18) KPSS - MEB / AGS Coğrafya - Türkiye'de Topraklar - Bayram MERAL - 2026 — Transcript

Full transcript

1. 0:00[Müzik]
2. 0:00[Alkış]
3. 0:00[Müzik]
4. 0:07Türkiye'de topraklarla ilgili önemli
5. 0:09detaylarımız var. Her zamanki gibi böyle
6. 0:12başlayalım. Bol tekrarlı bir şekilde
7. 0:14topraklar konusu karşımıza olacak. Hazır
8. 0:16mısınız?
9. 0:17>> Evet.
10. 0:18>> Hangi topraktan geldik? Hangi toprağa
11. 0:20gidiyoruz?
12. 0:23Hangi toprak üzerinde atanmış
13. 0:24olacaksınız ya da yaşıyorsunuz? Bunu
14. 0:26merak ediyorsanız hemen başlıyoruz. Bir
15. 0:29yerde toprağın oluşabilmesi için
16. 0:31fiziksel ve mekanik yollarla çözülme
17. 0:33cümlesi devreye girer. Yani ana kaya
18. 0:35üzerinde kayaç toprak haline gelirken
19. 0:37iki önemli yolla kayaç toprak haline
20. 0:39gelir. Fiziksel ve kimyasal çözmenin
21. 0:42kendisi daha önce duydunuz mu acaba?
22. 0:43>> Evet.
23. 0:44>> Fiziksel çözmenin diğer adı
24. 0:48>> mekanik çözülme olarak karşımıza çıkar.
25. 0:50Kimyasal çözülmenin kendisi de yine
26. 0:52bizim için önemli olacak. Nereden
27. 0:54başlayalım? Fiziksel çözülmeden
28. 0:55başlayalım ve hikaye nasıl
29. 0:57gerçekleşiyor? Herhangi bir gün kayağç
30. 1:00belli bir mekanda bulunuyor. Karası olan
31. 1:02yerde oluyor genelde bu. Güneş
32. 1:04ışınlarının katkılarıyla birlikte
33. 1:05kayaşta böyle bir ısınmayla genişleme
34. 1:07oluyor. Akşam güneş batınca nem az
35. 1:10karasa olduğu için hava hemen soğuyor.
36. 1:12Hani günlük sıcaklık farkı fazla
37. 1:14cümlesini hatırlıyor musunuz? O zaman
38. 1:15gündüz çok sıcak. Ankara gibi yani.
39. 1:18Akşam çok soğuk, gündüz sıcak, akşam
40. 1:20soğuk derken kayaçta ufalanma meydana
41. 1:23gelir. Bunun adı fiziksel yani mekanik
42. 1:25parçalanmadır. Nerede olur sorusunun
43. 1:28cevabı karasal olan yerlerde. O zaman
44. 1:31Türkiye'de fiziksel mekanik
45. 1:32parçalanmanın yoğun olduğu yer harita
46. 1:34verilirse neresi olur diye sorsam kıyı
47. 1:36mı iç kesimler mi?
48. 1:37>> İç kesimler.
49. 1:39>> İç kesimlerde mekanik fiziksel çözmenin
50. 1:41kendisi şiddetli olarak karşımıza çıkar.
51. 1:44Genel kültür bilgisi olsun diye
52. 1:45gösteriyorum. Dünyada çöl topraklarının
53. 1:47bulunduğu yere gittiğiniz zaman çok ince
54. 1:49kumlar halindedir çöl toprakları. Çünkü
55. 1:51çöller gündüz çok sıcaktır. Akşam çölde
56. 1:54kalmak isterseniz üzerine yorgan almanız
57. 1:56gerekebilir. Çok soğuktur yani. Aşırı
58. 1:58sıcak, aşırı soğuk mantığıyla birlikte
59. 2:00inanılmaz böyle kum boyutunda topraklar
60. 2:02görürüz. çöl toprağının oluşmasında
61. 2:04fiziksel mekanik çözümlerin çok şiddetli
62. 2:06bir şekilde etkili olma hikayesi vardır.
63. 2:08O yüzden Türkiye'de fiziksel mekanik
64. 2:11çözülme için karasal olan yerlere, iç
65. 2:14kesimlere bakmanız gerekiyor. Anlaştık
66. 2:16mı acaba? Sadece İç Anadolu'ya bakmayız
67. 2:18değil mi? Güneydoğu Anadolu Dağ Anadolu
68. 2:19varsa Ergene bizim için cevap olur mu
69. 2:21acaba?
70. 2:22>> Evet olur dedik. Geldik fiziksel mekanik
71. 2:25parçalanmadan kimyasal çözülmeye. Bu kez
72. 2:28kayaç suyun etkisiyle birlikte toprak
73. 2:30haline gelecek. Su kayacı toprak haline
74. 2:32getiriyorsa yağışların kendisi kimyasal
75. 2:35çözümler için bakmam gereken yer Anadolu
76. 2:37mu, Karadeniz mi?
77. 2:38>> Karadeniz.
78. 2:38>> Karadeniz, Ege, Akdeniz'de yağışın fazla
79. 2:40olduğu yerde kimyasal çözünmeler
80. 2:42etkilidir. Genellimisini net hale
81. 2:44getirebiliriz. Size bir soru. Fiziksel
82. 2:46yollarla çözülmeyle mi, kimyasal
83. 2:48yollarla çözülmeyle mi kayaç toprak
84. 2:50haline daha hızlı bir şekilde gelebilir?
85. 2:53>> Değil mi? Yani suyun kayacğın toprak
86. 2:54haline gelmesinde daha kısa süreli bir
87. 2:57etkisi vardır. Hızlı bir şekilde toprak
88. 2:59haline gelir. O yüzden kimyasal çözümün
89. 3:01olduğu yerlerde toprak kalınlığının daha
90. 3:04fazla olduğunu görüyoruz. Mesela
91. 3:05fiziksel çözümlerde genelde toprak
92. 3:07kalınlığı daha azdır. Çünkü çok daha
93. 3:09uzun süre içerisinde gerçekleşen bir
94. 3:11durumdan bahsedebiliriz. Bir soru
95. 3:13kalıbını oluşturdum. Verdim size böyle
96. 3:15bir türk artısı. Kimyasal yollarla
97. 3:18çözülme için bakmanız gereken yer
98. 3:19kıyılar olsun. Anlaştık mı? Fiziksel
99. 3:22çözülme için kesimlere, karası olan
100. 3:25yerlere gittiğiniz zaman olayı
101. 3:26çözersiniz diye düşünüyorum. Anlaşılıyor
102. 3:28mu acaba? Güzel. O zaman toprakların
103. 3:31kendisi için temellerden bahsettiim.
104. 3:33Şimdi toprakların çeşitlerinden
105. 3:35bahsedeceğim. Nerede hangi toprak var
106. 3:37sorusunun cevabına başlamadan önce
107. 3:39Türkiye'de görülen toprakları şu grupta
108. 3:41karşınıza çıkaracağım. Yerli topraklar.
109. 3:45Ne demek yerli topraklar? Bulunduğu
110. 3:47yerde fiziksel ya da mekanik yollarla
111. 3:49çözülmeyle oluşan topraklar. Ana kayanın
112. 3:52özelliğine göre de isimleri değişecek ve
113. 3:55bunun kavramsal adı zonal toprak diye de
114. 3:57belki teste karşınıza çıkabilir.
115. 3:59Lateritten bahsedeceğim. Postolin
116. 4:01kendisi olacak mesela. Terörosa duydunuz
117. 4:03mu daha önce? Yorum yapın. Nerede
118. 4:05olabilir?
119. 4:06>> Akdeniz.
120. 4:06>> Akdeniz olabilir diyorsunuz. Kırmızı
121. 4:08toprak. Çernezumu duydunuz ama
122. 4:10>> kara toprak videosunu izledik. Tekrar
123. 4:12izleyeceğiz gerekirse. Kahverengi orman
124. 4:14toprağı adı üstünde ormanların olduğu
125. 4:16yerde olur desem bakmam gereken yer iç
126. 4:18Anadolu mu? Kuzey Anadolu dağlarının
127. 4:20denize bakan yamaçları mı?
128. 4:25>> Bunu söylem biraz uzun oldu ama
129. 4:27özellikle söylüyorum. Kuzey Anadolu
130. 4:28dağların denize bakan yamaçları,
131. 4:30Karadeniz'e bakan yamaçlarında yavaş
132. 4:32fazla orman olur. Toprakların kendisi
133. 4:34için oraya gideceğiz. Ve kestane ve
134. 4:37kahverengi Bozkır bakın bozkır toprağı.
135. 4:40Bozkırların olduğu yerde olacak. Nereye
136. 4:42bakacağım? Kuzey Anadolu dağların denize
137. 4:44yamaçlarına mı? İç kesimlere mi?
138. 4:46>> İç kesim.
139. 4:47>> İç kesimlere bakacağız. Çok güzel. Sizce
140. 4:49Türkiye'de en geniş alanda bulunan bitki
141. 4:52örsü orman mıydı, bozkır mı?
142. 4:53>> Bozkırı.
143. 4:54>> Türkiye'de en geniş alanda bulunan iklim
144. 4:56tipinin kendisi Karadeniz iklimi mi,
145. 4:57karasal mı?
146. 4:58>> Karasal.
147. 4:59>> Bağlayın cümleleri birbirine. Türkiye'de
148. 5:01en geniş alanında bulunan toprak
149. 5:05>> bozkır toprak olarak karşımıza çıkar.
150. 5:06Genellemesini yapmış olabiliriz.
151. 5:08Anlaştık mı acaba? Tundra'nın kendisi
152. 5:11kutuplarda oluyor. Türkiye'de Tundura
153. 5:13var mı?
154. 5:14>> Yok. Bunu niye özellikle gösteriyorum?
155. 5:16Aşağıdaki toprakların hangisi Türkiye'de
156. 5:18görülmez tarzına sorular gelirse Tundura
157. 5:21kutuplar içerisinde olur genellemesiyle
158. 5:23birlikte değerlendireceğiz. Çöl
159. 5:24toprakları çöllerde olur. Türkiye'de çöl
160. 5:27alanlarını çok şükür şu ana kadar
161. 5:29görmüyoruz ama çölleştiğinden
162. 5:30bahsediyoruz. O yüzden çöl topraklarına
163. 5:32benzeyen toprakların Türkiye'de iç
164. 5:35kesimlerde Konya Karapıran hattında
165. 5:37karşımıza çıktığından bahsedeceğiz.
166. 5:40Böyle bir değerlendirmeden de eee
167. 5:42bahsetmiş olacağız. Lateritin kendisi de
168. 5:44mesela Ekvator'da oluyor. Aslında
169. 5:46Türkiye'de yok. Genellemeye böyle
170. 5:48başlayayım ama ona benzeyen toprağın
171. 5:50Türkiye'de nerede olduğuna beraber
172. 5:52bakacağız diyebiliriz. Burada hangileri
173. 5:54ön plana çıkar? Hangilerini? Kesinlikle
174. 5:56unutmayın hocam sorusunun cevabı. Terör
175. 5:58çok çıkar karşınıza altını çizin.
176. 6:01Çernezyum toprak çok çıkar karşınıza.
177. 6:04altını çizin. Bozkır toprak geniş alanda
178. 6:06var mantığıyla birlikte çok fazla
179. 6:08karşınıza çıkacak yorumlar içerisinde.
180. 6:11Orman toprağın nerede olduğunu zaten
181. 6:12bence yorumlayabilirsiniz. Ormanların
182. 6:14olduğu yer genellemesi ile birlikte
183. 6:16olayı çözeceğiz. Yerli zonal topraklar
184. 6:19hikayesini detaylı bir şekilde
185. 6:20anlatacağım ama girişi böyle yapmış
186. 6:22olalım. Problem var mı acaba? Bir de
187. 6:24bizim için intrazonal topraklar var.
188. 6:27Eğimli yamaçlarda bulunan toprak
189. 6:29genellemesiyle birlikte ortaya çıkıyor.
190. 6:30Hikaye böyle başlasın. Hidromorfik
191. 6:33topraklar deyince hidro, hidro su
192. 6:36içerisinde bulunan toprak, göl kenarları
193. 6:38vesaire oralara bakacağız. Kalsiorfik
194. 6:41topraklar içerisinde kireç oranı biraz
195. 6:43fazla olacak. Versol ve renzina
196. 6:45diyeceğiz. Verol çok çıkar karşınıza.
197. 6:47Şimdiden söyleyeyim. Altını çizin
198. 6:49şimdiden. Halomorfik toprak. Adı üstünde
199. 6:51tuzlu toprak. Tuz birikimin fazla olduğu
200. 6:54yer. Yağışın az olduğu yerler. benim
201. 6:56için genellikle bu toprakların karşımıza
202. 6:58çıkacağı alanları ön plana çıkarıyor.
203. 7:00Hangisi daha fazla karşınıza çıkar
204. 7:02sorusunun cevabı Vertsol. Ver sol'un
205. 7:05kendisine bakacağız. Nerede olduğunu
206. 7:06değerlendireceğiz sizle birlikte şey
207. 7:09tarımın olduğu yerler diye yorumlar
208. 7:10gelecek birazdan. Bir de taşınan
209. 7:13topraklar var. Bakın yerli orada ana
210. 7:15kayanın etkisiyle oluyor. Fiziksel ve
211. 7:17kimyasal yollarla çözülmeyeli. Bir de
212. 7:19taşınıyor. Toprağa ne taşıyabilir bu
213. 7:22arada? Zonal yerliyi de azonal taşınmış
214. 7:25toprak hikayesiyle ortaya çıkar. Toprağa
215. 7:27ne taşıyabilir sorusunun cevabı akarsu.
216. 7:31Toprağa ne taşıyabilir sorusunun cevabı
217. 7:33rüzgar. Toprağa ne taşıyabilir sorusunun
218. 7:36cevabı buzul. Hemen hemen aslında
219. 7:38bunların nerede olduğunu tahmin
220. 7:39edebilirsiniz bence. Aliya toprakların
221. 7:42daha fazla olduğu yerler nerede?
222. 7:44Deltalar olabilir mi mesela?
223. 7:45>> Süper. Löz topraklar Türkiye'de kıyıda
224. 7:48mı içeride mi?
225. 7:49>> Rüzgarlar orada biriktiriyor değil mi?
226. 7:51Moral topraklar yükseltinde az mı fazla
227. 7:53mı Türkiye için?
228. 7:54>> Fazla.
229. 7:54>> Fazla. 2200'ün üstüne Doğu Anadolu
230. 7:56bölgesine doğru gideceğiz mesela
231. 7:58diyebiliriz. Kolivyal toprağın
232. 8:00hikayesinde amaçlarda yer çekimli
233. 8:02katkısıyla birlikte kendiliğinden
234. 8:04taşınan ince kumlu materyal hikayesini
235. 8:06netleştireceğiz. Bahçe tarımının
236. 8:08yapıldığı yerlere gideceğiz. İç
237. 8:09bölgelerde ceviz bahçeleri vardır mesela
238. 8:12çok güzel. Eee kiraz yetiştiririz mesela
239. 8:14Torosların, Kuzey Anadolu dağların iç
240. 8:16kesimlerine bakacağız. İç Anadolu'ya
241. 8:17bakan yamaçları. Aynı yamaçlarda daha
242. 8:20böyle yer çekimiyle birlikte taşınmayan,
243. 8:22daha iri taneli daha doğrusu daha zor
244. 8:24taşınan iri taneli yamaçta kalan
245. 8:26topraklar litosel olacak. Mesela benzer
246. 8:29yerlerde, yakın yerlerde bunlar.
247. 8:30Yabancla küçüğü küçük taneli birikiyor.
248. 8:32Kolivyal yukarıda kalıyor. Litosel iri
249. 8:34taneli diyeceğim. Bir de regosellerin
250. 8:37kendisi içinde volkanik arazi ve
251. 8:39çevresine doğru gideceğiz. Ama kum
252. 8:41boyutundaki topraklar olduğu için aşırı
253. 8:43verimden bahsedemeyeceğiz. Çünkü
254. 8:45volkanik arazilerde genelde verimli
255. 8:47topraklar oluyor. E regol için de aynı
256. 8:50cümleyi kuramayacağız. Böyle küçük bir
257. 8:52değerlendirmeyle başlayalım dedim. Şimdi
258. 8:54detayları vereyim. Eee en son yine
259. 8:56buraya gelelim. Daha mantıklı bir
260. 8:58şekilde tekrar bir tekrar yapmış olalım.
261. 9:00Anlaştık mı? Yerli zonal toprak diye
262. 9:02başlıyorum. Yerli zonal toprakların
263. 9:04kendisi için ilk önce laterit sonra
264. 9:07postorile birlikte başlayacağım.
265. 9:09Lateritin kendisi nerede olur sorusunun
266. 9:11cevabı için. Doğu Karadeniz'e gittim ama
267. 9:14Türkiye'de laterit yok. Söyleyeyim.
268. 9:17Nerede olur? Dünyada Ekvator'da.
269. 9:19Ekvator'da bol yağış var mı? Var.
270. 9:22Ekvator'da bol yağışın katlısıyla
271. 9:23yıkanan bu toprağın kendisi Türkiye'de
272. 9:25olabilecekse nerede olur? Ekvator gibi
273. 9:27bol yağışın olduğu bir yer. Türkiye'nin
274. 9:29en fazla yağışlan yeri Doğu Karadeniz
275. 9:31olduğu için laterite benzeyen toprak.
276. 9:33Bakın lateritleşmiş toprağı Karadeniz'in
277. 9:36kıyılarında görebilirim ancak
278. 9:38lateritleşmiş. Yani laterit Türkiye'de
279. 9:40yok derlerse karşı çıkmayın.
280. 9:43Laterite benzeyen toprak var derlerse
281. 9:45evet şurada olabilir deyin. Anlaştık mı?
282. 9:48Dünyadaki yere ekvator sormayacaklar
283. 9:49dünyada nerede diye. Ama Türkiye'de buna
284. 9:51benzeyen toprak var mı sorusunun cevabı
285. 9:54Türkiye'nin en fazla yağış alan yerinde
286. 9:56karşımıza çıkabilir genellemesiyle
287. 9:57birlikte Doğu Karadeniz'e gidin. Laterit
288. 10:00yok. Ona benzeyen lateritleşmiş toprağı
289. 10:03Doğu Karadeniz'in kıyılarında ön plana
290. 10:05çıkarabilirim. Anlaştık mı acaba?
291. 10:08Laterit gibi yağışın fazla olduğu yerde
292. 10:10bulunan bir toprak var. Adı Posol.
293. 10:14O da yağışı seviyor. O da nemi seviyor.
294. 10:16Eee ama bu toprağın lateritten bir farkı
295. 10:19var. Nemli ama soğuk bölge toprağı. Yani
296. 10:22hem yağmur olacak hem de daha soğuk
297. 10:25olacak mantığıyla birlikte ben postolü
298. 10:27daha çok Batı Karadeniz'de
299. 10:28görebiliyorum. Şimdi hocam şunu
300. 10:31sormalısınız bence. Doğu ve Batı
301. 10:32Karadeniz'in ikisi de nemli. Niye burası
302. 10:34daha sıcakla burası daha soğuk sorusunun
303. 10:37bir mantığı olması gerekiyor değil mi?
304. 10:38Yani pol Batı Karadeniz'de direkt var
305. 10:40diye görüntüledik. Doğuda da var aslında
306. 10:42ama yerine bakacağız. Şimdi bakın mantık
307. 10:44şu. Doğu Karadeniz'in tam kuzeyinde,
308. 10:47Gürcistan'ın kuzeyinde Kafkaslar var.
309. 10:48Görüyor musunuz?
310. 10:50>> Bu dağlar, bu dağların kendisi, Sibirya
311. 10:52üzerinden gelen soğuk havanın direkt
312. 10:53Doğu Karadeniz kıyılarına inmesini
313. 10:55engeller. Ama Batı Karadeniz'in öyle bir
314. 10:57şansı yok. Balkanlar üzerinden gelen
315. 11:00soğuk hava direkt Batı Karadeniz'e
316. 11:01iniyor. Yani Doğu ve Batı Karadeniz
317. 11:03ikilisi ikisi de önemli. Hangisi daha
318. 11:05sıcak? Doğu Karadeniz. Zaten mikroklima
319. 11:07diye anlatmıştım. Hatırlıyor musunuz?
320. 11:09>> Yer şekillerinin katkısı var dedim.
321. 11:10Hatırlıyor muyuz?
322. 11:11>> Ama Batı Karadeniz'nin öyle bir şansı
323. 11:13yok. Batı Karadeniz daha nemli ve
324. 11:14soğuktur. Dolayısıyla nemli ve soğuk
325. 11:17bölge toprağı polü nerede arayacağım?
326. 11:20Nemli olan yerde Karadeniz'de. Doğru mu?
327. 11:23Nemli ve yağışlı olan yerde. Ama hangisi
328. 11:25daha soğuk? Batı. O zaman Batı
329. 11:27Karadeniz'de daha fazla arayacağım.
330. 11:28Anlaştık mı?
331. 11:29>> Peki size bir soru. Burada nem var.
332. 11:32Burada yağış var. Burası daha soğukmuş.
333. 11:34Batı Karadeniz kendisi. Postonun
334. 11:36kendisini görüyorum. Ben coğrafya
335. 11:37sorularının daha zor geldiğini düşünerek
336. 11:40biraz zorlarlarsa şu yorumu yapabilir
337. 11:42misiniz acaba? Merak ediyorum. Şimdi
338. 11:45seçeneklerde postsolü soruyor ve Batı
339. 11:47Karadeniz yok.
340. 11:49Acaba Doğu Karadeniz'in
341. 11:52nemli ve soğuk olan kıyısında değil
342. 11:55yükseklerinde
343. 11:56postol örneklerine rastlanabilir mi?
344. 11:59>> Evet.
345. 12:00>> Mantıken evet. Evet rastlanır
346. 12:02diyeceksiniz. Pol için Doğu Karadeniz'in
347. 12:04nemli olan ve yükseklerine bakın. Siri
348. 12:07de bunu onayladı ve olayı bu şekilde
349. 12:09değerlendirmiş olduk. Anlaştık mı?
350. 12:11Postol için direkt nereye bakmanız
351. 12:13gerekiyor? Batı Karadeniz'de ama Doğu
352. 12:15Karadeniz'de de biraz daha yüksek olan
353. 12:18yer daha soğuk oluyor ya hani kıyıya
354. 12:20göre ve nemli zaten. Doğru mu? Postol
355. 12:23örnekleri burada da karşıma çıkar mı?
356. 12:25Evet. Yorumu yapmayı unutmayın. Ezber
357. 12:28yapmayın ki olayın mantığını anlayın.
358. 12:30Bakın yer şekilleri konusunda artık
359. 12:32sonuna geldik ama dikkat ediyorsanız
360. 12:34coğrafi ekonomi, iklim konusunda e
361. 12:36öğrendiğimiz bilgileri artık toparlamaya
362. 12:38başladık. Zaten bunu yaparsak çıkan
363. 12:40soruları daha rahat bir şekilde çözmüş
364. 12:42oluruz. Ama ezberlerseniz olmaz. Posol
365. 12:46burada ezberledim. Seçeneklerde Batı
366. 12:48Karadeniz yok. Burayı işaretlemişler.
367. 12:50Yanlış demeyin. Anlaştık mı? Lateritede
368. 12:52zaten Doğu Karadeniz olacaksa kıyıda
369. 12:55olur diyorum dikkat ediyorsanız nemli ve
370. 12:56sıcak olan yerde. Ama yok diyorlarsa da
371. 12:59ısrar etmeyin. Yok diye geçebilirsiniz.
372. 13:02Postol burada sizin için daha net soru
373. 13:03kalıbıdır. Postola dikkat edin lütfen.
374. 13:05Nemli ve soğuk olan yerde olacak bu
375. 13:07toprak. Yıkanmış bu toprak. Batı
376. 13:09Karadeniz'de çünkü doğuya göre daha
377. 13:11soğukmuş. Sonunda öğrenmiş oldum. Doğu
378. 13:13Karadeniz olacaksa da bir tık daha böyle
379. 13:15dağların yükseklerine doğru gitmem
380. 13:18gerekiyor diyorum ben. Anlaştık mı
381. 13:19acaba? 3 numarada kim var sorusunun
382. 13:23cevabı Terrarosa
383. 13:25var mı Türkiye'de Akdeniz iklimi?
384. 13:27>> Var.
385. 13:27>> Akdeniz ikliminin katkıları kızılçam
386. 13:29ormanları olur mu?
387. 13:31>> Make olur mu?
388. 13:32>> Mak'nin tahribatıyla garik de var mı
389. 13:34orada? Akdeniz ikliminin katkılarıyla
390. 13:37birlikte bir de bir toprak olur. O
391. 13:39toprağın adı Terrarosadır.
392. 13:42İklimin sonucudur. Bitki örsü iklimin
393. 13:44sonucudur toprakların kendisi ve
394. 13:46terörosanın kendisi kırmızı toprak
395. 13:48mantığıyla birlikte Akdeniz ikliminin
396. 13:50etkili olduğu bu sahalarda karşıs
397. 13:52arazinin de katkılarıyla birlikte
398. 13:53karşımıza çıkar. Kara mı kırmızı mı?
399. 13:57>> Kırmızı toprak diye hanımsayın
400. 13:59Terrarosa'nın Ege Akdeniz'deki varlığını
401. 14:01lütfen unutmayın. Anlaştık mı acaba?
402. 14:04Ama hocam ben kara toprak merak ediyorum
403. 14:07diyorsanız kara toprak için gitmemiz
404. 14:09gereken yer neresi?
405. 14:11>> Erzurum Ks çevrisi. Çernezyum toprak
406. 14:14mantığı ile birlikte karşımıza çıkar.
407. 14:16Türkiye'nin en verimli toprağı
408. 14:20Çernezyum toprak nerede sorusunun cevabı
409. 14:23Erzurum Kars Ardahan'da karşımıza çıkar.
410. 14:26Bunu göstermiştim. Bir kez daha
411. 14:28göstermek istiyorum. Topraklar konusunda
412. 14:30çernezyum toprağın kendisi için olay
413. 14:32yerindeyiz. Burası Erzurum Kars platosu.
414. 14:36Ne var burada? Çernezum toprağın kendisi
415. 14:39var. Gördüğünüz gibi kara toprak.
416. 14:41Türkiye'nin en verim toprağı. Çerden
417. 14:43toprağın kendisi Erzurum Kars Ardağında.
418. 14:46Ama tabii sıcaklık problemi yüzünden çok
419. 14:48aktif tarım yapılamasa da burada
420. 14:50yetişecek ne var? Tahılların kendisi
421. 14:52yetiştirebiliyor. Kendi toprağın olduğu
422. 14:55bir tarım alanı göresiz.
423. 14:58Gördüğünüz gibi bu toprağın kendisi
424. 15:00oldukça verimli. Humuslu diye bir kavram
425. 15:03duydunuz mu? Humus mineral bakımından
426. 15:05zengin yani humuslu toprak hikayesiyle
427. 15:07birlikte karşımıza çıkar. Zengin verimli
428. 15:09toprak mantığıyla birlikte değerlendirin
429. 15:11lütfen. Nereye bakmam gerekiyormuş? Çerz
430. 15:14toprağın kendisi için.
431. 15:15>> Erzurum Kars'a. Alpin çayırları Erzurum
432. 15:19Kars'ta var mı?
433. 15:21>> Alpin çayırlarının altında bulunan
434. 15:22toprak genellemesi yapılıyor. Erzurum
435. 15:24Kars'daki Çerne Toprak kendisine.
436. 15:26Anlaştık mı? Kuzey Anadolu dağlarının
437. 15:28üzerindeki bu gördüğünüz alanlarda e
438. 15:30hemen arkasındaki platolarda Alpin
439. 15:32çayırların altında çerdeniz toprağın
440. 15:35örneklerini net olarak görebiliyorum.
441. 15:37Anlaşılıyor mu acaba? Adı üstünde 5
442. 15:40numaraya geldim. Kahverengi orman
443. 15:42toprağı. Gelişi güzel bir şekilde çizdim
444. 15:44ama ben Kuzey Anadolu dağlarını
445. 15:45anlatıyorum size. Kuzey Anadolu
446. 15:47Dağların'ın denize bakan
447. 15:48yamaçlarındayız. Çünkü orada orman var,
448. 15:51nem var, yağış var. Adı üstünde
449. 15:53kahverengi orman toprağını orada
450. 15:54anımsıyor. Şimdi bir kere orman
451. 15:57toprağının bulunduğu yer niye kahverengi
452. 15:59olur sorusunun bir mantığı var. Bitki ve
453. 16:01hayvan kalıntıları ormanların olduğu
454. 16:03yerde fazla olur diğer yerlere göre.
455. 16:05Doğru mu? Bu da toprağın içerisine
456. 16:07karışınca bitki ve hayvan kanıtları
457. 16:09toprağın rengini kahverengi yapar. Yani
458. 16:12organik madde bakımından zengindir
459. 16:14aslında orman topraklarının olduğu yer.
460. 16:16Ama şöyle bir handikapı var. aşırı
461. 16:18yıkanır. Aşırı yıkanan toprağın da asit
462. 16:22oranı fazla olur. Aşırı asitlidir diye
463. 16:24bir şey duyarsanız toprakta yıkanmıştır
464. 16:26mantığını değerlendirmeniz gerekiyor.
465. 16:28Anlaştık mı? Bir toprağın içerisindeki
466. 16:30mineral suyla bir akıp gidiyor hikayesi
467. 16:32de var. İşte kireç birikimi azdır, tuz
468. 16:35birikimi azdır yorumları da yapılabilir.
469. 16:38Mesela yıkanıyor gidiyor hikayesiyle
470. 16:39birlikte. Ama kahverengi orman
471. 16:41toprağının kendisi için önemli hikaye.
472. 16:43Niye kahverengi bitki ve hayvan
473. 16:46kanıtılarına bağlı? Niye? Asitliği aşırı
474. 16:49yıkanmaya bağlı cümlesini kuracağız.
475. 16:51>> Humus oranı az.
476. 16:53>> Evet, humus oranı bir tık daha azalıyor
477. 16:56aslında diye yorumlar yapılabilir burada
478. 16:58ama yine de bazı kesimlerde de biraz
479. 17:00daha böyle farklılaştığını
480. 17:01söyleyebiliriz. Kahverengi orman
481. 17:03toprağının hikayesini 5 numarada buna
482. 17:05bağladık. Şimdi geldik sizle birlikte 6
483. 17:07numara. Kim var burada?
484. 17:09>> Kestane, kahverengi toprak. Diğer adı
485. 17:13Bozkır step toprak olarak da karşınıza
486. 17:15çıkar. Denizel mi, karasal mı burası?
487. 17:18>> Karasal.
488. 17:18>> Türkiye'de en geniş alanda bulunan
489. 17:20toprak kestane ve kahverengi bozkır
490. 17:22toprağı olarak karşımıza çıkıyor. İç
491. 17:25kesimlerin genelinde bakın Ergen'den
492. 17:27başlayın. Ege'nin içerisi, Akdeniz'in
493. 17:29içerisi, işte baktığımız zaman
494. 17:30Karadeniz'in içerisi, Doğu Güneydoğu
495. 17:32Anadolu'da şu gördüğünüz alanlarda boz
496. 17:35bozkırlı topraklarını geniş alanlarda
497. 17:37görüyorum. Türkiye'de en geniş alında
498. 17:39bulunan toprak genellemesi ile birlikte
499. 17:40de karşımıza çıkıyor. Eee, kestane ve
500. 17:44kahvereng toprak yani bozkır toprağın
501. 17:46hikayesini buna bağladım. Bir tekrar
502. 17:48yapalım mı? Buraya geri geldim.
503. 17:49Lateritleşmiş, buna benzeyen topraklar
504. 17:52Türkiye'de olabilecekse bakmam gereken
505. 17:54yer orta mı, Doğu Karadeniz mi?
506. 17:56>> Doğu Karadeniz
507. 17:56>> ama genelde yok. Genellemesini yapmayı
508. 17:58unutmayalım. Postonun kendisi nemli ve
509. 18:00soğuk bölge toprağı olarak karşımıza
510. 18:02çıkar. Bakmanız gereken yer Karadeniz
511. 18:04olsun. Daha çok doğu mu, batı mı?
512. 18:06>> Batı. Batı Karadeniz seçeneklerde yoksa
513. 18:08Doğu Karadeniz'nin yükseklerine bakın
514. 18:10lütfen. Çünkü nemli ve soğuk olan yerde
515. 18:12postal örneklerini orada da görebilirim.
516. 18:15Terörosa kırmızı toprak nerede olur?
517. 18:17>> Akdeniz.
518. 18:18>> Ege Akdeniz'i lütfen unutmayın.
519. 18:19Çernezyum toprağın kendisi kırmızı mı
520. 18:21kara mı?
521. 18:22>> Kara.
522. 18:23>> Verimli mi, verimsiz mi?
523. 18:24>> Verimli.
524. 18:25>> Erzurum Kars Ardahan' da karşımıza çıkar
525. 18:27ve kahverengi orman toprağı için
526. 18:29ormanların olduğu yerdeyim. Neredeyim
527. 18:31sorusunun cevabı Karadeniz'de, güneyde
528. 18:33mi, daha çok? Kuzey amaçlarda mı? Güney
529. 18:36>> Kuzey Anadolu Dağlarının Güney yamacı İç
530. 18:38Anadolu'ya bakıyor. Kuzey yamacı
531. 18:40Karadeniz'e bakıyor.
532. 18:41>> Kuzey Anadolu Dağlarının güneyinde mi,
533. 18:43kuzeyinde mi?
534. 18:44>> Kuzeyinde.
535. 18:45>> Kuzeyinde karşımıza çıkar. Genellik
536. 18:47misini hemen net hale getirdik.
537. 18:49Kestanevi kahverengi toprağın kendisi
538. 18:51Kuzey Anadolu dağlarının kıyısında mı?
539. 18:53Daha çok içerisinde mi?
540. 18:54>> İçerisinde.
541. 18:55>> Bravo. Türkiye'de iç kesimlerde bozkır
542. 18:57toprakları bol bol var. Genellemesini ön
543. 19:00plana çıkarabiliriz. Var mı Türkiye'de
544. 19:03tundura iklimi?
545. 19:04>> Var. Kutuplar içerisinde olur. Olur mu
546. 19:06Türkiye'de tundura toprağı?
547. 19:09>> Olmaz. Kutuplarda olur. Aşağıdaki
548. 19:11toprakların hangisi Türkiye'de görünmez
549. 19:13sorusunun cevabı içerisinde Tundra
550. 19:15mesela bir cevap olarak karşımıza
551. 19:16çıkabilir. Anlaştık mı? Çöllerde olur
552. 19:20çöl toprağının kendisi ama Türkiye'de
553. 19:22çöl toprağına benzeyen bir toprak var.
554. 19:25nerede var sorusunun cevabı Konya
555. 19:28Karapınar'da karşımıza çıkıyor. Çöl
556. 19:30toprağına benzeyen toprakların kendisi.
557. 19:32Aşırı fiziksel çözümün kendisiyle
558. 19:34birlikte ortaya çıkar. Tabii ki yağışın
559. 19:37az olduğu yerde bulunan bu toprakların
560. 19:39kendisine verimden bahsedemiyoruz. Aşırı
561. 19:41tuzlu olduğundan bahsedebiliriz. Böyle
562. 19:43bir değerlendirme yapabiliriz. Çöl
563. 19:45toprakları da Türkiye'de Türkiye
564. 19:47maalesef iç kesimlerde çölleşmeye
565. 19:49başladı. Mantığıyla Konya Karapınar
566. 19:50hattında örnekleriyle birlikte karşımıza
567. 19:53çıktığını söyleyebilirim. Çöl toprakları
568. 19:55için nereye bakıyoruz? İç kesimlere.
569. 19:57Problem var mı acaba? Tekrarları gelmeye
570. 20:00devam edecek ama yerli toprakları bu
571. 20:02şekilde net hale getirdik. Sonra geldik
572. 20:04sizle birlikte intrazonal topraklara
573. 20:06gidiyoruz. Bakalım intrazonal topraklar
574. 20:09için nelerden bahsedeceğim size. Bitki
575. 20:12örsü bakımından zayıf eğimli yamaçlarda
576. 20:15oluşmuş. Kalınlığı fazla olmayan, büyük
577. 20:17ölçüde ana kayanın özelliği yansıtan
578. 20:19toprak. Intrazonalin genel adı bu.
579. 20:22intrazonal topraklardan hidromorfik diye
580. 20:25bir kavram karşınıza çıkarsa hidro neyi
581. 20:27anımsatıyor size
582. 20:28>> su
583. 20:29>> su kenarında daha çok içerisinde olduğu
584. 20:32için eee atmosferli tepkimeye girmediği
585. 20:34için o oksijen oranından
586. 20:35bahsedemeyeceğimiz için de dolayısıyla
587. 20:37verimden bahsetmeyeceğimiz tarıma
588. 20:39elverişli olmayan göl kenarında bulunan
589. 20:41toprak hikayesini bence
590. 20:43yorumlayabilirsiniz. Hidromorfik problem
591. 20:45var mı? Bataklık alan
592. 20:47>> hemen hemen bataklık alanlarına yakın
593. 20:49yerlerde ama iç kesimlerde yağış az
594. 20:51olduğu için çok aşırı bataklıktan da
595. 20:53bahsetmiyoruz ama böyle su birikintileri
596. 20:54olur, göller olur. O göllerin bulunduğu
597. 20:57yerde kenarda bulunan toprak
598. 20:58kıvamındadır diyebiliriz. Var
599. 21:00problemimiz. Geldik kalsiorfik toprak.
600. 21:03Bu önemli. Fazla miktarda kireç
601. 21:06bulunduruyor içerisinde. Kalsiorfik
602. 21:08topraklardan en önemlisi bu. Kim bu?
603. 21:11>> Vertisol. Diğeri rentzina olarak
604. 21:14karşımıza çıkar. İlk önce vertisolle
605. 21:16başlıyorum. Sonra rensin gidiyorum.
606. 21:18Kalsiumorfik topraklardan. Vertolün
607. 21:20kendisi halk arasında taş doğuran dönen
608. 21:23toprak adıyla anılır. Yani topraktaki
609. 21:25kil oranı fazladır. E o su da yani çok
610. 21:29yağışın genelde az olduğu yerlerde az
611. 21:32olan su o kille karşılaşınca böyle bir
612. 21:34kabarma meydana geliyor. Halk arasında
613. 21:36dönen toprak adıyla anılıyor. Genelde
614. 21:38ayçiçeği tarımının yapıldığı yerde olan
615. 21:40bu toprağa biz verol toprak diyoruz.
616. 21:43Veol'ün kendisi Türkiye'de nerede
617. 21:45sorusunun cevabı için Ergeneğ'e bakmanız
618. 21:47gerekiyor. Ergene hattı bizim için
619. 21:49önemli olarak karşımıza çıkacak.
620. 21:51Vertisolile ilgili ilk hikayede. Hocam
621. 21:54Ergene seçeneklerde yoksa Vertisol'ün
622. 21:56kendisi için bakmam gereken yer neresi
623. 21:58olsun? Gelin İçi Anadolu bölgesine şu
624. 22:01muş bitti hattına doğru buralarda
625. 22:03bakabilirsiniz tabii ki ama ilk önce
626. 22:05nereye bakmanız gerekiyor? Ergene'ye
627. 22:08bakmanız gerekiyor. Vertolün kendisi
628. 22:09için bizim için önemli olacak. Ayiç
629. 22:12tarımın yapıldığı yerde taş doğran dönen
630. 22:14toprak mantığıyla ortaya çıkar
631. 22:16genellemesiyle sorulduğunu söyleyeyim
632. 22:18ama yani yakın tarihli bir sınav sorusu
633. 22:20olarak geldiği için bence tekrarlanma
634. 22:22ihtimali az ama eee böyle genelde
635. 22:24denemelerde karşınıza çıkan bilgiler
636. 22:26içerisinde hep yorumlayacağınız
637. 22:28yorumlamanız gereken bir toprak olduğunu
638. 22:30söyleyeyim. Anlaştık mı? Taş doğuran
639. 22:33dönen toprak kim?
640. 22:35>> Ergeneğe bakın. Açi tarımını unutmayın.
641. 22:37Doğu Anadolu'da bitti hattına doğru da
642. 22:39gidebilirsiniz. Muş bittisi hattına.
643. 22:41İkinci mekan olsun. Problem var mı? Bir
644. 22:44de bizim Renzina var. Hatırlıyor
645. 22:46musunuz? Terörosayı
646. 22:48>> karsik arazinin olduğu, kireşaının
647. 22:50olduğu yerde oluyor. Kırmızı mı, kara
648. 22:51mı?
649. 22:52>> Kırmızı.
650. 22:52>> Kırmızı toprakta. Terrarosan'ın
651. 22:54bulunduğu yerden biraz daha böyle
652. 22:56yükseklere doğru çıkıyorum. Yine
653. 22:57içerisinde kireç taşı özelliği var. Üst
654. 23:00kısmı biraz koyu. Altında kireç
655. 23:02birikiminden dolayı tabii ki biraz da
656. 23:04açık renkli olduğunu söyleyebiliriz.
657. 23:06Yani şu görüntüyle birlikte karşımıza
658. 23:07çıkıyor. Nerede olur? Terörasanın olduğu
659. 23:10yerde olur. Terörasanın biraz yükseğinde
660. 23:12olur. Genellim sizlerle birlikte
661. 23:13değerlendirin. Marmara Ege, Akdeniz,
662. 23:16eee, Rentzina'nın bulunduğu yerleri
663. 23:17karstik arazi ile birlikte size
664. 23:19anlatsın. Anlaştık mı? Kalsiim
665. 23:22toprakların kendisi benim için
666. 23:24önemliydi. Kireç birikimi fazlaymış ve
667. 23:26sonuç olarak da ben Versol için nereye
668. 23:28gittim? Ergeneğ'ye. Reninanı kendisi
669. 23:31için Ege Aktin'e sattığı benim için
670. 23:33önemli değerli oldu. Var mı probleminiz?
671. 23:36Şunun altını çizin. Çok uzun zamandır
672. 23:38sorunun gelmediği bir yer ama önemli
673. 23:41detayları barındıran bir toprak.
674. 23:43Toprağın adı halomorfik toprak.
675. 23:45Buharlaşma sonucunda tuz birikim fazla
676. 23:48oluyor. Nereyi anlatıyor size? Kıyı mı
677. 23:50içkesinler mi?
678. 23:52>> Buharlaşma sonucunda tuz birikimi fazla
679. 23:54oluyor.
680. 23:55>> Tarım elverişli değil. Yani kıyıda da
681. 23:57doğru söylüyorsunuz aslında. Buharlaşma
682. 23:58fazla oluyor ama hani tuz birikimi fazla
683. 24:00olur genelde. Şu fotoğrafa da baktığım
684. 24:03zaman genelde içeri giderim. Konya
685. 24:06mesela Tuzgölçevi, Erzurum hattı büyük
686. 24:09ve küçük Menderes deltalarında
687. 24:12görülüyor. Yani sizin söylediğiniz
688. 24:13mantık aslında hani kıyıda olacaksa
689. 24:15büyük ve küçük Menderes'e gidin Ege'de
690. 24:17ama içeride Konya Erzurum özellikle Tuz
691. 24:19Gölü çevresi halomorfik toprakların e
692. 24:22tuzlu toprakların bulunduğu yerleri size
693. 24:23anlatsın. Özellikle lütfen arkadaşlar
694. 24:25Konya Erzurum büyük ve küçük Menderes
695. 24:28deltalarında o tuzlaşmış araziyi
696. 24:30hatırlayın halomorfik toprakların
697. 24:32kendisinin böyle bir detay olduğunu
698. 24:34söyleyeyim size. Şöyle de bir görüntüyle
699. 24:37birlikte karşımıza çıkar. Tuzlu toprak
700. 24:39kapalı havzaların olduğu yerde eski göl
701. 24:41tabanlarında ortaya çıkıyor. Tuz oranı
702. 24:43fazla. Tarımın yapılması bakar mısınız
703. 24:45toprağın kendisine çok problemli olur.
704. 24:47Genellisini yapabiliriz aynı zamanda bir
705. 24:51toparlayalım isterseniz. Şu ana kadar
706. 24:53nelerden bahsettik bakalım. Yerli
707. 24:55topraklar dedim. Zonal topraklar ve ben
708. 24:57bunlardan postörün kendisi Türkiye'de
709. 24:59var diyorum. Nemli ve soğuk olan yerde
710. 25:01ortada mıyım yoksa Batı Karadeniz'de mi?
711. 25:03>> Batı Karadeniz.
712. 25:04>> Süper. Terörosta kırmızı mı kara mı?
713. 25:06>> Kırmızı.
714. 25:07>> Karadeniz'de mi? Akdeniz'de mi?
715. 25:08>> Akdeniz.
716. 25:09>> Akdeniz'i unutmayın. Çernezum kırmızı mı
717. 25:11kara mı?
718. 25:11>> Kara.
719. 25:12>> Kara toprak. Nereye bakalım?
720. 25:14>> Erzurum.
721. 25:14>> Erzurum Karsdağı'a. Kahverengi orman
722. 25:16toprakları için İç Anadolu mu? Karadeniz
723. 25:18mi?
724. 25:19>> Karadeniz.
725. 25:19>> Denize bakan yamaçları, kuzey yamaçları.
726. 25:21Unutmayın. Türkiye'den geniş alanında
727. 25:22bulunan toprak orman toprağı mı? Bozkır
728. 25:24toprağı mı?
729. 25:25>> Bozkur.
730. 25:25>> Tundra var mı yok mu?
731. 25:27>> Çöl toprak kıyıda mı içeride mi?
732. 25:29>> İçeride.
733. 25:30>> Konya Karapınar hattını unutmayın.
734. 25:32Intrazonal topraklar eğimli yamaçlar
735. 25:34bulunuyor. Hidromorfiklerin kendisi
736. 25:36içeride eski göl tabanların daha doğrusu
737. 25:39su kenarlarında olan su içerisinde olan
738. 25:41toprak mantığıyla ortaya çıkar.
739. 25:43Kalisimorfik topraklardan vertisol için
740. 25:45neredeyiz?
741. 25:46Taşla oran dönen toprak ergene
742. 25:49Renilan'ın kendisi kireç birikim fazla
743. 25:51terörın biraz üstünde. O zaman
744. 25:54>> Yağ Akdeniz'e geldim. Halomorfik tuzlu
745. 25:56topraklar için genellikle Konya, Erzurum
746. 25:59ama büyük ve küçük Menderes deltalarında
747. 26:01o su potansiyelinin azaldığı yerde,
748. 26:03buharlaşmanın şiddetli olduğu yerde
749. 26:05orada kalmış verimin az olduğu toprak
750. 26:07hikayesini hatırlamanız gerekebilir.
751. 26:09Anlaştık mı? Taşınmış topraklara gidelim
752. 26:13mi sizle birlikte? Azonal toprak diyoruz
753. 26:15biz bunlara. Bakalım taşınan az olan
754. 26:17topraklar için nelerden bahsedeceğim
755. 26:19size. Toprağı ne taşır sorusunun cevabı
756. 26:22içerisinde ilk önce ben şundan
757. 26:24bahsediyorum. Akarsu. Akarsuyun kendisi
758. 26:27içeriden geliyor. Bol materyal taşıyor
759. 26:30dedim. Hatırlıyor musunuz? Akarsar
760. 26:31konusunda. O materyalin kendisi işte
761. 26:33alivyel oluyor. O materyalin kendisini
762. 26:37biriktiriyor. Alivyal toprak alıyor.
763. 26:38Nerede olabilir? Her yerde içeride de
764. 26:41olabilir. Yani akarsu geldi vadinin
765. 26:43içerisini biriktirdi. Alevial topraklar
766. 26:45iç kesimlerde ön plana çıkar. Ama bir
767. 26:47arada bulunduğu en yoğun bulunduğu bir
768. 26:49yer var. Yerler var daha doğrusu.
769. 26:52Nereler?
770. 26:53>> Deltalar. Deltalarda eski göl
771. 26:56tabanlarında genelde alivyal toprakların
772. 26:59kendilerini görüyorum. Böyle de bir
773. 27:01hikayeyle birlikte başlayabilirim.
774. 27:03Alivyal toprakların kendisi. Şimdi şu
775. 27:05görsele bakın. Yukarıdan geliyor.
776. 27:07Akarsuyun kendisi buradan materyali
777. 27:10aldı, sürüklüyor. Bir kere şunu
778. 27:12söyleyeyim size. Toprağın böyle
779. 27:13tabakaları, katmanları olur. O
780. 27:16tabakaların katmanları içerisindeki en
781. 27:18üstteki tabaka işte horizon diyoruz
782. 27:20mesela biz. tabaka, basamak, katman.
783. 27:22Mesela D ana kayadır. Ana kayanın
784. 27:25çözülmesiyle, ufalanmasıyla, kimyasal ya
785. 27:27da fiziksel yollarla C horizonu olur. C
786. 27:30horizonu yani tabakası D''nin özelliğini
787. 27:33gösterir normal olarak yani. Yani çünkü
788. 27:35buradan çözülmüş sonuçta aynı özellikte
789. 27:37olacak. A ve B'nin kendisinin şöyle bir
790. 27:39hikayesi var yıllar içerisinde. İklimle
791. 27:41tepkimeye girdiği için organik
792. 27:43maddelerin yoğun olduğu yer olduğu için
793. 27:44en verimli yer burasıdır. A ya da
794. 27:47üstündeki O horizonu dediğimiz yer. Yani
795. 27:48en verimli yer. Yağmur suları ile
796. 27:50birlikte O horizonunun özelliği de B'ye
797. 27:53doğru E geçer. Sonuçta toprağın böyle
798. 27:56tabakaları katmanları oluyor. Şimdi size
799. 27:58soru. Akarsuyun kendisi gelecek bu
800. 28:01toprağı taşıyacak. Taşıyacağı yer,
801. 28:04aşındıracağı yer, götüreceği yer D mi, A
802. 28:06mı?
803. 28:07A
804. 28:08>> A ya da O en üstteki tabakayı taşıyor.
805. 28:10Doğru mu? O zaman en verimli yeri
806. 28:12taşıyor. Doğru mu? En verimli yeri
807. 28:14sürüklüyor. Doğru mu? En verimli yeri
808. 28:16biriktiriyor. Doğru mu? O yüzden alüvyal
809. 28:18topraklar verimlidir.
810. 28:21Mantığı buradan geliyor. Anlaştık mı?
811. 28:23Alivyal toprakların kendisi verim toprak
812. 28:26hikayesi ile birlikte karşımıza çıkar.
813. 28:28Ve alivyal toprağın kendisi genelde hep
814. 28:31aynı horizonun bir yere birikmesiyle
815. 28:33oluştuğu için şöyle bir olayı da vardır.
816. 28:35Horizonu gelişmemiştir. Yani
817. 28:37birikmiştir. Hep A horizonuyla birlikte
818. 28:39A, B, C, Dizonları gelişmemiştir. Aynı
819. 28:42horizonla birlikte karşımıza çıkar
820. 28:44genellemesiyle değerlendirilir. Horizonu
821. 28:46gelişmeyen, verimli olan bu topraklar
822. 28:50daha fazla. Bakın daha fazla diyorum.
823. 28:52İçeride de oluyor. Nerede oluyor?
824. 28:55Çukurava
825. 28:56>> deltalarda oluyor. Yani çukurova onların
826. 28:58en önemlisi olarak karşımıza çıkar. Size
827. 29:00bir soru. Şimdi ben diyorum ki burada
828. 29:04bir toprak oluyor. Toros dağların
829. 29:05eteklerinde fiziksel ya da kimyasal
830. 29:07yollarla toprak çözülüyor. Doğru mu?
831. 29:10Buranın iklim özelliğini, ana kayanın
832. 29:12özelliğini gösterir o toprak o zaman.
833. 29:14Doğru mu?
834. 29:15>> Ama akarsu bu toprağa geldi. Şuradan
835. 29:17aldı.
836. 29:18taşıdı, taşıdı, taşıdı, getirdi,
837. 29:20biriktirdi. Alivy topraklar buraya
838. 29:23biriktiği için buranın iklim özelliğini
839. 29:26göstermez.
840. 29:28Yani bulunduğu yerin iklim özelliğini
841. 29:30göstermeyen topraktır. Taşınarak
842. 29:32gelmiştir. Başka bir yerden gelmiştir.
843. 29:34Anlaştık mı? Verimlidir. Bulunduğu alan
844. 29:37iklim özelliğini göstermez.
845. 29:39Mesela ben İç Anadolu bölgesine geldim.
846. 29:41İç Anadolu bölgesinin iklimini hiç
847. 29:42bilmiyorum. Toprağı inceledim. Lös çıktı
848. 29:45karşıma. Ya da işte baktığımız zaman
849. 29:46bozkır toprağı çıktı. Daha doğrusu
850. 29:48bozkırla örnek vereyim. Bozkır
851. 29:50toprağının kendisi çıkınca derim ki
852. 29:52burası karasal. Anlaştık mı? Ama alivyal
853. 29:55toprağın kendisi çıktı karşıma. Buranın
854. 29:57iklim özelliği hakkında yorum yapamam
855. 29:58ki. Başka bir yerden taşınarak gelen
856. 30:01topraktır. Çünkü alivyal toprak.
857. 30:02Mantığını anladınız mı?
858. 30:03>> Evet.
859. 30:04>> Nerede olur alivyal toprak diye
860. 30:06soracaklar. En önemli detay bu. Şimdi
861. 30:08deltaları beraber bir hatırlayalım size.
862. 30:10Yeşilırmak,
863. 30:12>> Çarşamba.
864. 30:13>> Çarşamba. Hatırlıyor muyuz? Kızılırmak
865. 30:16>> Bafra.
866. 30:17>> Bafra. Çok güzel. Peki Sakarya'nın
867. 30:19kendisi
868. 30:20>> Karasu.
869. 30:21>> Karasu deltası. Harikasınız. Meri
870. 30:23>> Meriç.
871. 30:24>> Meriç Ovası. Çok güzel. Bakır çay Gis
872. 30:27Küçük ve Büyükmendir Sakar'nın
873. 30:28katkılarıyla Türkiye delten fazla
874. 30:30nerede?
875. 30:31>> Ege.
876. 30:31>> Ege'de. Harikasınız. Göks hangi deltayı
877. 30:33yapmış?
878. 30:35>> Seyhan Ceyhan.
879. 30:36>> Çukurova.
880. 30:37>> Türkiye'nin en büyük deltası
881. 30:38>> Çukurova.
882. 30:39>> Buralarda bulunan topraklara biz alivyal
883. 30:42topraklar diyoruz. Çok önemli. Anlaştık
884. 30:45mı? Bulunduğu bölgenin iklim özelliğini
885. 30:48göstermez.
886. 30:49Horizonları gelişmemiştir.
887. 30:52Verimli mi?
888. 30:55>> Anlamadığınız bir yer var mı?
889. 30:56>> Anlaşılmayan bir kavram var mı? Güzel.
890. 30:59Detaylı anlatıyorum. Önemli kavramlar
891. 31:01çünkü. Ama şunları artık çok kolay
892. 31:03yorumlayabilirsiniz bence. Rüzgar
893. 31:05toprağa taşıyıp biriktiriyorsa bitki
894. 31:07görsünün fakir olduğu bir yerde
895. 31:08olacağız.
896. 31:10>> Toprağın adı
897. 31:12>> löz. Nerede olur? Kıyda mı, içeride mi?
898. 31:14>> İçeride.
899. 31:15>> Bir önceki derse geri geldim. Doğal
900. 31:17afetler konusunda bir kavramdan
901. 31:18bahsettim. Su ve rüzgar toprağın üst
902. 31:20kısmını taşır dedim. Bunun adı neydi?
903. 31:22Heylan ve erozyon mu?
904. 31:23>> Erozyon.
905. 31:24>> Erozyon sonucunda oluşur. Löz desem
906. 31:27doğru mu yanlış mı?
907. 31:28>> Doğru.
908. 31:30>> Evet. Rüzgar erozyonu sonucunda toprağın
909. 31:32taşınması ile birlikte oluşuyor lösün
910. 31:35kendisi. Hatta alevyal toprak da akarsu
911. 31:38erozyonu sonucunda oluşur diye yorum
912. 31:40yapabilir miyim?
913. 31:42>> Evet. Aynı şey.
914. 31:43>> Ay şey var.
915. 31:44>> Evet öyle bir şey var. Akarsu toprağa
916. 31:47taşıdı, biriktirdi. Alivyal toprak da
917. 31:49akarsu erozyonu sonucunda oluşan toprak
918. 31:52mantığıyla birlikte karşımıza çıkar.
919. 31:53Bağlantıları böyle kurun lütfen.
920. 31:55Anlaştık mı?
921. 31:56>> Çöllerde ve karasa olan yerlerde löz
922. 31:58topraklar iç kesimlerde karşımıza çıkar.
923. 32:01Genellemeyi bu şekilde yapıyorum ben.
924. 32:03Buzullar toprağa taşırsa moren olur.
925. 32:06Morenlerin Türkiye'de etkili olabileceği
926. 32:08bir yer varsa Marmara'da mı? Doğu
927. 32:11Anadolu'da mı? Doğu Anadolu
928. 32:13>> Doğu Anadolu'da Cilo dağlarından çok
929. 32:15bahsettik değil mi? Buzulların
930. 32:17varlığından bahsettik. Oralarda da
931. 32:19morellerin biriktirdiği alanları
932. 32:21görebiliriz. Tabii daha fazla kutuplar
933. 32:22içerisinde bu toprakları görüyoruz. Çok
934. 32:25daha yüksek İskandinav'ın yükseklerinde
935. 32:27vesaire ama Türkiye içinde Doğu Anadolu
936. 32:30hattı morellerin yoğun olduğu yeri
937. 32:32anlatıyor bana. Anlaştık mı acaba?
938. 32:35>> Peki bana söyler misiniz? Eğimli
939. 32:36yamaçtayım ama neredeyim bir bakın.
940. 32:39Toros dağlarının ve Kuzey Anadolu
941. 32:41dağlarının bu kez içerisindeyim.
942. 32:44Bakın şuralarda, şuralarda. Anlaştık mı?
943. 32:48Kuzey Anadolu dağlarında hani denize
944. 32:50bakan yamaçlarında orman toprağı var
945. 32:52dedik ya. Bu kez içerideyiz. Böyle
946. 32:54Gümüşhane Bayburt'a bakan taraftayız.
947. 32:56eğimli yamaçlarda yer çekiminin
948. 32:58katkısıyla birlikte buradaki ince
949. 33:01materyaller yamacın sonuna doğru
950. 33:04sürükleniyor. Orada birikiyor. O biriken
951. 33:07küçük ince materyali bu topraklara
952. 33:11kolivyal adı veriliyor ve genellikle su
953. 33:14tutma kapasitesi çok olan bu topraklar
954. 33:16genellikle bağcılık ve bahçe tarımıyla,
955. 33:19ceviz bahçeleri, kiraz bahçeleriyle ön
956. 33:22plana çıkıyor. Şeftali bahçeleri falan
957. 33:24olur mesela oralarda. Bu topraklar
958. 33:27kolivenmiş. Anlaştık mı? Problem var mı?
959. 33:30Detay genel kültür bilgisi gibi bence bu
960. 33:32ama kolival kavramı çıkar karşınıza.
961. 33:34Sonuçta bunu buradan da anımslamanız
962. 33:36gerekebilir. Bir de şöyle bir hikaye var
963. 33:38mı acaba? O ince materyaller gitti de
964. 33:40yukarıda ne kalır? İri materyaller değil
965. 33:43mi? Taşınmayan iri materyallere ne
966. 33:45denir?
967. 33:47>> Litosellerde o yukarıda kalan iri
968. 33:49malzemenin adı olarak karşımıza çıkıyor.
969. 33:52Litoseller.
970. 33:54Kolivial toprakların yamaç boyunca aşağı
971. 33:56doğru inmesinden sonra yukarıda kalan
972. 33:58iri malzemeli materyaller litosel olarak
973. 34:01ön plana çıkar.
974. 34:04Bir de volkanlardan çıkan kum
975. 34:07boyutundaki malzemelerden oluşan toprak.
976. 34:09Normalde husus bakımından zengin olması
977. 34:12lazım değil mi? Volkanizma var çünkü.
978. 34:14Ama bunlar çok küçük materyaller olduğu
979. 34:15için fakir ve verimi düşük olan
980. 34:17topraklar oluyor. Genellikle Ağrı Van
981. 34:19hattında bu toprakları görüyorum.
982. 34:22tarımsal faaliyetlerden çok
983. 34:24bahsedemiyoruz. Regasollerin kendisi
984. 34:26için yine detay kavramlardan bir tanesi
985. 34:28gibi görünüyor. Şimdi sizin için olayı
986. 34:32başa sardım. Benim için söyleyin lütfen.
987. 34:35Kimyasal yollarla çözülen toprakların
988. 34:38kendisi ve oluşan toprakların kendisi.
989. 34:40İçeride miyiz, kıyıda mı?
990. 34:41>> Kıyız.
991. 34:42>> Kıyıdayız. Yağmurun etki, suyun etkisi
992. 34:44var. Doğru mu?
993. 34:45>> Fiziksel yollarla çözünmek için kıyıda
994. 34:47mıyız, içeride mi?
995. 34:49>> İçerideyiz genellemesiyle birlikte
996. 34:51anımsayabilirsiniz. Hangisinde toprağın
997. 34:52kalınlığı daha fazla olur? İçeride mi,
998. 34:54kıyıda mı? İçeride.
999. 34:58>> Kıyıda. Kimyasal yollarda oluşan toprak
1000. 35:01daha hızlı oluyordu. Toprak kalınlığı
1001. 35:03daha fazla oluyordu. Anlaştık mı?
1002. 35:05İçerideki toprağın toprak kalınlığı
1003. 35:07kayanın üstündeki eee oluşan toprağın
1004. 35:09fiziksel çözüm daha azdır mantığı var.
1005. 35:11Anlaştık mı?
1006. 35:12>> Toprakların kendisi bizim için yerli
1007. 35:15zonal taşınmış azonal olarak çıkabilir
1008. 35:18karşımıza. Ya da eğimli amaçlarda
1009. 35:20introzonal toprak hikayesi de var. Bana
1010. 35:22söyler misiniz acaba? Karadeniz'de nemli
1011. 35:25ve soğuk olan yerdeyim ben. Toprağın adı
1012. 35:27nedir?
1013. 35:29>> Nemli ve soğuk olan yerde bulunan
1014. 35:30toprağın adı postol olur. Efsane
1015. 35:33dinlemişsin. Neyse çözeceğiz merak
1016. 35:35etmeyin. Nemli ve sıcak olan yerde
1017. 35:38dersem laterite gidin. Anlaştık mı? O
1018. 35:40Türkiye'de olmuyordu. Benzeyen toprak
1019. 35:43lateritleşmiş toprağa Doğu Karadeniz
1020. 35:44kıyılarını görüyordum. Ama nemli ve
1021. 35:46soğuk diyorsam
1022. 35:47>> bu karşınıza çıkar. Bunun karşınıza
1023. 35:49çıkma ihtimali yok. Hatta yok diye de
1024. 35:50sorulabilir yani Türkiye'de. Anlaştık
1025. 35:52mı?
1026. 35:53>> Kırmızı toprak desem.
1027. 35:55>> Burada akıyoruz. Burada problem yok. En
1028. 35:58verimli desem
1029. 35:59>> ser.
1030. 35:59>> Kırmızı mı kara mı desem?
1031. 36:01>> Kara.
1032. 36:02>> Çok güzel. Kahverengi orman toprağının
1033. 36:04kendisi ormanların olduğu yerde olur.
1034. 36:05Kuzeyindu dağların güneyinde mi
1035. 36:06kuzeyinde mi?
1036. 36:07>> Kuzeyinde.
1037. 36:08>> Harikasınız. Olayı çözdük. Türkiye'den
1038. 36:10geniş alanda bulunan toprak orman mı,
1039. 36:12bozkır mı?
1040. 36:13Peki Tundura var mı yok mu?
1041. 36:15>> Yok.
1042. 36:15>> Çöl toprak varsa Rize'de mi olur?
1043. 36:17Konya'da mı?
1044. 36:18>> Konya'da.
1045. 36:19>> Harika. İntrazonal topraklardan
1046. 36:21hidromorfik toprakların ne içerisinde
1047. 36:23oluyor?
1048. 36:24>> Su.
1049. 36:25>> Su. Çok güzel. Kalsiimorfik topraklar
1050. 36:27kireç birikimi biraz fazla oluyor. Açay
1051. 36:29desem?
1052. 36:31>> Vertisol. Çok güzel. Ayçey tarımı var.
1053. 36:33Taş doğuran dönen toprak. Hatırladınız
1054. 36:35mı?
1055. 36:36>> Peki karstik arazide oluyor yine terör
1056. 36:38ustanın üstünde desem adı
1057. 36:40>> rensina oluyor. Çok güzel. Tuzlu desem,
1058. 36:42büyük ve küçük Menderesin kendisi desem,
1059. 36:45Erzurum desem, Konya desemorfik,
1060. 36:49>> halomorfik toprakların kendisi karşımıza
1061. 36:51çıkar. Akars toprağı taşıyorsa
1062. 36:53>> alal,
1063. 36:53>> alivyal, rüzgar,
1064. 36:55>> löz,
1065. 36:55>> löz, buzul,
1066. 36:56>> moren.
1067. 36:57>> Çok güzel. Peki söyler misiniz? Eğimli
1068. 36:59yamaçlarda yamacın sonu birikmiş küçük
1069. 37:01materyal kim onlar?
1070. 37:03>> Kolivyal. Yukarıda kalmış 7 taneli
1071. 37:06>> litosel.
1072. 37:06>> Lütel ve volkanizmanın olduğu yerde
1073. 37:09küçük kum boyutunda verimi düşük olan
1074. 37:11toprağın adı
1075. 37:12>> regosol.
1076. 37:13>> Regasol mantığı ile birlikte karşımıza
1077. 37:15çıkıyor. Topraklarla ilgili böyle
1078. 37:18detaylarımız var. Çıkarsa acaba soruları
1079. 37:21yapar mısınız?
1080. 37:23>> Anlaşılmayan bir durum var mı? Soru
1081. 37:26sizin.
1082. 37:28ÖSYM yakın tarihli sınav sorusu.
1083. 38:00Okudunuz
1084. 38:02mu hepsini?
1085. 38:02>> Evet.
1086. 38:03>> Türkiye'deki toprak türleri ile ilgili
1087. 38:05ifadelerden hangisi doğrudur? Beraber
1088. 38:08bulalım. Denizden uzak iç bölgelerde
1089. 38:11step bitki örsü altında kahverengi ve
1090. 38:14kestane renkli topraklar yaygın olarak
1091. 38:16görülür. Doğru mu yanlış mı?
1092. 38:18>> Doğru.
1093. 38:19>> Step toprağın tanımını yapmış. Problem
1094. 38:20var mı?
1095. 38:222 numarada posol topraklar özellikle
1096. 38:25Toros dağlarının denize bakan
1097. 38:27yamaçlarında iğne yapraklı ağaçların
1098. 38:30oluşturduğu ormanların altında yaygın
1099. 38:32olarak görülür.
1100. 38:34>> O sol toprak Karadeniz dese denize bakan
1101. 38:36yamaç dese soğuk orada alanda dese bence
1102. 38:39problem yok. Doğru mu? Yanlış. Anlaştık
1103. 38:41mı acaba? Geldik C3 numaraya. Kuzey
1104. 38:45Anadolu dağlarında yer alan platolardaki
1105. 38:48eee Kuzey Doğu Anadolu'da düzeltiyorum
1106. 38:50yer alan platolardaki çayırların altında
1107. 38:53humus bakımından zengin olan çernizum
1108. 38:55topraklar var. Doğru mu yanlış mı?
1109. 38:57>> Doğru.
1110. 38:58>> Doğru. Geldik son seçeneği. Anadolu'da
1111. 39:01kepir veya taş doğuran olarak da bilinen
1112. 39:04Vertisol Karadeniz'in kıyı kesiminde
1113. 39:06yaygın. Doğru mu yanlış mı?
1114. 39:08>> Yanlış.
1115. 39:08>> Yanlış. Doğru olan kim?
1116. 39:121 ve 3 B seçeneği sorunun cevabını
1117. 39:14ortaya çıkarıyor. Anlaştık mı? ÖSYM
1118. 39:16sorusu. Ne diyor? ÖSYM'nin kendisi
1119. 39:19bunlarla ilgili genel özellikleri
1120. 39:21bilmeniz gerekiyor diyor. Tek tek
1121. 39:23basamak basamak unutmayın. Nemli ve
1122. 39:25soğuk desem?
1123. 39:27>> Harikasınız. Kırmızı toprak
1124. 39:30>> terosa.
1125. 39:30>> Kara toprak
1126. 39:32>> Karadeniz'de Kuzey Anadolu dağlarının
1127. 39:34kuzeyinde kim o?
1128. 39:37>> Katik yavrular. Orman toprağı
1129. 39:39Türkiye'den geniş alanda.
1130. 39:40>> Bozkır
1131. 39:41>> var mı yok mu?
1132. 39:42>> Yok.
1133. 39:42>> Çöl toprak kıyıda mı içeride mi?
1134. 39:44>> İçeride.
1135. 39:45>> Kaya Karapınarı unutmayın lütfen.
1136. 39:46Ayçiçeği desem
1137. 39:48>> verol.
1138. 39:49>> Versol. Tuzlu toprağın kendisi
1139. 39:51Türkiye'de var. Konya'da, Erzurum'da.
1140. 39:53Büyük ve küçük Menderes'te var mı?
1141. 39:56>> Evet.
1142. 39:57>> Genellimisini unutmayın. Akarsu
1143. 39:58biriktiriyorsa
1144. 40:00>> rüzgar
1145. 40:01>> löz.
1146. 40:01>> Kıyıda mı içeride mi?
1147. 40:03>> Löz toprak kıyıda mı içeride mi?
1148. 40:05İçeride. Moren toprak buzulların olduğu
1149. 40:08yerde. Marmara mı, Doğu Anadolu mu?
1150. 40:09Doğandolu.
1151. 40:10>> Kolivyal topraklar eğimli yamaçların
1152. 40:12sonunda. Litoseller yukarıda yi taneli.
1153. 40:15Regosörlerin kendisi volkanizma üzerinde
1154. 40:17bulunan toprak mantığıyla birlikte
1155. 40:19ortaya çıkar. Anlaştık mı? Bol tekrarlı
1156. 40:22bir şekilde anlattım. Siz de soru
1157. 40:24çözerseniz hemen kavramlar eline oturur.
1158. 40:26Merak etmeyin. Biraz farklı kavramlar
1159. 40:28var ama çıkan sorularda belli. Yani bir
1160. 40:31kere öğrenince aslında sorular çok kolay
1161. 40:33bir şekilde çözülür burada. Çünkü direkt
1162. 40:34bilgi soruları var. Neyin çıkacağı da
1163. 40:36biraz ön planda gibi görünüyor. Çıkarsa
1164. 40:39yapar mıyız?
1165. 40:40>> Problem olur mu? Anlaşılmayan bir durum
1166. 40:42var mı?
1167. 40:43>> Geldik yer şekillerinin en son kısmına.
1168. 40:46Bakın coğrafi konum iklim dedim. Yer
1169. 40:49şekilleri coğrafyanın 3üncü basamağı
1170. 40:51dedim. Yer şekillerinde dağ, ova, plot,
1171. 40:53akarsu, göl, doğal afetler, topraklardan
1172. 40:56bahsettik. Şimdi böyle geriye kalan
1173. 40:59kısımlar var. Yani akarsuların,
1174. 41:01rüzgarların aşındırma biriktirme
1175. 41:03şekilleri, karsik şekiller, dalgaların
1176. 41:06aşındırma biriktirme şekilli, falezler,
1177. 41:08kumsallar, bu kavramlardan bahsedeceğim.
1178. 41:10Koy ve körfez alanlarına bakacağız sizle
1179. 41:12birlikte. Artık yer şekillerini tamamen
1180. 41:14bitireceğiz burada. Sonra ekonomik
1181. 41:16coğrafyaya doğru yol alacağız. Hazır
1182. 41:19mıyız?
1183. 41:20>> Bir sonraki derste yer şekilleri için
1184. 41:23son konuda görüşmek üzere.
1185. 41:26[Alkış]