YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → 2) KPSS / AGS Tarih - İslamiyet Öncesi Türk Tarihi (II) - Ramazan YETGİN - 2026

2) KPSS / AGS Tarih - İslamiyet Öncesi Türk Tarihi (II) - Ramazan YETGİN - 2026 — Transcript

by Benim Hocam · 14,932 words · 3,047 segments · language en · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00[Müzik]
0:07Evet, geldik ikinci videoya Nazım. Ne
0:10işleyeceğiz? Tabii ki genellikle sorunun
0:12da çok ağırlıklı olduğu yer olan
0:14Göktürk, Kutluk, Uygur. Ha diğerleri de
0:16var ama bu üçü çok önemli bizim için.
0:19Göklükler zaten Türk adıyla kurulmuş.
0:21Biliyorsunuz ki ilk Türk devleti olma
0:24sebebiyle zaten çokça soru gelen bir
0:26yer. Kutluklar onun devamı yani Göktürük
0:28Devleti ve yerleşik yaşama geçen ilk
0:31Türk Devleti Uygurlardaki bu değişimin
0:33sebepleri ve sonuçlarını işleyeceğiz.
0:35Önce tabii ki neyden başlıyoruz? Eee,
0:38ilk video tabii 3 saat sürünce bizim
0:40arkadaşlar dedi ki bundan sonrakiler de
0:41böyle sürer mi? Hayır arkadaşlar 1,5
0:43saat 2 saat arasında sürecek. Eee ama
0:45erken başlayanlar 2x'e izlemeyecekler.
0:47Normal izleyecekler ki o zaman da ne
0:50olacak bunun? Nerede hoca vurgu yapıyor?
0:53Nereye vurgu yapmıyor? Nerede daha önem
0:55veriyor? Bunları da hep beraber
0:56göreceğiz. Hazır mıyız Murat?
0:57YouTube'dakiler.
0:59Hadi bakalım. Önünüzde ders notları açık
1:02olsun ama önce ben dinleyip yazacağım.
1:04Onun en sonunda siz okuyacaksınız. Bunu
1:06da böyle bilelim. Ders notları olur,
1:07harita hatarı olur, konan fark etmez.
1:09Önünüze bir şey muhakkak açık olsun.
1:12Şimdi Göklükler deyince zaten devletin
1:15adıyla sizler de haşır neşır
1:16olduğumuzdan dolayı Türk adıyla kurulmuş
1:19ilk Türk devleti. Şimdi bu devlet
1:21normalde Aşina adı verilen bir eee ne
1:24vardır? Türk boyu vardır. Aşina kelime
1:27manası kurt demek zaten. Şimdi bu boy
1:30biliyorsunuz ki arkadaşlar bazı aileler
1:33kut almıştır. Kut almak ne demek?
1:35Devleti yönetme yetkisi verilmiştir.
1:37Bunların hikayeleri vardır. Oraya
1:38girmiyorum. Mesela Uygurlarda Yağlakar
1:41ailesi var. Hunlarda Tuku ailesi var.
1:43Göklüklerde de Aşin ailesi var. Ve Aşin
1:46ailesine normalde demircilikle
1:48uğraşıyorlar. Kılıç yapıyorlar, kalkan
1:50yapıyorlar. Böyle bu işlerle işte üzengi
1:52yapıyorlar. Bu işlerle uğraşıyorlar.
1:54Şimdi bu devlet kurulmadan 6 yıl önceye
1:56geliyorum. Kuruluş tarihi bu arada 552.
1:596ı yıl geriye gel bakımından ne yaptı?
2:01546. Ya 546'da ne oldu? Normalde
2:04Avarların içinde yaşayan normalde aşina
2:06boyu nerede yaşıyormuş? Avarlarda. E
2:08hocamları biz Avrupa'da işledik. Evet
2:11ama ne dedim? Önce Orta Asya'da sonra
2:14Avrupa'ya göç etti. Bunların zaten ortak
2:16özelliği oydu.
2:19Avarlarda bir isyan çıkıyor. Bu isyan
2:21töles isyanı diye geçer. Töles demek şu
2:23demektir. Dağınık Türk boylarına tlesir.
2:26Karışıktır. İçinde peçenek vardır, oğuz
2:28vardır. Arkadaşlar bunlar isyan edince
2:30Avarak ne yaptı biliyor musuz? Mu? gitti
2:32aşina boyundan yani kendi boyundan kendi
2:34içinde demirciyle güle uğraşanlardan
2:37yardım istedi. Bu arada Aşina boyunun
2:38başında da Bumin Kaan var. Gitti Bumin
2:41Kaan gerçekten bu tö isyanını bastırdı.
2:45Avarakan da kendisine teşekkür etti.
2:47Normal klasik devlet boy işi. Ama Bumin
2:51Kaan özellikle şunu düşündü. Yani dedi
2:54bir isyanı devlet bastıramıyor. Bir boy
2:56bastırıyor. Bir boy, bir boyun isyanını
2:57bastırdığına göre ben devletten daha da
2:59güçlü olabilirim. O zaman gideyim ben şu
3:01Avar Hakan'nın kızını bir isteyeyim
3:03dedim. Düşünceye bak. Gitti Avar
3:05Hakan'nın kızını istedi. Peki Avar
3:07Hakan'nın kızı sizce eee bir Avar
3:10Hakan'ı vermiş midir? İki Buminkaan niye
3:13böyle bir istekte bulunmuştur? Aslında
3:15bu Kaan'ın amacı kızın beraber hani
3:18çeyizle bu çeyizler biliyorsunuz
3:19arkadaşlar günümüzdeki gibi bir şey
3:21bardak çatal şanak değil ya kurban olum
3:24devletin yarısını istiyorlar. Hatırla
3:26Atilla yarısını istedi. Honaryla evlik
3:28düzüğü için öyle istiyor. E o da biliyor
3:31onu. Aarak ne dedi ya? Ded siz kimsiniz
3:34dedi ya. Siz bizim demirci
3:36kölelerimizsiniz dedi. Bumikan gitti
3:39başka bir kadınla evlendi. Oradan da bir
3:41güç aldı. Gitti avarları mağlup etti.
3:44Böylelikle Avar topraklarının üzerinde
3:47Türk adıyla kurulmuş ilik Türk devleti
3:49olan Göktürkler kuruldu. Bir kurulduğu
3:53yer Ötükendir. Hepimizin bildiği gibi
3:55kutsal bölge birden fazla devlete
3:57başkanlık yaptı. Kurucusu devleti kuran
4:00anlamında il kaan. İl ne demek? Devlet.
4:03Devletin ka. Devleti kuran. O zaman il
4:05kaan nedir değerli arkadaşlarım? devleti
4:08Kur'an anlamında kullanılan bir unvandır
4:10ve bu ilanın unvanı da bu mika
4:12verilmiştir. Bu arada
4:15bazı anlatacaklarım aslında bizim kültür
4:17medeniyetimizi ilgilendiriyor ama burada
4:19da mecbur bahsetmek zorundayız. İkili
4:21teşkilat değerli arkadaşlarım Türk
4:24milleti o kocaman Orta Asya arazisine
4:28devlet yönetimini kolaylaştırmak
4:29amacıyla yine aynı sülaleden olmak
4:32şartıyla bak bir daha söylüyorum. Aynı
4:34sülaleden olacak. Şimdi aynı sülalede ne
4:36var? kardeş var. Doğru mu? En yakında
4:38amca var. Baba yarısı efendim dayı var.
4:42Doğru mu?
4:44Efendim başkan halaoğlu var. Herkes
4:46olabilir. Çünkü herkese o kan yoluyla
4:48geçtiği için kut var. Kadınlar yok bu
4:50arada onu da söyleyeyim. Sadece erkek
4:52üyelere geçiyor. Dikkat. Bunun üzerine
4:54bu Minkan değerli arkadaşlarım hemen
4:57onun yani devletin asıl yeri doğudur. Bu
4:59arada doğu da bumano batıya kimi
5:02gönderiyor? İstemi
5:04tamam. Bak adamın adı istemi ama benim
5:08verdiğim unvan Yabgu. Demek ki Kaan
5:10doğuda. Yabgu unvanıyla da batıda. Bu
5:12bazen kardeş olur, bazen amca olur. O
5:14gün şartlarda kim varsa. Anlaştık mı? O
5:17zaman şimdi devlet ikili teşkilatla
5:20yönetiliyor. Bir kere daha söylüyorum.
5:21Doğu Göktürklerde bumin var. Devletin
5:24kendi içindeki doğu daha parçalanma
5:25falan yok. Doğusunda o var. Devleti
5:28buminkaan yönetiyor. Batıdaki istemi
5:30yavgı ise iç işlerinde serbest, dış
5:33işlerinde buminkaan bağlı. Tamam. Böyle
5:35olmuyor tabii ki. Niye? E tabii ki her
5:37zaman batıdaki doğuya Çin'in de
5:39kışkırtmasıyla iki gün sonra
5:40ayaklanıyor. Birazdan da geleceğim ama
5:42şu an İslemi Yavguyla bu minkan arasında
5:43böyle bir şey yok. Hatta İslam Yavg'un
5:45faaliyetleri inanılmaz yerlere ulaşacak.
5:47Ondan başlayım. Mum devleti kurduktan
5:49sonra
5:51Mukan Kaan diye bir adam geçecek. Mukan.
5:53Duydunuz mu böyle bir adam? Mukan. Hatta
5:56ben size şunu da söyleyeyim. Bumin Kaan
5:58devleti kurduktan sonra Orhun
5:59yazıtlarında bu devletin nasıl
6:01kurulduğuyla ilgili de vardı. İşte
6:04insanoğlu yaratıldığında işte yağ yer,
6:08gök yıkıldıkça bilmem kılındıkça öyle
6:10kelimeler var arkadaşlar. Onlara
6:11takılmayın. İşte insanoğlu yaratılmış.
6:14Bu insanoğlunun üzerine ben bu kanka ve
6:17istemi Yabgı oturmuş. Hangi devletin
6:19kuruluşundan bahsediyor ya? Göktürkler.
6:22Anlaştık mı? Sen buminanla istemi
6:25Yabgun'un 1. Göktük devleti olduğunu
6:27bilmek zorundasın. O yüzden ısrarla
6:29söylüyorum. Çünkü Orhun abidelerinde de
6:31kuruluşu bu şekilde geçiyor. Bu bir.
6:33İki,
6:35Buminkaan sonra başına geçen, başa geçen
6:38kim oldu? Mukan Kaan oldu. Bu arada İsem
6:40Yavgı hala yerinde duruyor. Ölmedi.
6:41Devam. E Mukan Kaan ne yaptı? Her tarafa
6:45Çin'e seferler düzenledi. Oradan gitti
6:47ta Kore'ye kadar. Ya Kore, Kore ya. Kore
6:50Karadeniz'den Kore'ye kadar aldı. Lan
6:54Karadeniz'den Kore'ye kadar zaten
6:55mantıken bütün Türk boyları kendi içinde
6:56olur. O zaman dikkat. Orta Asya'da
6:59ikinci kez Türk siyasi birliği
7:01Metehan'dan sonra hani Metehan Han'ın 26
7:03kahvini vardı ya ikinci kez sağlayan kim
7:05oldu? Göktürkler. E Mukan Kaan devleti
7:09bıraktığında yine Orun abilerine nasıl
7:12anlatılıyor? Oraya kadar gitti. Demir
7:14kapıya kadar gitti. Efendim dizilere diz
7:16çöktürdü. başlı başidirdi. Hep bu
7:19şekildedir
7:21ve bunlar hep Orun abidelerinde
7:23anlatılır. Ve bu olaydan sonra
7:25Mukanka'nın devletin en parlak zamanı
7:28yaşattığını bilir. Çıkan bir KPSS sınav
7:30sorusudur. Nasıl geldi? 1. Göktürük
7:33Devleti'ne en parlak dönemi yaşatan
7:35hükümdarı kimdir? Cevap Mukanka. Tamam.
7:39Ama biz ne biliyoruz yıllardan beri
7:40liselerde? Bum, bu min, bu min. E bu min
7:43yok işte. Bu min sadece nerede var?
7:45Kurucusu var. Tamam. Kurucuları da bu
7:47arada ileride dikkat ettireceğim. Şimdi
7:49Mukran Kaan öldü.
7:52Yerine Tapo diye bir adam geçti. Tapo.
7:54Duydunuz mu böyle bir adam? Bak isimlere
7:56dikkat. Bumin, Mukan, Tapo. Şimdi sanki
8:01burada da aynı Atilla, Mete, Kyok gibi
8:03bir bozulma var. Farkında mısın? Hani
8:05buradan anl aslında bozulmadan
8:06kastettiğim şu. Tapo'ya inandırmışlar.
8:09Oğlum şu dine inanırsan zengin olacak.
8:11Bu dine inanırsan şöyle olacak. Hiç
8:13savaş yok. Bilmem ne. Adamı Budist
8:15yaptılar. E senin tapokan Budist. E
8:18tamam halk gökya inanıyor. E ne oldu?
8:21Halkıyla arası açıldı. Tapoka'nın en
8:23önemli sıkıntısı bu oldu zaten. Ve
8:26halkıyla görevinden ya daha doğrusu
8:28arasından dolayı açılmasından dolayı
8:29düşünsene millet devlet bütünlüğü
8:30olmuyor. Büyük sıkıntı. Tam da o esnarda
8:33da istemi yavg öldü mü?
8:35Ondan sonra devlet müthiş bir iç
8:37karışıklığa girdi ve en sona devlet
8:40ikiye ayrıl. Çünkü tapodan sonra başa
8:43geçen iş para kanunla İsmi Yavgun'un
8:45oğlu Tardo arasında büyük bir mücadele
8:47başladı. Devlet bu sefer gerçekten ikiye
8:49ayrılı. Ne demek o? Doğu Göktürkler,
8:51Batı Göktürkler diye ikiye ayrılır.
8:53Devletin ikili teşkilatla ikiye
8:54ayrılması farklı bir şeydir. Devletin
8:56parçalanarak ikiye ayrılması farklı bir
8:58şeydir. O ayrı şey değil. O devleti
9:01yönetimsel anlamda kolaylaştırmak
9:03amacıyla oraya amcasını veya kardeşini
9:05atamak ayrı bir şeydir. Devletin
9:07parçalanması ayrı bir şeydir. Bu arada
9:10senin istemi yap bu dediğin adam ileride
9:13Göktürk Devleti'nde vezir Tonyuk kadar
9:15etkili bir adamdır. Senin Batı Karadı
9:17sorumlusu dediğin İstemi Yabgun'un
9:19yaptığı en büyük faaliyet ne biliyor
9:20musun? Özellikle akunların elinde olan
9:24ipek yolunu alabilmek için gidip
9:27Sasanilerle de anlaşıp gidip Akunları
9:29son vermesidir. Yani şöyledir. Bak şimdi
9:31tahtaya. Nazım bakıyor musun?
9:33YouTube'dakiler
9:35burası ipek yolu. Doğru mu kardeşim? Bu
9:38ipek yolunun şu kısmında kim var? Her
9:41zamanki gibi Çin. Bu kısmında kim var
9:44kardeşim?
9:45Ak. Bunlar özellikle Afganistan'dan
9:48İran'a kadar giden Beyaz Ununlar adı
9:51verilen, Ortadoğu Unlar adı verilen
9:53diğer adı Eftalitler olarak bilinen
9:55Akunlardır. Şu bölgede kim var? Komple
9:59Göktürkler.
10:01Doğru mu? Peki Göktürklerin batı
10:03kanadının sorumlusu kim? İstemi yavg.
10:09He anladın mı meseleyi? Şurayı ikiye
10:11ayır. Doğru mu kardeşim? Burada
10:13Göktüklerin devletinin kurucusu kimdi?
10:15Bu minkandı. Doğru mu? He şimdi devlet
10:18bu şekilde ikmiş. İkili teşkilat istemi
10:20yavguları.
10:23Akunları hemen az ileride bir devlet
10:26var. Devletin adını söyleyeyim. Hepiniz
10:27biliyoruz. Sasaniler. Duydunuz mu?
10:30İleride bu Safaviler olacak mesela. Bu
10:32İran'daki bir de bu Afganistan'da. da
10:34Çin'de. Şimdi İsemi Yabgu diyor ki ben
10:37bu Akunların şu ipek yolunun geçtiği
10:39güzergahına hakim olmak istiyorum ama
10:41benim de tek başına gücüm yetmeyebilir.
10:44O zaman ne yapıyor? Hop! Sasanilerle
10:47anlaşıyor. Sasanilerle anlaşıp hangi
10:50devletin varlığına son veriyor? Çok
10:52güzel. O zaman bir sınav sorunuz bu
10:56olabilir. İsmi Yavgun'un hangi devletle
11:00anlaşıp hangi devlete son verdi? İkisi
11:02de sorulabilir. Hangi devlete son verdi?
11:04Akunlara. Hangi devletle anlaşm son
11:06verdi? Sasenler. Dur şimdi. Şimdi benim
11:11>> şeyim nerede? Fiberoptik bezim.
11:15At at at at at at.
11:17Ay ne kadar naziksiniz. Bir de sanki
11:20tanımıyorum. Evet. Bak buraya. Akunlar
11:23yok oldu mu kardeşim? Akunlar yok oldu.
11:26Buraya bak. Şimdi mantıken sen bu
11:28devletle anlaşma yaptığından dolayı bu
11:30devletin şu kısmı gene Sasani olmaz mı?
11:32İkiye ayrılı devleti. Bu kısım ne oldu?
11:34Gene
11:36Göktürkler olmadı mı? Peki dikkat o
11:38zaman. Ben İpek Yolu'nun sadece şu
11:39kısmına mı hakim oldum? E bu kısmı
11:41duruyor. Yani benim amacıma tam
11:44ulaşamadım ki. Ufacık bir yerine hakim
11:45oldum. O zaman ben de diyorum ki ne
11:47yapayım ben? İstemi Yabgu bakın dikkat.
11:50Ulan diyor ben bir şey yapayım diyor
11:52buradaki bir devletle anlaşayım diyor.
11:55Doğu Roma diğer adıyla Bizans İmparatoru
11:58ve İstemi Yabgu buraya bir elçi
12:01gönderiyor. O da buraya bir elçi
12:03gönderiyor. Dikkat Orta Asya'dan
12:05Bizans'a ilk elçilik faaliyetini
12:08başlatan devlet Göktürklerdir. Manyak
12:11adı verilen bir elçi var. Onlardan da
12:13Zemerkos geliyor. Böylelikle ilk elçilik
12:15faaliyetleri başlı. Bu arada dikkat
12:17dikkat. Şimdi burayı lütfen dikkat
12:19dinleyin. Bir Ortadoğu'dan ilk defa elçi
12:21gitti. E peki buradan da bize elçi
12:24geldi. Bu birinci heyetti. Sonra bir
12:26daha geldi. Bir daha geldi. Aslında
12:28aramız iyi değil. Neden iyi değil
12:30biliyor musuz? Mu?
12:33Dedik ki ilk gelen elçilik heyetine,
12:36Semi diyor, biz diyor atalarımızdan
12:39işittik
12:41Doğu Roma elçileri bize geldiği zaman
12:43biz yeryüzünü fethedeceğimize delalet
12:47eder. Sen elçiye ne diyorsun biliyor
12:48musun? İyi ki geldin buraya biz de senin
12:51ülkeni alacağız. Çünkü biz atalarımızdan
12:53öyle işittik. Türk Cihan hakimiyetine
12:55göre alacağız. Adam ne der ya? Geri
12:56gitti. dedi ki buna geldik ama bu böyle
12:59diyor dedi. Birinci heyetten sonra
13:01ikinciyet daha geldi. Ama çok ilginç bir
13:03şey yapıyorlar. Bizans Bizans çok zeki.
13:06Bizim elçiler. Şimdi normalde Doğu
13:08Roma'ya her yerden girebilirsin.
13:10Kafkaslardan girebilirsin. İran
13:11üzerinden girebilsin. Birçok yerden
13:13Anadolu'ya giriş var. Bizimkileri nerede
13:16dağlık, taşlık efendim hiç bulunamayan
13:20sapa yollardan götürüyorlar. Yani
13:21şuradan götürüyorlar. Öyle anlatayım.
13:23Normalde buradan gitmek varken düz
13:25bizimkileri böyle dolandırıyorlar.
13:27Dolandırıyorlar Doğu Roma'ya öyle
13:28götürüyorlar.
13:30İkinci elçilik heyeti geldi. Valentinos
13:32başkanlığında bizim Hakan dedi ki ya
13:36dedi bizim elçiler maşallah dedi. Sizin
13:38elçiler bizim dediğimiz yoldan Dakkas'la
13:40geliyor. Yani 50 güne siz bizdesiniz.
13:43Ötükene geliyorsunuz 50 günde. Öyle
13:45anlatayım yani. Ulan biz size bir
13:46göndeririz 3 ay. Aynı yol değil mi oğlum
13:49bu? Yani bir taşıt A noktasından B
13:52noktasına giderken nasıl oluyor da diyor
13:54bu böyle oluyor. Bizim elçi 50 güne
13:57gidiyor ya. Sizin elçi 50 güne geliyor.
13:59Bizim elçi 3 ayda zor gidiyorlar. Niye
14:01biliyor musunuz?
14:03Bizans şundan sakınıyor. Göklüklerin o
14:06lafı etti ya hani istemi iki gün sonra
14:08biz sizi fethedeceğiz diye. O da dedi ki
14:10bizimkiler yani Bizanslar bizimkiler
14:12diyor tövbe aşa bizans dedi ki ulan ben
14:15bunları öyle yollardan götüreyim ki o
14:16elçileri öğrenmesinler yerleri.
14:19Valentinos başkanı da ikinci elçilik
14:21heyeti geldi. Dedi ki eee bizimki de
14:25tabii İslem yavru iyice şey yaptı. sen
14:28dedi siz dedi bu Romalılar dedi siz bizi
14:31aldatacağımızı falan mı düşünüyorsunuz?
14:33Dedi ya sizin dedi elçileriniz buraya
14:35zamanında gelirken bizim elçilerimizi
14:37daha bayır gezdiriyorsunuz sanki biz
14:39bilmiyor muyuz? Artı dedi ben Dinyester
14:42Nehrini, Tuna'nın güneyini, Roma'yı
14:44bilmediğimi falan mı zannediyorsun sen?
14:46Dedi. Bak dikkat
14:49istediğin kadar farklı yerlerden
14:51götürelim. Bir coğrafya bilgisine hakim
14:54bir Türk beyiyle karşılırsın. Bak
14:56dikkat. Bu ne demek? O bölgelere demek
14:58ki sürekli ajan göndermiş ki o
15:00bölgelerdeki geçitleri, kaleleri,
15:02şunları bunları bizim Göktürkler
15:04biliyor.
15:06Valentinos o kadar şaşırdı ki yani
15:08adamın böyle bir coğrafya bilgisine adam
15:11da Orta Asya'da yaşıyor. Nereden bilsin
15:12orayı? Tunayı munayı. Anlaşıldı mı
15:15mesele? Oradaki istemi Yabgunun ilk lafı
15:18çok önemli. Atalarımızla işittik ki
15:21doğru mu elçileri bize geldiği zaman biz
15:23sizi fethedeceğiz. Bu Türk Cihan
15:25hakimiyetinin çok büyük bir iddiasını
15:26gösterir. Bunu da söyleyeyim. Evet.
15:28Şurayı anladık mı? İstemia Yabgu
15:31Sasanilerle birleşip Akunlara son verdi.
15:35Sonra Bizans'la anlaşıp ikisi birden
15:37nereye saldırdı? Sasanlere saldırdı.
15:39Olayın aslı budur değerli arkadaşlarım.
15:42Peki sonu ne oldu?
15:44Devlet ikiye ayrıldı. Doğu Göktürk, Batı
15:47Göktürk gerçekten iki ayrıldı
15:49parçalanarak. Ve Doğu Göktürk
15:50Devleti'nde değerli arkadaşlar kim
15:52gelecek Başa Nazım Doğuda?
15:55Hadi bakalım. Doğu Göktürk'ün başında
15:58kim var? Nazım.
16:00>> E bakayım hiç para mı?
16:04>> He sonra
16:06>> he sonra
16:10>> İslamiye döneceğim benim bu kadardı
16:11diyorsun ha. Evet. Doğu Göklük ve Batı
16:14Göklük yani şuraya kadar olan kısmı bir
16:16yazalım. Ondan sonra ikisini
16:17anlatacağız. Başlayalım Nazımcığım.
16:19Nazım yazdırsın. Sizler de beraber
16:21yazın. Başla.
16:24Türk adıyla kurulan ilk Türk devlet
16:26>> Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir.
16:31Kurulan ilk Türk devletidir. Devam.
16:38>> Siyasi birliği Orta Asya'da sağlayan ik
16:41Türk devletidir.
16:42Siyasi birliği Orta Asya'da sağlayan ik
16:46Türk devletidir.
16:49Sağlayan ikinci Türk devletidir. Birinci
16:52kimdi?
16:54Evet bunlar bunlar ikinci Türk
16:57devletidir. Devam isyanında
17:01yardım.
17:02>> Evet. Töles isyanında dikkat
17:07aşina boyu. A Şina bu kut almış bir boy.
17:11Kurt demek bu arada. Aşina boyu ne
17:13olmuştur değerli arkadaşlarım? İsyanı
17:17bastırmıştır. Sonra ne olmuştu?
17:21Heh. Buin Kaan ne istiyor?
17:25Bumin Kaan
17:28Avar Hakanının
17:30kızını istemiştir.
17:32Kağının neyini istiyor? Kızını istiyor.
17:35Buradaki amaç ne?
17:37Evet. Çeyiz ney?
17:40Garaja 24 parçalık yemek takımı mı? Ney?
17:43>> Toprak.
17:44>> Evet. Toprak. Zaten bu mesele olduğu
17:46için Avarakanın kızını verse toprağı
17:47yarısı gidecek. Onu bildiği için
17:48vermiyor. Sonra ne oluyor?
17:51Evet. Avarakaın ünlü lafı ney bu kanka?
17:54Bak bak bak. Zengin erkek şey zengin kız
17:57fakir erkek muhabbetinin ta ilk
17:59başlangıcı bu. Siz bizim neyimizsiniz?
18:05>> Demirci kölelerimizsiniz. Bak bak lafa
18:08bak. Demirci köleleri
18:11misiniz?
18:14Bunun devamı var da ben söylemeyeyim.
18:16Bunu aşağılama devam ediyor çünkü. Bum
18:19tabi bunun üzerine değerli arkadaşlar
18:20sinirleniyor. Başka bir kızla evlenip
18:23oradan da destek alıp avarlara
18:25ayaklanıyor. Bumin Kaan
18:31Ötükende
18:34devletini kurmuştur. Doğru mu kardeşim?
18:37Devletini kurmuştur. Kendisine hangi
18:40lakap veriliyor? kendisine
18:44il kan denilmiştir.
18:47İlkan ne demek? Devlet kuran unvanı
18:50verilmiştir. Evet. Nazım
18:56>> şu mu?
18:57>> Evet.
18:57>> Tamam. Mukan Kaan'ın özelliği neydi?
19:00Ondan sonra geçen Mukan Kaan en parlak
19:04zaman.
19:05En parlak zamandır. Ne diyordu Mukan
19:08Kaan için Orun abidelerinde? Sadece
19:11bakın değerli arkadaşlar bunların
19:12hepsini biliyorsunuz şu an görüyorsunuz
19:15neyi var? Uzun versiyonu var. Biz burada
19:17kısa yani efektif kullanabilmek amacıyla
19:20uzun versiyonu hem önünüzdeki kitapta
19:22var hem de yan tarafta belki kitap
19:24olmayan arkadaşlarımız var. Onlar yazsın
19:25diye oraya koyuyorum. Haberiniz olsun.
19:28Peki Mukan Kaan ne demişti? Orun
19:29abidelerinde şöyle yazalım. Orhun
19:32abidelerinde
19:35söyle bakalım.
19:38dört tarafa ordu gönderip Evet.
19:45>> kavimleri hep itaat altına almış.
19:48Kavimleri hep itaat altına almış.
19:56Başlılara baş eğdirmiş. Başlılara baş
20:01eğdirmiş. Dizlilere
20:04değil mi?
20:05Dizilere diz çöktürmüş.
20:09Dizlilere diz çöktürmüş. Bu böyle gider.
20:13Tamam
20:15efendim. Demir kapıya dayanmış. Oradan
20:16oraya hepsi Kore'den Karadeniz'e kadar
20:20bu kankağan. Devletin en parlak zamanı.
20:22Devam.
20:25>> Evet. İstemi Yabgu Batı kanat sorumlusu
20:28biliyorsunuz
20:29Sasaniler ile anlaşıp hangi dere son
20:33vermişti? Akunlara son verdi. 4 defa
20:36sınav sorusu oldu. Dikkat. Akunlara son
20:39vermiştir. Zaten işaretleme kısmında da
20:42işaretleyeceğim ama biraz önce
20:43anlattığım olay çok önemlidir. Dikkat.
20:45Evet. İki tane üstte notumuz var. Buyur
20:47kardeşim başla.
20:50>> Orta Asya'dan
20:52Bizans'a
20:55ilk elçi gönderen,
20:58ilk elçi gönderen devlet kimmiş değerli
21:01arkadaşlarım? Göklüklerdir. Elçilerin
21:03adılarını da yazalım.
21:06Bir sınavda geldi sadece. Bizden giden
21:08elçinin adı ne?
21:11>> Manieş diye yazılır. Manyak diye okunur.
21:14Onlardan gelen elçinin adı ne? Zemerkos.
21:17Arkadaşlar bir kere daha söyleyeyim. Bu
21:19elçilik ilk elçiliktir. Daha sonra bir
21:21daha gelecekler. Mesela Zemerkos
21:23Valentinos olacak ismi. Devam. İkinci
21:25not.
21:27İsemi Yavgu ne diyordu elçi gelince? Hoş
21:29geldiniz mi diyordu? İstemi Yavgu.
21:33Bizans elçilisi gelince
21:38bakın bu laf önemli. Her zaman
21:40söylüyoruz. Atalarımızdan işittik ki,
21:44Atalarımızdan
21:46işittik ki
21:48neymiş? Roma elçileri
21:54geldiğinde
21:56muazzım?
21:58He
22:00>> bu bizim
22:02yeryüzümü
22:04fethedeceğine delalet eder.
22:07Fethedeceğine
22:12delalet eder.
22:15Öyle diyeyim. Bu laf bir kere daha bir
22:17sınavda soru oldu arkadaşlar. Dikkat.
22:19Devam ediyoruz kardeşim. Son iki madde
22:21şuralar.
22:23>> Evet. Mukan
22:26Kaan'an sonra Tapo geçti.
22:29Sonra Tapo Kaan geçmiştir.
22:33Tapo Kaan
22:35geçmiştir. Burada tabii Çinlilere karşı
22:37bir mücadele var. Onu da size
22:38söyleyeyim. Ama adam daha sonra Budist
22:40oluyor. Bakın Budist olması mesela bir
22:42sınavda geldi. Üniversiteye giriş
22:45sınavında soruldu bu soru. Sözel iki
22:47kısmında halkıyla arası açılan hükümdar
22:50kim diye sordu. Cevap Tapokağan. Söyle
22:52kardeşim kim hakkı?
22:56Bu dizimi
22:58kabul etmesi sonucu
23:02ne olmuştur?
23:04Halkıyla arası açıldı.
23:07Halkıyla arası ne olmuştur? Nazım
23:11açıldı. Evet. Taponun böyle de bir
23:13özelliği var. Dikkat edelim. Bumin,
23:15Mukaan, Tapo. Bozulma başlıyor zaten
23:18oradan anlayın yani. Ama Tapo Kaan
23:20değerli arkadaşlarım tabii ki hem
23:21halkıyla arası açılıyor hem de zaten
23:24onun o öbür taraftan istemi Yabgun bir
23:25oğlu geçiyor. O onu istemiyor. O onun
23:27oğlu iş para geçiyor. O da onu
23:29istemiyor. 1 ton sıkıntı var. En sona
23:31ikayacak. Evet. Şimdi o notu bir yazalım
23:33kardeşim kısa şekilde.
23:36>> Şimdi istemi
23:39Yabgunun
23:41yerine tamam mı kardeşim? Tardu geçti.
23:45Doğru mu? Tardu geçti. Ve kimin
23:48hükümdarlığını tanımadı?
23:51>> Taponun
23:53ve
23:55ileride geçecek
23:59iş para Kaan'ın doğru mu kardeşim? İş
24:01para Kaan'ın hükümdarlığını tanımadı.
24:05İşar Kaan'ın hükümdarlığını tanımadı.
24:08Şimdi bir dikkat.
24:11Allah Allah. Nasıl oluyor ya? İsem Yavgu
24:13diye bir adam devletine bu kadar bağlı.
24:16O kadar fetih yapıyor da oğlu niye böyle
24:18davranıyor? Çünkü oğlu bir farkında. Bu
24:20devlet yıkılıyor. O yüzden bir de Çin ya
24:23şimdi ikili teşkilat baktığın zaman
24:25güzel. Peki hepinize sor. Bir devlette
24:26öyle öda böyle iki tane hükümdar olur mu
24:28arkadaşlar? Bir devlette iki tane
24:31hükümdar olursa ne olur biliyor musun?
24:32Hop Nazım Batı Kanad sorumlusu olarak
24:34atadım. Ben de doğudayım diyor ya. Nazım
24:37bağ bağlı. Lan Nazım'la aramda var 500
24:39km fark ya. Ağzımın ne yaptığından benim
24:41haberim elçi gitmiştir. Çin buna alamet
24:43göndermiştir. Çin buna ipek
24:45göndermiştir. Benim dünyadan haberim
24:47yok. Dünyadan haberim yok. Ve en sona
24:50bana ayaklanıyor. İşte ikili
24:52teşkilatının zararı bu. Demek ki ikili
24:53teşkilat Türk devletlerinin yıkılmasına
24:55zemin hazırlayan bir şey midir? Evet.
24:57>> Çünkü Batı her zaman Çin tarafından
25:00desteklenip ayaklandırmıştı. Bak İstemi
25:02Yavgun'un oğlu Tardu. Öbürküsünü
25:04tanımadı ayaklandı. Niye? Çinliler
25:06destek veriyor sürekli. Evet devam.
25:11Çin liler de kimi destekliyor bu olayda?
25:14Bu olayda Tardu'yu desteklemiştir.
25:18Tarduyu desteklemiştir. Doğru mu
25:20kardeşim?
25:23Sonuç devam.
25:27>> Bu ayaklamadan sonra
25:33devlet zayıflamış.
25:36Zayıflamış.
25:39ve 500
25:4182 yılında
25:44ikiye ayrılmıştır. Doğru mu kardeşim?
25:47İkiye ayrılmıştır.
25:51Evet. Bu gerçek ayrılmamış şimdi gerçek.
25:54Peki Doğu Göktürgün başında iş para Kaan
25:56yok mu zaten? İş para Kaan var. Doğru mu
25:59kardeşim? Bu Çin'e sefer yapıyor. Gene
26:01başarısız oluyor. Sonra ne oluyor?
26:04>> Evet. Çin'i tanımak zorunda kalıyor.
26:12Başka var mı? Yazirinde de tamamen
26:16>> ne Kaan
26:17>> zaten
26:19şipi
26:21şibili bir dop dop aklıma geliyor ya.
26:23Şipi Kaan da Kaan'la beraber ne
26:25olmuştur?
26:26>> Evet Çinleşme Çin esaretine girmiş. Çin
26:30esareti. Evet geldik buraya. Batı
26:32Göklüklerin başında kim vardı?
26:34Tardu var. O da Tardu ne yapıyor değerli
26:37arkadaşlarım? Çin'e başarısız sefer
26:40düzenleniyor. Demek ki bak fark
26:42ettinseniz Çin'in temel takdiği ne?
26:44İkiye bölme. Böl yönet veya uyut yut.
26:48Çin'e başarısız seferler düzenledi. Bir
26:50ara tongk yap. Bu zamanda güçlense de en
26:53sona gene kime bağlanmıştır
26:54arkadaşlarım? Çin'e bağlandı.
26:58Bak şu an her ikisi de kime bağlandı?
27:02Çin'e. Şimdi bu saatten sonra ne olacak?
27:04Hani biz Türk milleti olarak
27:07bağımsızlığımıza çok düşkündük.
27:10Biz asla esaretsiz yaşayamazdık. Şimdi
27:13sen tarih dersindeki amaçlarından bir
27:15tanesi bu milletin esaret altında
27:17yaşamaması felsefesi. Zaten bunu
27:19öğretilir. Bütün dünyada da tarih
27:21dersleri bir Yunanistan'a git mesela aba
27:24bunlara baksana her şeyi bunlar bulmuş.
27:27Biz bazen abartı olarak anlattığımız
27:29şeylerin Yunanistan'da özellikle mit,
27:32mitos, efsaneler, destanlarla karışık
27:34anlatıldığı için Yunan kendini her zaman
27:37Avrupa'dan daha üstün. Bak Avrupalı
27:38değil Avrupa'dan da üstün. Medeniyeti
27:41biz Şimdi düşünebiliyor musunuz?
27:43Yıllardan beri Türk milletinin en büyük
27:45özelliği konar göçer yaşamından dolayı
27:46karakteristik özelliği nedir? Bağımsız
27:48olma. İki tane Türk boyu birbirine
27:49giriyor da diğer kaybeden boy diğerine
27:51altına girmeyi vesaire de göç ediyor.
27:53Eee nasıl oluyor? Ondan sonra işte orası
27:56önemli. Bunun kapağı nerede? Burada
27:58yerde mi? Nerede? Yerde dur ben alırım.
28:00Ben alırım sanki.
28:02Ben alırım kardeşim. Aman siz eğilmeyin.
28:06Şimdi eee şöyle bir olay var. Şimdi 50
28:10yıllık bir esaret dönemi başlıyor
28:12arkadaşlar. Burayı lütfen dikkatliyin.
28:15Bu 50 yıllık esaret döneminde sizce hiç
28:17milletimizden birileri gidip bu Çin'e
28:18karşı ayaklanmamış olma ihtimali var mı?
28:20Ama lütfen dikkat. İlk ayaklanmayı 639
28:25tarihinde değerli arkadaşlarım kim
28:27yapıyor biliyor musunuz? Kürşat adı
28:29verilen bir prensin oğlu yapıyor. Bakın
28:32Kürşat.
28:34Şad unvanı hanedan üyeleri komutanlara
28:36verirler ki kültür medeniyeten
28:38anlatacağım. Kürşat bir prensin oldur.
28:41Çuluk adı verilen bir prensin oğlu. Ve
28:43bu adam bağımsızlığına düşkünlüğünü
28:45gösterebilmek amacıyla 40 tane
28:48arkadaşıyla beraber toplamda bir amacı
28:50vardır. Amacı şudur. Biliyorsunuz Çin
28:53hapishaneleri göktüklerle doludur. En
28:56ufacık bir olayda hapishanelerde hep
28:59Türk beyleri vardır. Türk prensleri
29:01vardır. Şimdi amaç bunları kurtarmak.
29:02Bunlar nasıl kurtarılacak? Çin
29:03hapishanesini basamazsın. Çok zor. Artı
29:06bunu yapabilmen için takasa girmen
29:08lazım. O yüzden takasın en büyüğünü
29:10düşünürler. Takasın en büyüğü nedir? Ben
29:12oradaki göklük beylerini kurtarabilmem
29:14amacıyla Çin imparatorluğunun veya Çin
29:16imparatorunun velahtını esir alırsam ne
29:18olur sizce? Orada ona takas yaparım.
29:21Bugün günümüzde İsrail Filistin
29:22savaşlarında takasları izlemişsinizdir.
29:24Bir İsrailliye 1000 Filistinli serbest
29:27bıraktırılıyor bazen. Doğru mu? Heh. Bu
29:30mantığı öyle düşün lütfen. Ve buradaki
29:32tabii Kürşat planı yapıyor. Plan şu. Her
29:35zaman eee şeyde ne derler ona? Aslında
29:39bu Çinli prens şeyleri geziyor. Yani
29:42tedbiri kıyafet geziyor. Çin
29:44sokaklarında dolaşıyor. Her zaman
29:46yaptığı bir şey. Yani hastane çok zor
29:48bir şey değil. Onu o sokakta ele
29:50geçirecek ve buna bunun karşılığını da
29:53takas kullanacak.
29:56Şans ya. O gün ağzına kadar yağmur
29:59yağdı. Hem de nasıl yağmur ama. Nasıl
30:02yağmur? Ve ırmağı var orada.
30:06Irmak taştı. Sabah oldu şimdi. E sabahın
30:10köründe orada 40 tane adam duruyor. Atlı
30:12şekilde. Hayırdır demez mi millet? Ya
30:14bunun üzerine baktı ki bu işin artık
30:16insanlar tarafından da yani ihtilal
30:18yapılacağını insanlar tarafından öğren
30:20zaten ölecek. Der ki arkadaşlar biz ne
30:22yapalım? Çin sarayına doğru atımızı
30:25sürelim. 40 tane yeniçeri. Öyle
30:27anlatayım.
30:29İçeri yani yeni çeri de 40 tane çeri.
30:32Hepsi beraber Çin sarayına doğru ok
30:35atarak gittiler arkadaşlar. Ve yaklaşık
30:37olarak Çin kaynakları 2700'e yakın
30:39kişiyi oklarıyla serdiğini söylüyor. Ama
30:43arkadaşlar bizim zaten Çin'in içindeki
30:45nüfusumuzun toplamı 1 milyon. Çin zaten
30:4810 milyon. İnsan yani her yerden insan
30:51çıkıyor sonuçta. Arkadaşlar bu olaydan
30:54sonra aslında sarayın ahırını da
30:56bastılar onu da söyleyeyim. Ahırı
30:58bastılar orada atları çaldılar. Atlarla
31:01beraber tekrardan geri gittiler. Ama
31:03nereye kadar gelecek? Durdular.
31:05Durdular. Tokatlar geriye doğru ama bu
31:06işin sonu yok. Ve Irmağan'ın
31:09olduğu bir kısımda 40 tane Kürşat'ın
31:13adamları vuruşarak öldüler. Değerli
31:15arkadaşlar bunun özelliği ne peki? Bunun
31:18özelliği şu. Türk tarihinde ilk defa
31:21Milli İstiklal Ayaklanması denen
31:23ayaklanmayı başlatan adam Kürşattır.
31:26Doğru mu? Ha Kürşat başarılı olmuş
31:30mudur? Hayır ama Kürşat'ın başarısız
31:32olması ilerideki insanların da ya 40
31:35kişiydiler de 2700'ü öldürdüler ya biz 1
31:38milyon adamız kardeşim bir ayaklansak ne
31:40olur demeye getirdiler. Başarısızlık
31:42bazen de seni başarıya götürür.
31:45Bilemezsin ki. Bir yerde başarısız
31:48olabilir bir insan ama Allah farklı
31:49yetirler vermiştir insana. Bugün
31:51sınavlarda başarısız olan öbür sene
31:53derece yapıp atanabiliyor. O yüzden bu
31:55işlere böyle bakmak lazım. Kürşat'ın
31:56ayaklanmasından sonra yine ikiü tane
31:58komutan daha ayaklandı. şu adı verilen
32:00bir komutan var. Onun da ayaklanması bu
32:02şekilde kanlı şekilde bastırıldı. Dikkat
32:05ama bu millette bir şey yarattı ya
32:07dediler 40a hesaptır. Hesap kitap
32:09yapıldı ya. 40 kişi 2500 öldürüyor
32:11kardeşim. 2700 öldürüyor. O zaman ben şu
32:141.60 düşmüş hesaba bak. Her zaman böyle
32:16olmayacaktır. Ama genel manada bir
32:18istiklal fikrini ortaya çıktı. Çünkü ne
32:20yaptı biliyor musun Çin? O 1 milyonu
32:23içine aldıktan sonra bile gitti o
32:24içlerinde ne yaptı? Hepsini tek tek
32:26bölmeye devam etti.
32:28Peçeneğe diyor ki, "Oğlum Oğuzlar var ya
32:31senin hakkında bir konuşuyor ki sorma
32:32ya. Sana şöyle şöyle diyor. Dilin var
32:35mı?" Ona gidiyor. Başka bir şey buna
32:36diyor. Eee
32:38koca Kürşat prensin oğlu 40 kişiyi zor
32:41buldu. Niye? O varsa ben gelmem. Peçenek
32:44varsa bana beni çağırma. Ben o
32:47amcaoğluyla küsüm. Boylar birbirine
32:49düşmüş.
32:51Birbirine düşmüş.
32:5340 kişi ne ya? 40 kişi. Ben şurada çay
32:55içmeye çarım. 50 kişi gelir. 40 kişi. 40
32:5840'ı zor buldu adamlar.
33:01Sonuç başarısız olundu. Ama orada doğan
33:05bir adam o topraklarda doğdu.
33:09Şöyle baktı, baktı, baktı. Çok stratejik
33:11bir insan. Dedi ki, "Bizim birlik
33:14olmadan bu Çin'e karşı galip gelme
33:16ihtimalimiz yok. Önce Oğuzu peçenekle,
33:19peçeneği Hazarla, Hazarla, efendim Uzu
33:22uzla, bilmem ne." Bunların arasındaki
33:23dargınlığı bitirelim. Tek dolaştı.
33:27Hepsini böyle kan davası gibi davaların
33:29hepsini çözdü. Çözdükten sonra başa da
33:32bir adam koydu. Yine aynı boydan kut
33:34almış olacak olan Kutluk Kaan. Zaten adı
33:37üzerine kut almış adam ya. Kutluk Kaan
33:40aldı. Sen dedi başımızda duracağız.
33:42Çünkü ben yani vezir yani Tonyukum benim
33:45tutup da bir boydan bir risk değilim. O
33:48yüzden sen bizim başımıza ihtilal
33:49yapacağız. Ve Türk milleti bir kere daha
33:52Kutluk Kaan'ın önderliğinde ayaklandı ve
33:56tarihe 50 yıllık esaret döneminden sonra
33:58kaçıncı Göktürk'ü kurdu? Göktürk.
34:00Devletin kurusu Kutluk Kaan olduğu için
34:02bu devletin diğer adı ne? Kutluklar.
34:05Peki bu Kutluk devleti kurulurken eğer
34:08bilge şey vezir Tony Yukuk gibi bir adam
34:10olmasaydı kurulma şansı var mıydı ya?
34:12Apaarkan verildi unvan. Yani hem sivil
34:15yönetici hem askeri yönetici efendim
34:17batılı tarihçiler, oryantalistler
34:19ona Türklerin bismarkı dediler. Çünkü
34:221870'te Almanya'nın birliğini sağlayan
34:25Bismark'tı. Onlar da diyor ki Çin'deki
34:28bu bağımsızlık hareketine o Türk
34:29boylarını bir araya getiren Tony Yukuku
34:31olduğu için o da Türklerin bir smarkı
34:33demir. O kadar önemli. Türk tarihinde
34:37Orun abidelerinin üç kişi adına dikildi.
34:40Bunlardan biri Vezir Toykudur. Kendi
34:41anıtını kendi dikmiş, kendi yazmıştır. O
34:44yüzden Türk tarihinin ve edebiyatının
34:47ilk yerine önü olan metinsel anlamda ilk
34:49önü olan Orlerin ilki Vezir Tonyuk'tur.
34:51İlk Türk tarihçi ve yazar vezir
34:53Tonyuk'tur.
34:55Tonyuk sorulmayacak da kim sorulacak ya?
34:59Orğun abidelerinde nasıl anlatıldı bu
35:01olay?
35:03İlterişkan haber verdi. 17 er 17. Bak
35:07Kürşat 40 bulduydu gene. Nazım Kürşat 40
35:10bulduydu. 17 erile haber 17 erile
35:13harekete geçmiş. 17 la 17 ovadakilere,
35:16yayla
35:18bozkır'dakilere
35:19hepsine haber verildi. Ormandakiler
35:22geldi, onlar geldi, bunlar geldi. İşte
35:23700 olduk, 1000 olduk, 7.000 olduk
35:25falan. Or dene böyle anlatılır. Babam
35:28ilteriş diye baklar. İlterş de kuttukana
35:32verilen unvanın adı. İlteriş ne demek?
35:34Derleyen, toplayan, devlet kuran. Bugün
35:38Türkiye'de birçok isim günümüzde ilteriş
35:40konulmaya başladı. Doğru mu kardeşim?
35:43Erkek çocuğun olsa belki de Nazım
35:45ilteriş koyacaksın. Murat belki çocuğun
35:48olsa ilteriş koyarsın.
35:50Belki
35:53ben sana şipika
35:55şey yaptım.
35:57Evet. Anlaşıldı mı? Or abilerine nasıl
35:59anlatılıyormuş? Kutuk devletiin
36:00kuruluşu. 17 eriyle harekete geçtiler.
36:03Ormandakilere, mormandakilere hepsine
36:05söylediler. En son ne oldu? Bu 1700
36:08oldu, 1000 oldu. Sonra bu devlet
36:10kuruldu. Ama cümle nasıl başlıyor? Babam
36:12İlteriş. İlteriş'ten gazetedilen kim?
36:14Kutluk Kaan. İşte
36:16anlaşıldı mı? Kutlukların kuruluşu
36:20böyledir. O aradaki Kürşat olmasa bu
36:22işler gene olmaz. Biri ateş yakacak ki
36:26değerli arkadaşlar diğeri dumanından
36:28faydalanasın.
36:30Ateşi kürşat yakmıştır. Başarısız olmuş
36:33olabilir. Türk tane birçok ihtilal
36:34başarısızdır ama bir sonrakine muhakkak
36:37ki nedir değer arkadaşlar? Sirayet eder.
36:40Doğru mu kardeşim?
36:42Dedesi koruk yer de der. Torununun dişi
36:44kıcırdar.
36:46>> Yani
36:47>> yani Recep bedi şey gibi kör buzağı
36:50toparlanamaz. Yani şunu demek istiyorum.
36:53Dedenden kalan bir şey torununa sirayet
36:55ediyor. Senin bağımsız karakterlik
36:57dediğin özellik budur zaten. Var mı
36:58sıkıntısı olan? Bir onu söyleyelim. Bu
37:00arada kutluklarla alakalı şunu
37:01söyleyelim. Kutuka biliyorsunuz
37:03vefatından hemen sonra aslında birçok
37:06şey geçecek ama bunlar arasında
37:08özellikle aralarda da taht kavgaları
37:09var. Hepimizin bildiği Bilge Kaan
37:11geçecek. E Bilge Kaan denen adam da yine
37:14aynı şekilde yine Türk boylarını bir
37:16araya toplamaya başlayacak. Çine
37:17seferleri. Halbuki Çin en büyük seferi
37:19de ilteriş Kaan yaptı biliyor musun? Bir
37:20daha bunlar başımıza bela olmasın. bizi
37:22tekrar alması 46 sefer yapmış. Kutluk
37:25Kaan denen adam 46 sefer yapıyor. Öyle
37:28düşün. Sonra biliyorsunuz Kapkan Kaan
37:30diye bir adam geçecek. Sonra bir
37:31geçecek. Kapkan Türk Fatih
37:35Türk yani İslam öncesinde bu kadar fetih
37:39yönü güçlü olan, sürekli at üzerinde
37:42seferler yapan inanılmaz bir hükümdar
37:44Kapkan Kaan. Hatta bazı kaynaklar Kapkan
37:47Kaan'ın ik devletin en parlak
37:49zamanı yaşattığını, bazı kaynaklar ise
37:51Bilge Kaan'ın fark etmez ama gerçekten
37:53Kapkan Kaan'ın büyük bir Türk fatih
37:55olduğunu bilin. İnanılmazdır Çin'e
37:57sürekli sefer Şeri yıldırmış herif ya
38:00yıldırmış.
38:01Ama ne oldu? Senin doğayla mücadelen ve
38:05savaşçı yapın sürekli merhamet
38:07duygularının azalmasına, en ufacık
38:09isteklerin bile sertçe söylenmesine,
38:11üslubun azalmasına, Türk boylarından
38:14senden yardım isteyenlerin ne olmasına
38:15değerli arkadaşlar isteklerinin
38:17karşılanmamasına veya sert tutum
38:18olmasına sebep olur. Sonuç pusiya
38:20düşürüldü öldü.
38:22Kapkandan sonra biraz taht kavgası.
38:24Ondan sonra Bilge Kaan geçti. Bilge Kaan
38:26tekrardan devleti toparladı. Ama Bilge
38:29Kaan devleti toparladıktan kısa bir süre
38:31sonra en sona Uygur, Kırgızlar,
38:33Basminiler ayaklandı ve devlete son
38:35verdi. Kutlukların şu özelliği çok
38:38önemli. Bir, esaretten sonra
38:40kurulmaları. İki, Orhun abi dedim bu
38:42devletin zamanında yazılması. Sınava
38:45girdin. Orun abi dedir. Aşağıda verilen
38:47hangi Türk devletinin zamanında yazıldı?
38:49Yazar oraya. A 1. Göktürk, Böktürk.
38:52E ne yapacaksın onu bilmezsen o piti
38:54piti
38:55>> adam süphanike yapıyor bir de süphanike
38:57hep aynı oğlum onu yapar hep aynı c
38:59çıkar bari sureyi değiştir. Allah Allah
39:02biliyorsun değil mi muhabbeti?
39:05>> He öyle yapıyor. O yüzden değerli
39:07arkadaşlarım sizlerden ricam ik göklük
39:10devleti zamanında oğrun abilerin
39:12yazıldığını ilk yazanın vezir Tonyuk
39:14olduğunu ilk Türk tarihsesi ve yazanın
39:15vezir Tonyuk olduğunu bilelim. Evet bir
39:16yazalım bakalım cevabı şeyle başlayalım
39:18kardeşim. Şu iki notla başlayalım. Çünkü
39:21o notlar bizleri neyle alakalı? Sen de
39:23biliyorsun. Kürşat ayaklanmasıyla falan
39:26ayak. Evet. Başla bakalım. Not
39:28>> söyle.
39:31>> Türk şu sözle söyleştir. İşpara kan. Dur
39:35oraya bir geleyim ben.
39:38İşbara kanun. Değerli arkadaşlarım
39:40biliyorsunuz AGS adı verilen sınav bu
39:42sene yapıldı. Ben AGS tarih soru
39:45bankamda bu lafa vermiştim. İşbana
39:47Kaan'ın bu sözünü vermiştim. Sınavda da
39:49aynısı geldi. Ben üç oyuncülü verdim. O
39:50da üç oyuncülü verdi. ÖSYM'ye dava
39:53açacağım artık. Az kaldı ya. Neyse şöyle
39:56bir olay var. İş Parakan Kanan
39:57biliyorsunuz arkadaşlar şu Doğu Göklük,
39:59Batı Göklük aydıktan sonra biliyorsunuz
40:00Çin sürekli sürekli sürekli baskı
40:02yapıyor. Ne diyor biliyor musun?
40:05Bana bağlı kalacaksınız. Haraç
40:06vereceksiniz. Çinli kıyafetler
40:09giyeceksiniz. Çin adetlerini
40:10uygulayacaksınız. İyi dinleyin.
40:12İşparakan Kaan burada çok önemli bir söz
40:14söylüyor ki önemli bir söz olduğunu
40:16nerede anlıyorum? Bugün sınav sorusu
40:17olmuş. AGS 2025 ilk defa yapılan sınav
40:20sorusu oldu. Soru şuydu arkadaşlar. Eee
40:24daha soru değil de söz şu. İspara Kaan
40:27diyor ki size diyor tamam diyor haraç
40:28vereceğim. En kıymetli atlarımı da
40:30hediye edeceğim. Demek ki bağlılık var
40:32belli bir üstünlük var Çin'in. Ama ben
40:36adetlerimi değiştiremem. Çinli
40:37kıyafetleri giyemem.
40:40Tamam. Törelerimi değiştiremem.
40:43E bunlar niye asimile olmamak için
40:45söylüyor adam ya? Milli benliğini
40:47kaybetmemek için. E ben bir şey
40:49söyleyeceğim. Adım Türk.
40:51Çinli gibi yiyorum. Çinli gibi
40:52konuşuyorum. Çinli adetlerini şey
40:54yapıyorum. E ne anladım ben bu işte. E
40:56adın Türk senin başka bir şeyin kalmamış
40:58ki senin. Sen bu adetlerin hepsini
41:00yaparsın. İki gün sonra bir es sonra
41:01zaten Çinleşirsin. Zaten Çinli olmuşsun
41:04sen zaten. Doğru mu? İşte bu laf işar
41:07kanunu önemli. Onu bir yazalım o zaman.
41:09>> Yaz.
41:10>> Size bağlı kalacak. Araç
41:12>> size bağlı kalacak arkadaşlar. AGS'de
41:16çıktı diye KPS çıkmayacak diye bir şey
41:18yok. Onu baştan söyleyeyim. Zebalı
41:19kalacak. Evet.
41:20>> Haraç verecek.
41:21>> Haraç verecek.
41:23Evet.
41:25>> Ve kıymetli atlar hediye edeceğim.
41:28Kıymetli atlar hediye edeceğim. Evet.
41:32>> Fakat dilimizi değiştirem.
41:35>> Fakat dilimizi değiştiremem.
41:38Dilimizi
41:41değiştiremem. Bakın adam burada şartları
41:43var.
41:45Değiştiremem. Evet.
41:46>> Halkıma Çinli giysilerini giydiremem.
41:48>> Halkıma Çinli giysilerini giydiremem.
41:53Çinli giysilerini
41:57giydiremem.
41:58Evet.
41:59>> Adetlerin kanunlarınızı alamam.
42:03>> Adet ve kanunlarınızı alamam. Çünkü
42:05törelerimiz var. Adet ve kanunlarınızı
42:10alamam.
42:13İmkan yoktur. Bakın bu sözler çok
42:16önemlidir. Türk tarihine geçmiştir
42:17arkadaşlar. Devam.
42:19>> Bu arada şey kalem verin bana bakayım.
42:21Siyah kalem. Murat
42:24hazır kalemlerden verin.
42:36Devam. İmkan yoktur. Evet. Çünkü bu
42:39yönlerden bütün
42:41>> Çünkü
42:43bu
42:43>> yönlerden.
42:45>> Yönlerden. Evet.
42:46>> Bütün milletim.
42:47>> Bütün milletim
42:48>> hassasiyet.
42:51>> Bütün milletim
42:52hassasiyetle
42:55çarpan
43:00çarpan
43:02tek bir
43:04kalptir.
43:07Doğru mu? kardeşim. Bunu da böyle
43:10yazmış. Şimdi Kürşat'ı yazalım.
43:13639 yılında
43:16Türk tarihinin ilk milli istiklal
43:18ayaklanması. Türk tarihinin ilk milli
43:23istiklal ayaklanması.
43:26Milli istiklal
43:28ayaklanmasını Kürşat başlatmıştır.
43:33Kürşat Çin'e karşı başlatmıştır.
43:36>> Evet. Kürşat Çin'e karşı
43:39başlatmıştır.
43:4340 kişiyle yapılan
43:4640 kişiyle
43:49yapılan
43:51bu baskın
43:54başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
43:57Başarısızlıkla
43:59sonuçlanmıştır.
44:05Ardından
44:07Nişufu adı verilen bir komutan
44:11Nişufu adı verilen bir komutan daha
44:15isyan etmiştir.
44:17Bir komutan daha isyan etmiştir.
44:24Ancak o da başarısız olmuştur.
44:27Ancak o da başarısız olmuştur.
44:3550 yıllık
44:37Çin esaretini
44:43vezir
44:44Tonyukuk
44:47vezir Tonyukuk
44:51stratejisiyle
44:55Kutluk Kaan sona erdirmiştir.
44:58Kutluk Kaan sona erdirmiştir.
45:03Evet. Olay budur. Artık devletimizin adı
45:06kutluklar dikkat. Bazı kaynaklarda ik
45:09götük yazar. Sınavda da iktük diye
45:11gelebilir. Biz bunu bilmiyoruz. Bu arada
45:12bazı kaynaklarda GK oluyor, Köktürk
45:15oluyor, Göktürk oluyor. Fark etmez. Aynı
45:17şeyden bahsediyor. Evet. Kutluklarla
45:18başlayalım.
45:20kurucusu Kutluk Kaan'dır.
45:24>> Kutluk Kaan'dır.
45:26>> Merkezi Ötükendir.
45:29Evet. Devam.
45:32>> Söyle.
45:32>> Orhun abilerinde.
45:35>> Orhun abidelerinde
45:39kimin kuruluşu?
45:41Kutlukların kuruluşu. Bu sınav bir
45:43sınavda geldi. Bu kutlukların kuruluşu.
45:45Bakın nasıl anlatılıyor değerli
45:46arkadaşlar. Söyle bakalım. Babam ilterş.
45:50>> Babam Kaan Ilteriş. İlteriş çünkü
45:53kutluklarının diğer lakabı. Devlet kuran
45:55demek. İlteriş
45:59>> 17 erile
46:01>> harekete geçti. Evet.
46:07>> Bir daha söyle.
46:09>> Haberi işiten
46:12ormandakiler. Evet.
46:147
46:15>> önce 70
46:18sonra kaç kişi oldu?
46:19>> 700 kişi oldu.
46:20>> 700 kişi oldular. Evet.
46:23>> Hakanlığı
46:25göre kurdular.
46:26>> Hakanlığı neye göre kurdular?
46:28>> Törelere göre kurdular. Törelerine göre
46:31kurdular. Gördünüz mü arkadaşlar?
46:34Böyle anlatılıyor. İşte Kutluk
46:35Devleti'nin kuruluş hikayesi. Orun
46:37abidelerinde. Devam. Notlabl
46:42>> kutluk ka
46:46derleyen
46:48toplayan manasında
46:51anlamında
46:53ilteriş unvanı verilmiştir.
46:56İlteriş unvanı verilmiştir. Doğru mu?
47:00>> Vezir Tonyukada
47:03biliyorsunuz o çok büyük bir adam
47:05arkadaşlar. İki tane unvanı var. APA
47:08Tarkan
47:09ve Türklerin Bismark'ı unvanı
47:12verilmiştir. Türklerin BIS markilmiştir.
47:19Bunu da geri gelmişken söyleyelim. Zaten
47:21işaretleme kısmında önemli gördüğüm her
47:24yeri de işaretleyeceğimi söyleim. Evet.
47:26Kutluk Kaan ölecek. Öldükten sonra
47:29yerine kim geçiyor? Ondan devam
47:30ediyoruz. Başla bakalım.
47:32>> Söyle.
47:34>> Ha onu yazalım. İlteriş Kaan
47:38belini doğrutturmadı vallahi. Çin Kaan
47:42Çin'e değil mi? 46 sefer düzenledi.
47:45Çin'e 46 sefer düzenledi arkadaşlar.
47:50Artık bir de yıllarca onların esarete
47:52kala kala onları da biz öğrendik.
47:54Zamanında Çinliler nasıl onlara casus
47:56gönderip 10 sene kaldırdı? Lan biz 50
47:58yıldır oradayız artık. Çin'de neir
48:01nereden akar? Nerede bunların geçitleri?
48:03Nerede bunların dağları? Nerede bunların
48:05esir kampları? Nerede kaleleri? Artık
48:07biz de biliyoruz. Su kaynaklarını tahrip
48:10ediyoruz bilerek. Çünkü ordular su
48:12olmadan olmuyor. O yüzden değerli
48:14arkadaşlar buradaki temel mesele ne? 50
48:16yıl kalmanın da yani bazen zorluğun da
48:19ileriki zamanlarda kolaylığı olabiliyor.
48:20Devam.
48:22Kardeş
48:23>> kardeşi kim geçti?
48:25>> Kapgan Kaan geçti.
48:27Kapkan Kaan geçti. Devam et. Ve Çin'i
48:31baskı altında tutarak
48:33>> Ve Çin'i
48:34baskı altında tutarak Evet.
48:37>> Türk boylar
48:40>> tutarak tüm Türk boylarını amacı neymiş?
48:44Demek ki bunun da siyasi birlik. Evet.
48:46Boylarını ötükende toplamak istemiş.
48:49Zaten kendisinin hedefleri var. Ötükende
48:51toplamayı amaçlamıştır.
48:53Toplamayı
48:55amaçlamıştır.
48:57Zaten bunun en büyük stratejisi şey
48:59Çin'i sürekli baskı altında almak. Orta
49:01Asya'da Türk Birliğini geri sağlamak.
49:02Her zaman Kapkan Kaan hedefleri olmuş.
49:04Devam.
49:07>> Orta Asya'da Türk birliğini sağlamaya
49:10çalışmıştır. Türk birliğini sağlamaya
49:14çalıştım.
49:18Evet. Öksürdüm. O zaman neye dikkat?
49:22Kapkan kağına dikkat. Ben öksürürsem,
49:25aksırırsam, tıksırırsam, Allah korusun
49:28bir şey olursa anlayın ki değerli
49:29arkadaşlar oraya hemen işaret koyarız.
49:31Bu bize bir ilahi işaret olabiliyor
49:33bazen. Başla kardeşim.
49:36>> Maverneir lazım. Kurban olayım. İlk defa
49:39mı okumayı öğreniyorsun ya? Mavera
49:41neresi? Maverain Nazım nere? Nere? Hangi
49:45iki ırmağın birleşimi?
49:47Gel bakayım.
49:49Evet. Maveranir neresi
49:52kardeşim? Seyhan'la Ceyhan'ın arası ya.
49:56Nere?
49:58Don'la Volgan'ın arası.
50:00>> Itle Kuba'nın arası.
50:02>> Söyleş
50:04bir tanesini söyle
50:04>> oğlum. Seyyanla Ceyhan arası ya değil
50:06mi? Seyhunla Ceyhun arasına
50:08>> orası. Seyhunla Ceyhun arasına mavera
50:12ünneh dedikler. Tamam mı güzel kardeşim?
50:14O bölgede tarım havzası var. Uygular
50:16orayı ele geçirecek. Ondan sonra tarım
50:18yapacak. Devam. Evet başla.
50:21>> Bu geçmiş.
50:22>> Tamam devam et.
50:26>> Evet. Kapkan Kaan. Burası İran'la
50:29Türkiye'nin arasında bir kapı gibi
50:31düşün. İran'la şey Orta Asya arasında.
50:32Buna demir kapı diyorlar arkadaşlar.
50:34Kapkan K neye ulaşmış?
50:38>> Evet demir kapıya ulaşmıştır. Bu arada
50:40demir kapıya ulaşan ilk kapkan Kaan
50:42Değildir. Burada da ulaşıldı. 1. Göktü
50:43zamanda da ulaşıldı. Ulaştı. Bu ne
50:45demek? Tekrardan aynı eee 1. Göktürk'ün
50:49ulaştığı sınırlara ulaştığı demektir bu.
50:51Anladınız mı? 1. Göktürk'ün neyine
50:53ulaşmış? Sınırlarına.
50:56Sınırlarına ulaştık. Devam.
51:02>> İnal Kaan. Sonra
51:04>> ve Bilge Kaan tahta geçti. Evet.
51:14>> Devam. Başka bir şey var mı?
51:16>> Ne?
51:19>> Tamam. Devam et. Onlar onlardan başka
51:21önemli şeyler var. Nota gelelim.
51:26Trebilmiş.
51:27>> Evet. Buraya dikkat. Bum diyorum. Şuraya
51:30bir iki nokta üste koyuyorum. Beni
51:32dikkat ediyorsunuz. Şimdi arkadaşlar
51:35sonuçta Çin üzerine yapılan tüm
51:36seferlerde bunun kültürel sonuçları da
51:38oluyor. Muhakkak ki o bölgede rahipler
51:41geliyor. Savaş yapılmaması gerektiğini,
51:43Budizmde böyle bir şey olmadığını
51:45ısrarla Çinliler ile Türk milletinin
51:48arasında çünkü Türkler güçlü olduğu
51:49zaman bu Budizm hemen ortaya
51:51çıkıveriyor. Savaş yapmayalım diye. Ne
51:53zaman Türk milleti güçsüz duruma düştüğü
51:55zaman hiç o Buddüs rahipleri yok.
51:57Maşallah. Anlaşıldı mı durum? Yani
52:00burada din algısını eee Çinliler çok iyi
52:03kullanmıştır. Güçsüz zamanlarda din
52:05adamlarını öne sürüyorlar. Güçsüz güçlü
52:07zamanlarında kendinin güçlü oldukları
52:09zamanlarda hiç din adam adamı yok. Hani
52:11savaşmayın diyen aralarda kimse yok.
52:15Bumin Kaan etkileniyor. Neyden?
52:17Budizmden. Ve
52:21yaptığı tüm seferler sonucunda. Bumin
52:23Kaan diyorum bu arada. Bilge Kaan
52:25yaptığı tüm seferler sonucunda o
52:27bölgelerde de ele geçiriyor. Bazen orada
52:29engelliyorlar. Yapmayın diyorlar. Şunu
52:31yapmayın, bunu yapmayın. Din adamlarının
52:32önüne koyuyor. Derken adam şöyle bir
52:34bakıyor. Şehirler var. Şehirlerde surlar
52:37var. Bu surları geçmek kolay değil. O
52:39katı sura denk geliyor. Hiçbir önemi
52:40kalmıyor. Ya yukarıdan geçeceksin ya
52:42alttan kazacaksın. Bir şekilde bu
52:44şehirlerin surlarla çevrildiğini görüyor
52:46ve kurultaya bir öneriyle geliyor. Bir
52:50Budist olalım.
52:522. Şehirler yapalım. 3. Tapınaklar
52:56yapalım. Şehirlerimizi surlarla
52:58çevrilelim diyor. Bak dikkat. Bunu Bilge
53:01Kaan kurultaya getiriyor. Ama kurultayda
53:03kim var? İşte adam gibi adam var. Kim o?
53:05>> He
53:06>> Toykuk var. Bakın Toyuk ne diyor biliyor
53:08musun? Sonuçta en son kararı gene Bilge
53:10Kaan verse de Toyuk'un bir devlet adamı
53:14stratejisine bakın. Ne diyor? Olmaz
53:16diyor. Biz yıllarca Bozkır'ımızda
53:18birlikte yaşadık. Hareket özgürlüğüne
53:20sahibiz. Çinliler bize saldırsa biz
53:22hemen atımızla kaçarız. Sonra geri
53:24geliriz. Ama biz şehirlerin arasına
53:27sıkışırsak onlar bizi öldürür. Onun
53:29içine alırlar. Bizi esir ederler. Biz
53:32harp egzersizlerimizi hep bu ovalarda
53:34yaptık. Sürek'a çıktık. Biz konar
53:36göçeriz diyor adam ya. Biz yerleşik
53:38değiliz ki diyor. Eğer biz Çin gibi
53:40yerleşik olursak biz mahvoluruz biteriz
53:42diyor. Hele bir de bir de Budist oldun
53:44mu diyor. Al başına bela ediyor. Adam
53:46burada ne yapmış yani? Tony Yukuk, Bilge
53:49Kaan'ın bu şehirlerin surlarla
53:51çevrilmesi fikrine karşı çıkmış. Dikkat
53:53uygulatmamışlar.
53:55Demek ki Vezir Tonyuk'un devlet
53:57yönetimine ne kadar etkili bir insan
53:59olduğunu biliyor. Ara ara Türk tarihinde
54:01böyle insanlar çok. Örnek ileride vezir
54:03Nizamül Mülk çıkacak biliyorsun.
54:04Alparsan'a Melikşah şeylik yapacak. Onun
54:07da bazen bazı dedikleri can sıkıyordu.
54:09Alparslan sıkılıyordu. Melihşah
54:11sıkılıyordu ama bir sene sonra adamın
54:13dediği ortaya çıkıyordu.
54:15İleri görüşlülük.
54:17eşittir hayat tecrübesi.
54:20Tonyuk'un Çin'deki o esaret döneminde
54:22yaşadıkları ona büyük bir burada değerli
54:25arkadaşlar küpe oldu. O yüzden ne
54:27yapıyor? Her olaya temkinli yaklaşır.
54:29Her milletin her bir şeyini almaz.
54:30Çinlileşmeye çok karşı hep korktuğ odur.
54:33Türk milleti en çok neyden korkmuşt
54:35biliyor musun? Çinlileşmekten. Çünkü
54:37geri dönüşü yok arkadaşlar.
54:40Geri dönüşü yok. O yüzden Tony Yuk'un
54:43burada karşı çıktığını bilelim. Çok kısa
54:46bir satırını yazalım. Uzun versiyonu
54:47zaten görüyorsunuz. Evet. Bumin Kaan
54:49kurultayda ne diyordu? Söyle bak. Bumin
54:51Kaan'a karşı dur ya. Söyle. Buumin
54:52diyor. Bir de bumin deyip duruyorum ya.
54:55>> Evet. Bilge Kaan'ın dikkat.
54:58>> Yok yok. Bilge Kaan'ın
55:01teklifine karşı.
55:05Bu arada bu zannedersem bu değil ya.
55:09Bir dakika şuna bakayım. Bu mu? Evet bu.
55:12Bilge Kaan'ın teklifine karşı vezir Tony
55:15Yukuk. Bakın neler demiş. Çok kısa
55:17söyleyeceğiz. Uzun versiyonu kitabınızda
55:19görüyorsunuz. Başla.
55:22>> Devam.
55:28>> Nazım kurban olayım. Ne duyabiliyorum?
55:30Ne bir şey yapabili söylesene oğlum lan.
55:33>> Biz ömrümüzü Evet.
55:39>> Sulu ve
55:42bozkırlarda geçiren milletiz.
55:46Evet.
55:46>> Bu hayat daima
55:50>> bu hayat bizi
55:55hep
55:57harp yani savaş egzersisinde
55:58tutmaktadır.
56:01Ergensiz yazıyorum ya senin yüzünden.
56:04Egzersiz yazamadım ya.
56:05>> Oluyor
56:07>> ama ben yazarken oluyor. Senin gibi
56:08konuşurken oluyor. Egzersizi içinde
56:11tutmaktadır. Evet.
56:13Gök.
56:16>> He burada bütün mesele dikkat edelim.
56:18Göktürklerin
56:21sayısı
56:23kaçta kaçmış?
56:26>> Çin'in %1'i kadar bile değildir.
56:30%1'i kadar bile değildir.
56:34Evet. Kuvvetli zamanlarımızda
56:38>> kuvvetli zamanlarımızda
56:44>> Evet.
56:44>> Ordular sevk eder.
56:46>> Ordular sevk eder.
56:49>> Akınlar yaparız. Peki zayıf olunca ne
56:51oluyormuş? Ona bakacağız şimdi.
56:53>> Akınlar yaparız.
56:55Zayıf olduğumuzda,
56:58>> zayıf olduğumuzda
57:01bozkır'a
57:04çekilip
57:07>> mücadele ederiz. Ulan bunlar Orun abiler
57:10nasıl yazmış da benim elim yoruldu. Kaç
57:12senede yazdınız oğlum? Bozkır'a çekilip
57:15mücadele ederiz. He.
57:17>> Eğer kale ve suret
57:18>> he eğer
57:21kale ve sur içine kapanırsak
57:25Evet.
57:29>> Ne orduları?
57:30>> Tuna orduları.
57:31>> Tuna
57:35>> nazım ne?
57:35>> Tuna orduları gidip çatıya.
57:37>> Tuna orduları. Allah Allah.
57:41>> Tamam. Tuna orduları diyeyim. Evet.
57:44bizi kuşatır.
57:45>> Bizi kuşatır. Evet.
57:49>> Ve
57:52ülkemizi kolayca
57:55istila ederler.
57:59Ederler dedi. Burası böyle kalsın.
58:01Değerli arkadaşlar bunun devamı da var.
58:03En son olayı da söyleyelim. En son ne
58:05oluyor? Karluk.
58:11>> Karluk. Basmil
58:14ve Uygurlar birleşerek son vermişlerdi
58:18arkadaşlar. Birleşerek neye son
58:19veriyorlar?
58:21Göktürk devleti sona erdirmişlerdir.
58:25Göktürk devletini sona erdirmişlerdir.
58:28Bunu da söylemiş olalım. Sona
58:32erdirmişlerdir.
58:34Değerli arkadaşlar bir kere daha
58:35söyleyelim. Göktürkler Türk tarih
58:38açısından birçok önemi var. Bir, bugün
58:39Batı Türkistan Türk ise Göktürkler
58:41sayesindedir. Türk adını resmi olarak
58:43devlet kuran ilk devlet Göktürklerdir.
58:46Göktürklerin özellikle devlet model
58:48teşkilatı ileride Selçuklu'ya ve
58:50Osmanlı'ya değerli arkadaşlar sirra
58:52edecek. Birçok örfi kanun Göktürkler
58:54zamanından günümüze gelecek. Bu da
58:56Göktürk Devleti'nin Orta Asya'da bu
58:58arada ikinci kez siyasi birliği de
58:59sağlacak. Önemi ve özelliklerini bize
59:02gösterir. Onları da bir yazalım. Önemi
59:03ve özellikleri nelermiş şurada? Hemen
59:06kısaca bir yazalım bakalım. Evet başla
59:08kardeşim. Göktürklerin Türk tarihindeki
59:09yeri dönemi ilk
59:12>> tarihte ilk kez Türk adıyla devlet
59:15kurmuşlardır.
59:17Türk adıyla
59:19devlet kurmuşlardır.
59:25>> İlk Türk alfabesini yani Orfabesini veya
59:28Göktürk alfabesini oluşturmuşlardır.
59:30İlkt Türk alfabesini oluşturmuşlardır.
59:33Bir saniye.
59:35Evet.
59:37Orta
59:40>> Orta Asya'da
59:43Türk siyasi birliğini sağlamışlardır.
59:45Öyle söyleyeyim. Türk siyasi birliğini
59:49sağlamışlardır.
59:53Evet.
59:58Emir daha sonraki Türk devletlerine
59:59örnek olmuş.
59:59>> Daha sonraki Türk devletlerine örnek
1:00:01olmuşlardır.
1:00:04Türk devletlerine
1:00:07ne olmuşlardır?
1:00:08>> Örnek olmuşlardır.
1:00:14Evet. Batı Türkistan'ın sağlam
1:00:16>> Batı Türkistan'ın
1:00:19Türkleşmesini sağlamışlardır.
1:00:22Türkleşmesini sağlamışlardır.
1:00:25Türkleşmesini
1:00:28sağlamışlardır.
1:00:31İşte bizim 1. Göktürk ve ik Göktürk
1:00:35devleti ile alakalı bilmemiz gereken
1:00:37durum budur. Değerli arkadaşlar şimdi
1:00:39bir mola veriyorsunuz. Moladan sonra
1:00:41Uygurlar ve devamını işliyoruz.
1:00:44Evet, geldik Uygurlara. Muhakkak ara
1:00:46vereceğiz. Arasız olmaz. 5 tane sütun
1:00:48var. 2,5la bir ara veriyoruz. Böylelikle
1:00:51tamamlayacağız. Tabii Uygurlar deyince
1:00:52aklımıza ne geliyor? Uygur, Uygar değil
1:00:54mi? Biraz oradan bakıyoruz. Asa kelime
1:00:57manası akraba, müttefik, Çin
1:00:59kaynaklarında şahin gibi dolaşan, hücum
1:01:02eden. Aslında Uygurlara baktığımız zaman
1:01:04ilk kuruluştu kurulduğu zamanlarda
1:01:07mesela 9 Oğuzlar diyor Arap kaynakları
1:01:09onun için 9 Oğuza. Sonra bir tane daha
1:01:11oldu. 10 Uygur oldu diyorlar. birçok
1:01:13ismi var aslında. Uygurlar eee Kutluk
1:01:15Bilge Külkağan tarafından kurulmuş. İlk
1:01:18başta başkenti Ötüken, daha sonra ise
1:01:20kendi kurdukları şehir olan Ordu Balık
1:01:22yani Karabalsaguna taşınacaklar. Bu
1:01:25arada şunu da söyleyelim. Uygurlar
1:01:27Devleti eee soru anlamında Göktürklerle
1:01:30beraber en çok soru gelen Türk devlet
1:01:32siyaset. Bunu bileceğiz. Neden? Çünkü
1:01:34diğer Türk devletlerinden biraz farklı
1:01:36özelliklere sahip olduğundan dolayı
1:01:38normalde dikkat edin hep aynı mantıkta
1:01:39kuruluyor. Gene Ötüken, gene aynı her
1:01:41şey aynı.
1:01:43Peki ne oluyordu hocam? Hani farklılık
1:01:45ne ya? Şimdi senin Kutluk Bilge Külka bu
1:01:48devleti kurduktan sonra iki gün sonra
1:01:50Moyençor diye bir adam geçiyor ki devlet
1:01:52en parlak zamanı o yaşatmış ama ardından
1:01:55geçen bir adam var. Bög
1:01:57[Müzik]
1:01:58ne yapmış bu hocam adam? Ya bu adamın
1:02:00yaptığı iş şu. Bu adam Long diye bir
1:02:03sefer yapıyor Çin'e. Çin'in bölgesine
1:02:06yapıyor. Ancak bu yapılan sefer sonucuna
1:02:08geri dönerken dör tane mani rahibini de
1:02:11yanına getiriyor. Dör tane mani rahibi.
1:02:15Adamın kaçıncı seferi kim bilir? Adama
1:02:17diyorlar ki sen diyor dinini bir anlat
1:02:19bak. Bu manizm ne? Monei aslında bir
1:02:21adam. Bu adamın öğretileri var. Mani
1:02:25kelime manası ışık anlamına geliyor. Ay
1:02:26anlamına geliyor. Diyorlar ki mani
1:02:29rahipleri şimdi arkadaşlar
1:02:32şimdi bazen eee dini herkese durup
1:02:34dururken anlatamaz. Bazen bir şey olması
1:02:37lazım. Ülkemize gelen turistler cami
1:02:39gezerken imam anlatabilir. Efendim
1:02:41kervansaraylar ticari yollarda ilk
1:02:42Müslüman Türk devletlerinde yoldan
1:02:44geçerken adam o kervansarayda kalır.
1:02:46Orada bir imam vardır. O anlatır. Yani
1:02:49şimdi bazen bazı fırsatları iyi
1:02:51değerlendiriyor. İşte mani sahipler de
1:02:52öyle yaptılar. Hepsi anlattı tek. Bizim
1:02:55dinimiz böyle. Bizim dinimizde aykün
1:02:56unvanları veriliyor. Bizim dinimizde bir
1:02:59kere bizim dinimizi savaşmak yok diyor.
1:03:01Ya bizim böükan nereden gelmiş?
1:03:04Savaştan. Savaştan gelen adama bizim
1:03:07dinimize savaşmak yok kardeşim dersen ne
1:03:09yapar? Adam bir durur. E başka anlat
1:03:11bakayım dini der. Bizim dinimizde işte
1:03:13dualar var. Dualar yazılı hale
1:03:15getiriliyor. Şöyle oluyor böyle oluyor.
1:03:16Şimdi adam herkes kendi dinini över
1:03:19arkadaşlar. O adam da oraya geçsin diye.
1:03:21Ve maniist adamlar o dör tane mani
1:03:23rahibi ülkeye geldikten sonra şehrin en
1:03:25tepesine bir tane tapınak yapıyorlar. Ve
1:03:28o tapınak değerli arkadaşlar herkes
1:03:29tarafından görülecek bir vaziyette
1:03:31olmalı. O yüzden tepeye yapılır. Artı bu
1:03:34mani rahipleri tabii ki eee şeyi
1:03:36etkiliyor Bök Haan'ı ve Böük Kaan manizm
1:03:38dinine geçiyor ve Uygular resmi olarak
1:03:41din değiştiriyor. Tabii bunun birçok
1:03:43etkisi var. Çünkü bu dinin bazı
1:03:45özellikleri var. Biraz önce anlattığım
1:03:46özelliklerin hariç. En büyük özelliği ne
1:03:48biliyor musun? Adam diyor ki kardeşim
1:03:50siz niye savaşıyorsunuz biliyor musun?
1:03:51At eti yiyorsunuz, keçi eti yiyorsunuz,
1:03:54koyun eti eti yiyorsunuz, onu
1:03:56yiyorsunuz, bunu hep et yiyorsunuz oğlum
1:03:57diyor ya. Bu et ne yapıyor senin?
1:04:00E biz de et yiyince gözümüz açılıyor
1:04:02Kurban Bayramında. Haksız mıyım
1:04:03kardeşim? Yani o kurbana sabaha kadar
1:04:04kes. Ondan sonra bir kavurma yapsın
1:04:06hemen. Ne oluyor? Gözün açılıyor yani.
1:04:08Mutlu oluyor yani. Aynı mantık için
1:04:10protein. Protein doğal protein kardeşim.
1:04:13Bu proteini alıyorsunuz ya. Ondan sonra
1:04:16savaşacak yer arıyorsunuz. Yani o gücü,
1:04:18güç enerjinizi atacak yer arıyorsunuz
1:04:20diyor ya. Ondan sonra da hop savaşa.
1:04:23Bizde diyor et yemek yok. E ne var
1:04:25oğlum? Ot yemek var diyor. Ha dur şimdi.
1:04:29E ot yiyeceğim de kardeşim benim ot
1:04:31yemem için ne yapmam lazım? Tarım. Ha
1:04:33nasıl yapacağım ben bu tarımı? Allah'tan
1:04:36tam o esnalardan dikkat edin. Devletin
1:04:38kuruluş tarihine şöyle bir bakın
1:04:39bakalım. Devletin kuruluş tarih nerede?
1:04:4174.
1:04:43751 senesinde bir olay meydana geliyor.
1:04:45Biliyorsunuz duymuşsunuzdur. Talas
1:04:47Savaşı. Bu Talas Savaşı'na değerli
1:04:49arkadaşlar Çinlilerle Abbasiler
1:04:50birbirlerine giriyorlar. Karluk Türkleri
1:04:51Abbas'nın yanında yer alıyor ve ilk
1:04:54Müslüman Türk boyu oluyorlar. Ama bir
1:04:55önemli özelliği var. Orta Asya'nın
1:04:57Çinleşmesi engelleniyor ve tarım havzası
1:05:00Uygurların eline geçiyor. Bak tarım
1:05:03havzası. Burada ne yapılacak şimdi?
1:05:04Tarım. Eee zaten ne diyor? Tarım yap. E
1:05:07bunlar başvuruyor ekmeye,
1:05:10soğana, sarımsağa, fasulyesi. O neler
1:05:13ekiyorlar. Karpuz, kavun ileride e
1:05:16Uygurları ziyaret edecek. Ünlü Çinli
1:05:18seyyahlar var ya. Bir girdim diyor
1:05:20Uygurlara her yer Bağ Bostan, karpuzu
1:05:24şöyle, narenciyesi böyle, şunu böyle,
1:05:26bunu böyle diye hep övüyor. Nehir
1:05:28kenarlarının her tarafı tarım arazisi
1:05:30oldu diyor. Demek ki Uygurlarda bir
1:05:32değişim var. Peki şimdi size söyleyelim.
1:05:34Konar göçer yaşamda.
1:05:36Senin öyle bir derdin yok. Senin öyle
1:05:39bir derdin yok. Ama tarım nasıl bir şey?
1:05:41Tarım yapan arkadaşlar şu an beni
1:05:42dinleyenler arasında tarım yapan bugün
1:05:43şu an ne zamanı? Şu an fındık zamanı.
1:05:46Çay zamanı. E ne yapacaksın sen oraya
1:05:49gitmiyor musun arkadaş? Çayı toplaman
1:05:51lazım. Çay toplamazsan para
1:05:52kazanamayacaksın. Fındık toplamazsan
1:05:54para kazanamayacaksın.
1:05:56E peki bunun başı yok mu kardeşim? Onu
1:05:58ekeceksin, sulayacaksın,
1:06:00gübreleyeceksin, döneceksin,
1:06:02bekleyeceksin. Zararlı otlarını
1:06:04temizleyeceksin.
1:06:06E bakacaksın yani. E peki hepinize soru.
1:06:09Tarım arazisi olan bir yere diyelim ki
1:06:11bir domates ekli Uygurlar. Uygur
1:06:13domatesi.
1:06:14Tamam. Çok ünlü. Tokat domatesi gibi.
1:06:17Peki Uygur domatesi bu kadar ünlü. Niye
1:06:19ünlü? Çünkü onu da ihraç edeceğim. Ama
1:06:21Uygur domatesin domatesi önce ekeceğim.
1:06:23Fidesi var bunun. Bilmem neyi var
1:06:25arkadaşlar. Bu işlerin başlangıcını
1:06:26yapıyorsunuz. Ha eskiden Türklerde tarım
1:06:29yok mu? Var. Bak var. Hatta Gökler Töte
1:06:33adında bir kanal bile açıyorlar. Sulama
1:06:34kanalı. Ama bunlar zamanında açılıp
1:06:36Göklüklerin kullanmış olduğu bu töte
1:06:38kanalı belirli bir kısmı herkes yapmıyor
1:06:40ki. Çok az bir kısım eee tarımla
1:06:44uğraşmıştır. O da ırmağın kenarında
1:06:45olacak da sulama kanalı olacak da bilmem
1:06:47ne. Ama bunlarda durum böyle değil.
1:06:50Halkın çoğunluğu diyeyim ben size. Ne?
1:06:52yarı yarıya artık tarımla uğraşan yarı
1:06:54kısmı da değerli arkadaşlar bozkır
1:06:55hayatına devam eder. O zaman iki şehir
1:06:57tipi iki tipi ortaya çıkıyor. Şehirliler
1:07:00ve bozkırlılar. Yani iki tane farklı bir
1:07:03tip ortaya çıkıyor Uygurlarda. Ve bu
1:07:05adamlar ne yapıyor? Bunları ekiyor. E
1:07:07tamam da kardeşim Uygurlarda ne yapman
1:07:09lazım? Onları beklemen lazım. Demek ki
1:07:11birincisi hayvansal gıdaların terk edip
1:07:14hayvansal gıdaların içinde değerli
1:07:15arkadaşlar ne vardır? Süt ve süt
1:07:17ürünleri.
1:07:19Efendim ne? İşte hayvan etleri aklınıza
1:07:21gelebilecek tüm hayvansal gıdalar bal.
1:07:25Bizim arkadaşı acamata götürdük. Ulan
1:07:27diyor ki şimdi onu da biliyorum.
1:07:29Şartları var ya. Diyor ki işte bizim
1:07:30acematçı ya diyor bir gün öncesinden şey
1:07:32yemeyeceksin. Hayvansal gıda
1:07:33yemeyeceksin. Bal yiyeyim mi diyor.
1:07:36Şimdi bal diyor ki adam balı yapan arı
1:07:38değil mi diyor. Arı diyor. Arı hayvan mı
1:07:39diyor.
1:07:40>> Arı hayvan.
1:07:40>> Arı hayvan mı ne demek oğlum? Arı hayvan
1:07:42değil mi yani? Hayvansakı da balı
1:07:44koymuyor bizimki. Neyse lazım yani. Bal
1:07:48baldan tutun arkadaşlar. Süt, bal ve
1:07:51şeye kadar. Eee kadar. E bunların yerine
1:07:53ne oluyor işte arkadaşlar? Belgesel
1:07:56izliyoruz hepimiz.
1:07:58Safari bilmem ne. Oradan oraya sereng
1:08:00getiriler bilmem. La kardeşim bir geyik
1:08:04nehrin başına geliyor da kurban olayım
1:08:07bir kere bir yudum alıyor da 40 kere
1:08:09etrafına bakıyor. Aslan mı saldıracak?
1:08:11Timsahımızı saldak belli değil. Hiç
1:08:13aslanın korkusu var mı? Hiç aslanın
1:08:16korkusu var mı? Kurban olduğum nehre bir
1:08:18çöküyor. 10 dakika soluksuz suyunu
1:08:20içiyor. Kim ne yapacak hast?
1:08:23Et yiyenle ot yiyen bir olur mu ya?
1:08:27Et obur. Ot obur. Et obur zaten onu
1:08:31yiyor. Ya kardeşim günümüzde de öyle.
1:08:33Gerçekten öyle yani. Şimdi aramızda
1:08:36vejetaryen olan arkadaşlar vardır. Benim
1:08:37ne demek istediğimi? Bakın benim birçok
1:08:39arkadaşımda vejetaryanlık var.
1:08:41Bazılarında farklı rahatsızlıklardan
1:08:43dolayı da var. Süt ürünü kullanmaması
1:08:46lazım. Glüen hassasiyeti olan
1:08:47arkadaşlarımız var. Artık dünya eskisi
1:08:48gibi değil. Ne yiyoruz? Allah'ım buğdayı
1:08:51yiyorsun. Ekmeği şişiriyor. Onu diyorsun
1:08:53ki glüensiz yiyin. Glü desem pahalı
1:08:56bilmem ne. Yani Türkiye'de yemek şeyi
1:08:59değişti. Artık eskisi gibi değil. Bizim
1:09:02Mersin Silke'ye gidiyor. Eskiden
1:09:04babaannelerimiz, anneannelerimiz şey
1:09:05açardı. Sıkma. La kardeşim 3 tane
1:09:08yerdin, 5 tane yerdin. Hiçbir şey yok.
1:09:10Sıkmayı biliyorsun. Şöyle uzunlamasına
1:09:12işte şöyle dürüyorsun. Aynı şey çiğköfte
1:09:14gibi dürümü gibi dürüyorsun. Ya kardeşim
1:09:16şimdi bir tane sıkma yiyorum. Yemin
1:09:18ediyorum sıkma diye organım oluyor.
1:09:19Buraya dik gidiyor ya. Böyle bir şey
1:09:21olabilir mi ya? Yediğimiz arkadaşlar
1:09:24besini sindiremiyor ki vücudumuz.
1:09:27Etle nota geçtim. Zayıfladı. Zayıfladı.
1:09:30Bünye zayıfladı. Zayıfladı. Zayıfladı.
1:09:31Zayıfladı.
1:09:33Kas kayıpları. Evet. E sonuç savaşmam
1:09:36ki. Ben önümdeki leheni kaldıram. Ne
1:09:40savaşması ya? Kılıcı kaldırıp da savaşa
1:09:41gideceğim. İşte maneizm dininin en büyük
1:09:45etkisi bize protein alımı ve hayvansal
1:09:48gıdaların yasaklanmasıyla beraber vücut
1:09:51olarak zayıflamamız.
1:09:53Ardından da savaşçılık yeteneklerinin
1:09:55zamanla kaybolmasıdır.
1:09:571.
1:09:59Ay ve kün unvanları veriyorsun. Mesela
1:10:01örnek vereyim.
1:10:03Adamın adına dikkat et. Kutluk Bilge
1:10:05Külkan. Ben sana dedim mi ay bilmem ne
1:10:07diye. Demedim. İkinci adama bak. Moyen
1:10:09çor veya bayan çor diye geçer. Var mı?
1:10:12Yok. 3üncü adama bak. Bö
1:10:16ama ddüncünün adı Aytu.
1:10:20Ne oldu orada? Ay geldi. Ay takı adamın
1:10:23adı tu. Başkan geldiğinde ne oldu? Ay tu
1:10:26yok mu bizde canım? Ayseli var. Başka
1:10:28Aynuru var.
1:10:30>> Ayhan var. Aynen öyle. Adamın adı
1:10:32Hammış. Ay gelmiş. Ayhan olmuş. E güzel
1:10:34kardeşim o zaman ay ve kün lakapları
1:10:36takılıyor adamın başına. Ay Tengride kut
1:10:39bulmuş.
1:10:41Nereden takıldı o? Neyin etkisi o? O
1:10:43maneizmin etkisi. Devam ediyorum. Mesela
1:10:47maneizmde dualar neyli? Dualar yazılı.
1:10:50Öyle yok. Şimdi kurban olayım
1:10:52İslamiyete. Kurban olduğum Müslüman aç
1:10:54elini nerede olursan ol. Doğru mu
1:10:56kardeşim. İster dağın tepesinde ol,
1:10:58ister evinin odasında ol. Böyle elini
1:11:00kaldırdın mı ne oluyor? Dua vaziyetine
1:11:02geçiyorsun. Kafayı da öne yiyor. Öyle
1:11:05yok. Öyle maneizmde yok. Maneizmde
1:11:07dualar yazılı beyefendi bugün Uygurların
1:11:09kalan bütün bezeklikle şurada burada hep
1:11:12neyle geçiriyor? Hep hikayeler. Dini
1:11:15hikayeler. Bir kitaplardan çıkanlar iki
1:11:17dua kitapları çıkıyor.
1:11:19Bizde yok mu dua kitabı? Ya herkeste
1:11:21var. Şöyle Yasin 44'lü şu sure ilaveli
1:11:25hani var ya bir de güncelliyorlar.
1:11:28Bir önceki baskısında vakaa yok. Bunda
1:11:30var. ilaveli. Sure ilaveli neyse Pamuk
1:11:34Yayıncılı kardeşim belli bizden bu
1:11:37adamların duaları yazılı olduğu için
1:11:40mantıken yazılı kültür gelişecek. Sen
1:11:42şimdi Konar Göçer Göçen yaşamda zaten
1:11:44yazı kültürü şimdi var olmak zorunda.
1:11:47Nazım ben sana şöyle yazıyorum kardeşim.
1:11:49Sen şimdi hangi sınava hazırlanıyorsun
1:11:50Nazım?
1:11:52>> KPSS'ye hazırlanıyorsun. Amacın ne?
1:11:53Devlet memuru olabilmek. Uygur KPSSi.
1:11:57Tamam. Amacımız şu. Yazıyorum.
1:11:59>> Adım da aynı ad. Evet. Ay Nazım'ın
1:12:04Uygur sınavında, devlet memurluğu
1:12:06sınavında atanması dileğiyle tut yazdım.
1:12:10Amin dedim. A kardeşim bunu. Heh bu da
1:12:13kağıt. Ah sana dua. Bu duayı yazılı
1:12:16vereceksin. Yazılı. E ben dua ettim
1:12:20sana. Sen sen de bana dua edeceksin. Sen
1:12:22de yazıp bana vereceksin. Lan duaları
1:12:24millet cebinde taşıyordu artık ya.
1:12:26Arkadaşlar neyi getirir bu? Bunu şunu
1:12:28getir. Türk milleti hayatta bu işine
1:12:30uğraşmaz. İstediğin kadar yerleşik
1:12:32yaşama geç. Lan bu ona dua ediyor. O ona
1:12:34ediyor. Bunu yazılı hale getir falan.
1:12:36Zor iş. Ne yapalım biz? Bütün duaları
1:12:38toplayalım. Dua kitabı yapalım.
1:12:40Anlaşıldı mı bütün mesele? Peki bu dua
1:12:41kitabının herkesin evinde olması
1:12:42zorunda? E ne olacak? E harf hareketli
1:12:45matbaa. Eski tuşlu mantık. Harf
1:12:47hareketli. Bu dualar yazılıyor tek
1:12:50herkesin evine. Doğru mu? İşte bunlar
1:12:54senin değerli arkadaşlar Uygurlardaki en
1:12:56önemli maneizme geçmenin sonuçları. Seni
1:12:59yerleşik yaşama geçiriyor. Tarihimizde
1:13:02yerleşik yaşama geçen ilk Türk
1:13:04devletidir. Uygurlar sebebi işte manizm
1:13:06dininin etkisi.
1:13:08E tabii ki BGÜ Kaan'an sonra başa
1:13:11geçenler oldu. Ama onlar da çok fazla
1:13:13Bagat Ararkan geçtiler. Onlar geçtiler
1:13:15bunlar. Ama ne oldu? Uygurlar özellikle
1:13:18değerli arkadaşlar en sona işte
1:13:19Kırgızlar son verdi ve bitirdi. O zaman
1:13:23önce Uygurların bir siyasi tarihi bir de
1:13:25Uygurların özellikle bizim Türk
1:13:28milletine bu dönemdeki ilkleri var. İlk
1:13:30kütüphanesi, ilk orta oyunu, ilk pandom
1:13:32şanı bulmaz falan. Onları yazacağız.
1:13:33Önce bir Uygurları bir yazalım. Ondan
1:13:35sonrasına devam edelim. Başla kardeşim.
1:13:37Uygurlar.
1:13:40>> Kelime manasını söyleyelim. Akraba.
1:13:43Başka
1:13:45müttefik.
1:13:47Evet. Şahin gibi dolaşan
1:13:51değil mi? Hücum eden.
1:13:55Hücum eden anlamı taşır değerli
1:13:57arkadaşlar. Ve bir de ne diyorlardı
1:13:59bunlara? 9
1:14:01Oğuzlar değil mi?
1:14:03>> 9. Oğuzlar. Şimdi 10 Uygur. Şimdi şöyle
1:14:06bir soru gelmez. Lazım. 10 Uygur kimdir
1:14:08diye. 9. Oğuzlar kimdir diye sorar.
1:14:11Cevap ne? Uygurlar.
1:14:14Doğru mu kardeşim? Devam.
1:14:17Kurucusu Kutluk Bilge Külkaan.
1:14:21Kutluk Bilge Külka.
1:14:25Evet.
1:14:28>> Ayrı madde mi? Ona göre söyle.
1:14:31>> Önce Ötüken. Sonra ney?
1:14:34Sonra da karabalsagundur.
1:14:37Kara balsagundur.
1:14:41Değerli arkadaşlarım bu Karabalsagun
1:14:42dediğimiz şehir aslında ordu balık
1:14:44şehridir. Tamam. Balık
1:14:47şehir demektir. Kent k E n de. Kent
1:14:50diyoruz ya bugün. O kelime de buradan
1:14:52gelmedi. Uygurlardan geliyor. Kent.
1:14:54Devam.
1:14:59Moyen
1:14:59>> çor. Diğer adı ney bu adamın? Bayan çor.
1:15:03Tamam. Moyen çor en parlak zamandır.
1:15:08En parlak
1:15:10zamandır.
1:15:11Tarım havzası ele geçirilmiştir. Bu
1:15:14nereden geçiyor peki? Çinlerle Abbas'ın
1:15:16yapmış olduğu Talas Savaşı sonunda tarım
1:15:18havzası Uygurların eline geçmiştir.
1:15:22Sorum lazım. Devam.
1:15:26>> Evet. Bögan
1:15:32moyen çoran sonra geçmiştir. Moyen
1:15:35çordan
1:15:36sonra geçmiştir. Zaten bundan sonra
1:15:38değişiyor her şey. Sonra tahta geçmiştir
1:15:41değerli arkadaşlar. Devam edelim.
1:15:44Böü kesinden sonra
1:15:46>> Bögan
1:15:50Long seferinden sonra
1:15:55yanında getirdiği
1:15:584 money
1:16:01rahibi ile beraber
1:16:06manizmi benimsemiştir.
1:16:09Moneizmi
1:16:11benimsemiştir. Bunun sonuçları lazım.
1:16:13Benim sevmiştir. Evet. Bunların
1:16:15sonuçlarına bakalım. Manizme geçince ne
1:16:17oldu? Başla.
1:16:18>> Hayvansal gıdalar.
1:16:20>> Hayvansal gıdaların
1:16:23yenilmesi yasaklanmıştır.
1:16:27Balda var mı
1:16:29bizim arkadaş? Ya Allah'ım ya. Devam.
1:16:33>> Yerleşik yaşama geçilmiştir.
1:16:36>> Yerleşik yaşama geçildi. Ben bir
1:16:39yerleşik yaşama geçildiğini nereden
1:16:40anlarım bir toplumun biliyor musun? Bir
1:16:42sulama kanalları olacak. İki değerli
1:16:45arkadaşlarım Saban, Orak onlar bulunacak
1:16:47kazılarda ben ve mimari yani şehir
1:16:50bulunacak. Şehir, kent veya balık
1:16:53bulunacak ki ben adam anlarım bu
1:16:54yerleşik yaşamayı. Yerleşik aşama geçmek
1:16:56illa tarım yapmak değildir. Bak bunu da
1:16:58söyleyeyim. Birçok emaresi var.
1:17:00Earelerden bir tanesi mimari yapılardır.
1:17:02Devam edelim. Yerleş aşama geçildi.
1:17:04Açtık parantez.
1:17:05>> Sulama kanalları,
1:17:08mimari
1:17:10ve tarım. Doğru mu? Devam.
1:17:15>> Şehirler kuruldu.
1:17:18Tapınaklar yapıldı.
1:17:20Tapınaklar yapıldı. Devam.
1:17:24>> Mani ne anlama geliyormuş? Işık anlamına
1:17:27gelir.
1:17:29>> Anlamına gelir. O yüzden hükümdarlara
1:17:32hangi unvanlar verildi? Ay ve kün
1:17:36unvanları verildi. Kün unvanları
1:17:39verildi.
1:17:41Evet.
1:17:43>> Evet. Resim sanatı gelişti. Resim sanatı
1:17:47gelişti. Devam. Birazdan anlatacağım.
1:17:51harf hareketli matbaa bulundu. Harf
1:17:54hareketli matbaa bulundu. Son zamanlarda
1:17:56yapılan araştırmalarda
1:17:59eee genelde bunun eskiden Çin'den
1:18:02getirildiği düşünülürken arkadaşlar öyle
1:18:04olmadı. Uygurların kendi bulduğu Çin'e
1:18:06daha sonra gittiği söyleniyor. Uygular
1:18:08hakkında kitap okuyorum. Eee genel
1:18:10manada öyle bir inanış vardı eskiden.
1:18:12Hani Çin'den bize oraya hani normalde
1:18:14genelde biliyorsun matbaanın buluşu,
1:18:16kağıdın buluşu hep Çin'dedir ya. O
1:18:17yüzden ancak Uygurların kendi harf
1:18:19hareketli matasının kendine özel olduğu
1:18:20söyleniyor. Bu önemli bir şey. Notumuza
1:18:22gelelim. Nazım.
1:18:25>> Evet. Uygurlarda
1:18:29resim sanatı ile uğraşanlara
1:18:32sanatı ile uğraşanlara
1:18:35Bedizci. Doğru mu kardeşim?
1:18:38>> Duvar resimlerine de nede isim verilmiş?
1:18:42Duvar resimlerine de
1:18:45fresk ya da firesko
1:18:48adı verilmiştir.
1:18:51Adı verilmiş. Yaş sıvaya yapılıyor.
1:18:52Nazım. Tamam. Yaş sıvanın üzerine
1:18:55yapılı. Evet. Var mı başka? Devam
1:18:56edelim. Soru 3.
1:19:00>> Bagat Arkan'dan itibaren Çin'le dostluk
1:19:02yapıldı. Bagat Arkan geçti. Çinlilerle
1:19:05ticari ilişki arttı. Zararlı
1:19:07biliyorsunuz Çinliler ile ticaret arttı.
1:19:11Çinliler bizim ülkemizde geziyor. Bizim
1:19:13Uygurlar orada geziyor. Devam.
1:19:17>> Evet. Burada önemli bir olay var
1:19:19arkadaşlar. Yaşanan bir kıtlık oluyor
1:19:20bizde. Evet. Yaşanan kıtlıktan dolayı
1:19:25>> Kırgızlar ayaklanmıştır.
1:19:28>> Kırgızlar ayaklanarak
1:19:32kime son veriyor? Uygurlara son
1:19:35vermiştir.
1:19:37Uygurlara son vermiştir. Uygurlar daha
1:19:40sonra ikiye arayacak arkadaşlar.
1:19:41Bunlardan bir tanesini zaten günümüzde
1:19:43de biliyorsunuz. Hangi Uygurlar?
1:19:47>> Sarı yani burada kan ve turfan Uygurları
1:19:52olarak ikiye ayrılmış.
1:19:54Turfan Uygurları olarak
1:19:57ikiye ayrılmıştır. Değerli arkadaşlarım
1:20:01biliyorsunuz günümüzde
1:20:03Doğu Türkistan yani diğer adıya Sincan
1:20:06Uygur Özerk bölgesi hala 35 milyon Uygur
1:20:09Çin'in zulmü altındadır.
1:20:13Biliyorsun onların Çinleştirme
1:20:14politikalarından dolayı özellikle iki
1:20:16çocuğun üzerindeki çocukların alınması,
1:20:17Çinli ailelere verilmesi, Çinli
1:20:19ailelerin Uygur çocuklarına yapılan
1:20:22işkenceleri herhalde görmüşsünüzdür.
1:20:25Dünyanın birçok yerinde zulümler var.
1:20:27Mıyamar'da, Güney Afrika'da,
1:20:28Filistin'de, Irak'ta, Suriye'de en son
1:20:31yaşanan hapishaneleri gördünüz. Ama bu
1:20:34unutulan bir yer. Coğrafya uzak olunca
1:20:37gönülden Irak, gözden ırak, gönülden de
1:20:40sanki Irak oluyormuş gibi. Memleketin
1:20:43bir ucunda da 35 milyon Uygur Türk'ü
1:20:47yaşamaktadır.
1:20:48Başkenti Urumçid'dir.
1:20:51Bunu da yeri gelmişken söyleyelim. Yani
1:20:53orada zulüm hala Çinliler tarafından
1:20:55devam ediyor. Maalesef politikalarımızda
1:20:57Çin'de çok fazla ticari ilişkimiz
1:20:59olduğundan dolayı bazı şeylere ses de
1:21:01çıkaramadığımızı düşünüyorum. eskisi
1:21:03gibi. Anlaşıldı mı arkadaşlar? İçok
1:21:05içişleri müdahale sayıyor. Çin bilmem ne
1:21:07sayıyor. Tehdit ediyor. Parça vermem
1:21:09diyor. Ticaret yapmam diyor. Bazen bazı
1:21:11şeylere göz yumluyor ya. Onu da baştan
1:21:14söyleyeyim. Bazıları tabii Uygur
1:21:16Türkleri Türkiye'ye geldiler. Bazıları
1:21:18korucu oldu. Kırgızlar geldi korucu oldu
1:21:20falan ama genel manada hala orada bir
1:21:22zulüm olduğunu da bileim. Bu arada
1:21:24Uygurların özellikle yerleşik yaşama
1:21:26geçmezmesiyle beraber Çinliler
1:21:28biliyorsunuz seyyah adı altında birçok
1:21:30casu ülkeye gönderir. Bunlardan bir
1:21:31tanesi Wang Y'dir. W Y. Peki ben bunu
1:21:36böyle söylüyor mu? Yani sen de sınavda
1:21:38zaten okurken öyle okuyorsun. O yüzden
1:21:39sıkıntı olmuyor. W ile başlayan Wang Y
1:21:43diye var ya biz hemen Çinleşmeye
1:21:45başlıyoruz orada hemen. Wang y diye
1:21:47okumaya kalkıyoruz. Heh. O eleman
1:21:49geliyor. O eleman ne diyor? Bir, ben
1:21:52Uygurlarda fakir insana rastlamadım.
1:21:55İki, her tarafta turfanlar vardı,
1:21:57karpuzlar vardı, gavunlar vardı. Ben
1:21:59böyle bir zenginlik yani meyve
1:22:01zenginliği görmedim. Her tarafta sebze
1:22:03meyve vardı arkadaşlar. Kimden
1:22:05bahsediyor olabilir? Yani sınava girdim.
1:22:07Hiç aklına vahiyeti falan. Boş ver.
1:22:09Çinli seyyah. Bir tane seyyah bir ülkeye
1:22:11geliyor İslam öncesinde ve bunlardan
1:22:13bahsediyor. Ya bu hangi devlet olabilir
1:22:15ya? Karpuz kavun kimde var? Uygur'da
1:22:18var. Hun da olabilir mi? Evet. var. Hun
1:22:21fasulyesi falan da diye adlandırılmış
1:22:22ama çok az. Ama adam her yeri gezdiğinde
1:22:26bununla karşılaşıyor. O zaman bu
1:22:28Uygurlardan bahs çünkü yerleşik aşama
1:22:30geçtiğinden dolayı tarım yapılmış bütün
1:22:32mesele. Doğru mu lazım? Şimdi bu
1:22:35Uygurların diğer gelişmeleriyle alakalı
1:22:38şu vankliyi de yazayım ya. Dünya hali.
1:22:43Eee, ünlü Çinli seyyah.
1:22:48Seyyah
1:22:50Wangk
1:22:51YT
1:22:54Uygurlardaki
1:22:58tarımdan övgüyle bahsetmiştir.
1:23:01Övgüyle bahsetmiştir.
1:23:07Burada fakir insan yoktur. Burada yaşlı
1:23:09insan yoktur.
1:23:11Ya da yaşlılar bakım hep hala aynı.
1:23:14Aileye kim bak kardeşim? hala
1:23:16huzurevine. Evet, Türkiye'de huzur evi
1:23:18olmayan iller var. Tebrik ediyorum. Ya
1:23:20büyük olay. Yaşlılara bakmak, yaşlıları
1:23:23baş köşeye oturmak bir geleneğimizdir
1:23:25zaten. Milletimizin geleneği. Ama
1:23:26maalesef büyükşehirler, maalesef bilmem
1:23:28neler, hayırsız evlatlar, hayırsız anne
1:23:31babalar derken memlekete açılmayan yer
1:23:33kalmadı uzur evinde. Hala uzrevi olmayan
1:23:35dillerimiz var. Tebrik ediyorum. Hala
1:23:37söylüyorum yani. Çünkü bu başımızın tacı
1:23:40arkadaşlar. Bakın ta o zamanda
1:23:42Uygurlarda diyor kimse başı boş değil
1:23:44diyor. Herkesin diyor yaşlılar diyor
1:23:46huzur içindelerdir diyor. Bak önemli ta
1:23:49gelenekler var ta oradan buraya geliyor.
1:23:52E kardeşim senin bu Uygurlar dediğin
1:23:54devletin özellikle yerleşik yaşama
1:23:56geçmesiyle beraber neler yaptığını
1:23:58beraber bakalım. Şimdi bu adam ressam
1:24:01değil miydi Nazım? YouTube'dakiler
1:24:02ressam bu adam ressam.
1:24:05E ne yapıyor bu ressam? La şimdi kendi
1:24:07kendine adam bir din kurmuş zaten. Maniz
1:24:09mani adamın adı. Şimdi ben bir din
1:24:13kursam yani bugün bir din kursam veya
1:24:15bir mezhep kursam
1:24:17dinimizin adı ne olsun? Ramazanizm
1:24:21olsun. Dinimizin adı bu. Sonra izim
1:24:23tahtımı yapıştır. E kardeşim bu
1:24:26Ramazanizm dininde sence ne olması
1:24:28beklenim? Dikkatli bir düşün. Ramazan
1:24:30izmsam kendimin dili lan. İstediğimi
1:24:32yazarım oraya. Bir, herkes tarihi
1:24:34öğrensin. Bitti. 2. Herkes Ramazan'da
1:24:38oruç tutacak. 3. Bilmem ne. Kendimin
1:24:40dini değil mi kardeşim? İstediğimi
1:24:41yazarım.
1:24:43Yazıyorum da zaten herkes tarih
1:24:45öğrenecek. Lan maneist bir adam ressamsa
1:24:47mantıke ne yazmış olabilir oraya? Herkes
1:24:50resim öğrenecek. E tamam da kardeşim bu
1:24:52herkes resim yeteneği yok ki ya.
1:24:55Yah ilkokul 1'den 5'e kadar. Şimdi
1:24:58aileler daha greşlerden itibaren alıyor
1:25:00resimleri biliyorsunuz. Resimleri hani
1:25:03greş'te yapıyor çocuklar. Şimdi bizim
1:25:04oğlan da Greş'e gidiyor biliyor. Oradan
1:25:06resim sergileri oluyor. Onun resim
1:25:07sergilerinden onun yaptığı resmi
1:25:09alıyorsun. Maşallah. Benim oğlan da aynı
1:25:11benim gibi. Hep aynı resim. Ben daha
1:25:14değişik hiçbir şey görmedim. Z öyle de
1:25:16gider o. Ne? Hatırla bakalım serbest
1:25:19zamanlarımızda resimde ne yapıyorduk?
1:25:21Bir tane ev, yukarıya bir tane güneş,
1:25:23aşağıya bir tane akarsu. Tek gece
1:25:26kondulu ev. Bacası tütüyor.
1:25:29İkidinde de şey var yani. Ağaç mağaç lan
1:25:32hep aynı serbest bu köyü çiziyoruz ya.
1:25:34Köy başka yok ki. İnsan o ne görürse onu
1:25:36çiziyor. Ya kardeşim bu adam ne diyor?
1:25:40Ben rızamsam siz de çizeceksiniz. Tamam
1:25:43da kardeşim benim yeteneğim bu kadar
1:25:44işte. Serbest sitede bile anca bizim
1:25:46köyü yapabiliyorum. Ama bazıları var bu
1:25:48işte gerçekten çok ilerliyorlar ve
1:25:51bunlar evlere geliyor. Evlere. O yaş
1:25:53sıvaının üzerine fresko dediğin şey çok
1:25:56önemli. lazım. Bir de kök boya
1:25:57kullanıyorlar. Kardeşim şimdi sen bugün
1:25:59Türkiye'de birçok boya markası var.
1:26:01Fillisi var, marshallı var, diosu var,
1:26:03bilmem ne. Onu siliorsun. Öbür sene
1:26:05canın sıkılıyor. Bunu yap diyorsun.
1:26:06Plastiği çeviriyorsun. Bilmem. La öyle
1:26:08bir şey yok. Senin Uygurlarda yaptığın
1:26:11kök boya çiçekten elde edildiğinden
1:26:12dolayı o duvarı ya yıkacaksın
1:26:15tekrar geri duvar. Kolay bir şey değil.
1:26:19Kolay bir şey değil. Uygurlarda duvara
1:26:21bir resim yapıldıktan sonra o duvarı
1:26:22geri yıkman lazım ki tekrardan o duvarı
1:26:25tekrar dövme gibi düşün ya. Dövmeyi
1:26:27yaptırıyor. Son zamanlarda
1:26:30görmüşsünüzdür. Yazmış buraya atıyorum
1:26:33bir şey. Yo yazmış bir de sallıyorum
1:26:35isimsel. Aysun. E'la evlenemedi. Ne
1:26:39oldu? Gitti bu sefer başka bir diyelim
1:26:42ki kişi oldu hayatında. Aysun'u dövmeci
1:26:45Halime'ye çeviriyor ya. Ya böyle bir şey
1:26:47olabilir mi ya? Tersten bakıyorsun
1:26:49Ayşım. Buradan bakıyorsun Halime. E ne
1:26:51olacak? Nasıl olacakmış? Adam bak
1:26:54yapabildi mi? Dövme gibi düşün o zamanın
1:26:56boyasını anla. E bu sefer de ne oluyor
1:26:59kardeşim? Oya boyalar silinmiyor. Niye?
1:27:02Adam gelmiş bu yassıvaya buizci
1:27:05dediğimiz adam var ya ressam. Evlenmişim
1:27:08şimdi Nazım yeni evliyiz biliyorsun. İlk
1:27:103 ay nedir? Cicim ayları. Ondan sonra
1:27:13diyoruz ki şuraya şu duvara da diyoruz
1:27:15güzel bir resim çizsin Bedici. Çağırdık
1:27:17Bediciyi. Geldi resim şu. Ben elimde bir
1:27:21tane mızrak tamam mı? Şöyle tamam mı? Ne
1:27:25bileyim bir öküz avlıyorsun. Bir işte
1:27:27manda avlıyorsun. Bir hayvan avlıyorsun
1:27:28veya atın üzerinde giderken ok bu resim
1:27:32harika. Resim harika. Koyduk da kardeşim
1:27:353 ay sonra, 5 ay sonra bu cicim ayları
1:27:38bittikten sonra kadına evde afakanlar
1:27:40basıyor. E şimdi sağa çeviriyor ben
1:27:42varım burada. Sola çeviriyor burada
1:27:44varım. Ondan sonra Bedizci'yi geri
1:27:48çağırıyor. Gel diyor Bedizci kardeşim
1:27:50gel. Ne oldu abla artık diyor bu
1:27:53resimdekinin hangisinin hayvan olduğunu
1:27:55artık bilemiyorum diyor.
1:27:57Senden rica ederim bu resmi
1:27:59değiştirelim. Abla diyor bu resmi
1:28:01değiştiremez. Bunlar kök mü boyla
1:28:02yapılır. E ne yapacaksın ya? Duvarı
1:28:04yıkacaksın. Yeri duvar yapacağız. E
1:28:06nasıl olacakmış?
1:28:08İnsanoğlu
1:28:09formülünü buluyor. Ne yapıyor biliyor
1:28:11musun? Duvara komple resim yapmıyor.
1:28:13Bakın insan onu ilk mağaralara yaptı bu
1:28:14resimleri. Değil mi? Şimdi ne abi?
1:28:17Duvarlara. E duvarlarda olmazsa ne
1:28:19olacak mesela? Ver şu şeyi. Ver bakayım
1:28:22kağıdı.
1:28:24Aga buna yaptı. Buna bak. Aynı resmi
1:28:27buraya yaptı. Peki bir nesneyi büyük
1:28:29halinden küçük haline getirmek ne olur?
1:28:32minyatür olur. O yüzden Türk tarihinin
1:28:35ilk minyatür örnekleri kimin zamanında?
1:28:39Uygurlar zamanı. Doğru mu? Güzel.
1:28:41Matbaada dua kitabı basıyordu. E tamam
1:28:44da dua mı basılıyor hocam? Duası var,
1:28:47ansitesi var, onu var, bunu var, hikaye
1:28:48kitabı var, bilmem ne. E tamam da
1:28:51kardeşim bunun orijinalleri var. Bu
1:28:52orijinallerinin saklanması lazım. Bu
1:28:54orijinallerinden matbaada basıp
1:28:56saklananlardan birer tane birer tane
1:28:58koy. Zaten ne oluyor? Bir kütüphane
1:29:01oluşuyor. Bu kütüphaneye çocuklar
1:29:03geliyor. Uygur çocukları alıyor, okuyor.
1:29:05Alıyor, okuyor. E binlerce kitaplar
1:29:07hangisi okuyacak?
1:29:09Birilerinin bunları okuyup
1:29:11sınıflandırarak birilerine sınıfta
1:29:13anlatması lazım. Yoksa bir insanın ömrü
1:29:16bu kadar kitap okumaya yetmez. E o
1:29:19yüzden de ne oluyor? Toplanın bakayım
1:29:21diyor kütüphaneci.
1:29:23Sıralara koyuyor insanları. Her 50
1:29:25dakikada bir mola vererek bir tane kitap
1:29:27seçiyor.
1:29:29Kitap ya herhangi bir kitap. Geçmiş
1:29:31zamanları anlatan kitaplar oluşuyor.
1:29:33Mesela Bumin Kaan İstemi Yabgun'un
1:29:35neleri mesela değerli arkadaşlar
1:29:37faaliyetleri. Efendim Tomri Satun'la
1:29:40Alper Tunga'nın aşkı
1:29:43olabilir mi? Olabilir. Gelin bakayım
1:29:45oğlum. Nazım sen Tomris ol. Tomrisol
1:29:48diyorum şey Alper Tuko Murat sen şu ol.
1:29:51Getirin bakım ortaya. E bu çocuklara ben
1:29:53replik ezberlettim. Oynatıyorum. Bu
1:29:56çocuklar ortada oynuyor. Ortada oyun
1:29:58dediğin senin ne? Tiyatro. O zaman orta
1:30:01oyunu bularak tiyatroyu ilk ortaya koyan
1:30:03kim? Uygurlar. E peki lazım.
1:30:07İlla aşk dediğin şey sevgi şeyle mi
1:30:10olur? Sözlerle mi olur? Hadi bakayım bir
1:30:12bakışarak aşk olun bakayım. Hadi ben bir
1:30:14yapın bakayım. Bir de ben göreyim dedim.
1:30:16Hiç ses yok söz yok. Tamam mı? Charles
1:30:19Chapter'ın bu şeyleri gibi, filmleri
1:30:21gibi. E ne oldu? Andomin, şan operayı
1:30:25buldum. Bakın medeniyet nasıl ilerlemiş
1:30:27Uygurlarda. Bakın Uygurlar böyle bir
1:30:30medeniyetin temsilcileri. Uygurlarda
1:30:32biliyorsun yıkılmasına sebep olan bir
1:30:33kıtlık var biliyorsunuz. Normalde Uygur
1:30:35tüccarları inanılmaz derece Çin'e
1:30:37gidiyorlar. Çin'de Nişadır adı verilen
1:30:39Çin tuzu veya Uygur tuzu adı verilen bir
1:30:41maddeyi alıyorlar. Bunlar bakırın
1:30:43kalaylamasına kullanılır. Bu maddeye
1:30:45nişasta kelimesi falan hep oradan gelir.
1:30:47Nişadır. Uygur tuzu. Bunları alıyoruz.
1:30:50İpek veriyoruz. O ona bir şey veriyor. O
1:30:52bize bir şey. Müthiş bir ticaret
1:30:53dönüyor. Önce Çin'de deprem oluyor. Bu
1:30:56Çin'deki depremin arkasında yarattığı
1:30:58kıtlıktan dolayı Çinli tüccarlar
1:31:00bizimkilerden borç istedi. Her zaman
1:31:02alışveriş yapıyorum ya. Karşımda Çünni
1:31:05var. Senin adın Çünni. Benim adım Ayhan.
1:31:09E sen bana diyorsun ki bak durum ortada.
1:31:11Deprem oldu, şu oldu, bu kıtlık oldu.
1:31:12Bana diyor, "Borç ver."
1:31:15diyorum ki ben borç veririm ama malum
1:31:18uygul enflasyonu var. Yapacak bir şey
1:31:20yok. Ne yapacağız? Ben sana 10.000 L
1:31:23veriyorum ama ben senden öbür sene
1:31:2615.000 L olarak alıyorum. O zaman ben
1:31:28sana ne koymuş oldum kardeşim? Para.
1:31:29Faiz. Peki faizle borç para vererek
1:31:33ileride Türk bankacılık sisteminin
1:31:35temellerini atan kim? Yine Uygun.
1:31:39Ee bunu ben sana senet olarak verdim.
1:31:41Yeri geldi çek olarak verdim. Lan çek,
1:31:43senet hepsi Uygurlarda mafya gibi.
1:31:47Anlaşıldı mı durum? Naon fatura desen
1:31:50var, o var. Gümrük kaçak. Uygurlar
1:31:53gerçekten büyük bir bedel. İşte bu
1:31:55Uygurları o yüzden devlet çok soruyor.
1:31:57Anlaşıldı mı? Kütüphane bunlarda. İlk
1:32:00örgün eğitim bunlarda kardeşim. Harf
1:32:01hareketli matbaa bunlarda. Bakıyorsun
1:32:03orta oyun bunlarda. Pandemişan opera
1:32:05bunlarda. Bak sağ tarafımda
1:32:08görüyorsunuzdur. Akapuntur var.
1:32:11Akapuntur. Ben de ara ara yaptırıyorum
1:32:13derşte. Şu an kulağımda iğneler var. Ha
1:32:15bana 500 saplıyorlar. Gene bir şey
1:32:16olmuyor da gene de yaptırıyoruz böyle
1:32:18ara ara.
1:32:19>> E kardeşim
1:32:21bu akapunturu bulan, bu göz tedavilerini
1:32:23bulan bu çiçek açısını protediği yani
1:32:25ilk halini bulan gene Uygurlar. Uygurlar
1:32:27sağlık alanında inanılmaz.
1:32:30İnanılmaz ya. E şimdi böyle bir
1:32:32medeniyetten bahsediyoruz. O yüzden biz
1:32:34de bunları bir yazalım değerli
1:32:35arkadaşlarım. Bakın neler yazacağız.
1:32:37Sunal kardeşim şuradan da ben siyah
1:32:40kalemi de alayım. Bu muydu siyah? Dur
1:32:42bakayım bir. Evet başla kardeşim.
1:32:44Uygurlar dönemindeki yapışan gelişmüt.
1:32:47>> Kütüphane kurmuşlardır. Doğru mu?
1:32:50Kütüphaneler oluşturmuşlardır.
1:32:54Devam.
1:32:55>> İlk kez örgün eğ
1:32:57>> ilk kez örgün eğitim yani planlı
1:32:59programlı eğitim. İlk kez örgün eğitim.
1:33:05yapmışlardır arkadaşlar. Eğitim her
1:33:07zaman vardır ama bu eğitim eğer planlık,
1:33:09programsız ise yaygın diyoruz. Evet.
1:33:11>> Orta oyun olarak
1:33:13>> orta oyununu
1:33:17bularak Türk tiyatrosunun temelini
1:33:19atmışlardır.
1:33:21Türk tiyatrosunun neyini atmışlar
1:33:23kardeşim?
1:33:25Temelini atmışlardır.
1:33:29Evet.
1:33:31>> Pandomim.
1:33:35Şan
1:33:36ve operayı bulmuşlardır.
1:33:40Evet.
1:33:43>> Töreleri yazılı hale getirmişlerdir.
1:33:46Özellikle değerli arkadaşlar. Çünkü
1:33:47töreler biliyorsunuz söz hukuk
1:33:48kurralları ve matba
1:33:51yazılı hale getirdiler. Birçok şey
1:33:52yazılı hale getiriler. Velayetname,
1:33:54vasiyetname hep bunlarda ilk vakıf
1:33:56teşkilatı gene Uygurlarda. Evet. İlk
1:33:59defa minyatür sanatı kullanmış.
1:34:01>> İlk defa minyatür sanatını
1:34:02kullanmışlardır. Minyatür sanatını
1:34:05kullanmışlar. Bunun zirvesi Osmanlı
1:34:07Devleti olacak. Sanatını kullandılar.
1:34:10Evet.
1:34:13>> İlk defa kağıt para. Bu kadar kağıtla
1:34:15aşır neşır olsan ne olur? Kağıt parayı
1:34:17bulursun. Çavada verilen kağıt parayı
1:34:20kullanmışlardır. Evet.
1:34:24>> Devamı mı? vakıf sistemini, vakıf
1:34:26teşkilatını kurmuşlardır.
1:34:29Evet.
1:34:32>> Türk bankacılık sisteminin temellerini
1:34:34atmışlardır.
1:34:37Sisteminin
1:34:40temellerini atmışlardır. Evet.
1:34:47>> Nişadır adı verilen doğru mu?
1:34:53Maden nereye ihraç ediyorlar? Çin'e
1:34:56ihraç etmişlerdir. Çin'den de ipek
1:34:59alıyoruz.
1:35:02Evet.
1:35:06>> Akupunktur
1:35:09çek açısı başka
1:35:15bulmuşlardır diyelim. Evet.
1:35:20Bak
1:35:21>> yapmış oldukları tüm sanat eserleri,
1:35:23minyatürleri özellikle Talas Savaşı
1:35:25sonucunda
1:35:27bundan sonrasını dinle ben de
1:35:29anlatacağım onu. Talatas Savaşı'ndan
1:35:31sonra batıya taşımıştır.
1:35:36Batıya taşındı.
1:35:39Şimdi
1:35:41benim hocam 2014 senesinde
1:35:44Nazım kardeşim de o zamanlar benim
1:35:45yanımda Sincan da öğrencimdi.
1:35:482014 senesinde kurdum değerli arkadaşlar
1:35:50bir dershanede öğretmenlik yaparken
1:35:52ücretsiz bu derste anlattığım videoları
1:35:54yükledim. Şu an siz onları
1:35:55göremiyorsunuz. Onlar çünkü çok eski.
1:35:57Onu da izliyoruz. O yüzden kaldırıyorum.
1:36:012014 senesinde çekmiş olduğumuz bu
1:36:02ücretsiz videolarla biz neyi başlatmış
1:36:04olduk? KPS ücretsiz eğitim başladı.
1:36:06Sonra bunu YKS yaptı. Bugün Türkiye'de
1:36:08birçok eee iyi öğretmen ve yazarın fark
1:36:12ettiyseniz YouTube'da artık ücretsiz
1:36:13ders videoları var ve sizin bir dershane
1:36:15ihtiyacınızı artık hissetmenize gerek
1:36:16duymadan sizleri sınava her ilçe, köy,
1:36:19kasaba, mezrada hazırlanabiliyorsun.
1:36:21İnternetin olduğu yerlerde. Tabii burada
1:36:22şunu söylemek istiyorum. Şimdi
1:36:27Uygurlar zamanla değerli arkadaşlar
1:36:28Moğolların
1:36:30eee tebası haline gelecek. Ancak
1:36:32Moğollar hepinizin bildiği gibi
1:36:33biliyorsun genelde barbar yani insanları
1:36:36öldüren ama Uygurlara böyle
1:36:37yapmayacaklar. Uygurlar özellikle devlet
1:36:38kademelerinde çok kullanacaklar.
1:36:40Özellikle katip olarak yazıyı çok iyi
1:36:42kullandıklarından dolayı ve onlara yani
1:36:45Moğolların kendi içindeki devlet memuru
1:36:47olan Uygurlara hitap ederken benim hocam
1:36:51diye hitap etmişlerdi. O yüzden ben de
1:36:53bu kanalın adını Benim Hocam.
1:36:56Benim Hocam kanalının hikayesi budur
1:36:57Nazım. Zaten sen biliyorsun. Bunu
1:36:59bilmeyen arkadaşlar için söyleyeyim.
1:37:01Yani Uygurlardaki devlet memurları daha
1:37:03sonra Moğan'ın içindeki Uygurlara devlet
1:37:05memuru olanlara benim hocam denir.
1:37:07Sizler de inşallah Türkiye
1:37:09Cumhuriyeti'nde bir devlet memuru
1:37:10olacaksınız. Sizin de adınız yine benim
1:37:12hocam olacak. Anlaştık mı? Onu da
1:37:14yazayım. Uygurlara ne denmişler
1:37:16Moğollar? Uygurlara
1:37:19Moğollar hitap ederken
1:37:22ne demişler kardeşim? Benim hocam
1:37:25demişlerdir.
1:37:26Benim hocam.
1:37:29demişlerdir.
1:37:30Evet, Uygurlarla alakalı durumumuz budur
1:37:33arkadaşlar. Şimdi geleceğiz Uygurları
1:37:36yıkan devlete bakın. Kırgızlar. Ya
1:37:38Kırgızlar hocam bugün de var. Evet var.
1:37:39Kırgızistan adında verilen bir devlet
1:37:40var. Kırgızların bize ait olan en büyük
1:37:43özelliği Yenisey adı verilen bir kitabı
1:37:45oluşturmaları. Doğru mu? ve dünyanın en
1:37:47uzun canlı destanı olan Manas destanını
1:37:50yapmalarıdır. Yani Kırgızlarla ilgili
1:37:52gelecek sorular ya Yenise kitabesinden
1:37:53gelir ya da Manas'tan gelir. Peki Yenise
1:37:56kitabeleri mantıken onun abidelerinden
1:37:58daha önce yazılmasına rağmen neden acaba
1:38:01Türk tarihin yazı edebilmesini kabul
1:38:03edilmiyor da o ruhunu abideleri kabul
1:38:05ediliyor onu kültür medeniyeti
1:38:06anlatacağım. Tamam.
1:38:07>> He can
1:38:07>> başla bakalım Kırgızlar. Uygurları
1:38:09yıkarak merkezi devlet
1:38:11>> Uygurları yıkarak
1:38:14Ötük merkezli devletlerini kurdular.
1:38:18Ötük merkezli devletlerini kurdular.
1:38:21İkiat
1:38:23>> Cengiz Han'a itaat eden
1:38:27itaat eden ilk Türk devleti oldular. Boy
1:38:30ayrı bir şey, devlet ayrı bir şey. Onu
1:38:32bir daha hatırlatayım. Oldular. Evet.
1:38:35kitabelerini oluştur.
1:38:37>> Manas Destanı ve Yeni sey kitabelerini
1:38:40oluşturdular değerli arkadaşlar. Yeni
1:38:41Seyi kitabelerini
1:38:44oluşturdular.
1:38:46Şimdi bunların bir özelliği var değerli
1:38:47arkadaşlar. Milletlerarası yarışma
1:38:48düzenliyor. Yunanlılar biliyorsunuz
1:38:50tarihte hep duymuşsunuzdur Olimpiyat
1:38:52Oyunları. Ancak bu Yunan kendilerinin
1:38:53şehir devletleri arası ilk defa
1:38:55milletlerarası bir yarışma düzenleyen
1:38:57dünyadaki ilk toplum Kırgızlardır.
1:39:00Anlaşıldı mı? Özellikle Cirittir,
1:39:02Polodur, Çevgandır birçok oyun var. O
1:39:04zaman bizler de yazalım. Dünya tarihinde
1:39:08Dünya tarihinde milletler arası
1:39:12Evet. milletler arası ilk kez yarışma
1:39:15düzenleyen ilk kez yarışma düzenleyen
1:39:19Kırgızlardır.
1:39:21Düzenleyen kim olmuştur? Kırgızlar
1:39:23olmuştur. Evet. Şu kalemi değiştirelim.
1:39:27Kalemimiz gene yaz yaz. Kalem bitti. Yaz
1:39:30yaz. Vallahi kalem bitti. Yemin ediyorum
1:39:32ya.
1:39:33>> Evet. Ver. Kalem var mı burada? Var.
1:39:35Tamam. Başlayalım kardeşim. Ha bu arada
1:39:38Karluklar eee son 1 2 3 4 sınav yani
1:39:44aslına bakıldığı zaman son 4 sene 30 40
1:39:46sınav içinde 4 sorunun geldiği bir yer.
1:39:48Yani 1 oranında sorulmuş. Önemli. Peki
1:39:51karlukları sizce bu kadar önemli kılan
1:39:53ne olmalı ki? ısrarla karluklar soruyor.
1:39:55Dör tane özelliği var. Dikkatçe
1:39:58dinliyoruz. bir Talas Savaşı sırasında
1:40:02Abbasilerin yanında yer aldılar.
1:40:04Abbasilerin yanında yer alıp Çinlilerin
1:40:06mağlup edilmesini sağladılar. Bu
1:40:08noktadan sonra Abbasi Müslümanlarıyla
1:40:10eee karluklar arasında bir yakınlaşma
1:40:12oldu. Abbasiler karlukları devlet ve
1:40:14ordu kademelerine yön verdi, yol verdi.
1:40:16Onları atadı. Bunun üzerine karluklarla
1:40:18topluca İslamiyet'e girdi. İslamiyet'ti
1:40:20kabul eden ilk Türk boyu karluklardır.
1:40:24Bu bir. İki Tala Savaşı'nın Abbasilerle
1:40:27olayını anlattım. 3. İleride
1:40:29Karahanlılar diye bir devletin
1:40:30kurulurken karluk, Yağma, Çiğil, Tussi
1:40:32diye dört Türk boyundan biri gene
1:40:34karluklardır. Yah karluklar çıkar
1:40:36kardeşim. Bir arada devlet kurdular çok
1:40:38kısa sürede. Karluklar bu noktalarda
1:40:41özellikle şu saydığım ilk üç özelliğiyle
1:40:43çok önemli. Kelime manasında zaten kar
1:40:45yığını anlamını taşıdı. Başlayalım.
1:40:51>> Kelime
1:40:53manası ne demekmiş? Kar yığını demekmiş.
1:40:57kar yığını demektir. Devam.
1:41:02>> İkinci Göktürk devletini yıkmışlardır.
1:41:06Devletini yıktılar yani kutlukları.
1:41:11>> Talas Savaşı'nda Abbasileri
1:41:13desteklemişlerdir.
1:41:16Talas Savaşı'nda kimi destekliyorlar?
1:41:19Abbasileri
1:41:21Çinlilere karşı desteklemiştir.
1:41:24Evet.
1:41:26Or merkezi
1:41:29>> Türgişlere
1:41:31son vererek doğru mu?
1:41:34Balasagun merkezli
1:41:39devletlerini kurmuşlardır.
1:41:42Devletlerini
1:41:44kurmuşlardır. Doğru mu kardeşim?
1:41:47Evet. Şimdi yan tarafa doğru geçelim.
1:41:49Şöyle yan tarafa.
1:41:52Evet. Buyur.
1:41:55>> Cengiz Han'a itaat eden. Şimdi birazdan
1:41:59farkı anlatacağım. İta eden ilk Müslüman
1:42:03Türk topluluğudur.
1:42:05İlk Müslüman Türk topluluğudur.
1:42:09E hocam biraz önce de sanki buna benzer
1:42:11bir şey yazdık. Ne yazdık biliyor musun?
1:42:14Devlet yazdık. Boy yazmadık. Bak devlet
1:42:16derse Kırgız, boy derse ney?
1:42:20Tabii ki karluklar devam.
1:42:25>> Karahanlılar devletiin kuruluşunda
1:42:29etkili olmuşlardır. Evet.
1:42:33En önemli özelliği tabii ki İslamiye'ti
1:42:35kabul eden ilk Türk topluluğudur.
1:42:39İslamiyet'ti kabul eden ilk Türk
1:42:42topluluğu neymiş kardeşim?
1:42:46Karut işte.
1:42:47>> Karut. Bunu da böyle bilelim. Türgişler.
1:42:50Duydun mu böyle bir şey? Türgiş.
1:42:54Sakın şu aklınıza gelmesin Türgiş
1:42:56deyince bu de bu Türk adıyla kurulan
1:42:58değil. Bu farklı bir isim. Türgiş. Türk
1:43:00değil. Y Türk de o anlamda Türk değil.
1:43:03Devlet ismi olarak kullanılan bir Türk
1:43:04değil. Göktürk değil ya da Türkiye
1:43:06Cumhuriyeti'ndeki Türk değil. Yani
1:43:08arkadaşlar Türkşler zamanla da zaten en
1:43:09son iki aylayacaklar. Sarı Türkşler,
1:43:11Kara Türkşler diye. Bu devletin en
1:43:13önemli özelliği Bagater kanalındaki bir
1:43:15kişinin kendi adına para bastırmasıdır.
1:43:18Bir başka özelliği Sulukağan denen bir
1:43:20adam zamanında hatırlıyor musuz mu?
1:43:22Hazarlara Emeviler baskı yapmıştı Kürk
1:43:24yolunu ele geçirebilmek amacıyla.
1:43:26Emevilerin bu baskısına Hazarlarla
1:43:29birlikte ne yapacaklardır değerli
1:43:30arkadaşlarım?
1:43:32Karşı koyacaklar. Murat bu arada hangi
1:43:34kamera? Gene aynı kamera mı? Orayla
1:43:37oynuyorsun da bizi oraya zannediyor.
1:43:39Aman kardeşim. Evet. Var mı sıkıntısı
1:43:41olan? Bir kere daha söyleyeyim.
1:43:43Türgişler özellikle sulu kağan zamanında
1:43:45Emevlerle mücadele etti. Hazarlarla bir
1:43:47oldular. Orta Asya'nın bir süre
1:43:49İslamlaşmasını engellediler. Hemen
1:43:50yazalımş.
1:43:51>> En bilinen hükümdarı.
1:43:53>> En bilinen hükümdarı
1:43:57Bagatkan'dır. Baga.
1:44:00Evet.
1:44:04>> Bagat Arkan
1:44:06kendi adına değil mi?
1:44:09para bastıran
1:44:12ilk Türk hükümdarıdır. İlktürk
1:44:15hükümdarıdır. Evet.
1:44:19>> Orta Asya'daki
1:44:22>> Emevi ilerleyişini
1:44:25Emevi ilerleyişini Sulukan
1:44:28durdurmuştur. Doğru mu?
1:44:31>> Evet.
1:44:31>> Sulukan ikiye ayrı
1:44:33>> ikiye ayrışlar. Sarı ve kara Türgişler
1:44:36olarak ikiye ayrıldı. Geçen senenin
1:44:38sınav sorusu bu arada. Verdi verdi,
1:44:40verdi. Ne dedi biliyor musunuz? Mu? Sarı
1:44:43ve kara olarak ikiye ayrılan devlet diye
1:44:46sordu. Cevap ne? Türgişler. Sarı ve kara
1:44:49Türkşler olarak ikiye ayrılmıştır.
1:44:55Akunlar, beyaz unlar aynı şey gibi ya.
1:44:58Beyaz Rus gibi. Evet. Gerçim bak mesela
1:45:00normal Hunlar diyoruz. Bunları Ortadoğu
1:45:03Hunları veya eee beyazlar, akunlar
1:45:07anlamına gelen bir kelime var. Lunay
1:45:10bilmem ne diye beyaz anlamına geliyor
1:45:11veya Ortadoğu bunların en önemli
1:45:13özelliği Afganistan bölgesine hüküm
1:45:15sürmeleri. Akunları tabii ki tarihte
1:45:17biraz önce işledik. Sasanilerle
1:45:19Göktürklerin birleşmesi sonucu
1:45:20toprakları biliyorsunuz ki parçalanacak
1:45:22ve yok olacaklar. Akunların bir diğer
1:45:24adı var.
1:45:26Bu İran Şahı Firzu'u eee yenilgiye
1:45:29uğrattığından dolayı Eftalon adı verilen
1:45:30bir Hun hükümdarının Eftalonos bir Hun
1:45:33hükümdarının veya bir Hun prensin veya
1:45:35bir Hun komutanın soyundan geldiğine
1:45:37inanılır. O yüzden tarihe eftalitler
1:45:39olarak geçer. İki defa sınav sorusu
1:45:41oldu. Eftalit nedir diye sordular. Cevap
1:45:43Akunlar. Lütfen dikkat sınavda şey
1:45:46yapmayalım, karıştırmayalım. Eftalitler
1:45:49eşittir akunlar. Devam. Ortadoğu'da
1:45:51hüküm
1:45:53Ort Doğu
1:45:55ve Afganistan
1:45:58bölgesinde ne yapmışlardır? Hüküm
1:46:00sürmüşlerdir. Evet.
1:46:05>> Sasarilerde çıkan
1:46:08Mazdek diye bir isyan var arkadaşlar.
1:46:10Belki duymuşsunuzdur tarihte. Bir
1:46:12komünist isyan diye geçer bu dünya
1:46:13tarihinde. Mazdek isyanını
1:46:15bastırmışlardır. Çok ilginç de bir
1:46:17hikayesi var.
1:46:19Mazdek diye bir adam var.
1:46:21Sasanlere geliyor. Sasenlerde eee
1:46:25o hükümdarı aslında eee kendi şeyine,
1:46:28dinine eee davet ediyor. Adam da kabul
1:46:31ediyor. Eee ama dinde ya kendi kurmuş
1:46:34olduğu felsefede mal mülk ortak.
1:46:37Affedersiniz kadın ortak.
1:46:40E gitti bizim e şeyden de kadın istedi.
1:46:43Kendi eşini istedi. Yani Mazdek
1:46:46hükümdarın eşini istedi. Başlarda bir
1:46:48razı oldu. Sonra bir razı olmadı. Sonra
1:46:49bir şeyler oldu. En sona baktı ki işten
1:46:52geçiyor. Gitti Akunlardan yardımcı
1:46:53istedi.
1:46:55>> Akunlardan yardımcı. Akunlar da Mazdek
1:46:57isyanını bastırdı. Tamam. Peki o
1:47:00hükümdarın adı ne? O Sasaniderdeki o
1:47:03hükümdar günümüzde bir kelimenin de
1:47:05oluşumunu sağlamıştır. Onu da size
1:47:07bırakıyorum. Hadi bakalım. Mazdeg
1:47:09isyanın da İran hükümdarı kimdir? Evet
1:47:12başla.
1:47:14Göktürk
1:47:16Sasan işbirliği sonucunda yıkılmıştır.
1:47:19İşbirliği sonucunda yıkılmıştır değerli
1:47:22arkadaşlarım. Bunu da söyleyelim.
1:47:24Yıkılmışlardır.
1:47:26Evet. Tavgaşlar 200 yıl Çin'de egemenlik
1:47:32kuran bir Evet. egemenlik kurmuştur.
1:47:36Kuzey Çin'e. Çok uğraştır bu arada onu
1:47:38da söyleyeyim. Başkırtlar günümüzde
1:47:40Rusya Federasyonua yaşıyor. Nerede? Baş
1:47:42Kurdistan diye bir devletleri var. Doğru
1:47:44mu? Başla kardeşim.
1:47:48Nazım başlasana.
1:47:50>> Başkırtlar
1:47:54>> 1730 senelerinde
1:47:57bunlar Rusya'ya baş kaldırdı.
1:48:00Rusya'ya baş kaldırmışlardır. Evet.
1:48:07>> Başkurdistan. Doğru mu?
1:48:09Kurdistan adında
1:48:12otonom bir devlete sahiptirler. Rusya
1:48:14içinde otonom bir devlete
1:48:19sahiptirler. Peki Türkiye'de gelmiş,
1:48:22Türkiye'de özellikle inkılap tarihini
1:48:24gelişiminde çok büyük rol oynamış ve
1:48:27kendisi Baş Kurdistan'da doğmuş bir
1:48:30adamdan bahsediyoruz. Bunu ileride
1:48:31çağdaş Türk ve dünya tarihinde
1:48:33diyeceğiz. Bu adam kim? Nazım.
1:48:36Başkort doğumlu. Evet. Türkiye'ye geldi.
1:48:38Türkiye'de özellikle yaptığı
1:48:39faaliyetlerle Türk Tarih Kurumunda tutun
1:48:41da birçok özelliğe sahip bir adam var.
1:48:44Bu adam kim? Hadi bakalım. Sorumuz da
1:48:46olsun. Evet. O kelimenin manası ney?
1:48:51Kelime manası
1:48:53boy, kabile ve kalabalıktır. Bak
1:48:57kalabalık. E bunlar kalabalıksa
1:48:59gittikleri her yerde ne kuruyorlar?
1:49:00Ağırlıklı devlet kalabalıktır. Evet.
1:49:05Batıya geç
1:49:06>> ikinci göktüklerden sonra yavaş yavaş
1:49:09şimdi o batıya doğru geçeceğiz de
1:49:10Hazarlara doğru yani Hazar Denizi doğru
1:49:12ikinci göktüklerin yıkılmasından sonra
1:49:15batıya göç ediyorlar. Bundan sonra
1:49:16hikaye başlıyor. Batıya doğru göç
1:49:19ettiler. Evet daha Müslüman değiller bu
1:49:20arada. Evet.
1:49:25>> Hazar Denizi ile Aral Gölü arasında
1:49:29dikkat Oğuz Yabgu Devleti'ni kurdular.
1:49:34Yabgu Devletini kurdular. Şimdi bir
1:49:36dakika burası önemli. Ya Oğuz Yavgu
1:49:38Devletini kurdular da bu Oğuz Yabgu
1:49:39Devleti'nin başındaki adamda bir komutan
1:49:42var. Subaşı. Bu Subaşı kim biliyor
1:49:44musunuz? Mu? Dukak Bey. Duka'ın oğlu
1:49:46kim? Selçuk Bey. Selçuk'un oğlu kim?
1:49:48Tuğrul Çağrı. E bunlar kim? Büyük
1:49:50Selçevini kuran. O zaman Büyük Selçuklu
1:49:52Devleti Oğuz Yavgu Devleti'ndeki bir
1:49:55subaşının yani ordu komutanından
1:49:58gelmedir. Değerli arkadaşlar Oğuz Yabgu
1:50:00devletinden sonra. Evet devam.
1:50:04devletin yıkılmasından
1:50:07ile birlikte
1:50:09İslamiye'ti kabul etmişlerdir. Oğuzlar
1:50:12evet İslamiye'ti kabul ettiler
1:50:15ve tabii ki ve değerli arkadaşlar ü tane
1:50:17büyük devlet kurdular. Büyük Selçuklu
1:50:20Devleti, virgül Anadolu Selçuklu Devleti
1:50:23ve Osmanlı Devleti'ni kurmuşlardır.
1:50:26Osmanlı Devletini
1:50:28kurmuşlardır.
1:50:30Oğuzlar biliyorsunuz Türkiye'de 24 tane
1:50:32boy her yerde köy isimleri, ilçe, kasaba
1:50:34isimleri var. Kimeklerine ne yazalım?
1:50:38>> Evet. Göklüklerin
1:50:41egemenliği altında yaşamışlardır.
1:50:44Egemenliği altında
1:50:47yaşamışlardır.
1:50:48Şimdi bazıları seçeneklerir. Mesela kim
1:50:50ekekler sorulmaz. Seçeneklerde yer alır.
1:50:52Sadece kimeklerde bir Türk boyunu
1:50:54olduğunu bilelim. Evet. Şimdi bu tarafa
1:50:55doğru geçelim. Bir işaretlemeye hep
1:50:58beraber değerli arkadaşlar başlayalım
1:51:00diye düşünüyorum. Sen de düşünüyor musun
1:51:02Murat?
1:51:04Düşünüyorum. Gel bakayım.
1:51:08>> Evet. Şimdi başlıyoruz. Hazır mıyız?
1:51:10Kırmızıyı aldık elimize. İşaretleme
1:51:12yapacağız. Başka kırmızı var mı
1:51:13kardeşim? Bu yazıyor mu? İyi kırmızı
1:51:16daha iyi.
1:51:17>> Hangisi daha iyiydi?
1:51:18>> Şunlar daha iyi.
1:51:19>> Tamam onu ver Murat.
1:51:22Birkaç alternatif olsun da çünkü
1:51:23kırmızılar bazen iyi olmuyor. Bakayım
1:51:25bir. Bu da fena değil bir şeyler. Ver
1:51:27bakayım. Evet başlıyoruz. Hazır mıyız?
1:51:32Türk adıyla kurulmuş ilk Türk devleti.
1:51:34Hepiniz de görüyorsunuz ki Göktükler.
1:51:38Hangi boya mensuplar? Aşina. Aşina ne
1:51:40demek? Kurt kurucusu kim? İl Kaan
1:51:44unvanlı Bumin Kaan. Hangi devlete son
1:51:48vererek kuruldular? Avarlara isyan
1:51:50ettiler. Olayı anlattık. Peki ilka kimin
1:51:53unvanıymış? Bumin Kaan'ın unvanı. Peki
1:51:56devlete en parlak zamanı kim yaşattı?
1:51:59Mukan Kaan. Peki bu devletin bu devletin
1:52:02değerli arkadaşlar Mukan Kaan zamanında
1:52:04görüyor musunuz? Dizilere söktürdüm.
1:52:07Dört tarafa ordu gönderdim. Türkçe yanın
1:52:10hakimiyetini sağlayacak. Dört tarafa
1:52:11ordu göndermezse nasıl olacak? Bunun
1:52:13biliyorsunuz ki batı kanadı sorumlusu
1:52:15İstemi Yavgu diye bir adam. En önemli
1:52:17özelliği dikkat direkt sınavda soru
1:52:19olarak gelir. Sasanilerle anlaşıp
1:52:22Akhunlara son vermesi. Dikkat. Devam
1:52:25ediyorum. Peki yine Orta Asya'dan
1:52:28Bizans'a ilk elçi gönderen devlet
1:52:31Göktürklerdir. Elçilerin isimlerini
1:52:33verdik. Peki İstemi Yavgo kendisine
1:52:36Bizans elçisi gelince ne dedi?
1:52:41Böyle cennetin kapısına ne yazar diyor.
1:52:42Hoş geldin diyor ya. Aynı mı? Ne diyecek
1:52:45arkadaşlar? Atalarımız işittik ki sizden
1:52:48bize bir elçi geldiği zaman yeryüzünde
1:52:50fethedeceğimize delalet eder. Devam
1:52:52ettim. Taponun bir özelliği var. Budist
1:52:55oldu. Budist olunca halkıyla arası
1:52:57açıldı. Daha evvelden çıkan bir sınav
1:52:59sorusu. Peki istemi oğlu geçti. Tardu.
1:53:02Tardu öbür taraftaki tapon oğlu İş
1:53:05Paragağını tanımadı. İş Paragağın bayağı
1:53:07bir çindiler buna baskı yaptı. Dedi ki
1:53:09haraç vereceğim tamam vereyim. At
1:53:11vereceğim, vereyim. Tamam, bulgur
1:53:12vereyim. Tamam. Ne istiyorsunuz? dedi.
1:53:14Dedi ki, "Çin imparatoru.
1:53:17Çinli kıyafetler giyeceksin. Efendim,
1:53:19Çin adetlerini benimseyeceksin. Ama
1:53:22istemi Yabgun, istemi Yabgun İşbakan
1:53:24bakın şu cümleye etti. Size bağlı
1:53:27kalacağım. 2025 AGS sorusuydu bu. Doğru
1:53:30mu kardeşim? Üçlü öncül verilmişti.
1:53:34Evet. Size kıymetli atlar hediye
1:53:36edeceğim. Dilimizi, dinimizi
1:53:38değiştiremem.
1:53:39Çinli elbiseler giyemem. Adetlerimi
1:53:41değiştiremem. Çünkü o töreler var. Ben
1:53:43bunları yapamam demişti. Sonra ne oldu?
1:53:45Çin son verdi. O ayrı konu. Ama adamın
1:53:47şu lafı çok önemli. Geldik buraya.
1:53:50Biliyorsunuz ki göklükler doğu ve batı
1:53:53göklük diye iki ayılacak ve devlet
1:53:54parçalanacak. Peki bu parçalanma sırası
1:53:57efendim
1:54:00bu devletlerle alakalı şunu söyleyeyim.
1:54:02Biliyorsunuz 50 yıllık bir Çin esareti.
1:54:04Hem Doğu Göktürk'ü hem de Batı Göktürk'e
1:54:06hangi devlet son verecek sonuçta? Çin
1:54:08son verecek. Çin'den sonra kaç yıllık
1:54:10esaret başladı? 50. Peki bu esaret
1:54:13döneminde bir adam gitti
1:54:16Türk tarihinin ilk milli istiklalara
1:54:18ayaklanmasını başlattı. Kim bu adam?
1:54:21Kürşat. Daha sonrakiler de var ama en
1:54:23sonunda bir adam vezir Tonyukukuk'la
1:54:25beraber başarıya ulaşacak ve Kutluk
1:54:27Kaanın ik göklük devletini yani
1:54:28kutlukları kuracak. Kutlukların kurarken
1:54:32özellikle Orhun abidesinde şöyle bir
1:54:35kelime geçiyor. Babam Kaan ilterş. He
1:54:39ilteriş kimin lakabı? Kutluk Kağına
1:54:41derleyen toplayan manasında verilen
1:54:43unvan. Kaç erli harekete geçmiş?
1:54:4717 hari. Sonra haber salmış. Haber
1:54:50nereye gitmiş? Ormandakilere,
1:54:53yaylacılara, tatilcilere. Hepsine
1:54:56gidince hepsi toplanmış. 700 kişi olmuş.
1:54:58Büyümüş, büyümüş, büyümüş. En sona bu
1:55:00devlet kurmuş. Anlaşıldı mı kardeşim
1:55:02benim? Heh. Bu laflar önemli. Evet.
1:55:05Kutluk Kağına verilen unvanı bilmek
1:55:06zorundasınız. Neymiş? İlteriş. Geldim.
1:55:09Vezir Tonyuka'a verilen unvanı bilmek
1:55:11zorundasın. Apatarkan ve ney? Türklerin
1:55:14Bismarkı. Vezir Tonyuku'un özelliği ne?
1:55:17İlk Türk tarihçisi ve yazar. Zaten onun
1:55:19abilerini anlatacağım. İlteriş Kaan kaç
1:55:22sefer düzenliyor? 46. Onun arkasına
1:55:25gelen kapkan ne yapıyor?
1:55:27en büyük fatihlerinden biri sayılıyor.
1:55:29Sürekli Çin'i baskı altında topluyor ama
1:55:31çok sert olduğu için en sona bir puse
1:55:33düşürüp öldürülecek. En önemli
1:55:35adamlardan biri de kim? Bilge Kaan'dır.
1:55:37Peki Bilge Kaan bir gün şeye geldi.
1:55:44Kurultaya geldi. Dedi ki arkadaşlar
1:55:47benim size bir teklifim var. Çünkü
1:55:49kurultay da kabul ediliyor. Teklif ne?
1:55:51Sur yapalım. Şehirlerimizin etrafını
1:55:54surlar önce şehir yapalım. O şehri de
1:55:57korumak için surlarla çevirelim.
1:56:00Çinliler bize saldırmasın. Hani Çin
1:56:01setinin bir benzerini yapacaklar. Bu işe
1:56:04kim karşı çıktı? Tony Yukuk karşıtı.
1:56:06Dedi ki biz böyle bir şey değil. Biz
1:56:08konar göçeriz. Biz bir kere buna
1:56:10karşıyız. İki bizim bu bozkur ovalarımız
1:56:13bizi harp egzersizi yani savaş için
1:56:16sürekli formda tutmakta. Biz bir kere
1:56:19şehir olursa nasıl kaçacağız? Şimdi
1:56:21atımızı yenildiğimizde kaçıyoruz.
1:56:23Yenerken atımızı sürüyoruz. E
1:56:25yenildiğimizde de Bozk'a çekiliyoruz. E
1:56:27bu nasıl olacak dedi. Biz bunu yaparsak
1:56:29bir de Budist olursak üstüne o zaman
1:56:31Türk milleti biter. Dedi. Ve vezir
1:56:35Tonyuku'un Bilge Kaan'ı getirmiş olduğu
1:56:37bu teklifi reddetmesiyle beraber
1:56:38kurultay reddetti. Bilge Kaan da
1:56:40uygulayamadı. He öyle kurultay demek ki
1:56:42Kaan bir şey getiriyor. Of hepsi
1:56:44uygulanıyor diye bir şey söz konusu
1:56:46değil. Bakın kurultayın reddettiği bir
1:56:48karardan bahsediyoruz. Nerede o? Nerede
1:56:50o? Nerede o? Aha da burada. Doğru mu
1:56:52kardeşim?
1:56:54Biz ömrümüzü sulu ve bozkırlarda geçiren
1:56:56milletiz. Bu bizi hep harp egzersiz
1:57:00içinde tutar. O yüzden biz sayımız
1:57:02Çin'in %1'i kadar bile değil. O yüzden
1:57:05zayıf olduğumuzda bozk çekiliriz.
1:57:07Kuvvetli olduğumuzda ordular sevk eder,
1:57:09akınlar yaparız. Eğer kale ve sur içinde
1:57:13kapılırsak Tuna orduları bizi kuşatır ve
1:57:16ülkemizi kolayca istila eder. Doğru mu
1:57:20kardeşim? O yüzden karşı geldim buraya.
1:57:23Göktürklerin Türk tarihindeki önemi ve
1:57:25yerini bilelim arkadaşlar. Göktürklerin
1:57:27bizim tarihimize önemli özellikleri
1:57:28neler? Tamam. Geldik Uygurlara. Bir
1:57:31kelimenin manası ne? Akraba, müttefik,
1:57:35şahin gibi dolaşan, hücum eden. Geldik.
1:57:38Kurucusu kim? Şimdi dikkat arkadaşlar.
1:57:41Kurucuları bilmek zorunda çünkü
1:57:42eşleştirme soruları geliyor. Dikkat.
1:57:44Hadi hep beraber yapalım. Ason
1:57:46Devleti'nin kurucusu
1:57:48Teoman. 1. Göktürk devletinin kurucusu.
1:57:511. Göktürk. Bumika Göklük Devleti'nin
1:57:54kurusu Kutluk. 3üncü dediğim şey
1:57:57Uygurların kurusu. Kim? Uygurların
1:57:59kurusu. Kutluk Bilge
1:58:02Külka. İşte en azından şu dördünü bilsek
1:58:05zaten yırtıyoruz. Avrupa Devleti'nin
1:58:06kurucusu o boyun beraber gelen
1:58:08Balamirdi. Hatırla işte biz bazı
1:58:10kurucuları bilmek zorundayız. İşte
1:58:12bunları da söylüyoruz değerli
1:58:13arkadaşlar. Dikkat. Peki
1:58:16bir sınavda geldi. Uygurlara en parlak
1:58:18zamanı kim yaşattı? Herkes gitmiş bögan
1:58:21yapıyor. Hayır. Bayançor veya moyençor.
1:58:24Hatta kitabisi de var. Özellikle bir
1:58:26kere daha söylüyorum. Uygurların en
1:58:28parlak zamanı
1:58:30moyen çordur. Mesela 1inci göklük
1:58:32devletin en parlak zamanı mukanka.
1:58:34İkinci köklük hala belli değil ya. Bazı
1:58:36kaynaklar bilge yazıyor. Bazı kaynaklar
1:58:37kapkan yazıyor. Bana göre kapkan desem
1:58:40şimdi sınavda sordu. Bilge. Bilge desem
1:58:42sınavda sorar şimdi kapkan. O yüzden pas
1:58:44diyorum. Çünkü birçok akademik kaynak
1:58:46okudum. Hala belirsiz. O yüzden onun da
1:58:48belirsizliği sormaz ama eski map
1:58:50kitaplarını Bilge Kaan yazıyor. Onu da
1:58:52söyleyeyim. Bögü ne yaptı bu? Bögü 4
1:58:56tane man rahibini aldı geldi. Hatırla
1:58:57neyi benimsedi? Manizmi benimsedi. Bunun
1:59:00etkileri var mı kardeşim bizde? Çok
1:59:02etkisi var ama en büyük etkisi yerleşik
1:59:03yaşama geçmeye. Teşvik var. Peki Bedizci
1:59:06neye deniyordu? Bedizci
1:59:08ressama. Yaş sıva üzerine yapılan
1:59:10resimlere. Fresko. Dikkat dikkat dikkat.
1:59:13İleride ne diye ayrılıyor? Sarı ve
1:59:16Turhan. Bak burada da var. Türgi işlerde
1:59:19sarı ve kara. Ha o yüzden sırt düşüreyim
1:59:23diye bu seneki sınavda sarı ve kara diye
1:59:25ayırlar millet yapıştırmış Uygurlar sarı
1:59:27deyince. Ama cevap ne? Türgişler. Sarı
1:59:30ve kara diyor. Burada ne var? Sarı ve
1:59:31tur var. Peki bir adam vardı Çinli.
1:59:34Çinli hatırla neydi kardeşim is
1:59:36>> Wang Yi. Bak
1:59:40şu kardeşimiz bir ezberle adam. Wangiti
1:59:43bu seyyah geldi. Uygurları dolaştı.
1:59:45Turfanın Uygurlarını dolaşt dolaş dolaş.
1:59:46Ne gördü?
1:59:48>> Karpuz gördü, bağ gördü, bostan gördü,
1:59:50salatalık gördü. Ne dedi? Böyle bir şey
1:59:52olamaz dedi ya. En lezzetli yemekleri
1:59:54ben burada yedim. Fakir insan hiç yok.
1:59:57Şöyle böyle hep övdü. O zaman Çinli
1:59:59Seyya karpuzdan, kavundan, tarımdan
2:00:01bahsediyorsa hangi Türk devleti bu?
2:00:03Uygurlar. Bitti. Geldik. İlk kütüphaneyi
2:00:06kim kurdu?
2:00:07>> Uygurlar.
2:00:07>> Uygurlar. Orta Türk tiyatrosunu kim
2:00:10buldu? Uygurlar. Geldim. Geldim.
2:00:13Minyatür sanatının ilk örneği kimde?
2:00:15Uygurlarda Türk bankacılık sistemini kim
2:00:18buldu? Uygurlar buldu. Uygurlar benim
2:00:22hocam ifadesi nereden geliyordu?
2:00:24Moğolların devlet memuru olmasından.
2:00:26Moğolların içinde. Kırgızlar demek manas
2:00:29destanıyla ne demek? Yeni seitabilir.
2:00:32Dikkat Cengizan'a itaat eden ilk Türk
2:00:35devleti. Bak boyu demiyorum devleti.
2:00:37Geldim buraya. Karluklar. Kelimenin
2:00:40manası ney? Kar yığını. En önemli
2:00:43özellikleri şu değil mi? Bence Talas
2:00:45Savaşı'nın Abbasileri, Çinlere karşı
2:00:48desteklemeleri ve tabii ki İslamiyet'ti
2:00:51kabul eden ilk Türk topluluğu olması
2:00:53özelliklerinden bir tanesi de Cengiz
2:00:55adat eden ilk Müslüman. Türk topluluğu
2:00:59devleti değil. Devleti değil. Geldim
2:01:02buraya. Türk işlerin özellikle şurası
2:01:05önemli değil mi kardeşim? Bir adam var.
2:01:08Bagat Arkan kendi adına para bastırıyor.
2:01:10Dikkat sulu Kağan'ın özelliği ne? Sulu
2:01:13Emevilerle o Hazara saldırdığında
2:01:15Türkişlerle mücadele eden daha doğrusu
2:01:17Emevilerle mücadele eden Türk işinin adı
2:01:20Sulu Kaan.
2:01:22Sarığı ve dikkat ne? Kara Türk işler
2:01:24olarak ayrılıyor. Evet. Akunların diğer
2:01:26adını bilmek zorundası neydi?
2:01:28Eftalitler. Peki Akunlar hangi iki
2:01:31devletin işbirliği sonucu yıkıldı? Buna
2:01:34çok dikkat edin. Bakın Göktürk, Sasani
2:01:37işbirliği sonucunda hangi devlet
2:01:39yıkıldı? Beyazlar, akunlar yani eftaler
2:01:42yıkıldı.
2:01:44Geldim buraya.
2:01:46Oğuzun kelime manasını bilmeniz lazım.
2:01:49Kabile veya ne demek? Kalabalık demek
2:01:51ağırlıklı olarak. Peki hangi devletleri
2:01:53kurdular günümüzde? BS'de, AS'de ve
2:01:57Osmanlı Devleti'ni kuran boy hangi
2:01:58boydur?
2:02:01Oğuzlardır. Doğru mu kardeşim? Evet. Kaç
2:02:04saat oldu? Toplam
2:02:07>> 2 saat.
2:02:082 saat 1 dakika nedir ya? Geçen 3 saat 7
2:02:11dakikaydı bak. Bir saat geri düştük.
2:02:13Evet. İslamiyet öncesi Türk tarihi,
2:02:16siyasi tarihi bitti. Şimdi ise değerli
2:02:18arkadaşlar kültür ve medeniyete
2:02:21geçiyoruz. Ancak geçmeden önce KPS soru
2:02:24bankamı açtınız. KPSS yazan üzerinde.
2:02:27İslamiyet önce siyasetler ayrı, kültür
2:02:29medeniyeti ayrıdır. O yüzden önce şimdi
2:02:32ilk iki tane videoyu izleyen artık ne
2:02:34çözebilir? Soru çözebilir. Bitti. AGS
2:02:36üzerine MP şey AGS KPS yazan soru
2:02:39bankamı da açtın. O da aynı. E hocam
2:02:41ikisine aynı sorular mı var? Hayır.
2:02:43İkisi de birbirinden farklı sorular. O
2:02:44yüzden iki kitapla bu sene çift soru
2:02:46bankasıya gideceğiz. 2026 KPS çok ciddi
2:02:49bir sınav olacak bu sene. Ne anlamda?
2:02:51Alımı etkileyecek. Türkiye'de önemli
2:02:53olayları baş göstereceğini düşünüyorum.
2:02:56O yüzden bu alacağımız puanı 2 yıl
2:02:582028'e kadar kullanacağız. O yüzden
2:03:012027'deki olası bir ülke genelindeki
2:03:03seçimden dolayı biliyorsunuz seçim
2:03:04zamanı muslukları açılıyor. Daha fazla
2:03:06alım olunuyor. İşte belki de hiç
2:03:09hedefinde memurluk yokken şu an bu
2:03:11videolarla karşılaştın. Başladı hedefin.
2:03:13Sadece ben çekmiyorum. Birçok arkadaşım
2:03:15da videoları sıfırdan yeniliyor. E bu
2:03:17kadar sıfırdan yenileniyorsa sen de
2:03:19hakkını ver ve bu işlere bu gözle. Bak
2:03:22değerli arkadaşlarım 2 saatlik videolar
2:03:23hiçbir şey değil. Sınavda oturuyorsun
2:03:25zaten 2 saat. Artık bunlara da
2:03:27alışkanlık olacak. Sizden bir ricam var.
2:03:29İlk 4 videoyu kesinlikle izliyorsunuz.
2:03:334'ten sonra zaten artık alışma başlıyor
2:03:35birbirimize. Ya bizim sana alışma diye
2:03:37bir şey diye bir şey yok. Biz de size
2:03:38alışıyoruz. Yani dört videodan sonra ise
2:03:41artık tarih dersine yavaş yavaş ısınma
2:03:44ve ardından da hem sorularını çözdükçe
2:03:47hoşunuza da gidecek. Çünkü benim bu
2:03:48işaretlediğim ne kadar laf söz varsa
2:03:51onun sorusu var kitabın. Soruları
2:03:53çözmeden olur mu? Hocam ben video
2:03:55seyredim. E seyre arkadaşlar video seyr
2:03:58bir yere kadar varırsınız ama mesele
2:03:59soru çözmenizdir. Soru soru sor. Sınavda
2:04:02sana soru soracaklar çünkü. Anlaştık mı?
2:04:05Hadi bakalım. İlk iki tane şeyden
2:04:07kitaptan çözüyoruz. Kendinize iyi bakın.
2:04:09Kültür medeniyeti. Bir de bunun kültür
2:04:11medeniyeti var. Yazılı edebiyat, ordu
2:04:13işte atıyorum ekonomi, devlet yönetimi,
2:04:15devlet yönetisi, hatun, kurultay. Bir
2:04:19sonraki videoda görüşmek dileğiyle.
2:04:31[Müzik]

About this transcript

This page contains the full transcript of 2) KPSS / AGS Tarih - İslamiyet Öncesi Türk Tarihi (II) - Ramazan YETGİN - 2026 by Benim Hocam, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 14,932 words across 3,047 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.