12 Năm Một Mình Chống Cả Thế Giới: Nguyễn Cơ Thạch Và Cuộc Chiến Không Tiếng Súng — Transcript

Full transcript

1. 0:10Xin chào quý vị và các bạn. Chào mừng
2. 0:12đến với chương trình Á Lục Ký. Hãy thử
3. 0:14hình dung khung cảnh này. Một nhà báo
4. 0:17trẻ người Đan Mạnh tên là Thomas B.
5. 0:20Patterson bước vào văn phòng Bộ trưởng
6. 0:23Ngoại giao Việt Nam với một danh sách
7. 0:24câu hỏi mà ông ta đã chuẩn bị kỹ càng.
8. 0:27không phải những câu hỏi lịch sự mà là
9. 0:29những câu hỏi mà bất kỳ phóng viên
10. 0:32phương Tây nào cũng muốn bắn vào một
11. 0:33quan [âm nhạc] chức của một đất nước
12. 0:35đang bị cả thế giới lên án. Tại sao Việt
13. 0:38Nam không chịu rút quân khỏi Campuchia?
14. 0:41Tại sao hàng chục nghìn người Việt Nam
15. 0:43phải liều mạng vượt biển? Tại sao Hà Nội
16. 0:45vẫn ngoan cố không chịu nghe Liên hợp
17. 0:47quốc? Peterson nhớ lại rằng ông ta đã
18. 0:51đến để đối đầu, không phải để trò chuyện
19. 0:53và ông ta đã nhận được điều hoàn toàn
20. 0:56ngoài dự đoán. Người đàn ông ngồi đối
21. 0:58diện với ông ta trả lời bằng tiếng Anh.
22. 1:01Không cần phiên dịch. Với nụ cười điềm
23. 1:03tĩnh và một sức hấp dẫn trí tuệ mà
24. 1:05Patterson mô tả là khó cưỡng lại. Mỗi
25. 1:08câu hỏi được tháo gỡ không phải bằng
26. 1:10cách né tránh mà bằng cách bẻ gãy từng
27. 1:13lập luận từ bên trong. Bằng logic, bằng
28. 1:16luật pháp quốc tế, bằng sự thật trần
29. 1:18trụi về những gì đang xảy ra ở Fnom
30. 1:20Pengt được chứng kiến. Cuộc phỏng vấn
31. 1:23thù địch biến thành một cuộc đối thoại
32. 1:25trí thức và người đàn ông đó là Nguyễn
33. 1:28Cơ Thạch, [âm nhạc] Bộ trưởng Ngoại giao
34. 1:30Việt Nam trong suốt hơn một thập kỷ mà
35. 1:33đất nước này bị cô lập hoàn toàn trên
36. 1:35trường quốc tế. Trong kỳ phát sóng
37. 1:37trước, Á Lục [âm nhạc] Ký đã kể về
38. 1:39nghịch lý địa chính trị của năm 1979
39. 1:43khi Việt Nam lật đổ chế độ diệt chủng
40. 1:45khơ me đỏ và lập tức bị cả thế giới quay
41. 1:47lưng vì những toan tính chiến lược của
42. 1:49chiến tranh lạnh. Nhưng có một câu hỏi
43. 1:50mà địa chính trị ví không trả lời được,
44. 1:53đó là khi cả cấu trúc quyền lực thế giới
45. 1:56đã nghiêng về một phía người đứng ở đầu
46. 1:58sóng ngọn gió của đất nước mình làm được
47. 2:01gì. Kỳ phát sóng này kể câu chuyện của
48. 2:03người đó.
49. 2:05[âm nhạc]
50. 2:08Nguyễn Cơ Thạch tên thật là Phạm Văn
51. 2:10Cương, sinh ngày 15 tháng năm 1921
52. 2:15tại tỉnh Nam Đình. Người con thứ ba
53. 2:18trong một gia đình nghèo có sáu anh chị
54. 2:20em. Cũng như nhà cách mạng cùng thời,
55. 2:23ông sử dụng bí danh để hoạt động bí mật
56. 2:25dưới thời [âm nhạc] thực dân Pháp, tránh
57. 2:27sự truy lùng của mật thám và bảo vệ an
58. 2:30toàn cho gia đình. Cái tên thạch nghĩa
59. 2:32là đá và nhìn lại những gì xảy ra trong
60. 2:3512 năm sau đó. Cái tên đó dường như
61. 2:38không phải sự trùng hợp ngẫu nhiên.
62. 2:40Nhưng để hiểu Nguyễn Cơ Thạch trở thành
63. 2:42nhà ngoại giao như thế nào, cần quay lại
64. 2:44một thập kỷ trước khi ông làm bộ trưởng
65. 2:46đến Paris, những năm 1968
66. 2:50đến 1973.
67. 2:53Đây không phải chuyện ông đi học ngoại
68. 2:54giao từ sách, đây là trường học khốc
69. 2:56liệt nhất của thế kỷ 20. Trong tiến
70. 2:59trình đàm phán Hiệp định Paris về Việt
71. 3:01Nam, ông giữ chức thứ trưởng Bộ Ngoại
72. 3:02giao đóng vai trò là bộ óc kỹ thuật cho
73. 3:05cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ và trưởng
74. 3:07đoàn đàm phán Xuân Thủy. Nếu Lê Đức Thọ
75. 3:09là người đấu chí vĩ mô với cố vấn an
76. 3:11ninh quốc gia Mỹ Henry Kissinger thì
77. 3:14Nguyễn Cơ Thạch là người xử lý từng tiểu
78. 3:16tiết phức tạp nhất từ cơ chế ngừng bắn
79. 3:18đến điều khoản trao trả tù binh đến
80. 3:20những cuộc đối đầu kỹ thuật kéo dài
81. 3:22nhiều giờ với phó trợ lý ngoại trưởng Mỹ
82. 3:24William Sullivan. Tài liệu giải mật của
83. 3:27Bộ Ngoại giao Mỹ ghi nhận rằng phái đoàn
84. 3:29Mỹ phải đặc biệt dè chừng khả năng tranh
85. 3:31luận và nắm vững luật pháp quốc tế của
86. 3:34ông Thạch trong các cuộc họp cấp phó
87. 3:35này. Trong gian phòng đàm phán ở Paris,
88. 3:39ông quan sát mọi thứ. Ông quan sát cách
89. 3:41Kissinger kết hợp sức ép quân sự với sức
90. 3:43mạnh truyền thông, cách người Mỹ sử dụng
91. 3:45sự hài hước và lịch thiệp cá nhân để xoa
92. 3:48dịu những bế tắc mang tính sống còn. Các
93. 3:50biên bản giải mật ghi lại một chi tiết
94. 3:52thú vị. Trong một cuộc gặp, Kissinger đã
95. 3:55tặng Lê Đức Thọ một bộ sách ảnh về đại
96. 3:57học Harvard với lời đùa mỉa mai rằng để
97. 4:00chuẩn bị cho việc giảng dạy chủ nghĩa
98. 4:02Mar Lenin tại đây cùng một bộ bút chỉ và
99. 4:05bút máy bằng bạc để ký hiệp định. Đây là
100. 4:09kiểu tâm lý chiến tinh tế mà ông Thạch
101. 4:11quan sát và ghi nhớ. Bài học lớn nhất
102. 4:13ông rút ra từ Paris. Đó là mọi lời hứa
103. 4:16trong ngoại giao đều phải được bảo chứng
104. 4:17bằng quyền lực thực tế.
105. 4:22>> [âm nhạc]
106. 4:27[âm nhạc]
107. 4:30>> Phần tiếp theo của câu chuyện này bắt
108. 4:32đầu từ một buổi chiều tháng 9 năm 1977
109. 4:37tại một căn hộ giấu kín ở khu chung cư
110. 4:40Waterside Plaza nhìn ra sông East River,
111. 4:44thành phố New York. Đây là chi tiết ít
112. 4:47người biết đến. phái đoàn Mỹ do trợ lý
113. 4:50ngoại trưởng Richard Holbrck dẫn đầu đã
114. 4:54có cuộc gặp bí mật với phái đoàn Việt
115. 4:56Nam do Nguyễn Cơ Thạch chỉ đạo. Đây
116. 4:59không phải cuộc gặp xã giao. Ông Thạch
117. 5:01đến với một mục tiêu cụ thể đó là bình
118. 5:04thường hóa quan hệ Việt Mỹ và tìm kiếm
119. 5:06viện trợ tái thiết, qua đó tạo ra một
120. 5:09[âm nhạc] đối trọng chiến lược giúp Hà
121. 5:11Nội Tránh phụ thuộc hoàn toàn vào Liên
122. 5:13Xô trong bối cảnh mối đe dọa từ Bắc
123. 5:15[âm nhạc] Kinh đang ngày càng hiện hữu.
124. 5:17Nhà báo Nan Chanda, tác giả của cuốn
125. 5:21Brother [âm nhạc] Enemy ghi lại chi tiết
126. 5:23những cuộc đàm phán bí mật này và nhận
127. 5:25xét rằng Việt Nam lúc đó thực sự muốn đa
128. 5:29dạng hóa quan hệ, muốn không bị buộc
129. 5:31phải chọn phe [âm nhạc] nhưng những nỗ
130. 5:33lực đó thất bại. Lý do không nằm ở Việt
131. 5:36Nam mà nằm ở Washington. Cố vấn an ninh
132. 5:39quốc gia Mỹ Zebig New Brezinski đã
133. 5:42thuyết phục Tổng thống Jimmy Carter ưu
134. 5:44tiên bình thường hóa quan hệ với Trung
135. 5:46Quốc để chống lại Liên Xô và Việt Nam bị
136. 5:49đẩy ra khỏi bàn cờ chiến lược từ góc
137. 5:51nhìn của Washington lúc bấy giờ. Bài
138. 5:54toán địa chính trị rất rõ ràng đó là
139. 5:56Trung Quốc là quân cờ lớn hơn nhiều so
140. 5:59với một đất nước đang kiệt quệ sau chiến
141. 6:01tranh ở Đông Nam Á. Điều thú vị là song
142. 6:04song. Với những nỗ lực đó, Nguyễn Cơ
143. 6:07Thạch cũng đang vận dụng mọi phương tiện
144. 6:09có thể để ngăn chiến tranh nổ ra ở biên
145. 6:12giới tây nam. Tài liệu từ kho lưu trữ
146. 6:14Liên Xô được các học giả như Nan Chanda
147. 6:17và Stepen Morris trích dẫn trong nhiều
148. 6:19công trình nghiên cứu. Ghi lại cuộc trao
149. 6:21đổi ngày 21 tháng Giêng năm 1978 giữa
150. 6:25ông Thạch và đại sứ Liên Xô tại Hà Nội.
151. 6:28Trong cuộc trao đổi đó, ông Thạch chia
152. 6:30sẻ về chiến thuật mà Việt Nam đang thử
153. 6:32nghiệm, đó là tìm cách hỗ trợ các thành
154. 6:35phần bất mãn trong nội bộ Campuchia để
155. 6:37dần dần làm suy yếu Pol từ bên trong
156. 6:40trước khi phải dùng đến giải pháp quân
157. 6:42sự. Đây là bằng chứng từ kho lưu trữ
158. 6:44trung lập cho thấy Việt Nam đã cố gắng
159. 6:46mọi con đường ngoại giao và chính
160. 6:48[âm nhạc] trị trước khi quân đội vượt
161. 6:49biên giới vào tháng 12 năm 1978.
162. 6:53Lịch sử đã không cho Hà Nội đủ thời
163. 6:55gian.
164. 6:57>> [âm nhạc]
165. 7:00>> Từ năm 1980 khi chính thức trở thành Bộ
166. 7:04trưởng Ngoại giao, Nguyễn Cơ Thạch phải
167. 7:06đối mặt với một thực tế không thể cay
168. 7:08đắng hơn. Mỗi năm đại hội đồng Liên hợp
169. 7:11quốc bỏ phiếu với tỉ lệ áp đảo để giữ
170. 7:14nguyên chiếc ghế đại diện hợp pháp cho
171. 7:16Campuchia dân chủ. Vỏ bọc chính trị của
172. 7:19chế độ khơ me đỏ, viện trợ nhân đạo của
173. 7:22phương Tây một phần chảy vào các trại tị
174. 7:24nạn dọc biên giới Thái Lan, nơi mà theo
175. 7:26tài liệu của cơ quan nghiên cứu Quốc hội
176. 7:28Mỹ, hàng chục nghìn lính khơ me đỏ đang
177. 7:31được nuôi dưỡng và tái vũ trang và lệnh
178. 7:34cấm vận kinh tế khiến nền kinh tế Việt
179. 7:37Nam vốn đã kiệt quệ ngày càng tồi tệ
180. 7:39hơn. Trong bối cảnh đó, Nguyễn Cơ Thạch
181. 7:42đã phát triển một bộ chiến thuật ngoại
182. 7:44giao đặc trưng mà không nhà ngoại giao
183. 7:46nào trong khối xã hội chủ nghĩa lúc bấy
184. 7:48giờ có thể làm được. Chiến thuật đầu
185. 7:50tiên là làm chủ ngôn ngữ của đối phương.
186. 7:53Ông là một trong số rất hiếm các quan
187. 7:55chức cấp cao của Hà Nội lúc bấy giờ có
188. 7:57thể tranh luận bằng tiếng Anh và tiếng
189. 7:59Pháp mà không cần phiên dịch. Điều này
190. 8:01không chỉ là kỹ năng ngôn ngữ, nó cho
191. 8:03phép ông tiếp cận trực tiếp với hệ thống
192. 8:05tư duy của đối tác phương Tây mà không
193. 8:07qua bất kỳ bộ lọc nào. [âm nhạc] Quay
194. 8:09lại câu chuyện về Thomas B. Patterson,
195. 8:12nhà báo Đan Mạch. Patterson sau này nhớ
196. 8:14lại rằng điều làm ông ngạc nhiên nhất
197. 8:17không phải là nội dung câu trả lời mà là
198. 8:19cách ông Thạch đối đáp, bọc những lập
199. 8:21luận cứng rắn về chính sách trong sức
200. 8:23hấp dẫn của một trí tuệ vừa tiếp cận
201. 8:25được mà vừa bất khả xâm phạm. Chiến
202. 8:27thuật thứ hai là tái định nghĩa khung
203. 8:29pháp lý. Khi liên minh Khơ me đỏ,
204. 8:32Sihanuk và Son tố cáo ông tại Liên hợp
205. 8:34quốc, gọi ông là nói dối không biết xấu
206. 8:37hổ về mưu đồ liên bang Đông Dương Nguyễn
207. 8:40Cơ Thạch không chọn cách thanh minh hay
208. 8:43bảo chữa. Ông chọn cách đặt lại toàn bộ
209. 8:45câu hỏi. Trong một cuộc phỏng vấn với
210. 8:48học giả Kathleen Go năm 1982,
211. 8:52ông trình bày lập luận rõ ràng đó là
212. 8:54tháng năm 1979
213. 8:58Việt Nam đã ký hiệp ước hữu nghị với
214. 9:00chính phủ mới của Campuchia. Sự hiện
215. 9:02diện của quân đội là hợp pháp dựa trên
216. 9:05yêu cầu của chính phủ sở tải, không khác
217. 9:07gì bất kỳ trường hợp đóng quân theo hiệp
218. 9:09ước nào khác trên thế giới. Bằng cách
219. 9:11bám vào lập luận pháp lý này, ông đã tạo
220. 9:14ra một lá chắn logic mà đối phương không
221. 9:16dễ bẻ gãy ngay cả khi họ không chấp nhận
222. 9:19nó. Chiến thuật thứ ba là chia rẽ ASEAN
223. 9:22từ bên trong. Đây là nước cờ tinh tế
224. 9:25nhất. Các nhà quan sát thường nhìn ASEAN
225. 9:28như một khối thống nhất chống Việt Nam.
226. 9:30Nhưng Nguyễn Cơ Thạch nhìn thấy rõ những
227. 9:31dạn nứt bên trong. Thái Lan và Singapore
228. 9:34coi sự hiện diện của quân đội Việt Nam
229. 9:36là mối đe dọa trực tiếp gần kề. Nhưng
230. 9:40Indonesia và Malaysia lại mang một nỗi
231. 9:43lo khác và sâu xa hơn, đó là sự bành
232. 9:46trướng dài hạn của Trung Quốc ở Đông Nam
233. 9:48Á. Đặc biệt vào năm 1980,
234. 9:52Tổng thống Indonesia Soal và thủ tướng
235. 9:56Malaysia Husinon đã ra một tuyên bố
236. 9:59chung tại Quantan. Malaysia ngầm thừa
237. 10:02nhận rằng mối đe dọa lâu dài đối với ổn
238. 10:06định khu vực là Trung Quốc, không phải
239. 10:08Việt Nam. Nguyễn Cơ Thạch đã khai thác
240. 10:10sâu tâm lý này, tập trung lôi kéo ngoại
241. 10:12trưởng Indonesia Mokar, Kusumat, Maj tạo
242. 10:16ra một kênh liên lạc song song độc lập
243. 10:18với lập trường cứng rắn của trục Bangkok
244. 10:20và Singapore, từ đó ngăn chặn ASEAN áp
245. 10:23dụng các biện pháp trừng phạt cực đoan
246. 10:25hơn đối với Hà Nội. Và chiến thuật thứ
247. 10:28tư, đơn giản nhưng hiệu quả là mời báo
248. 10:31chí phương Tây vào thẳng Phnom Peng
249. 10:33trong khi tuyên bố ngoại giao của mọi
250. 10:36bên đều có thể bị bác bỏ. Hình ảnh của
251. 10:38những cánh đồng chết mà Khơ Me đỏ để lại
252. 10:40thì không. Ông hiểu rằng trong thế giới
253. 10:42truyền thông phương Tây, hình ảnh thực
254. 10:44tế đôi khi có sức mạnh hơn mọi nghị
255. 10:46quyết của đại hội đồng Liên hợp quốc.
256. 10:48Chiến thuật này không thay đổi được
257. 10:50phiếu bầu tại New York nhưng nó duy trì
258. 10:52được một dòng thông tin đối lập trong dư
259. 10:54luận quốc tế trong suốt nhiều năm.
260. 11:00Bên cạnh các chiến thuật chung, Nguyễn
261. 11:02Cơ Thạch còn để lại dấu ấn qua những
262. 11:04cuộc đối đầu cụ thể mà kết quả của chúng
263. 11:07đã định hình cục diện ngoại giao của cả
264. 11:08khu vực. Tháng 7 năm 1987,
265. 11:12ông và ngoại trưởng Indonesia Mokta
266. 11:14Kusumat Macha đã cùng nhau thiết kế một
267. 11:17cuộc gặp không chính thức giữa tất cả
268. 11:19các phe phái Campuchia đang đối đầu. Họ
269. 11:21gọi đây là công thức tiệc cocktail,
270. 11:24không có nghị trình chính thức, không có
271. 11:26điều kiện tiên quyết, chỉ là một cuộc
272. 11:28gặp không giảng buộc. Đây là một đòn
273. 11:30ngoại giao tinh vi vì nó buộc các phe
274. 11:32Khơ Me Đỏ, Sihanuk và Son phải ngồi lại
275. 11:35với nhau với tư cách là các bên tranh
276. 11:37chấp nội bộ của Campuchia thay vì là các
277. 11:39bên được cộng đồng quốc tế bảo trợ. Điều
278. 11:42đó đã chuyển bản chất của xung đột trong
279. 11:43mắt nhiều nhà quan sát quốc tế từ Việt
280. 11:46Nam xâm lược Campuchia thành nội chiến
281. 11:48Campuchia cần hòa giải dân tộc. Một thay
282. 11:51đổi khung nhỏ nhưng có ý nghĩa ngoại
283. 11:53giao lớn. Công thức đó dẫn đến hội nghị
284. 11:56không chính thức Jakarta lần thứ nhất
285. 11:58vào tháng 7 năm 1988.
286. 12:02Tại đây, Nguyễn Cơ Thạch bảo vệ thành
287. 12:04công lập trường tách bạch hai vấn đề, đó
288. 12:07là việc rút quân Việt Nam và vấn đề ngăn
289. 12:09chặn Khơ Me đỏ, quay lại nắm quyền là
290. 12:12hai việc khác nhau, phải được giải quyết
291. 12:14theo hai lộ trình khác nhau. Ông kiên
292. 12:16quyết rằng Việt Nam sẽ không rút quân
293. 12:19nếu không có bảo đảm quốc tế về việc
294. 12:21khơme đỏ không được phép tái chiếm quyền
295. 12:23lực. Đây là làn danh đỏ mà ông không bao
296. 12:25giờ nhượng bộ bất kể sức ép từ phía nào.
297. 12:28Đến hội nghị Jakat lần thứ hai, tháng
298. 12:31năm 1989,
299. 12:34ông đã đưa ra một nhượng bộ tính toán
300. 12:35kỵ. Việt Nam lần đầu tiên chính thức
301. 12:38chấp nhận ý tưởng [âm nhạc] về một cơ
302. 12:39chế kiểm soát quốc tế tại Campuchia,
303. 12:42điều mà Hà Nội trước đó từ chối hoàn
304. 12:44toàn. Đây không phải sự lùi bước mù
305. 12:47quáng, đây là bước lùi chiến thuật để
306. 12:49tháo gỡ nút thắt duy nhất còn lại trên
307. 12:51đường đến một giải pháp toàn diện.
308. 12:54Nhượng bộ này đã mở cánh cửa cho hội
309. 12:56nghị quốc tế Paris về Campuchia, diễn ra
310. 12:59vào tháng 7 và 8 năm 1989
311. 13:03do Pháp và Indonesia đồng chủ trì và
312. 13:06cuối cùng là Hiệp định hòa bình Paris
313. 13:09năm 1991.
314. 13:11Có một nhân vật đặc biệt trong câu
315. 13:13chuyện này mà cách Nguyễn Cơ Thạch đối
316. 13:15xử với ông ta nói lên rất nhiều về tư
317. 13:17duy ngoại giao của ông. Đó là hoàng thân
318. 13:20Sihanúc. Theo tiết lộ trong hồi ký của
319. 13:22Sihanúc, Khơ Me Đỏ đã sát hại năm người
320. 13:25con và 14 người cháu của ông. Những
321. 13:28người bị giết theo những cách tàn bạo
322. 13:30không thể tưởng tượng được để trả thù
323. 13:32cho việc Shok từ chức quốc trưởng năm
324. 13:351976.
325. 13:37Thế nhưng do áp lực từ Trung Quốc và cấu
326. 13:39trúc quyền lực quốc tế, Sianock vẫn phải
327. 13:42nốt hận đứng chung liên minh với Khơ Me
328. 13:44Đỏ chống lại chính quyền do Việt Nam hậu
329. 13:46thuẫn tại Phnom Peng. Nguyễn Cơ Thạch
330. 13:49hiểu rõ bi kịch cá nhân này. Ông không
331. 13:51bao giờ tấn công Shuk trong các diễn đàn
332. 13:54công khai, không bao giờ đồng nhất với
333. 13:57Paulp và luôn duy trì các kênh liên lạc
334. 13:59riêng với hoàng thân. Chiến lược đó cuối
335. 14:01cùng đã tạo đủ không gian chính trị để
336. 14:03Sihanok trở về Phnom Peng trong khuôn
337. 14:06khổ hiệp định năm 1991,
338. 14:09đóng vai trò là biểu tượng hợp pháp hóa
339. 14:12cho một Campuchia thống nhất.
340. 14:16[âm nhạc]
341. 14:18Đến cuối những năm 1980, những nỗ lực
342. 14:21của Nguyễn Cơ Thạch bắt đầu tạo ra kết
343. 14:23quả cụ thể và đây cũng là phần ít được
344. 14:26kể nhất trong câu chuyện về ông. Ông
345. 14:28thấu hiểu một sự thật địa chính trị
346. 14:29[âm nhạc] không dễ chịu. Đó là chìa khóa
347. 14:31thực sự để phá vỡ thế cô lập của Việt
348. 14:34Nam nằm ở Washington, không nằm ở
349. 14:36Bangkok, Singapore hay thậm chí là
350. 14:39Moscow. Lệnh cấm vận kinh tế của Mỹ là
351. 14:42cái xiền giữ cho cả hệ thống chống Việt
352. 14:44Nam được vận hành. Và để tháo cái xiền
353. 14:47đó, ông cần tìm một đoàn bẫy mà phía Mỹ
354. 14:50không thể bát bỏ. Đó là vấn đề tù binh
355. 14:53Mỹ và người Mỹ mất tích trong chiến
356. 14:55tranh. Sau nhiều năm, kiên nhẫn xây dựng
357. 14:58các kênh đối thoại không chính thức,
358. 15:00bước ngoặc lớn đã đến ngày 20 9 tháng 9
359. 15:03năm 1990.
360. 15:06Tại New York, Bộ trưởng Ngoại giao
361. 15:08Nguyễn Cơ Thạch đã có cuộc hội đàm trực
362. 15:10tiếp với Ngoại trưởng Mỹ James Baker.
363. 15:12Đây là cuộc hội đàm cấp cao nhất giữa
364. 15:15hai quốc gia kể từ khi Sài Gòn sụp đổ
365. 15:17năm 1975. Chỉ vài tuần sau, ông bay
366. 15:22thẳng vào Washington hội đàm với tướng
367. 15:24John Vessy, đặt phái viên của tổng thống
368. 15:27Mỹ về vấn đề tù binh và người mất tích
369. 15:29và đạt được thỏa thuận cho phép Mỹ mở
370. 15:32một văn phòng quân sự thường trực tại Hà
371. 15:35Nội để kiểm kê và tìm kiếm người mất
372. 15:38tích trong chiến tranh. Những bộ thực
373. 15:39dụng này là một đòn bẫy xuất sắc. Nó
374. 15:42tháo gỡ sự phản đối gay gắt từ các tổ
375. 15:44chức cựu chiến binh và các chính trị gia
376. 15:46bảo thủ tại Quốc hội Mỹ. Những người
377. 15:48luôn lấy vấn đề người mất tích làm lý do
378. 15:51để ngăn cản bình thường hóa. Nó cũng
379. 15:53nhận được sự ủng hộ từ các thượng
380. 15:55[âm nhạc] nghị sĩ có tầm ảnh hưởng như
381. 15:57John McCain và John Carry. Những người
382. 16:00trực tiếp trải qua chiến tranh và hiểu
383. 16:02rằng giải quyết vấn đề người mất tích
384. 16:04cần sự hợp tác [âm nhạc] chứ không phải
385. 16:06thù địch. Đến tháng 4 năm 1991,
386. 16:10chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống George
387. 16:12Bush đã công bố lộ trình bốn bước tiến
388. 16:15tới bình thường hóa quan hệ với Việt
389. 16:17Nam. Những viên gạch đó Nguyễn Cơ Thạch
390. 16:19đã đặt xuống. Cựu ngoại trưởng Australia
391. 16:22Gareth Evans, người có vai trò quan
392. 16:24trọng trong việc kiến tạo kế hoạch hòa
393. 16:26bình Liên hợp quốc về Campuchia. nhận
394. 16:29xét về Nguyễn Cơ Thạch trong một bài
395. 16:31diễn văn năm 2014 rằng ông ta sẽ luôn
396. 16:35nhớ đến người đồng cấp này với một
397. 16:36[âm nhạc] tình cảm đặc biệt. Một người
398. 16:38đã kết hợp sự kiên quyết, cỡ đầu tột độ
399. 16:41với sức quyến rũ cá nhân to lớn
400. 16:43[âm nhạc] và cuối ngày là một sự khéo
401. 16:46léo ngoại giao thực sự đáng nể.
402. 16:51>> [âm nhạc]
403. 16:53>> Đây là phần cuối cùng và cũng là phần
404. 16:55đau nhất của câu chuyện này. Năm 1989,
405. 17:00bức tường Berlin sụp đồ. Năm 1990,
406. 17:06Liên Xô bắt đầu cắt giảm toàn bộ viện
407. 17:08trợ kinh tế, lạm phát tại Việt Nam phi
408. 17:11mã lên hàng trăm phần hàng hóa khan
409. 17:15hiếm, nền kinh tế đứng trên bờ vực sụp
410. 17:18đổ và lệnh cấm vận phương Tây vẫn chưa
411. 17:21được gỡ bỏ. Trong bối cảnh ngàn cân treo
412. 17:24sợi tóc đó, tập thể lãnh đạo cấp cao Hà
413. 17:27Nội nhận định rằng bình thường hóa quan
414. 17:29hệ với Trung Quốc là lối thoát duy nhất
415. 17:32mang tính sống còn không phải vì Hà Nội
416. 17:35muốn mà vì không còn lựa chọn nào khác.
417. 17:38Và Nguyễn Cơ Thạch từ lâu đã được Bắc
418. 17:40Kinh xác định là người phản đối mạnh
419. 17:42nhất đường lối đó, học giả. Minh Giang
420. 17:45trong công trình nghiên cứu danh seng
421. 17:47long war về xung đột trung Việt từ năm
422. 17:511979
423. 17:53đến năm 1991.
424. 17:56Ghi lại rằng giới lãnh đạo cấp cao Trung
425. 18:00Quốc cực kỳ khó chịu với phong cách mà
426. 18:03họ gọi là hung hăng của Nguyễn Cơ Thạch.
427. 18:05Trong nhiều cuộc tiếp xúc với các thứ
428. 18:07trưởng ngoại giao Trung Quốc tại Hà Nội,
429. 18:09[âm nhạc] ông Thạch đã bảo vệ đến cùng
430. 18:10lập trường của Việt Nam và không chịu
431. 18:13nhượng bộ vô điều kiện về vấn đề
432. 18:14Campuchia không chỉ có sức ép từ bên
433. 18:17ngoài. Theo một [âm nhạc] số nhà phân
434. 18:19tích, trong nội bộ tư duy của Nguyễn Cơ
435. 18:22Thạch muốn Việt Nam xích lại gần Mỹ và
436. 18:25mở cửa đón nhận kinh tế tư bản một cách
437. 18:28nhanh chóng đã vấp phải sự kháng cự từ
438. 18:32các lực lượng bảo thủ. Những người sau
439. 18:34cú sốc đông âu sụp đổ vẫn coi Trung Quốc
440. 18:37là chỗ dựa tư tưởng duy nhất còn lại.
441. 18:40Tháng 9 năm 1990,
442. 18:44hội nghị thành đô diễn ra tại Tứ Xuyên,
443. 18:48Trung Quốc, phái đoàn Việt Nam gồm Tổng
444. 18:50Bí thư Nguyễn Văn Linh, Chủ tịch Hội
445. 18:53đồng bộ trưởng Đỗ 10 và cố vấn Phạm Văn
446. 18:56Đồng phía Trung Quốc do Tổng Bí thư
447. 18:59Giang Trạch Dân và thủ tướng Lý bằng dẫn
448. 19:03đầu. Người đứng đầu ngành ngoại giao
449. 19:05không có mặt trong ngoại giao quốc tế,
450. 19:07không có sự vắng mặt nào là vô tình. Một
451. 19:10bộ trưởng Ngoại giao đương chức bị gạt
452. 19:12hoàn toàn ra ngoài cuộc đàm phán song
453. 19:15phương quan trọng nhất trong lịch sử
454. 19:17đương đại của đất nước là một tín hiệu
455. 19:19không thể rõ ràng hơn. Theo các nhà phân
456. 19:21tích nghiên cứu giai đoạn này, sự vắng
457. 19:24mặt đó là thông điệp Bộ Chính trị Việt
458. 19:26Nam gửi tới Bắc Kinh đó là Hà Nội sẵn
459. 19:29sàng thay đổi nhân sự [âm nhạc] cấp cao
460. 19:31nhất. Cần lưu ý rằng cho đến nay không
461. 19:33có văn bản giải mật nào từ phía Trung
462. 19:35Quốc hay Việt Nam xác nhận bằng giấy
463. 19:37trắng mực đen rằng việc loại bỏ Nguyễn
464. 19:40Cơ Thạch là điều kiện trực tiếp do Bắc
465. 19:42Kinh đưa ra. Đây vẫn là câu hỏi chưa có
466. 19:45câu trả lời dứt khoát. Nhưng cộng đồng
467. 19:47ngoại giao và giới học giả quốc tế nhìn
468. 19:49chung chia sẻ một nhận định đó là việc
469. 19:52ông ra đi là nhượng bộ tất yếu để xoa
470. 19:55dịu láng giềng lớn trong thời điểm Việt
471. 19:57Nam không còn đủ sức chịu đựng thêm.
472. 20:00Tháng 6 năm 1991,
473. 20:03Đại hội Đảng lần thứ bảy diễn ra Nguyễn
474. 20:06Cơ Thạch không được bầu lại vào Bộ Chính
475. 20:08trị. Tháng 8 năm 1991,
476. 20:14ông rời ghế Bộ trưởng Ngoại giao, nhường
477. 20:16chỗ cho Nguyễn Mạnh Cầm. Những năm cuối
478. 20:19đời, ông sống lặng lẽ nghiên cứu kinh tế
479. 20:22quốc tế, theo dõi sự bùng nổ của toàn
480. 20:24cầu hóa. Ông mất ngày 10 tháng 4 năm,
481. 20:281998
482. 20:30tại Hà Nội, thọ 7 16 tuổi. Tang lễ được
483. 20:34tổ chức theo nghi thức nhà nước.
484. 20:39>> [âm nhạc]
485. 20:40>> Có một chi tiết nhỏ nhưng đáng suy nghĩ
486. 20:44Nguyễn Cơ Thạch tên thật là Phạm Văn
487. 20:46Cương. Để hoạt động cách mạng, ông bỏ
488. 20:49lại họ Phạm. Nhưng ông đã sắp xếp để
489. 20:52người con trai mang lại họ đó. Và người
490. 20:54con trai đó Phạm Bình Minh về sau trở
491. 20:57thành Phó Thủ tướng Kiêm Bộ trưởng Ngoại
492. 20:59giao Việt Nam, người hoàn thành quá
493. 21:01trình hội nhập quốc tế toàn diện mà cha
494. 21:04ông đã đặt những viên gạch đầu tiên
495. 21:06trong điều kiện không thể khó khăn hơn.
496. 21:08Con đường căn phòng bí mật ở Waterside
497. 21:10Plaza năm 1977 đến lúc Việt Nam gia nhập
498. 21:14ASEAN bình thường hóa với Mỹ gia nhập tổ
499. 21:17chức thương mại thế giới là một con
500. 21:19đường dài. Nguyễn Cơ Thạch chỉ đi được
501. 21:21một phần của con đường đó. Ông kết thúc
502. 21:23hành trình ở một điểm rất cụ thể tại
503. 21:25chân cầu thang của hội nghị thành đô khi
504. 21:28những người đồng chí của ông bước vào,
505. 21:30còn ông đứng lại phía ngoài. Câu hỏi mà
506. 21:32lịch sử chưa trả lời được. Đó là trong
507. 21:35một trò chơi mà luật chơi do các cường
508. 21:38quốc viết ra. Một cá nhân dù tài năng và
509. 21:41kiên định đến đâu thì rốt cuộc có thể
510. 21:43làm được gì và điều gì là giới hạn thực
511. 21:46sự của tài năng cá nhân trước sức mạnh
512. 21:48của địa chính trị. Hẹn gặp lại quý vị và
513. 21:50các bạn trong kỳ phát sóng tiếp theo của
514. 21:52A Lục Ký.
515. 21:55[âm nhạc]