YouTube transcript (2blJJ1rUQkA) — Transcript

Full transcript

1. 0:00Cześć. Witam was w filmie dotyczącym
2. 0:03wirusów, a więc czynników zakaźnych
3. 0:06znajdujących się tak naprawdę na
4. 0:07pograniczu związków chemicznych i
5. 0:09organizmów żywych. Zgodnie z podstawą
6. 0:12programową z biologii rozszerzonej uczeń
7. 0:15przedstawia budowę wirusów jako
8. 0:17bezkomórkowych form infekcyjnych.
9. 0:20Przedstawia różnorodność morfologiczną i
10. 0:22genetyczną wirusów. Wykazuje związek
11. 0:25budowy wirusów ze sposobem infekowania
12. 0:28komórek. Porównuje cykle infekcyjne
13. 0:31wirusów lityczny i lizogeniczny.
14. 0:34Wyjaśnia mechanizm odwrotnej
15. 0:36transkrypcji i jego znaczenie w
16. 0:37nannażaniu retrowirusów.
17. 0:40Przedstawia drogi rozprzestrzeniania się
18. 0:42i zasady profilaktyki chorób człowieka
19. 0:44wywoływanych przez określone wirusy, a
20. 0:48także przedstawia znaczenie wirusów w
21. 0:50przyrodzie i dla człowieka.
22. 0:53Wirusy to czynniki infekcyjne będące tak
23. 0:55naprawdę na pograniczu materii
24. 0:57ożywionej. reprezentowanej przez
25. 1:00organizmy żywe, a materii nieożywionej,
26. 1:03na którą składają się różnego rodzaju
27. 1:05związki chemiczne. Wirusy były tak
28. 1:07naprawdę przedmiotem wielu dyskusji
29. 1:09naukowców. Zastanawiali się oni, czy
30. 1:11można je zaliczyć do organizmów żywych.
31. 1:14Dzisiejsze stanowisko mówi jednak, że
32. 1:16organizmami żywymi nie są.
33. 1:19Jeśli chodzi o ich budowę, to podstawową
34. 1:22cechą świadczącą o tym, że nie można ich
35. 1:25zaliczyć do świata organizmów żywych
36. 1:27jest fakt, że nie mają budowy
37. 1:29komórkowej. Z drugiej jednak strony są
38. 1:32zbudowane ze związków organicznych,
39. 1:34które budują wszystkie organizmy żywe, a
40. 1:37więc kwasów nukleinowych, białek,
41. 1:39czasami również lipidów. Nie są
42. 1:41zaliczane do organizmów również ze
43. 1:43względu na ich mechanizm funkcjonowania.
44. 1:46Wirusy nie przeprowadzają samodzielnie
45. 1:48żadnej aktywności metabolicznej. Nie
46. 1:50wykazują funkcji życiowych takich jak
47. 1:53oddychanie, odżywianie czy wydalanie. Są
48. 1:56zdolne jedynie do namnażania się. Celowo
49. 1:59używamy tutaj słowa namnażanie, a nie
50. 2:01rozmnażanie, ponieważ wirusy nie
51. 2:03potrafią samodzielnie tworzyć nowych
52. 2:05osobników.
53. 2:07mogą jedynie powielać się i to dopiero
54. 2:09wtedy, gdy wnikną do komórki gospodarza
55. 2:12i wykorzystają jej maszynerię komórkową
56. 2:14do produkcji własnych składowych. Zatem
57. 2:17podsumowując, wirusy nie są zaliczone do
58. 2:20świata organizmów żywych przede
59. 2:21wszystkim dlatego, że nie mają budowy
60. 2:23komórkowej oraz nie przejawiają
61. 2:26samodzielnej aktywności metabolicznej,
62. 2:29ale mają również cechy wskazujące na
63. 2:31powiązania ze światem materii ożywionej.
64. 2:34No dobrze, skoro już wiemy, dlaczego
65. 2:36wirusy budzą tyle kontrowersji,
66. 2:38przyjrzyjmy się dokładniej temu, jak są
67. 2:40zbudowane.
68. 2:42Wirus to najkrócej mówiąc jest to po
69. 2:44prostu materiał genetyczny otoczony
70. 2:46białkowym płaszczem. Jeśli chodzi o
71. 2:49materiał genetyczny to przechowuje on
72. 2:51informacje o budowie białek wirusowych.
73. 2:54Może mieć on postać DNA jak i RNA. Co
74. 2:58ciekawe, obe te kwasy nukleinowe mogą
75. 3:00występować zarówno w postaci
76. 3:02jednoniciowej, jak i dwuniciowej. I
77. 3:04dlaczego to takie istotne? Ponieważ u
78. 3:07organizmów komórkowych materiałem
79. 3:09genetycznym jest zawsze dwuniciowe DNA i
80. 3:12nie ma w tym temacie wyjątków. A w
81. 3:14przypadku wirusów mamy aż cztery
82. 3:17warianty materiału genetycznego.
83. 3:20Ponadto wirus jest otoczony ochronną
84. 3:22osłonką białkową zwaną kapsydem. Jest on
85. 3:25zbudowany z jednostek strukturalnych
86. 3:28zwanych kapsomerami. Kapsyt pełni dwie
87. 3:30funkcje. Jak już wcześniej wspomniałam,
88. 3:33chroni materiał genetyczny, ale również
89. 3:36bierze udział w rozpoznawaniu komórek
90. 3:38gospodarza, które infekuje wirus.
91. 3:41Niektóre wirusy są dodatkowo otoczone
92. 3:44lipidową otoczką, w którą wbudowane są
93. 3:46glikoproteiny.
94. 3:48Powstaje ona z lipidów błony komórkowej
95. 3:51gospodarza. Wir dosłownie wykorzystuje
96. 3:54fragment tej błony komórkowej komórki
97. 3:57jako swoją zewnętrzną osłonę. Jednak w
98. 4:00otoczce znajdują się również typowo
99. 4:02wirusowe glikoproteiny.
100. 4:05Wirusowe, ponieważ ich budowa jest
101. 4:07zapisana w DNA wirusowym. Pełnią one
102. 4:09funkcję receptorów umożliwiających
103. 4:11rozpoznanie komórek i przyłączenie się
104. 4:14do ich powierzchni w celu rozpoczęcia
105. 4:16zakażenia. Właśnie tak zbudowana cząstka
106. 4:19zakaźna, czy to z osłonką, czy też bez
107. 4:21niej, obecna w środowisku
108. 4:23pozakomórkowym, zdolna do zainfekowania
109. 4:26komórek gospodarza, nazywana jest
110. 4:28wirrionem.
111. 4:30Chciałabym jeszcze wspomnieć, że wirusy
112. 4:32mają niezwykle małe rozmiary. Ich
113. 4:34średnica wynosi od kilkunastu do
114. 4:36kilkuset nanometrów. Najmniejsze wirusy
115. 4:40mają więc rozmiar porównywalny do
116. 4:42wielkości rybosomu w komórce. Oznacza
117. 4:45to, że wirus HIV mający średnicę około
118. 4:47100 nanomet jest niemal 100 razy
119. 4:50mniejszy od komórki leukocytu, która ma
120. 4:52z kolei średnicę 10 mikromet. Tak
121. 4:55naprawdę przedstawiony tutaj schemat i
122. 4:57tak nie oddaje rzeczywistych proporcji.
123. 5:00W rzeczywistości wirus jest znacznie
124. 5:02mniejszy w porównaniu z komórką
125. 5:03leukocytu. Byłby tak naprawdę widoczny
126. 5:06jako ledwo widoczna kropka. Tak małe
127. 5:09rozmiary oznaczają również, że wirusów
128. 5:11nie można zobaczyć pod tradycyjnym
129. 5:13mikroskopem świetlnym, gdyż ich rozmiary
130. 5:15będą mniejsze od granic zdolności
131. 5:17rozdzielczej tego rodzaju mikroskopów.
132. 5:20Widzimy tutaj rozmaz krwi. Zwróćcie
133. 5:22uwagę jak niewielkie są leukocyty. Na
134. 5:25wcześniejszym schemacie był on celowo
135. 5:27przedstawiony w dużym powiększeniu. W
136. 5:29rzeczywistości jest to bardzo mała
137. 5:31komórka, a wirusy są od niej
138. 5:34wielokrotnie mniejsze. Dlatego do
139. 5:36obserwacji wirusów nie wystarczy
140. 5:38mikroskop świetlny. Konieczne jest
141. 5:40użycie mikroskopu elektronowego, którego
142. 5:43zdolność powiększania jest nawet do 25
143. 5:46000 razy większa. Dlatego też
144. 5:48przedstawiony tu wirus wydaje się tak
145. 5:50ogromny. Jest to właśnie efekt tak
146. 5:52bardzo dużego powiększenia, które
147. 5:54oferuje ten rodzaj mikroskopów.
148. 5:56[parsknięcie]
149. 5:57No dobrze, to taka mała dygresja
150. 5:59dotycząca rozmiarów wirusów. Możemy
151. 6:01wrócić do ich budowy. Chociaż wszystkie
152. 6:04składają się z tych samych podstawowych
153. 6:06elementów, mogą przyjmować zróżnicowane
154. 6:09kształty. Najczęściej występującą formą
155. 6:11wirusów jest forma helikalna, zwana
156. 6:14również pałeczkowatą.
157. 6:16Białka tworzące kaps takich wirusów są
158. 6:19ułożone spiralnie wokół materiału
159. 6:21genetycznego.
160. 6:23Klasycznym przykładem takiego wirusa
161. 6:25jest wirus mozaiki tytoniu. Swoją drogą
162. 6:28to właśnie odkrycie tego wirusa
163. 6:30doprowadziło do ogólnego odkrycia
164. 6:32wirusów jako nowej grupy czynników
165. 6:34zakaźnych. Kolejnym typem jest forma
166. 6:37bryłowa. Kapsyt w tym przypadku tworzy
167. 6:40wielościenną regularną strukturę. Do tej
168. 6:43grupy należą między innymi adenowirusy
169. 6:46powodujące głównie choroby górnych dróg
170. 6:48układu oddechowego oraz wirus zapalenia
171. 6:50wątroby typu A. Zwróćcie uwagę, że z
172. 6:53wierzchoków kapsydu adenowusów wystają
173. 6:56takie charakterystyczne białkowe
174. 6:58wypustki. Nie należy ich mylić z
175. 7:00glikoproteinami osadzonymi w osłonce
176. 7:03lipidowej. Adenowirusy jej nie
177. 7:05posiadają. jedynie bezpośrednio z
178. 7:07kapsydu wystają te charakterystyczne
179. 7:09włókna białkowe. Z kolei wirus
180. 7:12wirusowego zapalenia wątroby ma typowo
181. 7:14bryłową formę bez dodatkowych struktur.
182. 7:18Trzeci, najbardziej złożony typ to forma
183. 7:20bryłowo-spiralna.
184. 7:22Łączy ona cechy obu wcześniej omówionych
185. 7:25typów. Główka wirusa ma budowę bryłową i
186. 7:28zawiera materiał genetyczny. Natomiast
187. 7:30ogonek ma formę helikalną i jest on
188. 7:33dodatkowo zaopatrzony w białkowe włókna
189. 7:35ogonka. Taka budowa jest
190. 7:37charakterystyczna przede wszystkim dla
191. 7:39bakteriofagów, czyli wirusów
192. 7:41zakażających komórki bakteryjne.
193. 7:44Wyróżnia się również wirusy o formie
194. 7:46kulistej. To właśnie tutaj zalicza się
195. 7:48wirusy zawierające dodatkową
196. 7:50lipoproteinową osłonkę.
197. 7:53Ich okrągły kształt wynika właśnie z jej
198. 7:55obecności. Natomiast kapsyt znajdujący
199. 7:58się wewnątrz zazwyczaj może mieć różną
200. 8:01budowę. Istotne jest również to, że sama
201. 8:04obecność osłonki nie będzie
202. 8:05determinowała kształtu kapsydu, a więc
203. 8:08może być on zarówno bryłowy, jak i
204. 8:10helikalny.
205. 8:11Taką formę morfologiczną wykazuje wiele
206. 8:14wirusów atakujących komórki zwierzęce, w
207. 8:16tym większość klinicznie istotnych
208. 8:18wirusów atakujących człowieka, takich
209. 8:20jak wirus grypy, HIV, SARSCOV 2, ale
210. 8:24również wirusy z zapalenia wątroby typu
211. 8:26B i C. Wynika to z faktu, że ta osłonka
212. 8:29lipidowa powstaje z fragmentu błony
213. 8:31komórkowej gospodarza, przez co wirus
214. 8:34częściowo maskuje się przed układem
215. 8:36odpornościowym, utrudniając jego szybkie
216. 8:39rozpoznanie. Warto kojarzyć również, że
217. 8:42kształt wirusa nie decyduje o tym, jaki
218. 8:44materiał genetyczny zawiera. Wirusy o
219. 8:47tej samej formie mogą mieć zarówno DNA,
220. 8:50jak i RNA. Można powiedzieć, że są to
221. 8:52dwa różne sposoby klasyfikowania
222. 8:54wirusów. Zatem wirus DNA jak i RNA może
223. 8:58mieć zarówno formę helikalną, bryłową,
224. 9:01kulistą, jak i bryłowo-spieralną.
225. 9:04Choć na przykład w przypadku
226. 9:05bakteriofagów zdecydowanie częściej i
227. 9:08głównie spotyka się materiał genetyczny
228. 9:10w postaci DNA.
229. 9:13Ale budowa to jedno. Jednak najciekawsze
230. 9:15zaczyna się tak naprawdę dopiero w
231. 9:17momencie kontaktu z komórką gospodarza.
232. 9:20Przejdźmy zatem do omówienia tego, na
233. 9:22czym właściwie polega namnażanie się
234. 9:24wirusów, czyli ich cykli replikacyjnych,
235. 9:27nazywanych również cyklami infekcyjnymi.
236. 9:31Generalnie cykle te różnią się między
237. 9:32poszczególnymi wirusami i jest bardzo
238. 9:35dużo rodzajów tych cykli. Natomiast my
239. 9:38skupimy się na trzech podstawowych
240. 9:40wirusach. bakteriofagach, czyli wirusach
241. 9:43DNA atakujących komórki bakterii, które
242. 9:46są wirusami bezoczkowymi,
243. 9:50adenowirusach, czyli wirusach DNA, ale
244. 9:53atakujących komórki zwierzęce, również
245. 9:55będące wirusami bezoczkowymi
246. 9:58oraz retrowirusach, czyli wirusach RNA
247. 10:01atakujących komórki zwierzęce będące
248. 10:04wirusami otoczkowymi.
249. 10:07Zaczniemy od omawiania ogólnego schematu
250. 10:09namnażania się wirusów, zwracając uwagę
251. 10:12na najważniejsze różnice pojawiające się
252. 10:14na poszczególnych etapach, a w dalszej
253. 10:17części materiału prześledzimy natomiast
254. 10:19cykle infekcyjne każdego z tych trzech
255. 10:22wirusów krok po kroku. Pierwszy etap to
256. 10:25tak zwana adsorpcja, czyli przyłączenie
257. 10:28się wirusa do powierzchni komórki
258. 10:29gospodarza. Jest to możliwe dzięki
259. 10:32białkom znajdującym się na powierzchni
260. 10:34wirusa, które rozpoznają odpowiednie
261. 10:37specyficzne receptory obecne na błonie
262. 10:39komórkowej komórki gospodarza.
263. 10:42Każdy typ wirusa zakaża tylko określone
264. 10:45komórki lub organizmy posiadające
265. 10:47właściwe receptory.
266. 10:49Przykładowo, wirus atakuje wyłącznie
267. 10:51krwinki białe z określonym receptorem
268. 10:54zwanym CD4. Natomiast wirus mozaiki
269. 10:57tytoniu infekuje jedynie rośliny z
270. 10:59rodziny psiankowatych.
271. 11:01Można więc powiedzieć, że receptory
272. 11:03działają jak zamki, a białka wirusa jak
273. 11:06klucze. Jeśli klucz nie pasuje do zamka,
274. 11:09wirus nie jest w stanie rozpocząć
275. 11:11infekcji.
276. 11:13Drugim etapem będzie wnikanie wirusa do
277. 11:15komórki. Sposób tego procesu będzie
278. 11:18zależał od rodzaju wirusa.
279. 11:21Bakteriofagi pozostają na powierzchni
280. 11:23bakterii i wstrzykują do jej wnętrza
281. 11:25jedynie swój materiał genetyczny. W
282. 11:28przypadku zdecydowanej części wirusów do
283. 11:30komórki dostaje się jednak cały wirrion,
284. 11:33który następnie uwalnia swój materiał
285. 11:35genetyczny wewnątrz komórki, a ten z
286. 11:37kolei wnika do jądra komórkowego.
287. 11:40Trzecim etapem będzie replikacja, czyli
288. 11:43powielenie materiału genetycznego
289. 11:45wirusa, bo każdy nowopowstały wirus musi
290. 11:48mieć swój własny genom. W zależności od
291. 11:50rodzaju wirusa proces przebiegać w różny
292. 11:53sposób. Wirusy DNA, do których zaliczymy
293. 11:56większość bakteriofagów i niektóre
294. 11:58zwierzęce, będą na przykład bezpośrednio
295. 12:01powielać swój materiał genetyczny,
296. 12:03wykorzystując do tego enzym polimerazę
297. 12:06DNA, komórki gospodarza. Będzie on
298. 12:09syntetyzował kopię DNA wirusa
299. 12:12wykorzystując nukleotydy znajdujące się
300. 12:14w komórce.
301. 12:16Inaczej wygląda sytuacja u wirusów RNA.
302. 12:19W komórkach gospodarza nie istnieje
303. 12:21enzym zdolny do bezpośredniej replikacji
304. 12:24RNA, tak jak to było w przypadku DNA.
305. 12:27RNA wirusy wykształciły więc różnego
306. 12:30rodzaju inne mechanizmy, a najciekawszy
307. 12:33z nich przypada retrowirusom.
308. 12:35Wykształciły one swój własny wirusowy
309. 12:38enzym, odwrotną transkryptazę, która
310. 12:41przepisuje RNA wirusa na DNA. Powstałe
311. 12:45DNA integruje się z genomem komórki
312. 12:48gospodarza. a następnie dochodzi do
313. 12:50transkrypcji wirusowego DNA z
314. 12:53wykorzystaniem komórkowego enzymu
315. 12:55polimerazy RNA znajdującego się w jądrze
316. 12:59komórkowym, w wyniku której powstają
317. 13:01cząsteczki RNA stanowiące materiał
318. 13:04genetyczny dla potomnych wirusów.
319. 13:07Żeby potomny wirus był kompletny,
320. 13:10konieczne jest również wytworzenie
321. 13:11białek budujących jego kapyt. Dlatego
322. 13:14czwartym etapem jest ekspresja genu
323. 13:17wirusa, czyli produkcja białek na
324. 13:19podstawie informacji zapisanej w jego
325. 13:21materiale genetycznym, oczywiście z
326. 13:23udziałem enzymów komórki gospodarza.
327. 13:26W przypadku wirusów DNA sprawa jest
328. 13:29stosunkowo prosta. Najpierw informacja
329. 13:31genetyczna zapisana w DNA zostaje
330. 13:34przepisana na cząsteczkę mRNA w procesie
331. 13:37transkrypcji. Następnie dochodzi do
332. 13:40translacji, czyli procesu, w którym na
333. 13:42podstawie mRNA syntetyzowane są białka
334. 13:46wirusowe niezbędne do budowy nowych
335. 13:48wirrionów.
336. 13:50Jeśli natomiast chodzi o wirusy RNA, to
337. 13:52nie ma uniwersalnego schematu ekspresji
338. 13:55genów. Odniesiemy się tutaj jedynie do
339. 13:57sytuacji retrowirusów.
340. 13:59Jak już wcześniej wspomniałam, wirusowe
341. 14:01RNA zostaje przepisane na DNA przez
342. 14:04odwrotną transkryptazę,
343. 14:06a następnie integruje się z genomem
344. 14:08komórki gospodarza.
345. 14:10Zachodzi transkrypcja, w wyniku czego
346. 14:13informacja z DNA zostaje przepisana na
347. 14:15RNA. I teraz tak. Powstałe cząsteczki
348. 14:19RNA nie służą jedynie jako materiał
349. 14:21genetyczny przyszłych wirusów. Część z
350. 14:23nich zostaje wykorzystanych do
351. 14:25wytworzenia wirusowych białek w procesie
352. 14:28translacji. Zatem transkrypcja u
353. 14:30retrowirusów będzie prowadziła zarówno
354. 14:33do wytworzenia materiału genetycznego
355. 14:35wirusów potomnych, [parsknięcie] jak i
356. 14:37będzie stanowiła matrycę do translacji,
357. 14:40czyli syntezy białek wirusa na
358. 14:41komórkowych rybosomach.
359. 14:44Dobrze. Wirus zatem już wszystko, czego
360. 14:47potrzebuje. Materiał [parsknięcie]
361. 14:49genetyczny i białka budujące kapsy.
362. 14:52Teraz pozostaje już tylko złożyć te
363. 14:54elementy w całość. Jest to piąty etap
364. 14:57namnażania, czyli składanie.
365. 14:59Poszczególne elementy wirusa dzięki
366. 15:01właściwościom chemicznym same odnajdują
367. 15:03się i samorzutnie łączą się ze sobą,
368. 15:05tworząc kompletną cząsteczkę wirusa.
369. 15:09No i ostatni, szósty etap to uwolnienie
370. 15:11wirusów potomnych. Może ono przebiegać
371. 15:13na dwa sposoby. Wirusy posiadające
372. 15:16osłonkę lipidową najczęściej opuszczają
373. 15:18komórkę poprzez pączkowanie. W trakcie
374. 15:21tego procesu pobierają one fragment
375. 15:23błony komórkowej gospodarza, z której
376. 15:26powstaje ich osłonka lipidowa.
377. 15:29Drugi sposób wykorzystywany przez wirusy
378. 15:31bezoczkowe to liza komórki, czyli jej
379. 15:34rozpad. W efekcie dochodzi do
380. 15:37gwałtownego uwolnienia dużej liczby
381. 15:39nowopowstałych wirrionów. I właśnie w
382. 15:41tym momencie cały cykl zaczyna się od
383. 15:44nowa. Uwolnione wirriony mogą zakażać
384. 15:46kolejne komórki, ponownie przechodząc
385. 15:49przez wszystkie sześć etapów namnażania.
386. 15:52Zatem podsumowując, wirusy nie są w
387. 15:55stanie samodzielnie się powierać. Są w
388. 15:57stanie jedynie wykorzystać żywą komórkę
389. 15:59gospodarza i jej mechanizmy do
390. 16:01namnażania się. Dlatego wirusy nazywamy
391. 16:04pasożytami wewnątrzkomórkowymi.
392. 16:07Teraz wykorzystując omówiony ogólny
393. 16:09schemat prześledźmy krok po kroku cykle
394. 16:12bakteriofagów, adenowirusów i
395. 16:14retrowirusów.
396. 16:16Zaczniemy od bakteriofagów. Są to
397. 16:18wirusy, które zakażają wyłącznie komórki
398. 16:21bakteryjne. Większość z nich posiada
399. 16:23jako materiał genetyczny DNA oraz mają
400. 16:26charakterystyczną budowę o formie
401. 16:28bryłowpiralnej.
402. 16:30nie posiadają lipoproteinowej osłonki.
403. 16:34Bakteriofanie mogą nam się na dwa
404. 16:36sposoby w cyklu litycznym lub
405. 16:38lizogenicznym. Cykl lityczny prowadzi do
406. 16:41szybkiego namnożenia wirusa i
407. 16:44zniszczenia komórki bakteryjnej.
408. 16:46Natomiast w cyklu lizogenicznym materiał
409. 16:48genetyczny wirusa zostaje wbudowany do
410. 16:51genomu bakterii i przez pewien czas
411. 16:54istnieje w utajeniu aż do momentu
412. 16:56wejścia w cykl lityczny.
413. 16:59Omówmy teraz dokładniej cykl lityczny, w
414. 17:02którym materiał genetyczny wirusa
415. 17:03przejmuje kontrolę nad metabolizmem
416. 17:06komórki gospodarza i wykorzystuje go do
417. 17:08produkcji nowych wirrionów. Ostatecznie
418. 17:12cykl ten kończy się śmiercią komórki
419. 17:14gospodarza poprzez jej lizę, czyli
420. 17:16rozpad, wywołując uwolnienie ogromnej
421. 17:18ilości potomnych wirusów. Bakteriofagie
422. 17:21przeprowadzające ten rodzaj cyklu
423. 17:23nazywane są zjadliwymi, inaczej
424. 17:25wirulentnymi.
425. 17:27Przedstawicielem jest tutaj bakteriofagt
426. 17:29T4 zakażający bakterie esherichiai.
427. 17:33Przeanalizujmy sobie teraz ten cykl krok
428. 17:35po kroku. Najpierw bakteriofag przyłącza
429. 17:38się za pomocą włókienek ogonka do
430. 17:40receptorów znajdujących się na
431. 17:42powierzchni komórki bakterii ekoli.
432. 17:45Kolejny etap to wnikanie. Bakteriofag
433. 17:48wstrzykuje do wnętrza komórki sam
434. 17:50materiał genetyczny w postaci
435. 17:52dwuniciowego DNA, który w jej wnętrzu
436. 17:56przyjmuje kolistą postać, ponieważ
437. 17:58bakteryjne enzymy nie potrafią
438. 18:00replikować liniowego DNA.
439. 18:03Papsyt natomiast pozostaje na zewnątrz i
440. 18:05rozpada się. Następny etap to replikacja
441. 18:08DNA za pomocą bakteryjnej polimerazy
442. 18:11DNA.
443. 18:13Kolejny to ekspresja genów zawartych w
444. 18:16DNA, czyli transkrypcja i translacja
445. 18:18prowadzące ostatecznie do wytworzenia
446. 18:20białkowych składników faga. Jednym z
447. 18:23pierwszych syntetyzowanych białek jest
448. 18:26enzym powodujący degradację DNA komórki
449. 18:28gospodarza. Dzięki temu cała maszyneria
450. 18:31komórkowa przestaje wykorzystywać własny
451. 18:34materiał genetyczny, a koncentruje się
452. 18:36jedynie na produkcji składowej wirusa.
453. 18:39Kolejny etap to oczywiście samorzutne
454. 18:41łączenie zsyntetyzowanych składników
455. 18:43bakteriofaga, w wyniku czego powstają
456. 18:45nowe kompletne cząstki wirusa. No i
457. 18:48ostatni etap to uwolnienie nowych
458. 18:51bakteriofagów.
459. 18:52Wir wytwarza specjalne enzymy, które
460. 18:54degradują ścianę komórkową bakterii. W
461. 18:57efekcie do komórek napływa woda,
462. 19:00powodując jej pęcznienie, a ostatecznie
463. 19:02lizę, czyli rozpad. Dzięki temu potomne
464. 19:05bakteriofagie zostają uwolnione i mogą
465. 19:08zakażać kolejne komórki bakterii. Zatem
466. 19:11podsumowując, w cyklu litycznym
467. 19:13najważniejsze jest tak naprawdę
468. 19:15całkowite przyjęcie kontroli nad
469. 19:16metabolizmem komórki. Istotny jest
470. 19:19również fakt, że wirus pozostawia kapsyt
471. 19:21na zewnątrz, a także uwolnienie wirusów
472. 19:23poprzez lizę komórki, która powoduje
473. 19:26ostatecznie jej śmierć. Jeśli natomiast
474. 19:28chodzi o cykl lizogeniczny, to występuje
475. 19:31tutaj swego rodzaju faza uśpienia
476. 19:33wirusa. Po wniknięciu do komórki DNA
477. 19:36bakteriofaga integruje się z genomem
478. 19:39bakterii i przez pewien czas nie zakłóca
479. 19:41jej funkcjonowania. Komórka normalnie
480. 19:43się dzieli przekazując swojemu potomstwu
481. 19:46zarówno własny jak i wirusowy materiał
482. 19:48genetyczny. Jednak w pewnym momencie pod
483. 19:51wpływem różnych czynników dna wirusa
484. 19:53może odłączyć się od genomu gospodarza i
485. 19:56rozpocząć cykl lityczny, w którym
486. 19:58dojdzie do produkcji składowych wirusa i
487. 20:01ostatecznej lizzy komórki. Bakteriofagi
488. 20:04przeprowadzające ten rodzaj cyklu
489. 20:05nazywane są łagodnymi. Przedstawicielem
490. 20:08będzie tutaj bakteriofak lampda również
491. 20:11zakażający bakterie eserichakoli.
492. 20:13Zarówno adsorpcja jak i wnikanie DNA
493. 20:16bakteriofaga przebiegają identycznie jak
494. 20:18w cyklu litycznym. Materiał genetyczny
495. 20:21również tutaj przyjmuje postać kolistą.
496. 20:23Jednak zamiast od razu wykorzystać
497. 20:25maszynerię komórkową do replikacji i
498. 20:27ekspresji genów, integruje się z genomem
499. 20:30komórki bakteryjnej. Taki nieaktywny
500. 20:33materiał genetyczny wirusa wbudowany w
501. 20:35genom bakterii nazywany jest profagiem.
502. 20:39Komórka bakteryjna dzieli się w normalny
503. 20:41sposób, a wraz z jej genomem replikacji
504. 20:43ulega również profak. Dzięki temu
505. 20:46kolejne pokolenia bakterii dziedziczą
506. 20:48materiał genetyczny wirusa, tworząc
507. 20:51liczną populację zakażonych komórek.
508. 20:54Pod wpływem pewnych czynników takich jak
509. 20:56promieniowanie, zmiana temperatury czy
510. 20:59osłabienie komórki gospodarza może dojść
511. 21:01do aktywacji profaga. Oznacza to wejście
512. 21:04w cykl lityczny. DNA wirusa odłącza się
513. 21:07wówczas od genomu bakterii, po czym
514. 21:10ulega replikacji i ekspresji genów. W w
515. 21:12w wyniku czego powstają białka
516. 21:14bakteriofaga składane są nowe wirriiony
517. 21:17a komórka ostatecznie ulegaie uwalniając
518. 21:19wirusy potomne.
519. 21:21Zwróćcie jednak uwagę, że dzięki
520. 21:24wcześniejszym podziałom bakterii cykl
521. 21:26lizogeniczny pozwala wirusowi
522. 21:28rozprzestrzenić się na znacznie większą
523. 21:30liczbę komórek niż w przypadku
524. 21:31bezpośredniego wejścia w cykl lityczny.
525. 21:34Zatem cykl lizogeniczny należy kojarzyć
526. 21:36przede wszystkim ze stanem wyciszenia
527. 21:38wirusa oraz obecnością profaga, czyli
528. 21:41DNA wirusa wbudowanego w genom komórki
529. 21:44bakteryjnej, który zostaje przekazany
530. 21:46potomnym bakteriom.
531. 21:49No dobrze, skoro wiemy już jak namnażają
532. 21:52się bakteriofagi, możemy przejść do
533. 21:54wirusów zwierzęcych. W ich przypadku nie
534. 21:57wyróżniamy już cyklu litycznego ani
535. 21:59lizogenicznego. Poszczególne wirusy
536. 22:02różnią się natomiast strategią
537. 22:03namnażania, która zależy przede
538. 22:06wszystkim od rodzaju ich materiału
539. 22:07genetycznego, którym może być zarówno
540. 22:10DNA, jak i RNA oraz budowy. Wirusy z
541. 22:14wielence mogą posiadać osłonkę lipidową
542. 22:16lub być jej pozbawione. Na początek
543. 22:19omówimy namnażanie wirusów DNA.
544. 22:22Przedstawicielem będzie tutaj
545. 22:24adenowirus.
546. 22:25Jest to wirus o symetrii bryłowej,
547. 22:27którego kapsyt zawiera charakterystyczne
548. 22:30wypustki proteinowe umożliwiające
549. 22:32przyłączenie się do komórki gospodarza.
550. 22:35Nie posiada osłonki lipoproteinowej.
551. 22:38Jest wirusem atakującym człowieka
552. 22:40wywołującym infekcję przewodu
553. 22:42pokarmowego i układu oddechowego.
554. 22:45Pierwszy etap to oczywiście adsorpcj. Za
555. 22:48pomocą białkowych wypustek adenowirus
556. 22:50przyłącza się do swoistych receptorów na
557. 22:52komórce gospodarza. Kolejno dochodzi do
558. 22:55wnikania. W przeciwieństwie do
559. 22:57bakteriofagów wirusy zwierzęce wnikają w
560. 23:00całości do komórki gospodarza wraz z
561. 23:02kapsydem. Dopiero w jej wnętrzu kapsyt
562. 23:05rozpada się uwalniając dwuniciowy DNA,
563. 23:08który wnika od razu do jądra
564. 23:10komórkowego. W przeciwieństwie do
565. 23:12retrowirusów nie dochodzi jednak do jego
566. 23:14integracji z genomem komórki gospodarza.
567. 23:17Kolejnym etapem jest powielenie
568. 23:19materiału genetycznego wirusa, czyli
569. 23:21replikacja DNA za pomocą enzymu
570. 23:24polimerazy DNA komórki gospodarza.
571. 23:27Następnie dochodzi do ekspresji genów
572. 23:29wirusa. Jak już wcześniej wspomniałam,
573. 23:31obejmuje ona transkrypcję, czyli
574. 23:34przepisanie informacji z DNA na mRNA w
575. 23:36jądrze komórkowym oraz translację, czyli
576. 23:39wykorzystanie informacji zawartej w mRNA
577. 23:42do syntezy białek wirusowych na
578. 23:44rybosomach komórkowych znajdujących się
579. 23:47oczywiście w cytoplaźmie.
580. 23:49Kolejnym etapem jest oczywiście łączenie
581. 23:52powielonego DNA oraz syntetyzowanych
582. 23:54białek, co prowadzi do powstania
583. 23:57kompletnych cząstek wirusa. No i ostatni
584. 24:00etap to oczywiście uwolnienie nowych
585. 24:02wirriionów. Adenowirus podobnie jak
586. 24:04bakteriofag w cyklu litycznym będzie
587. 24:06wywoływał rozpad komórki gospodarza
588. 24:09wywołując uwolnienie nowych cząstek
589. 24:11wirusa. Jak więc widzicie przebieg
590. 24:14namnażenia adenowirusa wydaje się być
591. 24:16podobny do cyklu litycznego. Z tym, że
592. 24:19występują pewne różnice. Po pierwsze do
593. 24:22komórki wnika cały wirrion, a nie sam
594. 24:24wstrzyknięty materiał genetyczny. Po
595. 24:27drugie DNA wnika do jądra komórkowego,
596. 24:30którego u bakterii nie ma. To właśnie w
597. 24:32wiądze komórkowym. W przypadku komórek
598. 24:34zwierzęcych znajdują się enzymy
599. 24:36przeprowadzające replikację i
600. 24:38transkrypcję.
601. 24:40Kolejna sprawa. DNA tutaj nie tworzy
602. 24:43postaci kolistej, lecz pozostaje w
603. 24:45postaci liniowej. W przeciwieństwie do
604. 24:47za chwilę omawianych retrowirusów, nie
605. 24:49dochodzi tutaj również do wbudowania DNA
606. 24:52wirusa w genom komórki gospodarza, co
607. 24:54jest charakterystyczne również dla cyklu
608. 24:56lizogenicznego bakteriofagów.
609. 24:59No i na koniec omówimy tak naprawdę moim
610. 25:01zdaniem najciekawszy sposób namnażania,
611. 25:04czyli cykl retrowirusów. Retrowirusy
612. 25:07stanowią tylko jedną z wielu grup
613. 25:08wirusów RNA. Ich przedstawicielem będzie
614. 25:11na przykład wirus HIV. Czym
615. 25:14charakteryzuje się budowa retroirusów?
616. 25:17Ich materiałem genetycznym jest RNA.
617. 25:19Oprócz tego charakteryzują się
618. 25:21obecnością specjalnego enzymu zwanego
619. 25:23odwrotną transkryptazą,
620. 25:25której zadaniem będzie oczywiście
621. 25:27przepisanie informacji genetycznej z RNA
622. 25:30na DNA tuż po wniknięciu wirusa do
623. 25:32wnętrza komórki gospodarza.
624. 25:35Materiał genetyczny jest otoczony
625. 25:37kapsydem, który z kolei otacza osłonka
626. 25:39lipidowa z osadzonymi w niej
627. 25:41glikoproteinami.
628. 25:43Dzięki obecności tej osłonki oczywiście
629. 25:45retrowirusy będą miały okrągły kształt i
630. 25:48z tego powodu będą zaliczane do wirusów
631. 25:50kulistych.
632. 25:52No i przejdźmy teraz do szczegółowego
633. 25:54omówienia ich cyklu. Oczywiście
634. 25:56rozpoczyna się od adsorpcji. Za pomocą
635. 26:00glikoprotein znajdujących się w osłonce
636. 26:02lipidowej retrowirus przyłącza się do
637. 26:04swoistych receptorów na powierzchni
638. 26:06komórki gospodarza.
639. 26:09To z kolei wywołuje zmianę struktury
640. 26:11glikoprotein, co powoduje zlanie się
641. 26:13osłonki lipidowej wirusa z błoną
642. 26:15komórkową gospodarza oraz przedostanie
643. 26:17się kapsydu wraz z materiałem
644. 26:19genetycznym do wnętrza komórki. Kapcyt
645. 26:22ulega rozpadowi, a materiał genetyczny w
646. 26:25postaci jednoniciowego RNA ulega
647. 26:27uwolnieniu. I w tym momencie do gry
648. 26:30będzie wkraczać odwrotna transkryptaza,
649. 26:33czyli ten oznaczony na różowo enzym
650. 26:35retrowirusów. Przepisuje ona RNA na DNA
651. 26:39tworząc dwuniciową cząsteczkę.
652. 26:41Powstała cząsteczka wirusowego DNA ulega
653. 26:44następnie integracji z genomem komórki
654. 26:47gospodarza. Od tego momentu wbudowane
655. 26:50DNA wirusa nazywane jest prowirusem.
656. 26:54Tej postaci może pozostawać przez długi
657. 26:56czas w stanie utajenia, nie wywołując
658. 26:58objawów chorobowych.
659. 27:01Prowirus w pewnych warunkach może ulec
660. 27:03aktywacji i rozpocząć produkcję nowych
661. 27:05cząstek wirusa. Obecna w jądrze
662. 27:08komórkowym Polimeraza RNA przeprowadza
663. 27:11transkrypcję prowirusowego DNA, w wyniku
664. 27:14czego powstają nowe cząsteczki
665. 27:15wirusowego RNA. Będzie on stanowił
666. 27:18materiał genetyczny wirusów potomnych.
667. 27:21Zatem jak widzicie powilanie materiału
668. 27:23genetycznego u retrowirusów polega na
669. 27:26transkrypcji wcześniej wbudowanego DNA,
670. 27:29a nie na bezpośredniej replikacji.
671. 27:32Część powstałego RNA zostanie
672. 27:34wykorzystane do ekspresji genów, czyli
673. 27:36produkcji białek. Będzie ono stanowiło
674. 27:39matrycę do syntezy białek wirusowych
675. 27:41przez rybosomy obecne w cytoplazmie
676. 27:43komórki. Dalej oczywiście elementy
677. 27:46wirusa będą ulegały składaniu w cząstki
678. 27:48potomne. Następnie opuszczą one komórkę,
679. 27:51ale nie poprzez jej rozpad, jak miało to
680. 27:53miejsce u bakteriofagów czy adenowirusa,
681. 27:56lecz przez pączkowanie. Podczas tego
682. 27:58procesu wirus otacza się fragmentem
683. 28:01błony komórkowej gospodarza, która staje
684. 28:03się jego osłonką lipidową. W błonie tej
685. 28:06znajdują się już wcześniej wbudowane
686. 28:08glikoproteiny wirusowe, dzięki czemu
687. 28:10nowo powstały wirrion jest zdolny do
688. 28:13zakażania kolejnych komórek.
689. 28:15No i podsumowując, charakterystyczne dla
690. 28:17namnażenia retrowirusów są trzy cech. Po
691. 28:21pierwsze i najważniejsze dochodzi do
692. 28:23przepisania RNA na DNA dzięki działaniu
693. 28:25odwrotnej transkryptazy.
694. 28:28Po drugie dochodzi do trwałej integracji
695. 28:30wirusowego DNA z genomem komórki
696. 28:33gospodarza.
697. 28:34Po trzecie, transkrypcja u tych wirusów
698. 28:37nie jest jedynie etapem ekspresji genów,
699. 28:39czyli produkcji białek, ale stała się
700. 28:42również sposobem powielania materiału
701. 28:44genetycznego wirusów.
702. 28:46No i warto też dodać, że retrowirusy to
703. 28:48wirusy osłonkowe, zatem nie będą
704. 28:50wywoływać lizzy komórki, a będą
705. 28:53uwalniane poprzez pączkowanie, dzięki
706. 28:55czemu komórka staje się swoistą fabryką
707. 28:58wirusów.
708. 28:59A więc cykle namnażania wirusów są już
709. 29:01za nami. Przejdźmy zatem do dróg zakażeń
710. 29:04i profilaktyki chorób wirusowych.
711. 29:07Tak naprawdę najskuteczniejszą metodą
712. 29:09profilaktyki chorób wirusowych są
713. 29:11szczepienia ochronne. Przygotowują one
714. 29:14układ odpornościowy do kontaktu z
715. 29:16wirusem jeszcze przed zakażeniem.
716. 29:18Zawierają one osłabione lub
717. 29:20unieszkodliwione wirusy.
718. 29:23Mogą posiadać także ich fragmenty albo
719. 29:26informację genetyczną kodującą białka
720. 29:28wirus. Dzięki temu organizm uczy się
721. 29:31rozpoznawać antygeny wirusa i wytwarza
722. 29:34swoiste przeciwciała oraz komórki
723. 29:36pamięci immunologicznej. Gdy później
724. 29:38dojdzie do zakażenia, układ
725. 29:40odpornościowy reaguje znacznie szybciej
726. 29:42i skuteczniej, często zapobiegając
727. 29:44rozwojowi choroby lub znacznie łagodząc
728. 29:47jej przebieg. No dobrze, skoro już wiemy
729. 29:49w jaki sposób przyczepienia chronią
730. 29:51przed zakażeniami, przyjrzyjmy się
731. 29:53najważniejszym chorobom wywoływanym
732. 29:55przez wirusy. Wirus wścieklizny rozwija
733. 29:58się w mózgu, powodując śmierć zwierzęcia
734. 30:00w ciągu kilkunastu dni. Charakteryzuje
735. 30:03się on małą specyficznością, dlatego
736. 30:06może występować u wielu gatunków saków,
737. 30:09przenosząc się również ze zwierząt na
738. 30:10człowieka. Do zakażenia wirusem
739. 30:13wścieklizny dochodzi najczęściej w
740. 30:15wyniku pogryzienia przez zakażone
741. 30:16zwierzę. Wirus znajduje się w ślinie,
742. 30:19dlatego może również przedostać się do
743. 30:21organizmu przez uszkodzoną skórę lub
744. 30:23błony śluzowe po kontakcie z zakażoną
745. 30:25śliną. Jeśli chodzi o profilaktykę, to
746. 30:27najważniejsze oczywiście będą
747. 30:29szczepienia zwierząt domowych, doustne
748. 30:32szczepienia dzikich lisów albo też
749. 30:34szczepienia ludzi, którzy są szczególnie
750. 30:36narażone na kontakt z wirusem, na
751. 30:38przykład lekarze weterynarii.
752. 30:40W przypadku pogrezienia przez zwierzę
753. 30:42podejrzane o zakażenie wścieklizną
754. 30:44podaje się immunoglobulina przeciwko
755. 30:46wirusowi wścieklizny. Zawiera ona gotowe
756. 30:49przeciwciała, które od razu neutralizują
757. 30:52wirusa w miejscu jego wniknięcia,
758. 30:54zapewniając w ten sposób natychmiastową
759. 30:56bierną ochronę do czasu zadziałania
760. 30:58szczepionki, która również jest podawana
761. 31:00w przypadku zaistnienia takiej sytuacji.
762. 31:03Dzięki temu układ odpornościowy jest
763. 31:05pobudzony do wytworzenia własnej
764. 31:07długotrwałej odporności. Ważne jest
765. 31:09natomiast, aby środki te zostały podane
766. 31:11przed wystąpieniem objawów, ponieważ w
767. 31:14przeciwnym razie wirus doprowadzi do
768. 31:15śmierci.
769. 31:17Przejdźmy teraz do omówienia zarażenia
770. 31:18wirusem HIV, czyli retrowirusa
771. 31:21posiadającego otoczkę lipoproteinową.
772. 31:24Wywołuje on chorobę zwaną AIDS, czyli
773. 31:26zespół nabytego niedoboru odporności.
774. 31:29Atakuje przede wszystkim komórki układu
775. 31:32odpornościowego, prowadząc do
776. 31:33stopniowego osłabienia odporności
777. 31:35organizmu. W efekcie chory staje się
778. 31:38coraz bardziej podatny na zakażenia
779. 31:40oportunistyczne oraz rozwój niektórych
780. 31:43nowotworów. Do zakażenia wirusem HIV
781. 31:46dochodzi trzema głównymi drogami. Po
782. 31:48pierwsze drogą płciową, po drugie
783. 31:51poprzez kontakt z zakażoną krwią. Do
784. 31:54zakażenia może również dojść z zakażonej
785. 31:56matki na dziecko podczas ciąży, porodu
786. 31:58lub karmienia piersią. Częstym mitem
787. 32:01jest przekonanie, że można się zarazić
788. 32:03poprzez uścisk dłoni czy używanie
789. 32:05wspólnych ręczników. Nie jest to
790. 32:07natomiast prawdą.
791. 32:09Profilaktyka polega przede wszystkim na
792. 32:11stosowaniu prezerwatyw i unikaniu
793. 32:13ryzykownych kontaktów seksualnych, a
794. 32:16także nabadaniu dawców krwi i narządów
795. 32:18oraz używaniu wyłącznie steralnego
796. 32:20sprzętu medycznego.
797. 32:23Kolejny wirus to HPV, czyli wirus
798. 32:25brodawczaka ludzkiego. Jest to jedna z
799. 32:28najczęstszych przyczyn zakażeń
800. 32:30przenoszonych drogą płciową. Istnieje
801. 32:32bardzo wiele typów tego wirusa. Wiele
802. 32:35typów jest przyczyną zmian skórnych,
803. 32:37takich jak rodawki na skórze czy
804. 32:39narządach płciowych. Natomiast istnieją
805. 32:41również typy wysoko
806. 32:43znacznie zwiększające ryzyko rozwoju
807. 32:45nowotworów, przede wszystkim raka szyjki
808. 32:48macicy. Podstawową drogą zakażenia HPV
809. 32:51będzie droga płciowa, podczas której
810. 32:54występuje kontakt z zainfekowaną błoną
811. 32:56śluzową, ale do zakażenia może również
812. 32:59dojść przez bezpośredni kontakt ze
813. 33:01zmianami skórnymi lub rzadziej przez
814. 33:03wspólne używanie przedmiotów mających
815. 33:05kontakt z zakażoną skórą. Wirus może
816. 33:08przenieść się także drogą wertykalną.
817. 33:11Profilaktyka obejmuje oczywiście
818. 33:13szczepienia ochronne, stosowanie
819. 33:15prezerwatyw i unikanie ryzykownych
820. 33:17kontaktów seksualnych, a także regularne
821. 33:20badania profilaktyczne. Testy HPV
822. 33:23umożliwiają wykrycie zakorzenia wirusem.
823. 33:25Natomiast regularna cytologia pozwala
824. 33:28wykrywać zmiany komórkowe mogące
825. 33:30rozwijać się w następstwie przewlekłego
826. 33:32zakażenia HPV.
827. 33:34Kolejną bardzo powszechną chorobą jest
828. 33:36oczywiście grypa. Wywołują ją przede
829. 33:39wszystkim wirusy grypy typu A i B. Do
830. 33:42zakażenia dochodzi głównie drogą
831. 33:44kropelkową podczas kaszlu, kichania czy
832. 33:46rozmowy z osobą zakażoną, ale także
833. 33:49poprzez kontakt z zanieczyszczonymi
834. 33:51powierzchniami, a następnie z błonami
835. 33:53śluzowymi nosa, ust czy oczu.
836. 33:56Profilaktyka obejmuje coroczne
837. 33:58szczepienia ochronne, przestrzeganie
838. 34:01zasad higieny, takich jak częste mycie
839. 34:03rąk oraz unikanie bliskiego kontaktu z
840. 34:06osobami chorymi.
841. 34:08Wysoce zakaźną chorobą wirusową jest
842. 34:10również Odra. wywoływana przez wirusa
843. 34:12Odry. Tak samo jak w przypadku grypy do
844. 34:16zakażenia dochodzi drogą kropelkową.
845. 34:18Początkowo choroba objawia się gorączką,
846. 34:21kaszlem, katarem i zapaleniem spojówek,
847. 34:24a następnie pojawia się
848. 34:25charakterystyczna plamisto wysypka.
849. 34:29Najskuteczniejszą formą profilaktyki
850. 34:31będą tutaj również szczepienia ochronne.
851. 34:34W Polsce są one obowiązkowe i podawane
852. 34:36są w skojarzeniu przeciw Odrze, śwince i
853. 34:39różyce. Są to tak zwane szczepienia MMR.
854. 34:43Przejdźmy teraz do różyczki, która jest
855. 34:45chorobą wirusową wywoływaną przez wirusa
856. 34:47różyczki. Do zakażenia również, tak jak
857. 34:50w przypadku Grypi i Odry, dochodzi drogą
858. 34:52kropelkową.
859. 34:54Choroba przebiega zazwyczaj łagodnie,
860. 34:56objawiając się gorączką, powiększeniem
861. 34:59węzłów chłonnych oraz wysypką
862. 35:01drobnoplamistą.
863. 35:03Szczególnie niebezpiecznie jest jednak
864. 35:05zakażenie kobiety w ciąży, ponieważ
865. 35:07wirus ryżyczki może przeniknąć przez
866. 35:09łożysko i doprowadzić do rozwoju
867. 35:11różyczki wrodzonej, która powoduje
868. 35:14ciężkie wady płodu, takie jak
869. 35:15uszkodzenie słuchu, wzroku czy wady
870. 35:17serca.
871. 35:19Najskuteczniejszą formą profilaktyki są
872. 35:21oczywiście szczepienia ochronne. No i
873. 35:24ostatnią grupę wirusów stanowią wirusy
874. 35:26zapalenia wątroby. Wirusowe zapalenia
875. 35:29wątroby są to choroby, w których wirusy
876. 35:31atakują komórki wątroby, prowadząc do
877. 35:34jej stanu zapalnego i zaburzenia jej
878. 35:36funkcji. Wyróżniamy wirusowe zapalenie
879. 35:38wątroby typu A, B i C. W przypadku WZW
880. 35:42typu A do zakażenia dochodzi drogą
881. 35:44pokarmową. Z tego powodu też choroba ta
882. 35:47nazywana jest chorobą brudnych rąk.
883. 35:50Najczęściej do zarażenia dochodzi
884. 35:52poprzez spożycie skażonej wody lub
885. 35:54żywności czy kontakt z odchodami osób
886. 35:56zakażonych. Do zakażenia wirusami WZW
887. 36:00typu B i C dochodzi natomiast poprzez
888. 36:03kontakt z zakażoną krwią czy drogą
889. 36:05płciową.
890. 36:07Jeśli chodzi o przebieg to WZW typu A
891. 36:10będzie miał najczęściej przebieg ostry.
892. 36:13Będzie on trwał od kilku tygodni do
893. 36:15kilku miesięcy i prowadził ostatecznie
894. 36:18do całkowitego wyzdrowienia.
895. 36:20WZW typu B może mieć przebieg zarówno
896. 36:23ostry jak i przewlekły często w
897. 36:26przypadku dzieci przez co może prowadzić
898. 36:28do marskości wątroby. Z kolei wzw typu C
899. 36:32będzie najbardziej niebezpieczny.
900. 36:34zakażenie w zdecydowanej większości
901. 36:36będzie miało przebieg przewlekły, a
902. 36:38dodatkowo większość, bo aż 70%
903. 36:41przypadków będzie przebiegać
904. 36:42bezobjawowo, ostatecznie mogą sprowadzić
905. 36:45do marskości lub raka
906. 36:47wątrobowo-komórkowego wątroby.
907. 36:50Jeśli zaś chodzi o profilaktykę, to w
908. 36:53przypadku WZW typu A są to szczepienia
909. 36:55ochronne oraz przestrzeganie zasad
910. 36:58higieny. Natomiast w przypadku WZ typu B
911. 37:01i C jest to stosowanie prezerwatyw i
912. 37:04unikanie przypadkowych kontaktów
913. 37:06seksualnych, sterylizacja narzędzi
914. 37:08medycznych, badanie dawców krwi narządów
915. 37:12oraz co ważne w przypadku wzw typu B
916. 37:14mamy szczepienia ochronne, natomiast w
917. 37:17przypadku wzw typu C niestety
918. 37:20szczepionka nie istnieje. No dobrze. No
919. 37:23i na zakończenie omówimy jeszcze
920. 37:25znaczenie wirusów. Może być ono zarówno
921. 37:28negatywne, jak i pozytywne. Zaczniemy od
922. 37:31negatywnego znaczenia.
923. 37:34Przede wszystkim są one przyczyną wielu
924. 37:36chorób ludzi. Duża część z nich może
925. 37:38prowadzić do rozwoju epidemii. Wywołują
926. 37:41one również bardzo liczne choroby
927. 37:42zwierząt i roślin. Na przykład wirus
928. 37:45mozaki tytonium hamujący wzrost roślin
929. 37:48czy wirus pryszczycy wywołujący ciężką
930. 37:50śmiertelną chorobę bydła czy świń.
931. 37:53Generuje to znaczne straty w rolnictwie
932. 37:55i hodowli. Czego skutkiem jest obniżenie
933. 37:57plonów, pogorszenie jakości produktów
934. 38:00oraz straty ekonomiczne.
935. 38:03Mimo tego, że wirusy kojarzą się przede
936. 38:05wszystkim z chorobami, to znajdują
937. 38:07również wiele cennych zastosowań w
938. 38:09medycynie i biotechnologii.
939. 38:11Wirusy wykorzystuje się na przykład do
940. 38:13produkcji szczepionek.
941. 38:15Dostarczają one do organizmu obce
942. 38:17antygeny lub materiał genetyczny
943. 38:19kodujący białka wirusa, dzięki czemu
944. 38:22pobudzają układ odpornościowy do
945. 38:24wytworzenia swoistej odpowiedzi
946. 38:26immunologicznej, zapewniając ochronę
947. 38:28przed zachorowaniem. Ponadto są
948. 38:31wykorzystywane do produkcji surowic
949. 38:33zawierających gotowe przeciwciała
950. 38:35stosowane w celu uzyskania
951. 38:36natychmiastowej odporności biernej.
952. 38:39Coraz większe znaczenie mają także
953. 38:41bakteriofagi, czyli wirusy zakażające
954. 38:44bakterie. Są one badane jako alternatywa
955. 38:47dla antybiotyków w leczeniu zakażeń
956. 38:49wywołanych bakteriami
957. 38:50antybiotyk-oopornymi.
958. 38:52Bakteriofagi niszczą wybrane gatunki
959. 38:54bakterii doprowadzając do ich lizy,
960. 38:57dzięki czemu mogą pomóc zwłaszczeniu
961. 38:59infekcji, które trudno leczyć
962. 39:01tradycyjnymi antybiotykami. Ponadto
963. 39:04wirusy znalazły zastosowanie w terapii
964. 39:06genowej. Odpowiednio zmodyfikowane
965. 39:09pełnią rolę wektorów, czyli nośników,
966. 39:11które dostarczają prawidłowe kopie genów
967. 39:14do komórek pacjenta. Dzięki temu możliwe
968. 39:17jest leczenie niektórych chorób
969. 39:18genetycznych, a także rozwijanie nowych
970. 39:20metod terapii niektórych nowotworów.
971. 39:23I tym pozytywnym akcentem zakończyliśmy
972. 39:26temat wirusów. Dziękuję za pozostanie ze
973. 39:28mną do końca i do zobaczenia w kolejnym
974. 39:31materiale.