube'dakiler. Hani dör tane video
1:45:35izledim ya bu videolardan sonra ne
1:45:38olduğunu veya ne öğrendiğini burada
1:45:41yapacağız. Değerli arkadaşlarım amacımız
1:45:4330 saniyede bir soru çözmek. Yani burada
1:45:45bu arada çözeceğim soru sayısı 27. Yani
1:45:47kamu personel seçme sınavındaki 27
1:45:50soruyu esas alarak aslında bir tane
1:45:52deneme çözüyorum ama neyle alakalı?
1:45:54Sadece o üniteyle alakalı. Bu her ünite
1:45:57bitiminde böyle devam edecek. Başlayalım
1:45:59mı? Bir başla bakalım. Nazımı çevir
1:46:00kardeşim. İlk sorumuzla başlıyoruz.
1:46:03İslamiyet döncesi Türk tarihi kültür ve
1:46:05medeniyeti. Konumuzun başlığı bu.
1:46:08Vezir Tonyuk bir kurultayda diyor ki
1:46:12bunlar olmamalı. Doğru mu kardeşim? Biz
1:46:16ömrünü sulu ve altı bozkırlarda geçiren
1:46:19bir milletiz. Bu hayat bizi daima bir
1:46:22harp egzersiz içinde tutar. Göklüklerin
1:46:25sayısı Çinlilerin %1'i bile değil.
1:46:29Efendim onlar bize saldırırsa biz ne
1:46:31yaparız? Kaçarız. Ama biz bunları
1:46:33yaparsak asla buralardan kaçamayız. yok
1:46:35olur gideriz diyeceğiz uyarıyor. Peki bu
1:46:39hangi hükümdarın Türk ülkesine yapmak
1:46:41istediklerine Tony Hukuk tarafından
1:46:44karşı kıldığını gösteriyor. Bilge Kaan
1:46:46arkadaşlar buna dikkat. Bir kere vezir
1:46:49Tony Hukuk hangi devlette? Göktürk'te. E
1:46:52Göktürk'te ise o zaman vezir Tonyuk
1:46:54yanında. Bilge Kaan'ın hatırlar mısınız
1:46:57videoda söyledim. O Budistleşme isteği
1:47:00ve tapınak yapma isteğine karşı
1:47:02çıkmıştı. Doğru mu Nazım? Cevap ne
1:47:05lazım? Bilge Kaan dedik. Geliştik. Hemen
1:47:08aklınıza şu adam gelebilir. Tapo. Bakın
1:47:12Tapo Budist olmuştur. Halkıyla arası
1:47:15açılmıştır. Aradaki fark bu. Artı Tapo
1:47:181. Göklükte, Bilge Kaan ise ikinci
1:47:21göklükte. Devam.
1:47:24Bakın. 9. Oğuzlar.
1:47:29Kim diyor bunu? Araplar diyor. Arap
1:47:31kaynaklarında 9 Oğuzlar diye geçer.
1:47:33Kelime manası akraba, müttefik, şahin
1:47:35gibi dolaşan, hücum eden. Kim bu? Aa bu
1:47:39Uygurlardır. Uygurlar olduğundan dolayı
1:47:42da özellikle son yapılan sınavlarda bu
1:47:46ifadeyle sorulduğunu da Uygurların
1:47:48bilelim. Arkadaşlar bir kırmızı yaptık
1:47:50burayı kardeşim. Evet. Biz bir şeyi
1:47:53kırmızı yapıyorsak bunun son zamanlarda
1:47:56gelen en çok sınav sorusu veya tahmin
1:47:59açısından size gelme ihtimali
1:48:01olabileceğini düşünüyoruz arkadaşlar.
1:48:03Diğerleri de gelebilir bu arada. İ illa
1:48:05diğerine kırmızı yapmadık hocamı. Hayır
1:48:07hepsi ama biraz da hocanın gözünden önem
1:48:09arz eden yerler var. Devam.
1:48:14Şimdi metinde verilenlerden bir tanesi
1:48:17bir Türk kanun sözlerinden alınmak.
1:48:20Şimdi biz o Türk kanununu bulacağız.
1:48:22diyor ki babam Teoman zaten babam
1:48:25Teoman'la başlayan cümle ne olabilir
1:48:27acaba? Dikkatli düşün. Teoman Asun
1:48:30devletinin kurucusu. Babam dediğine göre
1:48:32bunu anlatan oğlu. Oğlu kim? Metehan.
1:48:36Bak sadece bir cümleden ben nereye
1:48:40ulaştım kardeşim? Metehan'a ulaştım.
1:48:43Devam ediyor. Beni komşu bir millete
1:48:44verdi. Hatırlayın. İşte Tunguzlara
1:48:46verdi. Onlar oradan şey istedi. O onu
1:48:48vermedi. Neydi? Vatan sevgisinden
1:48:51bahseden ilk Türk hükümdarı niye çorak
1:48:54bir araziyi dahi vermemişti? Devam.
1:48:58Ağır silahlar yaptım, hapis yaptım, ok
1:49:00yaptım. Hep anlatıyor. Kendini anlatıyor
1:49:02adam.
1:49:03Peki 552 yılında Göktürk devletine en
1:49:07parlak zamanı yaşatan arkadaşlar Gökler
1:49:09552 yılında kuruldu ama kurucusu
1:49:12Bumkandır. Dikkat kuruculara dikkat
1:49:14ediyoruz. Ama bir de en parlak zamanı
1:49:16yaşatan var. Mukankan. Hatırlıyor musuz
1:49:19mu?
1:49:20Dizlilere diz çöktürdüm. Başlılara baş
1:49:22eğdirdim. Ha o zaman 1. Göktürk
1:49:26Devleti'nin en parlak zamanı kimmiş?
1:49:30Muk. Bumin neyi peki? Bumin birinci
1:49:33Göktürk devletinin neyi oluyor? Kurucusu
1:49:37oluyor. Zaten Metean Asya unları. Atilla
1:49:40dediğimiz adam Avrupa onları. Teoman
1:49:42yine Asya devletiin kurucusu. Burada
1:49:44şuna dikkat edelim hocam. Sınava girdik.
1:49:47Göktürük devletinin en parlak zamanı.
1:49:48Bakın bu konu biraz sıkıntılı. Bazı
1:49:51akademik kaynaklar kapkan, bazıları
1:49:53bilge. Eski tüm devlet kitaplarında
1:49:55bilge yazıyordu. Ama şimdi araştırmalar
1:49:57yoğunlaşınca aslında ulaşılan ikisi de
1:49:59aynı yere ulaştığından dolayı hangisi
1:50:01iyi, hangisi şey bilemiyoruz ama sınava
1:50:04girdin. Göktürük Devleti'ni en parlak
1:50:06zamanı yaşatan kimdir dedi. Seçeneklerde
1:50:10kapkan var, bilge yok. O zaman cevap ne?
1:50:12Kapkan. Kapkan var şey bilge var. Kapkan
1:50:15yok zaten. Otomatikman bilge. İşte en
1:50:17büyük sıkıntı şu. İkisi varsa ne
1:50:19yapacağız? Doğru mu? İkisi varsa ne
1:50:21yapacağız? Ben bilge yaparım. Çünkü daha
1:50:23evvelden de birçok kanıt sunabiliriz
1:50:26yani. Ama gene de çok net belli değil.
1:50:29Yani bugün
1:50:31Osmanlı tarihçileri bile ister istemez
1:50:33hani en parlak dönem kanuni dese de
1:50:36birçok akademisyen mesela parlaklıktan
1:50:38kastedilen ne olduğunu soruyor. En
1:50:41parlak en geniş sınırlar mı demek? En
1:50:43parlak en adaletli dönem mi demek? Şimdi
1:50:46buraya bakmak lazım. Eğer mesele en
1:50:48geniş sınırlarsa o zaman kanuniyi bile
1:50:50alamam. Doğudaki en geniş sınırlar 3.
1:50:52Mehmet'te diğeri 4. Mehmet de 1672
1:50:55Bucaş. Neye göre parlaklık? Neye göre?
1:50:57Hazinenin dolu olmasına göre mi? Biraz
1:50:59burada sıkıntı var ama en azından mukan
1:51:01Kaan belli onu da söyleyelim. 1. Göktüz
1:51:03ama bu arada çıkmış bir sınav sorusu. Ne
1:51:06diyoruz? Çıkmışsa bir daha çıkar. Bitti.
1:51:12Şimdi bu tür sorulara alışmanız lazım.
1:51:15Özellikle 2024 ön lisans, lisans ve orta
1:51:17öğretime gelen yeni kalıp soru budur.
1:51:19Bunu ben eee özellikle KPS kitapımda ve
1:51:23özellikle hücreleme yöntemi yapmış
1:51:25olduğum diğer kitabımda zaten çokça yer
1:51:28verdim. Şimdi bakın bir öğretmen dersini
1:51:32anlatırken hangi konu işliyor lazım?
1:51:34İslam öncesi Türk tarih üç tane ifade
1:51:37kullanıyor. Bak bu ifadeleri. Bir
1:51:38ifadelerinden biri kütüphane diğeri orta
1:51:41oyun denilen tiyatro. Üçüncüsü de ney?
1:51:45Balık adı verilen şey. O zaman dikkat. O
1:51:48zaman bu öğretmen derste hangi konuyu
1:51:50işliyor? He o zaman balık kimde var?
1:51:53Kütüphane kimde var? Orta oyun kimde
1:51:55var? Tabii ki ve tabii ki Uygurlarda
1:51:58var. Bir buna kırmızı. Buna niye kırmızı
1:52:01yazıyor? Aynısı gelmeyebilir. Şöyle bu
1:52:03üçlü her zaman değişebilir.
1:52:05Değiştireyim. Mesela
1:52:07İslam öncesi Türk Devletleri tarihini
1:52:09anlatan Nazım öğretmen dersinde dersinde
1:52:12maneizm
1:52:14işte Bögü Kaan ve Karabalsagun gibi
1:52:17kelimeler kullanmış. Adam bunu istediği
1:52:19kadar değişti. O kadar çok şey var ki
1:52:20Uygurlarda. Doğru mu? İşte harf
1:52:23hareketli matma, efendim maneizm. Oraya
1:52:26da bir tane de yazar. Ay Tengri unvanı.
1:52:30Bu kim? Hangi devleti anlatıyor? O
1:52:32yüzden bizde o artık devletlerin
1:52:34içindeki kullanılan önemli kelimelere
1:52:36dikkat etmek lazım. Devam lazım.
1:52:41He şimdi bunlar beyler bayanlar yeni
1:52:46stil sorular ve bunlar gelecek size.
1:52:48Size adam yukarıya verecek bir metin.
1:52:51Hangisine yukarıda değinilmemiştir
1:52:53diyecek. O zaman sizin her okurken
1:52:55buradan eleme yapıp gitmeniz lazım. Bak
1:52:57en pratik yolu söylüyorum. Beraber
1:52:59yapalım. Siz de öğrenin. Soruya
1:53:01geldiniz. Buna göre verilen meterin
1:53:02hangisine değinilmemiş?
1:53:04Bakalım lazım. Ölü gömme töreni.
1:53:08Şimdi ölü gömme törenlerine biz ne isim
1:53:10veriyoruz kardeşim? Y eledik.
1:53:14Ölü için verilen ziyafet. Ne olabilir?
1:53:17Bunun adı ziyafet anlamı. Toy olabilir.
1:53:21Devam ediyorum. Yani şuradaki kelimelere
1:53:23dikkat edin. Ölünün de katıldığına
1:53:25inanılır. Yaz tutanlar mezar üstüne
1:53:28toprak yiyar. Bu hangi mezar tipini
1:53:31oluşturur? Doğru mu kardeşim? Bak üçünü
1:53:34buldum. Kaldım 2. Devam ediyorum. Ölünün
1:53:37hayattayken öldürdüğü düşman sayısı
1:53:40kadar mezar taşı. O zaman ne oldu? Bal
1:53:43bal da gitti. Yelmenin zaten bu
1:53:46paragrafla alakadar olma durumu yok.
1:53:48Çünkü yelme dediği şey istihbarat
1:53:51teşkilatıdır. İslam öncesinde düşmanın
1:53:53durumununu öğrenilmesi amacıyla
1:53:54gönderilen kişiliğinin adı yelmedir.
1:53:57Buna bir kırmızı. Niye stil böyle
1:54:00çıkacak?
1:54:02Stil. Stile dikkat. Şimdi ondan sonra ne
1:54:05oluyor çocuk? Klasik soru soru soru.
1:54:08Sınavda bu tarz gelince yapamıyor. Niye
1:54:10yapamıyor? Yukarıyı buldurmayı
1:54:11beceremiyor. Arkadaşlar bunlar dör tane
1:54:13boşluk doldurma. Eee öğretmen girdi ya
1:54:17derse. 3 tane kelime anlattı ve bu %100
1:54:20sorunu.
1:54:22Söylüyorum bak %100. Bir daha
1:54:24söylüyorum. Boşluk doldurma
1:54:27öğretmen ve yukarıdakilerden hangilerin,
1:54:30aşağıdakilerden değinilmemiştir sorusu.
1:54:32Lisans, ön lisans, ortaöğretim
1:54:36eee ve AGS için artık bundan sonra soru
1:54:39olarak gelecek. AGS'de 10 soru
1:54:40olduğundan dolayı orada belki bir adet
1:54:42gelecek. Bakalım hangisine denk gelecek.
1:54:44Belki bu konu, belki ilerideki Osmanlı
1:54:47Devleti konusu. İnkılap tarihi
1:54:48bilemiyoruz. Devam.
1:54:53Atilla biliyorsunuz 1. Balkan seferini
1:54:56yapmasının bir gerekesi ise Hun
1:54:58hükümdarlara ait olan, ailelere ait olan
1:55:00mezarların soyulması. Niye soyuluyordu?
1:55:02Sizler de biliyorsunuz ki eee
1:55:06ölen kişinin sevdiği eşyalarla gömül.
1:55:09Şimdi bakın arkadaşlar senin benim
1:55:11ölmemin bir önemi yok ki. Sen sana bana
1:55:13ne gömecekler ya? Yanıma ok verecek, yay
1:55:15verecek. Prensin ölümü öyle mi ya?
1:55:18Prensin eline bir tane kadeh verilir.
1:55:20Kadeh bu arada bağımsızlık sembolü
1:55:22olarak veya o adamın kut aldığını kadeh
1:55:25bu kadehdir. Kadeh dediğin altın kadeh.
1:55:29Yanına başka şeyler konuyor. Altından
1:55:31gümüşten. E o zaman Hun prensinin
1:55:33soymakla karşıya kadar bizim mezarı
1:55:35soymak arasında bir fark var herhalde.
1:55:37Anlaşıldı mı
1:55:39bunları? Hunlu prensesler, hunlu
1:55:42prensler, aklınıza ne gelirse önemli
1:55:44devlet adamları mezarları söylüyor. Bu
1:55:47niye gösterir önem? Bakın bir şey önemi
1:55:49var. Sizce burada hangisine bir önem
1:55:52var?
1:55:54Ataların mezarlarına duyulan saygılar.
1:55:57Atalar kültü. Bu sınavda dikkat
1:55:59edeceğiniz yerlerden bir tanesi bu tür
1:56:01kavramlardır. Hepsine bakalım. Törün
1:56:03tören demek. Yelme, istihbarat, töre,
1:56:05yazı, sokak kuralları, bal ise mezar
1:56:08taşları. Hepsini bileceksiniz.
1:56:10Devam bakalım.
1:56:13Asyahuun hükümdarı Helin Po diyor ki,
1:56:15"Benim hükümdar olmam tanrı tarafından
1:56:19kararlaştırıldı." Ve Göktürk hükümdarı
1:56:21Bilge Kaan'a diyor ki, "Babam Kaan ile
1:56:23ana Matun'u Tanrı tahta oturtturdu." Ne
1:56:27demek istiyorlar? Yani biz seçilmiş bir
1:56:30ailenin çocukları olarak bu devletleri
1:56:32yönetiyoruz. O zaman biz ne aldık?
1:56:36Bunu almadık mı? Kut aldık. Kut
1:56:39aldığımız için bunlar oluyor. Tanrı bizi
1:56:41buraya getiriyor. Anlaştık. Çünkü kut ne
1:56:43demek? Bir hükümdarın gök tanrı
1:56:47tarafından devleti yönetme yetkisinin
1:56:48verildiğine inanılan anlayıştır. Bu kan
1:56:50yoluyla ailenin ve sülanın tüm
1:56:52erkeklerine geçer. Bir kırmızı buraya.
1:56:55Bunun bir benzeri ise gelebilir. Dikkat.
1:56:58Tamam. Bir benzeri. Bak aynısı da
1:56:59gelebilir. Bir benzeri de gelebilir.
1:57:02Özellikle İslamiyet öncesinde kültür
1:57:04medeniyetteki kavram kısımları bizi çok
1:57:06ilgilendiriyor. Devam.
1:57:10Şimdi bu da son zamanlarda birkaç
1:57:12sınavda geldiği için aldım. Arkadaşlar
1:57:14biliyorsunuz ki mesela Osmanlı
1:57:16Devleti'nin bir hükümdarın eee işte
1:57:19çıkarmış olduğu yasalar, emirler,
1:57:21şunlara bunlara ferman adı verir. Bunu
1:57:24sadrazam yaparsa bunun adı buyruldudur.
1:57:26Mesela bunu Osmanlı kültür medi de
1:57:27işeceğim. Niye anlatıyorum?
1:57:30Eskiden hükümdar sonuçta tanrı
1:57:32tarafından gönderildiğine inanıldığı
1:57:34için aslında hükümdarın emirleri aslında
1:57:36tanrının emirleri gibi lanse ediliyor.
1:57:39Buna da bir kelime bulmuşlar. Bu
1:57:41kelimenin adı Yarlı. Bu kelimeye dikkat.
1:57:45Son 3 senede üç defa sınav sorusu olmuş
1:57:49farklı sorularda. O yüzden biz de ne
1:57:50yapıyoruz? Alıyoruz ki farklı sınavlarda
1:57:53sorulanlar da bize sorulabilir. Adam der
1:57:55ki ben onu kardeşim idari yargı
1:57:57hakimlikte sordum. E tamam da KPS'yi
1:57:59ondan sonra bize geliyor işte. Siz o
1:58:01tarafı görmüyorsunuz. Biz yani şahsım
1:58:04olarak bütün tarih sınav sorularını
1:58:06hepsine tek sene sene baktığım için
1:58:09orada ne var da burada sorulmamış.
1:58:11Dikkat bu arada ÖABT de geldi bu soru
1:58:13aslında ama KPSS'de gelmedi. Gelebilir.
1:58:16Her zaman dikkat. Yarlığı neymiş?
1:58:19Evet. Hükümdarın değerli işte tanrı
1:58:21adına emretme yetkisine sahip olmasına
1:58:24verilen isimdir. Devam.
1:58:28Mesela bu soru başka sınavlarda geldi.
1:58:30Atalarımızdan içtik. Hatırlıyor musunuz?
1:58:32Muistemi yavguya elçilik heyeti geldiği
1:58:34zaman elçiye döndü. Ne dedi? Biz dedi
1:58:37atalarımızdan iştik ki bir Bizans elçisi
1:58:39size geldiği zaman biz dünyayı
1:58:42fethedeceğiz. Ya dünyayı fethetmek Türk
1:58:44Cihan hakimiyeti değil mi? O zaman
1:58:46şuradaki bir laf hangi kavram ile
1:58:49ilişkilidir diyorsa Türk Cihan
1:58:50hakimiyeti ile ilişkilidir. Değerli
1:58:53arkadaşlar devam.
1:58:57Çin imparatoruna yazdığı mektupta dikkat
1:59:00batıda yüetçileri göğün yardımıyla
1:59:02askerlerimiz üstün yetenek ve dayanaklı
1:59:03hatlarımızın gücüyle yendim. Ama
1:59:05buradaki dikkat edeceğin kelime şu. 26
1:59:09kavmi
1:59:11hepsini bir bayrak altında topladım.
1:59:13Zaten Orta Asya'da siyasi bir sağ ilk
1:59:15işte oldu. Hepsi yer çeken kavimleri
1:59:17kendi şeyime aldım. Hepsi Hun oldu.
1:59:20Hepsi bir millet oldu diyor. Ya bunu
1:59:22söyleyen kim? Orta Asya'da ilk defa Türk
1:59:24siyasi birliğini sağlayan adam Mete
1:59:27Han'dan bahsediyoruz. Devam.
1:59:32Biliyorsunuz Hunların Burgontlarla yani
1:59:35Germen kavimleriyle yaptığı bir mücadele
1:59:37var. Bu mücadele aslında eee bizlerden
1:59:40yardım isteyen Batı Romalara Atilla'nın
1:59:43göndermesiyle oluşmuştur. Tabii
1:59:45bizimkiler Hunlarla Burgontlar ve Germen
1:59:48kavimleri mücadele ettiği için onların
1:59:50ünlü destanı Nibelüngen
1:59:53değil mi? Nibelüngen'e geliyor. Ve bu
1:59:55Nibelüngen destanında da Etel olarak
1:59:59geçiyor. Bugün size sormuştum. Etelburg
2:00:01ney? Atila'nın şehri aslında. Onun
2:00:03ismiyle kurulmuş. Doğru mu? Yok mu garip
2:00:05Türkiye'de isimle kurulan bir yer?
2:00:08>> Osmaniye
2:00:09>> başkanı
2:00:10>> Alanya. Alayı Reşadi. E bizim de
2:00:13Türkiye'de ilçelerde, kasabalarda isimle
2:00:16kurulan yok mu? Var. Aynı mantık düşünün
2:00:19burayı da. O zaman bizim cevabımız ne
2:00:22olacak? Attila olacak. Etsel. Buraya
2:00:25dikkat. Bir kırmızı buraya. Etsel
2:00:28bileceğiz. Savaş tanrısı Ares'in
2:00:30kılıcına da sahip olduğu söylü. Ne
2:00:32hikayesini anlattım? Bir çoban ona
2:00:33getirdi ona. Nereden bulduysa o da
2:00:35zannetti ki savaş tanrınızı arz
2:00:37arkadaşlar. Çünkü inandığın şey bir daha
2:00:39söyle.
2:00:41O ona sahip olduğun
2:00:43bütün mesele bu. Devam.
2:00:47Juan Juan kelime manası karşı koyan,
2:00:51engel olan ama Çinlilerin küçümseyip de
2:00:54böcek börtü dediği devlet. Bunlar
2:00:56özellikle şu kelimeye dikkat etmeniz
2:00:59lazım. Çünkü bunu sorarlar. Bir kırmızı
2:01:01buraya. Bu neymiş kardeşim? Avarlardır.
2:01:06Tamam. Dikkat. Can. Can neymiş? Avarlar.
2:01:09Havaları biliyorsunuz İstanbul'u kuşatan
2:01:12ilk Türk devleti. Hem Orta Asya'da hem
2:01:14de Avrupa'da devlet kurdular. Üzengiyi
2:01:16getirdiler. Bunlardan sonra Avrupa'da
2:01:18ikinci kurulan Türk devleti önemli
2:01:20özellikleri var. Avarları biliyorsunuz
2:01:22Orta Asya'dan gönderen ise Bumin
2:01:24Kaan'dı. Tölestyanı bastırdıktan sonra
2:01:26hatırlayın onun kızını istemişti. Avar
2:01:28Hakan' da kızını vermeyince Bumkan başka
2:01:31bir Kaanın kızıyla evlenip Avarlara
2:01:33isyan edip avarları batıya göç ettirdi.
2:01:36Onlar da batıda Avarları kurdu. Aslında
2:01:38Avarlar iki devlet yani lütfen bunu
2:01:40bilelim. Aslında biz anlatırken
2:01:42doğrusunu şöyle anlatmamız lazım bu
2:01:43arada Nazım Avarlar Avrupa Avarları diye
2:01:47anlatmamız lazım. Çünkü doğrusu bu.
2:01:49Mesela burada Asya Hunları, Avrupa
2:01:51onları diyoruz. Burada da Avarlar,
2:01:52burada da Avarlar diyoruz. Hayır,
2:01:54Avarlar, Asya Avarları, Avrupa Avarları
2:01:56diye anlatmak daha doğru geliyor bir
2:01:59başka videoda inşallah.
2:02:04Bu tür sorular daha basit sorulardı.
2:02:06Sonuçta açıklaması karşısına verilen
2:02:07şeyin az çok bildiğin takdirde daha
2:02:09rahat yapıyorsun. Eşleştirme soruları.
2:02:11Bu bir stildir. Ben bugün size biraz da
2:02:13stil göster göstermek istiyorum.
2:02:15Stillere dikkat. Mesela kutluklar yani
2:02:17ikinci göklük Türk tarihinin ilk yazılı
2:02:19kaynağını oluşturmuş. Doğru mu? Doğru.
2:02:21Orhun abideleri.
2:02:23Güzel. Hazarlar Museviliği benimseyen
2:02:26tek Türk devleti. Doğru mu? Doğru.
2:02:29Kırgızlar Manastanını oluşturmuştur.
2:02:32Doğru mu? Doğru. Karluklar Hristiyanlığı
2:02:36resmi devlet dini olarak kabul etmişler.
2:02:38Hayır. Karluklar ilk Müslüman Türk
2:02:41boyudur. Geldim. Akunlar hatırlayın
2:02:44Göktürk Sasan İşbirliği tarafından
2:02:45yıkılıyor. O zaman hangisi yanlış? 4
2:02:48numara yanlış.
2:02:5215. Evet. Boşluk doldurma. Stilsel
2:02:55olarak dikkat.
2:02:57Kaan olabilmek için Kök Temri yani gök
2:03:00tanrı tarafından kut verilmiş bir
2:03:03aileden olmak gerekir. Hunlarda bu,
2:03:06Göktürklerde bu, Uygurlarda bu. Tamam da
2:03:10bunlar aile. Bunu aileleri bileceğiz.
2:03:12Mesela Hunlardaki ailenin adı ne? Tuk.
2:03:17Köklüklerdeki ailenin adı Bör veya Aşina
2:03:21ve Uygurlarda ise yağakar. Bunlar ne
2:03:24almış? Kut almış. Anlaştık mı? Güzel.
2:03:30Bir başka soru stili. Son 2 seneden beri
2:03:33farklı sınavlarda geliyor. Elbet KPS'de
2:03:35gelecektir. Not defteri stili. Bunların
2:03:38hepsi işte kitaplarımıza yer verdi ki
2:03:39öğren şimdiden çözsün, alışsın ki
2:03:41ileriki zaman sınavda sıkıntı çekmesin.
2:03:43Çünkü stili bir değiştiren öğrenci
2:03:45kalıyor böyle. Ben görüyorum, ben de
2:03:46sınava giriyorum ya. Şimdi onu öyle
2:03:48yapmamak lazım. Orada sen Türkçeyle
2:03:50matematikten çıkıp tarihe geliyorsun.
2:03:51Ağırlık öyle yapılıyor zaten. Kafa bir
2:03:53yoruluyor. Bir de orada farklı stillerle
2:03:55karşılaşınca bunu daha evvelden
2:03:56karşılaşman lazım. Daha evvelden
2:03:59karşılaşsan orada herhangi bir tepki
2:04:01vermezsin. Yani soruyu buradan
2:04:03soracağına şuradan sormanın bir şeyi
2:04:04yok. Bak şimdi ilk defa karşılaşıyorsun.
2:04:07Bir tane öğrencimiz Azra ilk ve orta
2:04:11çağlarda Türk dünyası yani İslam öncesi
2:04:13Türk tarihle ilgili bazı notlar alıyor.
2:04:16Notları bu defterini almış. Göklük
2:04:18Devleti'nin yıkılmasından sonra
2:04:20Karadeniz'in kuzeyi ve Kafkas bölgesinde
2:04:22hakanlık olarak kuruluyor. Elendim.
2:04:25Bilmiyorsun çünkü. Türkler arasında
2:04:28Musevile inanan. Ha ben bunu biliyorum
2:04:30zaten. Adamın amacı da ne? Soruyu soran.
2:04:33Dört tane sana bilgi verip buna hangi
2:04:35başlık atılmasını soruyor. Devam et.
2:04:37Kürt yolunu kullandı. Bunu da biliyorum.
2:04:38Öğrendim. günümüzde de Polonya'da
2:04:40yaşıyor. Şu iki bilgiyi bilmem zaten
2:04:42bana zaten yaptırıyor ki dikkat ben Azra
2:04:45olarak hangi başlığı atması gerekir
2:04:48buraya? Hazar stil açısından kırmızı
2:04:51yapıyoruz. Stil.
2:04:56Anam o ne? Bir tane ne boşluk var. Onu
2:04:58da gavur gibi sona koymuşlar. Bazıları
2:05:01orada oluyor bazıları başta oluyor. O
2:05:03zaman mantıken yukarıdan okuyarak gelmek
2:05:05lazım. Şimdi Göktük Devleti'nin
2:05:07yıkılmasında Basmül Uygurlarla birlikte
2:05:09önemli bir rol oynuyor. Uygur egemenliği
2:05:11kaldıktan sonra batıya göçeği dikkat.
2:05:13766 yılında bunlar özellikle Talas
2:05:16Savaşı'da çok etkili bir boy. 766'da da
2:05:18devletlerini kuruyorlar zaten. Kısa
2:05:20ömürlü bir devlet kuruyor. 751'deki
2:05:23Talas Savaşı'da Müslümanların yanında
2:05:24yer alarak. Bu arada Talas Savaşı'na
2:05:26geleceğim. İlk Müslüman Türketleri
2:05:28bundan sonraki ünitemiz. 5 gün süren bir
2:05:29savaş. İlk 4 gün beklemiştir ne oluyor?
2:05:32Bize bekleme oyu var ya. İlk 4 gün
2:05:34bekledi, bekledi, bekledi. 5 gün baktı
2:05:37ki biraz Abbasiler Çin'e karşı üstünlük
2:05:39sağladı. Geliyorum kardeşim dedi. 5 gün
2:05:42savaşa girip savaşı sonlandıran tabii ki
2:05:45ve tabii ki İslamiyet'in Orta Asya
2:05:48dayanılmasına katkı sunan, Karahanlılar
2:05:50devleti kuran dört Türk boyundan biri.
2:05:53İslam'ı kabul eden ilk Türk boyu. Ben
2:05:56neyden bahsediyorum? Son 3 senenin en
2:06:00favori sınav sorusu karluklar.
2:06:03Kırmızı tabii. Hem stil anlamında hem
2:06:05soru anlamında Karluklara dikkat.
2:06:07Karanları kurdurdu. Kendi devlet kurdu.
2:06:09751 Talas Savaşı'nda eğer 751 Talas
2:06:12Savaşı'ni geleceğim. Eğer ki karluklar
2:06:16son gün müdahale etmeseydi belki de
2:06:18birazdan sonra belki de Çin'in bir başka
2:06:20kuvveti Talas'a kadar gelip apaleri
2:06:23yenecekti. Batı Türkistan komple Çin'di.
2:06:25Senin bugün gördüğün Azerbaycan,
2:06:27Kazakistan, Özbekistan diyorsun ya ora
2:06:29komple Çin'di arkadaşlar. O kadar
2:06:31kıymetli bir savaştır. Niye bu kadar
2:06:33önemli? İşte hem Müslümanlığı kabul eden
2:06:35bir Türk boyu olması sebebiyle hem de
2:06:37Batı Türkistan'ın Türkleşmesini daha
2:06:39doğrusu Çinleşmesini engellemesi sebebi.
2:06:41Devam.
2:06:43Üstte mavi gök. En çok bilinen Orhun
2:06:46abideleri kelimelerinden mavi gök. Altta
2:06:48Yağız yer kılındıkta ikisi arasında
2:06:51insanoğlu kılınmış. Yani yaratılmış.
2:06:54İnsanoğlunun
2:06:55üzerine ecdadın bumin kanka ve istemi
2:07:00yavg. Şimdi dikkat buan doğuda kağan
2:07:04olacak. Doğru mu kardeşim? O zaman bu
2:07:06delil ikili teşkilatla yönetiliyor.
2:07:08Doğuda kim var? Bum. Kaan. Burada kim
2:07:11var? İstemi. Yabgu. Bu devlet ikmış
2:07:14vaziyette. Devam. Türk milletinin ilini,
2:07:17töresini tutmuş. Yani devletini kurmuş.
2:07:19Dört taraf hep düşman imiş. ordusarak
2:07:23dört taraftaki milleti de hep almış, hep
2:07:26tabi kılmış. Ya sormasayım bu iki adamın
2:07:30kurduğu devlet kurusu doğudaki
2:07:33bumandanır ama batıda isemiun
2:07:35faaliyetleri de çok yoğun. Hangi
2:07:37devletten bahsediyorum ben? Hangi
2:07:39devletin kuruluşu anlatılıyor?
2:07:42Göktürklerin hatırla bakalım Göktük
2:07:46Devleti Orun abilerinde nasıl
2:07:47anlatılıyordu? Babam ilteriş herkese
2:07:50haber saldı. Önce 17 eril harekete
2:07:53geçildi. Onlar ovadakilere bunları
2:07:55hepsine haber sılar. 17 oldu 700 700
2:07:59oldu 1700. Öyle devlet kurduk diyor.
2:08:01Tamam o zaman dikkat. Burada özellikle
2:08:04şu iki adamın Göktürk Devleti'nin sağ ve
2:08:07sol kanatlarını oluşturduğunu asıl
2:08:09hükümdarın ise tabii ki bugün kanun
2:08:10olduğunu bilelim. O zaman cevabımız ne
2:08:12oluyor kardeşim? Göktüler oluyor. Devam.
2:08:17İş para.
2:08:19İş para. tane sözü var. Üçü de sınavın
2:08:22en büyük adayı. Zaten bir tanesi 2005
2:08:24AGS'de geldi. İki sözü kaldı. Dikkat.
2:08:27Şimdi iş para diyor ki bizim kuzey
2:08:29bölgelerimizde bu bir imparatora. Çin
2:08:32imparatoru. Demek ki Çin imparatoru her
2:08:34zamanki gibi onu yap bunu yap diyor.
2:08:36Hatırlayın. Haraç veririm size ama
2:08:38dilimi dinimi değiştiremem. Çinli
2:08:40elbiseler giyemem. Adetlerimi
2:08:41değiştiremem demiştim. Hatınız mı? O
2:08:43mektubun belki de devamından bir pasaj.
2:08:46Bu ne diyor ki? Bakın siz bizim kuzey
2:08:49bölgelerimizde diyor idare edilenlerle
2:08:51idare edenler arasındaki kaideleri ben
2:08:53bozamam. Bunları yaralamaya ben cesaret
2:08:55edemem. Töremi değiştiremem diyor.
2:08:58Yasalarımı senin yasaların gibi yapamam.
2:09:01İşte buradaki sözleri bizim hangi
2:09:04kavrama önem verdiğimizi gösteriyor.
2:09:06Töre. Devam.
2:09:11İlk Türk devletlerinde biliyorsun uzun
2:09:12vadeli stratejileri oluşturmak için önce
2:09:14kısa vadeli stratejileri oluşturmak
2:09:16lazım. Bu adım adım adım gidiyor. E
2:09:19tamam da nasıl gidecek? Adam Ötükeni'i
2:09:21koydu. Ötükene vardı. Artık yenisi
2:09:24Semerkant, Yarkent, Taşkent. E böyle
2:09:27böyle koya koya geliyor. Bunun bir
2:09:29stratejik adı var. Bu adamın adı
2:09:32Kızılelmadır. Dikkat. Uzun vadeli
2:09:35strateji oluşturmasa yeni hedefler
2:09:37belirlemesinde ve belirlenen hedeflere
2:09:40ulaşılmasındaki kelime neymiş?
2:09:42Kızılelma. Devam.
2:09:46Heh. Bu bir klasik. Klasik olduğu için
2:09:48bir şey yapalım. Yani ortalama her 5
2:09:50senede bir gelir, 6 yılda bir gelir.
2:09:53Çünkü sonuçta kitle değiştiği için
2:09:54değerli arkadaşlar istersen bu soruda
2:09:56soruluyor. Bir kere senin İslam öncesi
2:09:58toplum yapısına en alttan en üste doğru
2:10:00bilmen lazım. Sayalım. Okuşuruk boy
2:10:03budur. İyi ili yazmayabilirler bizim
2:10:05gibi ama il sonunda olduğunu bilelim.
2:10:08Ouş uruk boy buudunin. Bunu bilmen
2:10:10lazım. Peki bu genellikle nasıl verilir?
2:10:15Küçükten büyüğe. O zaman bakalım. Ouş,
2:10:18Uruk, Boy, Budun ve il doğru cevaptır.
2:10:21Cevabımız Adana'dır. Değerli arkadaşım,
2:10:25ÖSYM'nin çok ilginç bir taktiği var
2:10:26bununla ilgili ve şimdiye kadar gördüm.
2:10:29Genellikle bunun cevabını hep A vermiş.
2:10:31Neden biliyor musun? Hoca da
2:10:33karıştırmayayım diye A'ya,
2:10:35A'ya yazıyor ya. Ulan şunu bir yazayım
2:10:37önce. Diğer seçeneklere bakarız. Hep A
2:10:40olmuş mesela. İlg işte mi? Mesela yalnız
2:10:423 hep B konup cevap hep B olması gibi
2:10:44falan taktikleri alıyorsun da hepsini
2:10:46orada uygulama. Ondan sonra hatay
2:10:52>> Türk edebiyat tarihi için en önemli
2:10:54şeylerden biri olan Orhun abideleri
2:10:57bugün hangi devletin sınırları içinde
2:10:59bir müzede sergileniyor? Dikkat
2:11:02Mualistan. Ötükeni sormuştum. Orideleri
2:11:05de aynı. Bugün Moğalistan'da ama buna
2:11:08Türkiye'nin %60'ı diyorum. Bakın
2:11:13ne yapacaktır ki? Sakın bu hataya düşme.
2:11:17Hatta %10'u da ne yapacaktır?
2:11:21Evet. Maalesef ki gerçekler var. Türkiye
2:11:24yapacaktır.
2:11:25Türkiye yapan da olacaktır. Siz
2:11:28doğrusunu yapacaksınız. Bütün mesele bu.
2:11:30Evet. Cevap Moğistan.
2:11:34Gene ne var burada? Boşluk doldurma
2:11:37üçlü. En son sınavda da üçlü geldi.
2:11:40Osmanlı Kültür Medeniyet sormuşlar.
2:11:41Bakalım. Şimdi İslam öncesi Türk
2:11:43Devletleri siyasi, sosyal ve mali askeri
2:11:46meselin görüşülerek karara bağlandığı
2:11:48yere ben biliyorum ki kurultay. Doğru mu
2:11:50kardeşim? Devam edelim. katılan tüm
2:11:54üyelere tüm üyelere toygun oturma
2:11:58sırasını belirleme ve boyların oradan
2:12:01eee değerli arkadaşlar otururken
2:12:03kafasına göre oturmayıp da o boy
2:12:05beylerinin hangisinin nüfusu daha
2:12:06fazlaysa ona göre bile oturması var.
2:12:09Yani düşün her Ankara'nın boy beyi var.
2:12:11Atıyorum İstanbul'un boy beyi var. İşte
2:12:14Mersin'in boy beyi var. E nasıl oturacak
2:12:16bu? İstanbul, Ankara, Mersin diye
2:12:18oturacak. Normali de bu zaten. İşte
2:12:21böyle oturmadı üzerine orun adı verilir.
2:12:24Cevabımız ne? Ceyhan. Strisel anlamda
2:12:26kırmızı yapıyoruz.
2:12:2924'te devam ediyoruz.
2:12:33Bu tür uzun sorulardan korkmayın.
2:12:35Birinci ben başlı kısa sorular daha
2:12:37sıkıntılı. Niye? Bir kavram hemen ister
2:12:39ama uzun sizin aslında biraz da soruyu
2:12:41yapmanızı ister. Bakın ben Türk Bilge
2:12:44Kaan Tanrı irade ettiği için hakanlık
2:12:47tahtına oturdum. Ey milletim, ey
2:12:50hanedanım, sözlerimi dikkatli dinle.
2:12:53İleride gün doğusuna, güneyde gün
2:12:56ortasına, batıda gün batısına. Zaten
2:12:58şuraya bir dikkat. Bu soru gelmediği
2:13:01için dikkat ettiriyorum size. Tamam mı?
2:13:04Şu
2:13:06yani gelirse buranın tahmin şu ara
2:13:09gelecektir.
2:13:11Evet. Kuzeyde gece ortasına kadar bütün
2:13:14milletler şimdi bana at ya ne yapmış
2:13:16adam? Kuzey, güney, doğu, batı demeden
2:13:18sefer yapıyor. Bu adam oradaki tüm
2:13:20milletleri kendine tabi bırakıyorsa
2:13:22aslında adamın amaçladıklarından bir
2:13:25tanesi bu değil mi kardeşim? Türk Cihan
2:13:27hakimiyeti. Peki devam edelim.
2:13:29Çinlilerin altına, gümüşüne, ipeğine,
2:13:31tatlı sözle değerli eşyasına kapılmadım
2:13:33diyor arkadaşlar. Ama burada bir başka
2:13:35kavram daha var. Ben Türk Bilge Kaan,
2:13:39Tanrı irade ettiği için Hakanlık tahtına
2:13:41oturdum. Yani ben kut aldım diyor.
2:13:45Cevabımız ne oldu? Ceyhan oldu. Dikkat.
2:13:49Artık böyle gelecek sorular. Öyle.
2:13:51İslamiyet öncesinde işte Göktağan'ın
2:13:53verdiği şeyin adı ne? Kut. Öyle bitti.
2:13:56>> O bitti. Bitti. Yeni sorularla gelecek
2:13:59hep. O yüzden soru çözmeniz lazım. Her
2:14:02ünitenin arkasından çift soru bankamla
2:14:04devam ediyorsunuz. Devam. Bak bir boşluk
2:14:08doldurma. İlk Türk devletlerinde bir
2:14:11kelime var. kelimesi devlet
2:14:13meselelerinde önemli kararlar alan hem
2:14:15meclis anlamında kullanılıyor hem de
2:14:18Kaan'ın halk için düzenlediği şenlik ve
2:14:21eğlence anlamında da kullanılıyor. Bu
2:14:24kelime ziyafet anlamına da gelir
2:14:26arkadaşlarım. Bu kelimenin adı toydur.
2:14:29Diğerlerine bakalım. Töre yazısız hukuk
2:14:32kuralları. Aygcu, vezir, buyruk, bakan,
2:14:36könüllülük, adalet. Doğru mu? Devam.
2:14:41Aha şiir.
2:14:45Geçen seneki sınavlarda şiir soruyorlar
2:14:47artık. Pasinlerle ilgili, Malazgit'le
2:14:49ilgili, büyük taarruzla ilgili bunlar
2:14:51gelecek. İstiyorsunuz ki biz
2:14:542013, 2019'dan sonra artık tarih dersi
2:14:58için daha da zorlaştı ama stilsel
2:15:00anlamda zorlaş. Gene bilgi aynı ama seni
2:15:02istiyor ki oradan çıkar. Bak bunu
2:15:04buradan çıkaralım.
2:15:06>> Sizlerin başına ben oldum artık Kaan.
2:15:09Elimizden düşmesin ne yayınımız ne
2:15:12kalkan. Yurdun ırmaklarla denizler ile
2:15:16dolsun. Gökteki güneş ise bu çıkan sınav
2:15:19sorusu zaten biliyorsunuz. Yurdun
2:15:21bayrağı olsun. Ne demek ya? Gökteki
2:15:24güneş bizim bayrağımız. Her yer bizim
2:15:26demek işte. Devam. İlimizin çadırı
2:15:29yukarıdaki gök olsun. Halkımız çok
2:15:32olsun. O halde sayılırım. Ben bir dünya
2:15:35kanı. Buna bağlı artık dünyanın
2:15:38dörtyanı. Ya adam diyor ki ben güneşin
2:15:41doğduğu yerden battığı yere kadar aynı
2:15:43Ulduz'ın Tratya varisinin söylediği gibi
2:15:45alacağım diyor. Ne demek bu o zaman?
2:15:49Oğuz Kaan Destanındaki bu anlayış Türk
2:15:52Cihan hakimiyet. Cihan ne demek? Eskisim
2:15:54bu arada Acun bunu da söyleyeyim. Hani
2:15:56Acun dediği şey dünyadır yani. Evet. Son
2:16:00soru.
2:16:04Öğretmen ilk ve Orta Çağlarda yine
2:16:06dersinde üç kelime kullanıyor. Diyor ki
2:16:09hakimler heyeti var diyor. İbn Havkal.
2:16:13Ulan hocam İbn Sina'yı duydum da bu kim
2:16:15diyeceksin. İbniler çoktur tarihte
2:16:17söyleyeyim. Ve Musevilik var. Dikkat ya
2:16:21zaten ben İbn Havkal'ı bilmemeye gerek
2:16:22yok. İbn Avkal bu arada bir seyyahtır.
2:16:24Aynı eee değerli arkadaşlar İbn Bibi
2:16:26gibi, İbn Fatlan gibi önemli bir İslam
2:16:30öncesinde zaten ü tane adam akıllı
2:16:31seyyahı var. Söyleyeyim.
2:16:34Biri Uygulada gelen Vang Yiiti.
2:16:37Bu Çinli seyya zaten isminden de veri.
2:16:39Biri İbn Havkal Musevilik için
2:16:41Museviliği araştırmak için geliyor. Şeye
2:16:43ne derler? Hazarlara. Diğeri ise değerli
2:16:45arkadaşlarım İTil Bulgarlarına geldi.
2:16:47İlte Almışanın Müslüman olma
2:16:48faaliyetlerini inceleyen Rihle adı
2:16:50verilen seyahatname. Kimdi o adam?
2:16:53İbni Fadlandır. Ya demek ki ben ü
2:16:55tanesini İslam öncesinde biliyorum.
2:16:56Aslında çok var ama ben bunlara gerek
2:16:58duymuyorum. Buradan ben bunu bilmeme
2:17:00gerek var mı kardeşim? Ama ben bunu
2:17:02biliyorum ki hakimler heyeti kaç kişiden
2:17:04oluşuyordu? 7. Musevi olan hangisiydi?
2:17:08Hazardı.
2:17:11Kıymetli dostlar böylelikle 27 adet
2:17:14sorumuzu bitirmiş olduk. Şimdi bizim
2:17:17için en önemli şeylerden birine geliyor.
2:17:19Şimdi hemen hesabınızı yaptınız. Beni
2:17:22bundan sonra siz dikkatliyorsunuz.
2:17:24Aramızda 24 ve üzeri yapan
2:17:27arkadaşlarımın 24 25 26 27 Bu arada net
2:17:32değil doğru sayısı olarak söylüyorum. 24
2:17:3525 26 ve 27 hiçbir şey yapmasına gerek
2:17:39yok. Bir sonraki videoya geçiyorum.
2:17:41Tabii soru bankalarındaki soruları
2:17:42çözdükten sonra kastettiğim o.
2:17:4520 ile 23 arası yapanlar ders notundan
2:17:48bir kere daha dikkatli okuyor veya
2:17:50elindeki konu antrım kitabında
2:17:5320'nin altına yapanlar. Şimdi size sıra
2:17:55geldi. 20'nin altına yapanlar bu
2:17:57videoları dikkatli dinlemediğinizi
2:17:59gösteriyor. Tekrardan videoyu
2:18:01seyrediyorsunuz. Aman hocam ben daha bir
2:18:03daha nasıl seyredeyim? 3 saati 5 saati
2:18:05diyorsan o zaman ne yapacaksın? Ders
2:18:08notu veya konu anlatımdan bir değil iki
2:18:11kere tekrar ediyorsun. dönüyorsun bir
2:18:14arkadaşına anlatıyorsun. Çünkü 20'nin
2:18:15altına yaptığın an burada büyük sıkıntı
2:18:17var demektir. Benim açımdan söylüyorum.
2:18:19Ama 2023 arasında şöyle bir oku. 24 ve
2:18:23üzerine hiçbir şey yapmasına gerek yok.
2:18:25Açık arada 2i 3 tane soru kaçabilir.
2:18:27Sorun değil. Onlar da öğrenmiş olur. Biz
2:18:29burada sizleri yönlendirerek gideceğiz
2:18:31arkadaşlar. Tekrardan videolara dönmek
2:18:33kolay değildir. Çünkü zor bir şey yani.
2:18:36O yüzden ne yapacağız? Önümüzdeki ders
2:18:38notundan hemen tekrarını yapacağız.
2:18:39Haritalarla tarihten tekrarımızı
2:18:41yapacağız. Böylelikle değerli arkadaşlar
2:18:43bizler 1. ünitte şunu bileceğiz. Gelen
2:18:46bir tane sınav sorusum var. Ben
2:18:48yapacağım kardeşim. O psikolojik bir
2:18:50sorudur. Birinci soru neden önemli? Her
2:18:52sorunun birinci sorusu önemli. Bana göre
2:18:55sınavın en önemli sorusu hangi dersten
2:18:57başladığın da önemlidir. Eğer Türkçeden
2:18:59başlıyorsan ki mantıken genelde öyle
2:19:01oluyor. Türkçenin birinci sorusu bana
2:19:04göre en önemli sorudur. Ve o bölümü
2:19:07geçtikten sonraki tarihe geliyorsun.
2:19:09Genelçi genetenekten e tarihin birinci
2:19:11sorusu da bana göre önemli soru. Bizler
2:19:14bu sınavlara girdiklerimiz zaman yan
2:19:15taraftaki öğrenci arkadaşlarımıza
2:19:17sınavda ben tabii soruları görmek için
2:19:19giriyorum her sene. Şimdi yanımızdaki
2:19:21arkadaşlar hani diyor ya gözetmen şöyle
2:19:24bir çevirin diyor. Bir şöyle bir
2:19:26sayfalara bakın. Hangi adam matematiğe
2:19:28bakıyor ya? Kafanda tutabilir mi onu?
2:19:30Yok. Ama hemen şöyle bir tarihe bakıyor.
2:19:33Hem çok emek vermişsin hem çok
2:19:34çalışmışsın. Doğru mu? Ya bak ben bile
2:19:37hatırlay ya. Ben bile o sayfaları karşı
2:19:39tarihe gelip bakıyorum. Ulan i birinci
2:19:41soru. İlk 1inci soruya bakarım hemen.
2:19:43>> Birinci soruyu ben şöyle diyorum. Ha ben
2:19:46bunu anlattım çok üzerine vurdum. Merak
2:19:47etmeyim artık. Öğrencim rahatlıkla
2:19:49birden kendini 2 3 atar. Osmanlı'da
2:19:51geçer inkılaba gelir. Buradaki birinci
2:19:53sorun psikolojik soru olması sebebiyle
2:19:55dör tane video izliyorum kardeşim. Bir
2:19:57soru için mi? Bazen o kadar video iz hiç
2:19:59soru gelmeyecek.
2:20:01Hiç soru gelmeyen yerlerimiz anlat
2:20:03anlatıyorsun gelmiyor. Ama bu bu sene
2:20:05gelmeyebilir, öbür sene gelebilir.
2:20:06Lisansa gelmeyebilir, ön lisansa
2:20:08gelebilir, ortaöğretime gelebilir,
2:20:09EKPS'ye gelebilir. Adli yargı hakimliğe,
2:20:11kaymakamlığa beni kim hangi niyetle ve
2:20:14hangi şeyle izliyorsa. O yüzden birinci
2:20:17ünitemiz bitti. Hayırlı uğurlu olsun.
2:20:20İlk dör tanesi bittikten sonra ne
2:20:22demiştim? Artık birbirimize alışma vakti
2:20:24geldi. Söyle lazım.
2:20:25>> Doğu sayılarını yastı açm
2:20:26>> efendim.
2:20:27>> Doğru sayılarını yastı aç.
2:20:28>> Nazım hocamızın sizden bir isteği var.
2:20:29ısrarla diyor ki aşağı doğru sarlarını
2:20:31yazın. Evet, Nazım hocamızı kırmayalım.
2:20:34Evet, Müslüman olmaya gidiyoruz.
2:20:43[Müzik]

About this transcript

This page contains the full transcript of 4) KPSS / AGS Tarih -İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Kültür ve Medeniyeti II - Ramazan Yetgin -2026 by Benim Hocam, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 18,071 words across 3,510 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.