2) 2026 KPSS - AGS COĞRAFYA ENGİN ERAYDIN COĞRAFİ KONUM - 2 — Transcript

Full transcript

1. 0:01[Müzik]
2. 0:05Evet arkadaşlar tekrardan birlikteyiz.
3. 0:07Kaldığımız yerden devam ediyoruz. Nereye
4. 0:08gelmiştik? En son Türkiye'nin Yengeç
5. 0:10dönisinin kuzeyinde olmasının sonuçları.
6. 0:12Biraz önce dedik ya biz orta kuşak
7. 0:14ülkesiyiz. Dör tane sonucumuz var. Batı
8. 0:16rüzgarı, cephe aşı, 4 mevsim, Akdeniz
9. 0:18iklimi. Aynı anda derse göreceli konuma
10. 0:20bağlı ama normal şartlarda görülür derse
11. 0:224 mevsim belirgin ya da yıl içinde 4
12. 0:24mevsim derse bunlar ne oluyordu? haliyle
13. 0:26bunlar mutlak konum oluyordu. Şimdi
14. 0:28ikinci derecede biz Türkiye'nin Yengeç
15. 0:30dönencesinin kuzeyindeymişiz. Peki buna
16. 0:32bağlı olarak neler gerçekleşiyor?
17. 0:33Öncelikle Yengeç dönencesinin tam olarak
18. 0:35nerede olduğunu ve Yengeç dönencesinin
19. 0:37kuzeyinde olduğunda ne oluyor ki
20. 0:39dediğimiz bir durum var. Olay şu
21. 0:41arkadaşlar. Ekvator ile Yengeç dönencesi
22. 0:44dediğimiz yer arasında şu görmüş
23. 0:46olduğunuz bölgede güneş 90 derecelik
24. 0:49açıyla gelebiliyor. Yani tam dik açıyla
25. 0:52gelebiliyor. Ama bu çizginin
26. 0:54yukarısındaki bir yerde güneş ışınları
27. 0:57asla ve asla 90 derecelik açıyla gelmez.
28. 1:02İşte o zaman Türkiye'nin baktığım zaman
29. 1:03Türkiye bunun kuzeyinde mi? Evet. O
30. 1:05zaman güneş ışınlara 90 derecelik açıyla
31. 1:07gelir mi? Asla güneş 90 derecik açımaz.
32. 1:11O zaman bir yerde güneş tam 90 derecelik
33. 1:13açıyla gelmiyorsa her zaman bir eğik açı
34. 1:16varsa hep cisimlerin gölgesi oluşur mu?
35. 1:19Oluşur. O zaman güneş 90 ccik açıyla
36. 1:21gelmez. Gölge boyu hiçbir zaman 0 olmaz.
37. 1:25Cisimlerin daima gölgesi oluşur
38. 1:28ifadesinde kullanabilir. Aynı şey değil
39. 1:30mi? Bir yerde cisim göl ve boyu sıfır
40. 1:32olmuyorsa haliyle o cismin gölgesi
41. 1:34oluşuyor demektir. Buna bakacağım. Peki
42. 1:37biz Yengeç dönelisinin kuzeyinde
43. 1:39olduğumuza göre bize sabah vakti güneş
44. 1:42doğduğunda hangi yönden gelir? Doğudan.
45. 1:45E akşam batarken nereden batar? Batıdan.
46. 1:48Peki öğle vakti güneş nereden gelir?
47. 1:51Güneyden. Dolayısıyla bizim Yengeç
48. 1:53dönecesinin kuzeyinde olduğumuz için
49. 1:55güneş öğle vakti daima güney yönünden
50. 1:58gelir diyoruz. Peki güneş daima güneyden
51. 2:01geliyorsa gölgeler hangi yöne düşer? Tam
52. 2:03tersi olan kuzeye. Dolayısıyla gölgeler
53. 2:06daima kuzeye düşer diyoruz. Peki güneş
54. 2:09öğle vakti bize güneyden geliyorsa biz
55. 2:12bir evin cephesini düşündüğümüzde de
56. 2:14hemen ne diyoruz? Güney cephe iyidir.
57. 2:16Niye sıcak olur? Çünkü öyle vakti güneşi
58. 2:19alıyor. O zaman da bizim dağlarımızın da
59. 2:22aynı şekilde güney yamaçları güneş
60. 2:25ışınlarını daha büyük açılarla
61. 2:26alıyorlar. O zaman biz diyoruz ki
62. 2:28Türkiye'de güney bakı yamaçlar. Şimdi
63. 2:32bir dağın iki yamacı vardır. Kuzeye
64. 2:34bakan yamacına kuzey bakı, güneye bakan
65. 2:37yamacına güney bakı denir. Peki bizde
66. 2:38güneş hangi yamaçtan geliyor? Güney
67. 2:40yamaçtan geliyor. O zaman biz o güney
68. 2:42bakı dediğimiz yamaca ne diyoruz? Nereye
69. 2:44bakı? Güneye bakı. Güneşe bakı. Oraya
70. 2:48bakı ki oradan geliyor diye onu bakıyı
71. 2:50diye bileceksin. Peki bir dağın güney
72. 2:54yamacına güneş geliyorsa oraya vuruyorsa
73. 2:57orayı daha sıcak yapıyor mu? Yapıyormuş.
74. 3:00O zaman diyoruz ki güney yamaçları
75. 3:01sorarsa sıcaklık orada daha yüksektir
76. 3:03diyeceğiz. Aha şu görseli de görmüş
77. 3:05olduğunuz. Demek ki şu görsele bakınca
78. 3:08hemen insan bakın burası kuzey bakı
79. 3:10burası güney bakı. Nerede sıcaklık daha
80. 3:13yüksek gibi duruyor? Güney tarafta değil
81. 3:15mi? Çünkü niye? Dikkat et karlar erimiş.
82. 3:18Öbür taraf güneşi görmemiş. Hala
83. 3:20karlılık kalmış. Dolayısıyla da biz
84. 3:22güney yamaç gördüğümüzde sıcaklık daha
85. 3:24yüksek diyoruz. Peki bir yamaçla
86. 3:26sıcaklık daha yüksekse karlar daha erken
87. 3:28erir mi? erir. Peki erken eriyen karlar
88. 3:30güzel bir şey midir? Diyeceğiz ki
89. 3:32nereden baktığıma bağlı değişir. Kimin
90. 3:34açısından güzel? Eğer ki bana sormaya
91. 3:36çalıştığı yer erken eriyen karların sel
92. 3:39ve taşkına neden olması durumuysa çünkü
93. 3:42bir anda karlar eridi, foşhur diye
94. 3:43oradan sular boşaldı. Ne oldu? Sel
95. 3:45taşkın oldu. Bu güzel bir şey mi? Kötü
96. 3:47bir şey. Bu olumsuz durum. Peki otlaklar
97. 3:50çabucak açığa çıkıyorsa, hayvan otlatma
98. 3:53mevsimi erken başlıyorsa, yaylacılık
99. 3:55faaliyetlerini erken geçiriyorsa bunlar
100. 3:57güzel bir şey değil mi? Kuzey Yamaç'taki
101. 3:59adam hala ahırda ot verip de hayvanı
102. 4:01beslerken Güney Yamaçtaki bedavadan otu
103. 4:03yayıyorsa bu güzel değil midir? Güney
104. 4:05Yamaçlı olanın avantajıdır. O zaman bunu
105. 4:07sorarsa olumlu durum diyeceğiz. E şöyle
106. 4:09bir soru soramaz mı bize madem öyle? Der
107. 4:12ki efendim Türkiye'deki dağların güneyb
108. 4:14yamaçlarında aşağıda yaşanan durumlardan
109. 4:16hangisi diğerlerinden farklıdır? E orada
110. 4:19bakacaksın otlakların açığa çıkması,
111. 4:22bitkilerin erken çiçek açması, tarım
112. 4:24ürünlerinin çabucak olgunlaşması, bunun
113. 4:26gibi durumlar güzeldir, değil mi?
114. 4:27Yaylacılık faaliyetlerinin erken
115. 4:28başlaması. E sel taşkın h kötü çı kötü.
116. 4:33Bunlar olumsuz durumlar diyeceğiz.
117. 4:35Hayvan otlatma mevsiminin daha erken
118. 4:37başlaması güzel bir sonuçtur. Bitkilerin
119. 4:40daha erken olgunlaşması haliyle hasat
120. 4:43mevsiminin erken başlaması bitkinin kısa
121. 4:45sürede olgunlaşması bunlar güzel şeyler.
122. 4:47Ağaçların daha erken çiçek açması ki
123. 4:49zamanında buna benzer bir şey sormuştu.
124. 4:50Demişti ki Bozdağların İzmir'de bulunur
125. 4:53Bozdağlar. Bozdağların güney
126. 4:55yamaçlarındaki ağaçlar kuzeyinden erken
127. 4:56çiçek açar. Şimdi güney yamaçların daha
128. 4:58sıcak olduğu anlamına gelir mi bu?
129. 5:00Gelir. Peki bu durum güney bakı ile
130. 5:02açıklanabilir mi? Yani yengeç
131. 5:04dönencesine bağlanabilir mi? Hı hı.
132. 5:06Bağlanır diyeceğim. Yerleşmeler daha
133. 5:08fazladır. Haliyle sen nasıl ki evin
134. 5:10güney cephesini almak istiyorsan o zaman
135. 5:12yerleşenler de genellikle güney
136. 5:14yamaçlardakilerdir. Şurada dediğimiz
137. 5:16gibi bakın bu dağın hemen bu tarafını
138. 5:17güney yamaç olarak gördüm. Bu tarafını
139. 5:19kuzey yamaç olarak gördüm. Kuzey yamaca
140. 5:21baktığım zaman hala karlar erimemiş.
141. 5:22Hala otlaklar çıkmamış. Hala hayvanlar
142. 5:24otlayamıyor. Hala acından ölüyorlar
143. 5:26burada. E sen oturmak istersen bu yamaca
144. 5:28mı oturursun hala karın soğuğun
145. 5:29içerisine yoksa sıcacık erimiş karlar
146. 5:31bak güzel yamaca mı oturursun burada?
147. 5:33Göremiyorsun ama şurada minik minik
148. 5:34beyaz beyaz görünen şeyler aslında onlar
149. 5:36ne? Yerleşme. Bak millet gitmiş dağın
150. 5:38güney yamacına yerleşmiş. Şimdi bu durum
151. 5:40Türkiye'nin geneli için geçerlidir. Yani
152. 5:42evin güney cephesi sıcaktır. Güney yamaç
153. 5:45hoştur. Oralara oturulur. Tarım güzel
154. 5:47ama bir yöre buna ters. Ters kimdi?
155. 5:53Karadenizdi. Heh. Karadeniz. O zaman
156. 5:56hemen burada bir tersizlik arayacağız.
157. 5:58Neden diyeceğiz? Normal şartlarda
158. 6:00Türkiye'de dağların güney yamaçlarında
159. 6:03yerleşmeler daha fazlayken Karadeniz'de
160. 6:06kuzey yamaçlar da fazla. Allah Allah
161. 6:08diyorsun. Bu durumda bir terslik var.
162. 6:10Acaba neyden? Sebebi şu arkadaşlar.
163. 6:13Özellikle kış aylarını düşündüğümüzde
164. 6:15Karadeniz'in güney yamaç dediğimiz
165. 6:18dağları kış aylarında İç Anadolu ve Doğu
166. 6:21Anadolu'ya bakıyor. Peki İç Anadolu'ya
167. 6:23ve Doğu Anadolu'ya bakan bir dağ kışın
168. 6:27buz gibidir de mi? Peki dağın kuzey
169. 6:29yamacı deniz olan Karadeniz'e bakıyorsa
170. 6:32oradan nemli nemli hava geliyorsa
171. 6:34denizden oray dağlık yapar mı? Yapar.
172. 6:37İşte Karadeniz'deki tersliğin sebebi
173. 6:39budur. Güney yamaçlar daha karlı
174. 6:41yamaçlardır. Ancak kuzey yamaçlar denize
175. 6:44dönüktür. Dolayısıyla biz de kış bak bir
176. 6:47soruya dikkat et. Soru ancak lakin fakat
177. 6:50yalnız ama diye başlıyorsa bil ki bir
178. 6:53tersizlik var. Cevap Karadeniz geliyor.
179. 6:56Ancak Karadeniz'de kış aylarında kuzey
180. 6:58yamaçların daha sıcak olması öyledir.
181. 7:00Çünkü denize bakıyor ve kuzeyde
182. 7:03yerleşmelerin daha fazla olması bakı ile
183. 7:06çelişir. Yani senin şu tezinde
184. 7:08çelişiyor. Güney yamaç sıcaktır. Oraya
185. 7:10daha çok oturulur. E Karadeniz'e
186. 7:12bakıyorsun öyle değil. O zaman burada
187. 7:13bir çelişki, bir terslik var mı? Var.
188. 7:15Kime ters? Bakıya ters. Kime ters?
189. 7:18Yengece ters. Peki bir yer bakıya,
190. 7:21Yengeç dönencesine yani mutlak konuma
191. 7:23ters diyebilir miyiz? Deriz. Peki o
192. 7:26zaman onu neyle açıkla diyor? Peki ben
193. 7:28şöyle açıklarsam olur mu? Tabii ki de
194. 7:30diyorum. Karadeniz'deki kuzey yamaçlar
195. 7:32denizden gelen nemli hava kütlelerine
196. 7:34açık olduğu için orası dağılık oluyor.
197. 7:36Mantıklı değil mi? Peki mutlak konuma
198. 7:38ters olan bir şeyi biz neyle
199. 7:40açıklayacağız acaba? Biz Karadeniz'de
200. 7:42denizden gelen nemli hava kütleleri
201. 7:44burayı daha sıcak yapıyor diyorsak eğer
202. 7:46bu denizellik dediğimiz kavramla
203. 7:48açıklanabilir mi? Açıklanabilir. O zaman
204. 7:50bakacaksın sen eğer ki bu durumu kuzey
205. 7:52yamaçların Karadeniz'den gelen nemli
206. 7:54hava kütlelerinin ılım anlaşmasıyla
207. 7:56açıklayacaksın. Buna da nemlilik diğer
208. 7:58adıyla da denizellilik diye de ifade
209. 8:01edilebilir. En zaten banko
210. 8:03sorulabileceklerden bir tanesi de bu
211. 8:05olur. İşte Yengeçle ilgili temelde
212. 8:06bilinmesi gerekenler unutmayınız. Bir 90
213. 8:09derecelik açı bizde asla olmaz. Gölge
214. 8:11boyu asla sıfır olmaz. Güneş daima öğle
215. 8:14vakti güneyden gelir. Gölgeler daima
216. 8:15kuzeye düşer ve dağların güney yamaçları
217. 8:18güneş ışınlarını daha büyük açıyla
218. 8:20alırlar. Genelde dağların güney
219. 8:21yamaçları daha sıcaktır ama Karadeniz
220. 8:24olunca dağların kuzey yamaçları daha
221. 8:26sıcak oluyormuşsa özellikle kış
222. 8:27aylarında ve yerleşmelerin Karadeniz'de
223. 8:29kuzeyde daha fazla olması da nemlilik
224. 8:31denizellik ile açıklanabiliyormuş
225. 8:34diyoruz. Evet, geldik hemen bunun
226. 8:37sorularına ve biraz önce bahsetmiştim ya
227. 8:38bir önceki dersimizde artık analiz
228. 8:40köşemiz geldi diye. Yeni video ders
229. 8:42notlarımızda soruların tamamı değişti.
230. 8:45Yani yandaki görmüş olduğunuz soruların
231. 8:46tamamı değişti. Aynı zamanda 173 konu
232. 8:49başlığında analiz geldi. Neye dikkat
233. 8:51edeyim, ne sorarlar, neye bakayım
234. 8:53dediğimiz nokta. Türkiye'de yazları
235. 8:55sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı
236. 8:57geçen Akdeniz iklim koşullarının
237. 8:59görülmesi. Şimdi ben Akdeniz iklimini
238. 9:02neyin sonucu olarak açıklamıştım? Orta
239. 9:04kuşaktı değil mi? O zaman anladığını yaz
240. 9:07soru çözerken. Orta kuşak bunun
241. 9:10görülmesiydi. Özelliklerinden
242. 9:12hangileriyle aynı nedene bağlı ortaya
243. 9:15çıkmıştır? Yani hangileri de yine orta
244. 9:17kuşağın sonucudur demeye çalışıyor. Kış
245. 9:20aylarında cephe yağışların etkisinde
246. 9:22kalması etkili olur mu? Yani bununla
247. 9:24aynı neden midir? Ortak uçakta olduğumuz
248. 9:26için cephe yağışı. Güzel. Kıyılarda
249. 9:28sıcaklık farklarının az olması. Biz öyle
250. 9:30bir ifade kullandık mı? Ortak uçakta
251. 9:31olursan kıyılarda sıcaklık farkı az.
252. 9:33Yok. Peki kıyılarda sıcaklık farkı
253. 9:35birazdan gelecek ama şimdiden de
254. 9:37söyleyeyim. Kıyılar nemli olduğu için
255. 9:39nemli denizel yerler aşırı aşırı
256. 9:41soğumazlar. Dolayısıyla sıcaklık farkı
257. 9:43az kalır. Bunun sebebi budur. Doğuya
258. 9:45doğru karın yerde kalma süresinin
259. 9:47uzaması yükseltiye bağlı sıcaklığın
260. 9:49azalması olabilir mi? Olabilir. Demek ki
261. 9:51bunda yükselti var. Bunda demek ki
262. 9:53denizellik var. Yani birer göreceli
263. 9:55konum özelliği. Ama mutlak konum olup da
264. 9:57cephe yağışları kimin sonucu? Orta
265. 9:59kuşağın sonucu. O zaman cevabımız yalnız
266. 10:011 olmaktadır. Peki gelelim şimdi
267. 10:03analizimize. Ne diyorduk biz şimdi? Bu
268. 10:07şu ana kadar iki tane konu gördük. Biri
269. 10:09Yengeç dönencesiydi, biri orta kuşaktı.
270. 10:11Bu konudan daha önce sorulan sorular
271. 10:13Türkiye'nin orta kuşak ülkesi olmasının
272. 10:15dört maddedeki sonuçlarından geldi. Yani
273. 10:18o maddeleri verdi. Bu hangisine bağlıdır
274. 10:20da diyebiliyor. Orta kuşakta olmanın
275. 10:22sonuçlarından biridir değildire değmeye
276. 10:24çalışıyor. Ya da bir tanesi şunun gibi
277. 10:26bir ifade verip yani cephe yağışını
278. 10:28yukarıya koyar aşağı bakarsın batı
279. 10:30rüzgar vardır. Birbiriyle aynı nedendir,
280. 10:32aynı sonuçtur diye sorabiliyorlar.
281. 10:34Ayrıca bakıyile ilgili dağların güney ve
282. 10:37kuzey yamaçları arasındaki sıcaklık ve
283. 10:39bitkilerin erken çiçek açması, tarım
284. 10:42ürünlerinin erken olgunlaşması şeklinde
285. 10:45sorulmaktadır bu konular. Yine dağların
286. 10:48güney ve kuzey yamaçları arasındaki
287. 10:50farklar yerleşme yoğunluğu açısından
288. 10:52olduğunda Karadeniz'in olması gibi ya da
289. 10:54genel Türkiye'yi sorduğunda %80 güney
290. 10:57yamaçların fazla olması gibi. Bunun
291. 10:58sıcak olmasından kaynaklandığı gibi
292. 11:00durumlar en çok sorulan buradaki
293. 11:02başlıklardır. Bunları not köşesi
294. 11:05şeklinde de konuları tekrar ettikten
295. 11:07sonra birer tür daha okursunuz. En çok
296. 11:09neye dikkat edeyim diye. Gelelim 3üncü
297. 11:12başlığımız neydi? Türkiye bir kuzey
298. 11:13yarımkürülü kesidir. Kuzey yarımkürüde
299. 11:15ölü olmamızın sonuçları kuzey
300. 11:17yarımkürede ölmemiz gibi bir şey
301. 11:19çıkıyordu farkındaysanız arkadaşlar.
302. 11:21Evet. Türkiye'nin kuzey yarımkürede
303. 11:23ölmenin sonuçlarını ben size söyleyeyim.
304. 11:25Hiç hoş olmuyor. Hele ki Türkiye'deysen
305. 11:27ölüm bile işe yaramıyor. Peki Türkiye
306. 11:30kuzey yarımküredir. Buna bağlı neler
307. 11:32olur dediğimizde güneyden kuzeye doğru
308. 11:34gidildikçe genelde biz ya ekvator'dan
309. 11:36kutuplara doğru ama Türkiye olduğunda
310. 11:38genellikle çünkü güney olan ekvator daha
311. 11:40yakın. Güneyimiz ekvatora daha yakın.
312. 11:43Kuzeyimiz kutba yakın. Dolayısıyla
313. 11:44güneyden kuzeye doğru gidildikçe
314. 11:46ifadeleri ekvator'dan kutuplara gibi de
315. 11:48düşünülebilir. Güneş ışınlarının geliş
316. 11:50açısı daralır diyoruz. Bakın mantığı şu
317. 11:52arkadaşlar. Bak Türkiye'yi şurada.
318. 11:53Görebiliyor musun? Görüyorsun değil mi?
319. 11:55Şimdi diyor ki bize ekvatorda olan bir
320. 11:58yer güneş ışınlarını buraya geldiğinde
321. 12:01bakın dik ve dike açılarla alıyor. Yavaş
322. 12:03yavaş sen dünya yuvarlak olduğu için
323. 12:06kuzeye doğru gittikçe aha şu şekilde
324. 12:09ışınların dikkat ediniz. açı eğikleşmeye
325. 12:12başlıyor. Yani bize hiçbir zaman dedik
326. 12:13ya güneş tam 90 tepeden gelmez. hafif
327. 12:16böyle eğikir diye. Dolayısıyla da
328. 12:18güneyimiz güneş ışınlarını daha büyük
329. 12:20açıyla alırken kuzeye doğru gidildikçe
330. 12:22bu açı daralmaktadır. Açının
331. 12:25daralmasıyla birlikte gölgenin uzunluğu
332. 12:28artmaktadır. Yani bir yerde ne kadar dar
333. 12:30açı geliyorsa o kadar uzun gölgen
334. 12:32oluşur. Bunu şuradan anlayabilirsin.
335. 12:34Sabah ve akşam vakitlerinde güneş çok
336. 12:35eğik geliyor ya böyle sabah doğmak
337. 12:37üzereyken, akşam batmak üzereyken. E
338. 12:39peki nasıl bir gölgen var ortada?
339. 12:41Apartman boyunca uzun gölgen var değil
340. 12:43mi? Eğik açı uzun gölge demektir. Peki o
341. 12:45zaman güneyden kuzeye doğru açı
342. 12:47eğikleşiyorsa o zaman gölge ne yaptı?
343. 12:49Uzadı. Gölgenin boyu uzar, açı daralır
344. 12:52dedik. Peki sıcaklık azalır diyoruz. Bu
345. 12:54aynı şuna benzet. Güneyden kuzeye
346. 12:57gidildikçe açının daralması evdeki
347. 12:59kombinin derecesinin kısılması gibi.
348. 13:01Kombinin derecesini kıstıkça ne olur?
349. 13:03Haliyle sıcaklık azalır. Bizde de aynı
350. 13:05güneş ışının geyiş aşısının daralması
351. 13:07sıcaklığı azaltan bir faktör. Peki
352. 13:10sıcaklık azaldığında buharlaşmada azalır
353. 13:12mı? Otomatik bir yer sıcak değilse
354. 13:14buharlaşmaz. Denizlerin tuzluluğu
355. 13:16azalır. Bakın bu ifade genelde
356. 13:18anlaşılmıyor. De ki hocam ya güneyden
357. 13:20kuzeye doğru gidildikçe diyor denizlerin
358. 13:21tuzunu niye nasıl azalıyor ya da ben
359. 13:23bunu nasıl aklımda tutayım diyor. Ben
360. 13:25diyorum şunu aklımda tut. Akdeniz sıcak,
361. 13:28Karadeniz serin. Ben bugün Akdeniz'e
362. 13:31üzerimde görmüş olduğunuz bu tişörtle ki
363. 13:33bu üzerimdeki tişörtü arkadaşlar
364. 13:35yaklaşık 80 saat boyunca göreceksiniz.
365. 13:37Tek bir tişört
366. 13:39yapacağım bunu. Bunu yapacağım. Her
367. 13:42akşam yıkayacağım, her sabah giyip
368. 13:44geleceğim. Ve bunu yapacağım. Şimdi ben
369. 13:47bu üzerindeki tişörtle Antalya'ya
370. 13:48gitsem, akşama kadar Antalya sıcağında
371. 13:52bu tişörtle geçsem, akşam 1de club
372. 13:55gitsem, orada da zıplasam bütün gece.
373. 13:58Sabaha karşı geldiğimde, tişörtü
374. 14:00çıkarmak istediğimde, şöyle bir
375. 14:03baktığımda komple beyazladığını görürüm,
376. 14:06değil mi şuraların? Neden? Çok sıcakta
377. 14:09çok terledim. Tuz çıktı.
378. 14:11Peki Karadeniz serin geziyorum akşama
379. 14:14kadar hiç terlemiyorum. Niye tuz çıksın?
380. 14:17İşte sıcak olan yerde çok terlersin.
381. 14:19Akdeniz çok sıcak terledin. Tuzlu.
382. 14:22Karadeniz serin tuzsuz. Anladın mı?
383. 14:24Şimdi tuzluk nasıl azalıyor? He bundan
384. 14:26sonra demek ki sana denizler verdi,
385. 14:27numaralar verdi. Kimde tuzluluk daha
386. 14:29fazla nereden nereye azalıyor? Hemen
387. 14:30neyi düşüneceksin? Antalya'da gezseydim
388. 14:33sıcak Akdeniz'de terlerdim tuzlu
389. 14:35olurdum. Serin Karadeniz'de gezince tuz
390. 14:37yok. Bitti. Tuzluluk bu kadar basitti.
391. 14:39Şimdiye kadar anca anlattı. Anlat ne
392. 14:41gerek var işte bir tişörtten çözdüm
393. 14:43olayı. Bitti. Tarım ürünlerinin
394. 14:45olgunlaşma süresi uzar. Haliyle kuzeye
395. 14:47doğru gittin hava soğudu. E ürün
396. 14:49olgunlaşabilir mi? Bitki sıcaklık ister.
397. 14:51Serin yerde. Hadi diyor. Hadi hadi ver
398. 14:54sıcağı da diyor kalayım havaya. Yok
399. 14:56olmuyor. E sen bugün Çukurova'da
400. 14:58diyorsun ki yılda birden fazla ürün
401. 15:00alabiliyor. Hemen ektiğin tarlayı
402. 15:01diyorsun 3 ay sonrası bir daha bir şey
403. 15:03ekiyor. Niye? Sıcak olduğu için ürün
404. 15:06çabuk olgunlaşıyor. Biri olgunlaşıyor
405. 15:08hemen yetişiyor. Hasat ediyorsun yerine
406. 15:10bir tane daha ekebiliyorsun. Süre kısa
407. 15:12olduğu için. Ama Karadeniz'de bir ürünü
408. 15:14ekiyorsun bekliyor. Hadi diyor ne olsun?
409. 15:18Ben diyor yaza doğru gelirim diyor. Bir
410. 15:20sene sürüyordu bir ürünün çıkması. İşte
411. 15:22olgunlaşma süresi ne yaptı? Uzadı. Soğuk
412. 15:25yerde süre uzar. Deniz turizmi süresi
413. 15:27kısalır haliyle. Sen Karadeniz'de kaç
414. 15:29gün denize girebiliyorsun? Gün diyorsun
415. 15:30bak. Gün kaç gün? İşte diyor hocam.
416. 15:32Temmuz sonu, Ağustos başı iki gün girdik
417. 15:34girdik. Haliyle güneyde olan sıcak bir
418. 15:37yer. Deniz suyu sıcaklığı da yüksek.
419. 15:38Ortam sıcaklığı da yüksek. Halile deniz
420. 15:40turizmi süresi güneyde daha uzun kuzeye
421. 15:42doğru hava soğuduğu için süre kısalıyor.
422. 15:44Karın yerde kalma süresi uzar. Haliyle
423. 15:46hava soğuksa kar erimez. Uzun uzun yerde
424. 15:49kalabilir. Kutbu düşünürsen hiç
425. 15:50erimiyor. Öyle bakarsan kuzeye doğru kar
426. 15:53erimez. Çizgisel hız azalır. Bu ne demek
427. 15:56hocam? Çizgisel hız. Şimdi dünyayı
428. 15:58düşündüğümüz zaman arkadaşlar, dünya
429. 16:00kendi ekseni etrafında dönerken şu
430. 16:02görmüş olduğunuz ekvator'da saatte 169
431. 16:06km hızla dönüyor. 1609 km hızla 1
432. 16:10saatte. E bizim bulunduğumuz orta kuşağa
433. 16:12geldiğimizde yaklaşık olarak 800 km.
434. 16:15Yani siz bir önceki parti dinleyip bu
435. 16:17parta geçtiğiniz anda biz bulunduğumuz
436. 16:20yerde saatte 800 km yol aldık ve hiçbir
437. 16:24şey hissetmedik. Değil mi?
438. 16:26Allah'ın hikmeti değil mi? Nasıl
439. 16:29hissetmiyorsun bunu?
440. 16:31Bilmem diyor. Yer çekimi var diyor.
441. 16:34Olabilir ama mesele şurada. Peki biz
442. 16:37alttan dönerken atmosfer sabit olsaydı
443. 16:40ne olurdu? Fışt fışt kesti gitti seni.
444. 16:45Efe etti de verdim bak. Fışt. Şimdi
445. 16:48atmosferle dünya aynı anda döner.
446. 16:51Dolayısıyla biz aynı anda döndüğümüz
447. 16:53için bir fanusun içindeymişiz gibi
448. 16:55dışarıdaki hızdan etkilenmeyiz. Bunun
449. 16:58sebebi budur. Ama bizi genel olarak
450. 16:59ilgilendiren şu. Dünya ekvator'da
451. 17:02göbekli. Göbeği çevirebilmesi için hızlı
452. 17:05dönmek zorunda. E burada 24 saatte
453. 17:08dönüşü tamamlayacak. Şuradaki nokta da
454. 17:10tamamlayacak. Eli Ekvator yardırırken
455. 17:12son olarak kutuptaki böyle
456. 17:16dönerim inşallah. 24 saat var. Niye
457. 17:19acele ediyorum ki? Hız bu demektir.
458. 17:21Dolayısıyla güneyden kuzeye doğru
459. 17:23gidildikçe ne yapıyormuş? Dünya
460. 17:25yavaşlıyormuş.
461. 17:27Dünya güneyden kuzeye doğru yavaşlar.
462. 17:29Buna hızın azalması denir. Peki aynı
463. 17:31zamanda bu ifade birim zamanda alınan
464. 17:34yol azalır demektir. E birim zamanda
465. 17:36alınan yol hız demektir. Sen 1 saatte
466. 17:381600 km alıyorsan öbüründe 1 saatte 800
467. 17:41alıyorsan kim daha hızlı? 1600 alan. Bak
468. 17:44birim zamanda 1600 gitti. Demek ki sana
469. 17:46şunu diyebilir. Antalya'da birim zamanda
470. 17:48alınan yol Sinop'tan daha fazladır.
471. 17:50Hemen şunu düşüneceksin. Antalya güneyde
472. 17:52ve daha mı hızlı? Evet. O zaman doğru.
473. 17:55Her zaman Akdeniz hızlıdır. Gündüzü de
474. 17:57hızlıdır. Gecesi de hızlıdır. Akdeniz
475. 17:59hızlı. Heh. Öyle bak olaya. Hızlı olan
476. 18:02aşağı. Yukarı sığıcu. Karadeniz. Hı.
477. 18:05Yayla dolan dolan. Dur. Grup ve tan
478. 18:08süreleri uzar. Ne demek hocam bu grup ve
479. 18:09tan süresi? Güneşin batış anına biz o
480. 18:13kızıllık var ya batarkenki böyle. Heh. O
481. 18:16görüntüye grup diyoruz. U ile yazılır.
482. 18:18Arada U olmazsa topluluk anlamına gelen
483. 18:20grup olur. O da Türkçede U'suz yazılır.
484. 18:22Bu coğrafi terim olan grup U ile
485. 18:24yazılır. Hoca buraya ne Uuyile yazdı
486. 18:26grup U ile yazılmaz ki falan demez
487. 18:28orada. Bunu da vereyim de yani benden
488. 18:31alsın hadis. Tan nedir? Tan yeri
489. 18:34ağıranda falan diye böyle şiirler vardır
490. 18:36ya. O da güneşin doğuş anıdır. Güneş
491. 18:38doğarkenki kızıllığa tan, batarkenki
492. 18:41kızıllığa grup diyoruz. Peki hocam bu
493. 18:43güneşin doğarken ve batarkenki kızıllık
494. 18:45süresi nasıl uzuyor? Ben bunu diyor
495. 18:47anlamıyorum ya. Mantığı şu. Şimdi
496. 18:50Ekvator'daki nasıl dönüyordu?
497. 18:53Son sürat. Güneş çıkarken hop çıktı.
498. 18:56Batarken hop indi. Niye? Hızlı adam
499. 19:00kutba doğru ne yapıyordu? Ahest aheste.
500. 19:03Güneşi görüyor. Bakıyor bakıyor. Bak ya
501. 19:07dön de adam yükselsin bari. Tamam diyor.
502. 19:09Dönüyorum işte. Yavaş yavaş dönüyorum.
503. 19:11Bir yerde şunu unutmayınız. Güneyden
504. 19:13kuzeye doğru hız azaldı mı? Azaldı. Peki
505. 19:16bir yerde hız azalırsa süre ne yapar?
506. 19:20Artar, değil mi? İşte grup ve tanı
507. 19:21süresi dediğimiz süre bu. Her zaman da
508. 19:23şöyle düşünmeye başlar. Ben bu dersi
509. 19:27size dedim 2x'te anlatıyorum neredeyse.
510. 19:29Peki 05x'te anlatsaydım nasıl olurdu?
511. 19:33Güneyden
512. 19:35kuzeye doğru gidildikçe
513. 19:39muhtemelen bu hızla anlasam 2030 KPS'ye
514. 19:42yetişiriz, değil mi? Heh. Yetiştirm. Bir
515. 19:434 senemiz falan var. Oy da yetişiriz. O
516. 19:46zaman şuna dikkat edeceksin. Bir yerde
517. 19:49yavaşlama varsa çok zaman almaya başlar.
518. 19:54Yani süreler uzar. Grup süresi,
519. 19:59tan süresi, her şey ağır çekim. O zaman
520. 20:02süre çok gider. Dolayısıyla da buna
521. 20:04dikkat edin. Grup ve tan süresi uzar.
522. 20:07Alaca karanlık süresi uzar. Güneş
523. 20:08doğmadan bir tık öncesi. Alaca karanlık
524. 20:11gözünü seçer de alaca görür derler.
525. 20:13Böyle tam göremezsin. İğneyi iplikten
526. 20:15geçirirsin de alacalı bulacalıdır
527. 20:17ortalık. İşte buna alacak alanlık süresi
528. 20:19diyoruz. Peki güneş doğarken aheste
529. 20:21ahiste doğuyorsa kuzeye doğru e bir
530. 20:24önceki alacak aranlık fıtıp diye gelecek
531. 20:26değil ya. O da yavaş yavaş gelecek. Yani
532. 20:28süre yine ne yapmaya başladı?
533. 20:30Yavaşlamada uzaymaya başladı. Unutma
534. 20:33gece ile gündüz arasındaki süre farkı
535. 20:35artar. Normal şartlarda ekvatorun gecesi
536. 20:37gündüzüne eşittir. Yıl boyunca 12 saat
537. 20:40gece 12 saat gündüz yaşanır. Ama ben
538. 20:42şunu biliyorum. Kutupta 6 ay güneş hiç
539. 20:45batmıyor. Kutup noktasında 6 ay boyunca
540. 20:49güneş tepeminde dolaşıyor ve hiç
541. 20:51batmıyor.
542. 20:53Kutup ayısı 6 ay neden devirip yatıyor?
543. 20:57Adamın gecesi 6 ay. Sonra bir uyanıyor 6
544. 21:00ay böyle. Bak bir salak salak hareket
545. 21:03yaparlar ya onlar böyle böyle gezerler.
546. 21:05Sebebi o 6 aydır uykusuz. Yatamadı ki.
547. 21:07Heh. Ondan oluyor. Bir de kalktı mıydı
548. 21:09zaten 3 ay sürüyor ayılması. 6 ay gece.
549. 21:116 ay gündüz. Peki o zaman düşün mantıken
550. 21:1412 saatlik gece gündüz farkından kaç
551. 21:18zamanlık farka gittin? 6 aylık. O zaman
552. 21:21kuzeye doğru gece ile gündüz arasındaki
553. 21:22fark ne yaptı? Arttı. O zaman Türkiye'de
554. 21:25de kutba doğru yaklaştığın için kuzeye
555. 21:27doğru gidilince farkın arttığı yere mi
556. 21:29gidiyorsun? Evet. O zaman gece gündüz
557. 21:31süre farkı artar diyeceğiz. Şimdi bir
558. 21:34şeye dikkat edin sevgili dostlar. Gece
559. 21:36gündüz süre farkı. alacanlık süresi,
560. 21:39grup süresi, tan süresi,
561. 21:42karın yerde kalma süresi, deniz turizmi
562. 21:43süresi, tarım ürünün olgunlaşma süresi,
563. 21:46süresi, süresi, süresi, süresi. Dikkat.
564. 21:49Eğer bu süreler güney kuzey yönlü ise
565. 21:53içinde süre lafı geçiyorsa cevap enleme
566. 21:57mutlak konuma KYK'ya bağlanır. Sen o
567. 22:00zaman uzun uzudaya çalışırken şunlara
568. 22:02dikkat edeceksin. Sana verilen bir
569. 22:04soruda dedi ki aşağıdakilerden hangisi
570. 22:06enlem etkisine bağlı yaşanan bir durum
571. 22:08değildir? Ya da dedik ki kuzey
572. 22:10yarımküred olmanızın bir sonucu değildir
573. 22:12gibi bir soru geldi. O zaman hemen bak.
574. 22:15Antalya'da
575. 22:17deniz turizmi süresinin Yalova'dan uzun
576. 22:20olması. Antalya güney Yalova kuzey.
577. 22:23Güney kuzey süre demiş mi? Süre. O zaman
578. 22:25enlem. Hemen işaretleyeceksin.
579. 22:28Şanlıurfa'da alaca karanlık süresinin
580. 22:31Trabzon'dan kısa olması. Şimdi Şanlıurfa
581. 22:34güneyde mi? Güneyde. Trabzon kuzey mi?
582. 22:36Kuzey. Süre demiş mi? Demiş. Enlem.
583. 22:39Çanakkale'de
584. 22:42tarım ürünü olgunlaşma süresinin
585. 22:46Erzincan'dan
586. 22:47daha kısa olması. Çanakkale, Erzincan.
587. 22:51Güney kuzey değil de sanki doğu batı
588. 22:54gibi duruyor değil mi bunlar? Peki
589. 22:56buradaki süre enlem mi? Değil. Bu
590. 22:58yanlış. Bu göreceli konum olacak. İşte
591. 23:00güney kuzey yönlü içinde süre geçiyorsa
592. 23:03gündüz süresi gece süresi, gece gündüz
593. 23:05süre farkı, alacak karanlık süresi, tan
594. 23:08süresi, grup süresi, karın yerde kalma
595. 23:10süresi, tarım bir olgunlaşma süresi ve
596. 23:13benzer bir süre verilmişse bunlar
597. 23:15neymiş? Enlem imiş diyeceğiz. Peki
598. 23:18geliyorum hemen bakalım. Şimdi bu
599. 23:20mantıktan aşağıdaki Türkiye haritasında
600. 23:22farklı enlemlerde yer alan 5 merkez
601. 23:24verilmiştir. Yukarıdaki Türkiye
602. 23:25haritasında işaretli olarak verilen
603. 23:27kentlerden hangisinde yıl içerisinde
604. 23:30gece gündüz süre farkı daha fazladır?
605. 23:33Fazla olunca nereye doğru gidiyorduk
606. 23:35biz? 6 ay hız gezen kutup ayısını düşün.
607. 23:39Yani kuzeye. O zaman bunlardan en
608. 23:42kuzeyde olan kim? Baktım 1 3 4 5 en
609. 23:46kuzeyde değil mi? O zaman farkın en
610. 23:48fazla olduğu 5 numara kuzeydeki
611. 23:50diyeceğiz. Her zaman size sürelerle
612. 23:53ilgili güney kuzey yönlü kıyaslama
613. 23:54yaptır ve bu süreler fazladır diyorsa
614. 23:57bunlar da çizgisel hızın az olduğu ve
615. 24:00kutba yakın yerler olacaktır.
616. 24:02Dolayısıyla bunu işaretlemiş oldum. Peki
617. 24:03hocam buradan ne geliyor? Bu konuda daha
618. 24:06önce sorulan sorularda enlem etkisine
619. 24:08bağlı olarak sıcaklığın değişimi yani
620. 24:10güneyden kuzeye gittikçe buharlaşma
621. 24:12miktarından tutun da karın yerde kalma
622. 24:14süresine, tarım yoğunlaşma süresine gibi
623. 24:16durumların hepsi neyle ilgili?
624. 24:17sıcaklığın azalmasıyla ilgili ortaya
625. 24:19çıkan sonuçlar olarak sorulmuştur. Deniz
626. 24:21turizmi süresi, gece süresi, gündüz
627. 24:24süresi, gece gündüz süre farkı gibi
628. 24:26ifadelere çok dikkat ediniz. Bunların
629. 24:28hepsinin kuzeyde olduğunu, uzun olduğunu
630. 24:30unutmayınız. Gece süresi, gece gündüz
631. 24:32süre farkı, gündüz süresi gibi farklar
632. 24:34kuzeye doğru artmaya başlayacaktır
633. 24:36diyoruz. Peki devam edelim. Kuzey
634. 24:38yarımküred olmakla ilgili bir noktamız.
635. 24:41Bu da dikkat edeceğimiz bir durum.
636. 24:43Kalıcı kar alt, orman, tarım, yerleşme
637. 24:47üst sınırı alçalır. Bu en bizdeki
638. 24:49karmaşık ifadelerden bir tanesidir. Der
639. 24:51ki, "Hocam ne demek istiyor? Kalıcı
640. 24:53karın alt sınırı, yerleşmenin üst sınırı
641. 24:56güneyden kuzeye alçalır. Ne demek?"
642. 24:58deniz seviyesine yaklaşır. Mantığı şu
643. 25:00dostlar. Şimdi buradaki görselden yola
644. 25:02çıkarak ben size mantığını anlatayım.
645. 25:04Bize de uyarlayacağım zaten. Merak etme.
646. 25:06Ekvator'da olan bir dağı düşün diyor.
647. 25:08Ekvator nasıl bir yer? Sıcacık değil mi?
648. 25:11Peki bu kadar etrafın sıcacık olduğu
649. 25:13yerde kar her yerde görülebilir mi?
650. 25:17Görülemez. Ancak dağın zirvesinde aşırı
651. 25:20yükseltiden dolayı aşırı soğuk olan
652. 25:22küçük bir yerde görülür diyor. Bakın
653. 25:24kara gördüğüm yer nerede? En zirvede.
654. 25:28Peki kuzeye doğru gidildikçe bakın orta
655. 25:30ekvator'da orta kuşaktan kutba doğru
656. 25:32gidiyorum. Hava soğuyor mu? Soğuyor.
657. 25:34Hava soğudukça karlar her yere doğru
658. 25:37inmeye başlarlar. Sen kutup noktasına
659. 25:39vardığında penguen, kutup ayısı kendini
660. 25:42suyun içinden çıkıp neyin üstüne atıyor?
661. 25:44Karın, buzun üstüne atıyor. Değil mi? 0
662. 25:45metrede deniz seviyesinde kar var. Niye?
663. 25:47Hava soğuk. O zaman diyoruz ki hava
664. 25:50soğuduğu zaman karı gördüğün sınır yavaş
665. 25:53yavaş alçalmaya başlar. Ayağının altına
666. 25:56doğru iner. Deniz seviyesine yaklaşır.
667. 25:58Bu kalıcı karın alt sınırı demektir.
668. 26:00Başlangıç noktası. Peki mantığı
669. 26:02düşünelim. Bir yerde karşana kadar tarım
670. 26:05yapabilir misin? yapabilirsin. Yerleşme
671. 26:08kurabilir misin? Kurabilirsin. Orman
672. 26:10bitki görür müsün? Görürsün. Peki her
673. 26:12yer buza çekmişse görebilir misin?
674. 26:13Hayır. O zaman diyor yerleşmenin en son
675. 26:16sınırı, en üst sınırı karın başladığı
676. 26:19yerdir. Bitkinin en son görüldüğü yer
677. 26:22karın başladığı yerdir. Peki burada kar
678. 26:24daha aşağıda başladı. O zaman
679. 26:26yerleşmelerde aşağı kaçtı mı? Üşüdüler.
680. 26:28Üşüdü. Kaçtılar. Peki burada kar nereden
681. 26:30başladı? Deniz seviyesinden. Hem bunlar
682. 26:31aşağı doğru kaçtı mı? İyice kaçtı. Bak
683. 26:34sonuç olarak yerleşme sınırında ne
684. 26:36yaptı? Aşağı inmeye başladı. Üşüdüm,
685. 26:38üşüdüm, üşüdüm, aşağı indim. Bu kadar
686. 26:41basit. Sen şuna bakacaksın. Türkiye
687. 26:43haritasını verecek. Diyecek ki, "Kaç
688. 26:45numaralı yerde diyecek. Daha yüksektedir
689. 26:47yerleşme." Şimdi mantıken enleme bağlı
690. 26:49düşünüyorum ya. Ya Akdeniz'de yukarılar
691. 26:51sıcak değil mi? Sıcak. O zaman
692. 26:53yukarıdadır. Karadeniz düşür müsün? Hava
693. 26:55soğuk mu? Soğuk. Aşağı doğru kaçıyorsun.
694. 26:57Düşüyorsun. Niye yayladan koşa koşa
695. 26:59iniyorsun aşağı? Kışın dursan orada.
696. 27:03[Kahkaha]
697. 27:05Duramıyorsun değil mi ya? İşte böyle
698. 27:07durdurtmazlar adam değil. İşte bizim
699. 27:10bahsettiğimiz durum arkadaşlar. Sıcak
700. 27:12yerde, yüksek yerde yaşarken soğuk yerde
701. 27:14üşürsün, aşağı kaçarsın. Buna da
702. 27:15yerleşme sınırı alçaldı, tarım sınırı
703. 27:18alçaldı. Deniz seviyesine yaklaşıldı
704. 27:19denilir. Buna dikkat. Şimdi
705. 27:22Amanha bak 2025 AGS'nin sorusuydu. Bak
706. 27:27AGS'yi normal KPS dinleyenler aynı şey
707. 27:30unutma. Aynı soruyu yazdılar, koydular
708. 27:32sisteme. Eee, bir öncesinde onda çekiyor
709. 27:36orada soruyor. Bir sonrakinde sana çekip
710. 27:37soracak. Sorular aynı. Dolayısıyla bu
711. 27:40ifadelerin hepsine dikkat. Neyi
712. 27:41sordular? Ben dedim ki geçen sene de bas
713. 27:43bağırdım bir önceki videolarda
714. 27:45arkadaşlar eğer bahsettiğimiz bu
715. 27:47yerleşme sınırı, orman sınırı, tarım
716. 27:49sınırı bunlar güneyden kuzeye doğru
717. 27:52sorulursa enlemle alakalıdır, alçalır
718. 27:55diyeceksin. Ama Türkiye'de şu an
719. 27:58mevcutta en yüksek nerededir diye
720. 28:01sorarsa cevap Doğu Anadolu'dur dedim.
721. 28:04Peki Doğu Anadolu'nun özelliği neydi?
722. 28:06Yüksek ve volkanik olması. Peki bunu
723. 28:08volkanikle mi açıklayacağım? Hayır.
724. 28:10Neyle açıklayacağım? yükseltiyle. Bak
725. 28:12mantığı da şu diyor ki tamam güneyden
726. 28:15kuzeye doğru gidildikçe diye sorarsam
727. 28:17sana yani Toroslarda mı orman daha
728. 28:19yukarıdadır? Karadeniz'de mi dersem sen
729. 28:21Toroslar de işte Antalya'da mı daha
730. 28:24yüksekte oturulabilir yoksa Trabzon'da
731. 28:26mı derse Antalya'da yüksekte
732. 28:27oturulabilir de ama diyor şu an mevcut
733. 28:30sınırların en yüksek olduğu yeri
734. 28:32sorarsam diyor Doğu Anadolu cevabını
735. 28:34ver. Aynen o soru bize Doğu Anadolu'dan
736. 28:37bulunan ileride göreceğiz. Yalnız çam
737. 28:39dağlarını verdi. Beş tane dağlık yer
738. 28:41vermiş. Hangisinde orman daha
739. 28:43yukarıdadır? dedi. Doğu Anadolu'da olan
740. 28:45bir şey her şeyin yukarısında demektir.
741. 28:47Zaten bölge kendi yüksek. Zaten nerede
742. 28:50oturursan otur adam 2000 metrede
743. 28:51oturuyorum diyor. Adam etrafın nasıl düz
744. 28:53diyor. Nasıl diyorum? 2000 metrede düz
745. 28:56diyor. Dolayısıyla bölgenin komple
746. 28:58yüksek olması her şeyi orada otomatik
747. 29:01yüksek çıkarttırıyor. Unutma güney kuzey
748. 29:03diye sorarsa kimmiş? Enlem. Ama mevcutta
749. 29:07nerede yüksek derse Doğu Anadolu cevap
750. 29:09ne? Yükselti. Bu ikisi arasındaki farka
751. 29:12çok dikkat edin demiş idim hep. Yine
752. 29:16dedim bir daha dedim. Güneş ışınlarının
753. 29:18tutulma oranı yine güneyden kuzeye doğru
754. 29:20gidildikçe diyoruz azalır. Güneş ışının
755. 29:22tutulma oranı dediğimiz zımbırtı şudur
756. 29:24arkadaşlar. Bir güneş ışını ekvator
757. 29:26çevresine geldiğinde örneğin kat ettiği
758. 29:28yol şu kadardır. Kutba doğru geldiğinde
759. 29:31bu ışın şu kadar yol kater. Yani ne
760. 29:34kadar yol uzarsa o kadar güneş ışını
761. 29:37kayba uğrar. Buna tutulma denir. Ben de
762. 29:40hep şunu söylerim. Bir yere giderken yol
763. 29:42uzunsa çok tutarlar seni, oyalarlar
764. 29:45seni. Ama yolun kısaysa fıtı fıtı iki
765. 29:48dakikada vardın. Oyalandın mı? Hayır.
766. 29:51Uzun yol kateden ışın bulutlar yansıtır.
767. 29:54Bulutlar emer. Uzayın boşluğunda önüne
768. 29:56göktaşı çıkar. Bir şey olur. Yani yol
769. 29:59uzunsa başına iş gelir. Unutma kısa
770. 30:02yoldan halletmeye bak. Bu da tutulma
771. 30:04oranı. Peki bir ışın tutulursa enerjisi
772. 30:08azalır mı? Azalır. Bak kutuplara gelen
773. 30:11enerji yok. Ortalık soğuk. Yol uzadı.
774. 30:14Paralel dairelerinin dairelerinin
775. 30:16boyları küçülür. Ancak dereceleri buyur.
776. 30:19Bakın en geniş paralel kim? Ekvator.
777. 30:22Kutba doğru paralel küçülüyor mu?
778. 30:24Küçülüyor. Ama 0dan başladığında
779. 30:26ekvatora kutupta kaç oluyor? 90. Bu ne
780. 30:29demek? Boyu kısaldı ama derecesi büyüdü.
781. 30:330'dan 90'a çıktı. Bunun manası bu.
782. 30:36Meridyenler arası mesafe daralır. Tüm
783. 30:39meridyenler arkadaşlar kutup
784. 30:40noktalarında birleşir. Dolayısıyla bütün
785. 30:43meridyenler kutupta birleştiği için
786. 30:45kuzeye doğru aralarındaki mesafe ne
787. 30:46yapıyor hep? daralıyor. Dolayısıyla
788. 30:49meridyenler kutba doğru gidildikçe
789. 30:51daralır diyeceğiz. Demek ki Türkiye'de
790. 30:53güneyde olanda aralık daha geniş. İki
791. 30:55meridyen arası kuzeye doğru gidildikçe
792. 30:57iki meridyen arası mesafe ne yaptı?
793. 30:59Daraldı. Peki dereceleri değişir mi
794. 31:01meridyenlerin? Yok. Çünkü bir meridyen
795. 31:03boyunca hep derece aynıdır. Başta bir
796. 31:06kutuptan başlar meridyen öbür kutba
797. 31:08kadar sabit devam eder. Kuzeyden esen
798. 31:11rüzgarlar kutuptan geldikleri için
799. 31:13sıcaklığı ne yapar bizde? Düşürür. Peki
800. 31:16güneyde esen rüzgarlar ekvator'dan
801. 31:17geldiği için sıcaklığı ne yapar?
802. 31:19Artırır. O zaman yine de bu da KYK'da
803. 31:21olmamızın bir sonucu mudur? Evet bir
804. 31:23sonucudur diyeceğiz sizlere. Hemen
805. 31:26bakalım sorumuz ne diyor bize. Demiş ki
806. 31:28Türkiye'de güneyden kuzeye doğru
807. 31:30gidildikçe enlem etkisine bağlı azalan
808. 31:33sıcaklıkla birlikte alçalan sınırlar
809. 31:36doğuya doğru gidildikçe yükselti
810. 31:39etkisiyle artmaktadır. Anladın değil mi
811. 31:41şimdi ne demek istediğini? Heh. Üst
812. 31:43sınırlarından hangileri doğuya kuzeye
813. 31:47doğru alçalan?
814. 31:49Dur şu yok. Bu yok. Heh. Hang hangileri
815. 31:54kuzeye doğru alçalan doğuya doğru artan
816. 31:57sınırlardır? He bakalım. Güneyden kuzeye
817. 32:00doğru gidikçe yerleşme sınırı alçalıyor
818. 32:02muydu? Millet düşüyüp aşağı kaçıyordu.
819. 32:04Peki doğuya gidince yüksek olduğumuz
820. 32:05için ne yapıyorduk? Yükseliyorduk. O
821. 32:07zaman bu arttı. Peki tarım aynı mantıkla
822. 32:10kuzeye doğru hava soğuduğu için millet
823. 32:12aşağı kaçıyordu. Tarım yapmıyordu. Ama
824. 32:14Doğu Anadolu'daki ne yapacak? Nerede
825. 32:16yapsın adam? Zaten yüksekte yapıyor
826. 32:18otomatik. O zaman bu da ne yaptı? Arttı.
827. 32:20Peki kuzeye doğru alçalan ormanlar Doğu
828. 32:22Anadolu'daki ormana diyorsun. Neredesin?
829. 32:242000 metredeyim. E sen yükseksin
830. 32:26diyorum. Evet diyor. Zaten hepimiz
831. 32:27yükseğiz diyor. Her şeyin yükseği Doğu
832. 32:29Anadolu'da bulunduğu için yerleşmenin,
833. 32:31tarımın ve ormanın sınırı güneyden
834. 32:33kuzeye alçalırken doğuya doğru yükselti
835. 32:36nedeniyle artar diyeceksin. Bu ifadeyi
836. 32:39hiçbir zaman unutma. Güneyden kuzeyenin
837. 32:41sebebi ne? Enlem yani mutlak konum.
838. 32:44Doğuya doğru gidildikçe artmasının
839. 32:45sebebi ne? Yükselti yani göreceli konum.
840. 32:49Tamam mıyız? O zaman cevap ne? 1 2 uç
841. 32:52diyoruz. Bu konudan daha önce sorulan
842. 32:54sorularda güneyden kuzeye doğru tarım,
843. 32:58orman, yerleşme sınırının değişimleri
844. 33:01verilmiştir. Ancak unutmayınız yükselti
845. 33:04nedeniyle bu sınırların en yüksek olduğu
846. 33:07yerler Doğu Anadolu'dadır. Bunları hep
847. 33:10bir daha böyle vurguladım. Oraya koydum
848. 33:12ki dön dolaş tekrar yaparken bunları bir
849. 33:15daha oku. Dön dolaş bir daha oku.
850. 33:16Dolayısıyla bunları okudukça okudukça
851. 33:18zihnimizde iyice ne yapacak? Yerleşecek
852. 33:21diyoruz. Peki hocam güneyden kuzeye
853. 33:23doğru gidildikçe enleme bağlı birçok şey
854. 33:26değişiyordu. Peki bana aynı enlem
855. 33:28üzerinde neler aynı neler farklı derse
856. 33:31ne diyeceğim? İşte o zaman şuna
857. 33:33bakacağız. Yaklaşık aynı enlem üzerinde
858. 33:36olan Balıkesir, Ankara, Yozgat ve Ağrıya
859. 33:38baktığımda bu merkezlerin güneş
860. 33:42ışınlarını aynı enlemde olduğuma göre
861. 33:44yaklaşık aynı açıyla aldığını
862. 33:45söyleyebilir miyim? E güney kuzey yönlü
863. 33:47açı değişiyorsa aynı hizada açı değişir
864. 33:49mi? Değişmez. Peki güneş ışınlarının
865. 33:51geliş açısı aynıysa o zaman cisimlerin
866. 33:54gölge boyu aynı kalır mı? Kalır. Açı
867. 33:56değişmemiş. Aynı açı, aynı gölge. Güneş
868. 34:00ışınlarının atmosferde kat ettiği yol
869. 34:02yani tutulma oranı. O değişti mi? Hayır.
870. 34:05O ekvatordan kutupları değişiyordu.
871. 34:06Kutuplara az geliyordu. Bu da aynı
872. 34:08kaldı. Dünyanın ekseni etrafındaki dönüş
873. 34:10hızı yani çizgisel hız değişir mi?
874. 34:12Güneyden kuzeye değişen bir şey aynı
875. 34:14hizada değişmez. Merkezlerin ekvatora,
876. 34:18dönencelere, kutup dairelerine ve kutup
877. 34:20noktalarına olan uzaklığı da aynıdır.
878. 34:22Çünkü ekvator burada kaldı diyelim. Bu
879. 34:24yengeç, şu ekvator. Buradan da gelsen bu
880. 34:27mesafe aynı. Şuradan da gelsen aynı.
881. 34:29Buradan da ya da kutba doğru gitsem aynı
882. 34:31mesafe. O mesafeler aynı hizada
883. 34:33değişmez. Peki herhangi bir dönemde
884. 34:36yaşanan gece gündüz süresi, gece gündüz
885. 34:38süre farkı bunlar değişir mi? Değişmez.
886. 34:40Çünkü bunlar kutba doğru gidildikçe
887. 34:43artan ifadelerdi. O zaman aynı hizada
888. 34:45değişmez. Peki hocam ne değişir? Değişen
889. 34:47şunlar sorulacak. Diyecek ki kardeş bana
890. 34:49bunun cevabını ver diyecek. Balıkesir,
891. 34:52Ankara, Yozgat ve ağrının sıcaklıkları
892. 34:54aynı mıdır?
893. 34:56Nasıl ya? Olamaz değil mi? Herhangi bir
894. 34:59gün baktığımda Balıkesir, Ankara, Yozgat
895. 35:01ve Ağrı aynı anda aynı sıcak olmaz.
896. 35:04Çünkü devreye kim giriyor? Özel konum
897. 35:07giriyor, değil mi? Göreceli konum
898. 35:08giriyor. O zaman sen şuna dikkat et.
899. 35:11Aynı enlemde olan yerlerin teknik
900. 35:14verileri yaklaşık aynıdır. Bak teknik
901. 35:16veri. Güneş ışınlığının geliş açısı,
902. 35:18çizgisel hız, gölgenin boyu, efendim
903. 35:21atmosferde katedilen yol. Bunlar teknik
904. 35:23veri. Hepsi aynı ama karın yerde kalma
905. 35:26süresi sıcaklıkla ilişkili değil mi?
906. 35:28Değişir. Bitki türleri değişir. Tarım
907. 35:31ürünleri değişir. Bunların nüfusları
908. 35:33değişir. Ekonomik faaliyetleri
909. 35:35farklıdır. Aynı enlem desin diye hepiniz
910. 35:37aynı işi mi yapacaksınız? Olmaz. Aynı
911. 35:39enlemde olan merkezlerde hepsinde
912. 35:40doğurganlık oranı aynı mıdır? Olmaz.
913. 35:43Enlem yani şimdi neler neler geliyor da
914. 35:45yok olmaz. O zaman sen şuna bak başta de
915. 35:48ki aynı enlem üzerinde olabiliriz ama
916. 35:52sıcaklıklarımız farklıysa sıcaklıkla
917. 35:55bağlantılı her şeyimiz değişir. İşte o
918. 35:58sıcaklıkla bağlantılı noktaları düşün.
919. 36:00Buharlaşma miktarı hepsinde aynı
920. 36:01olabilir mi? Olamaz. Neden? Çünkü
921. 36:04hepsinde sıcaklık farklı. buharlaşma
922. 36:05sıcaklıktan etkilenir. Peki deniz
923. 36:07turizmi süresi hiç Balıkesir'de denize
924. 36:09girme süresiyle ağrıdaki biri olur mu?
925. 36:12Düşünüyor. Olmaz herhalde diyor. Olmaz
926. 36:15olmaz. Deniz yok yani. Ondan arada böyle
927. 36:19ben şey yaparım sana. Bir kendine
928. 36:20gelirsin o ara. Çünkü bazen şey oluyor.
929. 36:23Diyor ki hocam böyle diyor şiir gibi
930. 36:25böyle belgesel gibi böyle akıp gidiyor
931. 36:27diye. Ben de böyle akıp gidiyorum di. O
932. 36:28ara bir ağrıyı ben söylerim sana. Aklın
933. 36:30gelir. İşte bunlara dikkat edeceğiz.
934. 36:32Sıcaklıkla bağlantılı olan bu uyarımız.
935. 36:34bununla ilgiliydi. Amana dikkat diyoruz.
936. 36:37Hadi bakalım soruları ne diyor bize.
937. 36:39Demiş ki Yozgat. Aa Yozgat tabii siz
938. 36:42bilmiyorsunuz. Yozgat'a geldi sıra.
939. 36:44Şimdi neden diyeceksin? Yozgat genelde
940. 36:46böyle yazılmaz arkadaşlar. Yozgat şöyle
941. 36:48yazılır. Yoz
942. 36:51gat. Neden? Çünkü ben Yozgatlıyım. Buna
943. 36:54alışın. Bu gerçeği kabullenin ve 80 saat
944. 36:57bundan bahsedeceğim. Yozgat. Yozgat.
945. 36:59Yozgat. Yozgatlı power.
946. 37:03Yozgat yaklaşık 40 kuzey paralel
947. 37:05üzerinde bulunmaktadır diyoruz. 40
948. 37:08yapıyor. Evet. Yozgat bu paralel boyunca
949. 37:10doğuya doğru gidildikçe çizgisel hız
950. 37:13değişir mi? Güney kuzey yönünü değişen
951. 37:16bir şey aynı hizada değişmez. Ne
952. 37:19demiştik? Teknik veriler değişmez. Bu
953. 37:20teknik değişmiyor. Bitki türleri
954. 37:22sıcaklıkla bağlantılı mı? Evet. O zaman
955. 37:25bitki türleri ne yapar? Değişir. Hiç
956. 37:27Yozgat'taki bitkilerle Erzurum'daki
957. 37:29bitki aynı olabilir mi? Yok. Olmuyor
958. 37:31işte. değişiyor. Kar yağışlı gün sayısı
959. 37:33sıcaklıkla mı ilgili? Evet. O zaman bu
960. 37:36değişkenlik gösterir mi? Erzurum'da
961. 37:37yağın kar miktarı kadar yoz katta kar
962. 37:39yağı olmaz. Farklılaşır. Gece gündüz
963. 37:42süre farkı. Ha teknik bir veri değil mi?
964. 37:44Güney kuzey yönlü gece gündüz süre farkı
965. 37:46değişiyordu. O zaman aynı hizada ne
966. 37:48yapmaz? Değişmez. Hangilerinin değiştiği
967. 37:50söylenemez? Çizgisel hız değişmez. Aynı
968. 37:53hizada gece gündüz süre farkı değişmez.
969. 37:55Cevabımız Bolu diyoruz. Peki, aynı enlem
970. 37:59üzerindeki merkezlerde güneş ışınlarının
971. 38:01geliş açısının ve buna bağlı yaşanan
972. 38:02durumların aynı ancak sıcaklık ve
973. 38:06bağlantılı her şeyin farklı olduğu
974. 38:08sorulmaktadır. Yani sıcaklıktan
975. 38:10etkilenen karın yerde kalma süresi,
976. 38:13tarım ürününün olgunlaşma süresi gibi
977. 38:15faktörler yükselten etkilendiği için
978. 38:17aynı enlemdeki merkezlerde aynı olamaz.
979. 38:20En çok sorulan ifadeler de bunlardır.
980. 38:22Siz de lütfen bunlara dikkat ediniz.
981. 38:25Evet, burada tamamlayalım. Bir sonraki
982. 38:27saatimizde
983. 38:29bu ünitenin en çok sorusunun geldiği
984. 38:33kısmı anlatacağım size. Görüşmek üzere.
985. 38:35Hoşça kalın.
986. 38:37[Müzik]