YT YouTube2Text

YouTube2Text → Transcripts → 11) KPSS / AGS Tarih - Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti 1 - Ramazan YETGİN - 2026

11) KPSS / AGS Tarih - Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti 1 - Ramazan YETGİN - 2026 — Transcript

by Benim Hocam · 15,224 words · 3,120 segments · language tr · Watch on YouTube

Open in transcriber Summarize with AI Download SRT/VTT

Full transcript

0:00[Müzik]
0:07Değerli arkadaşlarım hepinize
0:08merhabalar. Geldik bugün Osmanlı
0:10Devletin'e. Artık 9 soruluk olan yere
0:12geçtik. 3 soru İslam öncesi ilk Müslüman
0:15Türk Devleti ve Türkiye Süetinden
0:16gelecek. AGS'de ise buradan iki soru
0:20bekliyoruz ama KPS'de 3 soru. Şimdi
0:23Osmanlı Devleti'ne geldik. Osmanlı
0:24Devleti AGS'den 3 soru gelecek size veya
0:274 soru değiştirebilirler bunu çünkü ama
0:30KPSS'de 9 soru. Doğru mu kardeşim? Ve 9
0:33sorunun 3 tanesi kültür medeniyet. Yani
0:36eee bu arada kültür medeniyet toplam 4
0:38video olacak. Toplam 4 videoda da 3 tane
0:42soru yakalayacağız. Yani aslında 4
0:43tablomuz var. 3 adet sorumuz olacak.
0:45Yani işlediğimize değecek bir üniteden
0:47bahsediyoruz. Tabii ki bazı öğretmen
0:49arkadaşlarımız veya bazı dershanelerdeki
0:51öğretmenler eee bunu önce kuruluşu,
0:54yükselme, duraklama, gerilimi dağılma
0:56yapıp kültür medeniyeti yaparken ben
0:57öyle yapmıyorum. Önce kültür medeniyeti
0:59işleyip daha sonra ara vermeden kuruluş
1:02yükselme, duraklama, gerileme ve dağılma
1:04şeklinde arayı bozmadan gidiyorum. Eee,
1:07bu formülde mantıken çok beklemenin
1:09gereği yok. Yoksa kuruluştan dağılmaya
1:11kadar bekle. Ondan sonra tekrar kültür
1:12medeniyete gel. Yapmayın değerli
1:13arkadaşlar. Kültür medeniyeti az çok
1:15tahmin edebilirsiniz. anlatım yaptıktan
1:17sonra zaten oturacağını göreceksiniz.
1:19Amacımız size kültür medeniyetinde üçte
1:22yaptırabilmektir. Bakalım sınavda da
1:25günlük hayatımızda da özellikle Osmanlı
1:27Devleti'ni gezdiğimiz bölgelerde
1:29İstanbul başta olmak üzere biraz da ne
1:31yapacağız arkadaşlar? Topkapı Sarayı,
1:33diğer saraylar hepsine ara ara
1:34geziyorsunuz biliyorum. Her İstanbul'a
1:36giden özellikle bu sarayları görmeden
1:38geliyor. Tabii bu bilinç yani
1:41İstanbul'da bir akrabam var. Ben bir
1:42ziyade edeyim. Şile oturuyor, diğeri
1:44Kartal'da oturuyor. Değil arkadaşlar.
1:46Artık her İstanbul'a gittiğimizde
1:47kendimize bir rota çizmeliyiz. Neden
1:49İstanbul? Çünkü anlatacağımız
1:51kavramların çoğu İstanbul'da
1:53gerçekleştiği için İstanbul demek
1:55gerçekten çok önemli. Osmanlı
1:57Devleti'nin 400 yıl üzerine başkentini
1:59yapan bir yerden bahsediyoruz. Şimdi
2:02Osmanlı Devleti devlet yönetiminde
2:04değerli arkadaşlar biliyorsunuz ki
2:06birçok devletin birçok isimlendirmeleri
2:08vardı. Nasıl Türk adına anlamları başka
2:09milletlerin vesikalarında ve
2:11belgelerinde farklı anlamlarda geçiyorsa
2:14Osmanlı Devletleriyile geçiyordu. Ancak
2:15Osmanlı Devletinin gerçek adını bir
2:17söyleyelim. Tamam. Biz Osmanlı Devleti
2:19diye anlatsak da gerçek adı Halil
2:21Nalcı'ın da söylediği gibi devlet-i
2:22Aliyedir. Yani Osmanlı Devleti yüce
2:25devlet anlamına gelen bir kelimeyi
2:26kullanır. Avrupalılar ise hep yazılım
2:29şekillerde de görüyorsunuzdur. Ottoman,
2:31Atman özellikle Atman'ı biliriz ya da
2:33beylik halindeki ismi Osmanoğullarıdır
2:36mesela. Önce onları bir yazalım. Osmanlı
2:38Devleti'nin diğer adları hangisi? Başla
2:40kardeşim.
2:41>> Gaziler.
2:41>> Gaziler. Güzel. Başka?
2:43>> Devletiye.
2:44>> Bu gerçek ismi orijinal ismi neymiş
2:46devletimizin? Devlet-i Aliye. Devam.
2:49>> Osmanoğlu.
2:50>> Bu zaten Beylik ismiydi. Hatırlayalım.
2:52Osmanoğulları. Evet.
2:54>> Osmani.
2:55>> Osmaniye.
2:56İki Y'lidir bu arada bunlar.
2:58>> Otoman.
2:59>> Ottoman zaten en çok oyunlarda da dikkat
3:02ederseniz bu gelir. Ve Atman. Özellikle
3:04Atman'ı çok kullanılır. Bizans
3:05kaynakları ve Batı kaynakları. Değerli
3:07arkadaşlar tabii ki bir ülkenin
3:09oluşumunda dört ana unsur vardır. Peki
3:11neler vardır Nazım? Onları da bir
3:12söyleyelim. Buralar kısa şeyler.
3:14>> Halk olmadan devlet olmaz. Başka?
3:17>> Hakimiyet.
3:17>> Hakimiyet olmadan devlet olmaz.
3:20>> Ülke.
3:20>> Ülke olmadan devlet olmaz.
3:22>> Ve teşkilat kurulmadan devlet olunmaz. O
3:25yüzden zaten bunlar olmadığı için veya
3:27bazıları eksik kaldığı için beylik
3:28seviyesinde kalıyorsun ilerleyemiyorsun.
3:30Demişim. Peki Osmanlı Devleti kültür ve
3:33medeniyetini oluştururken hangi üç tane
3:36nedenden, sebepten yararlanmış? Yani
3:38fethedilen bölgelerdeki uygulamaları
3:40almış. Örnek Sırbistan'ı fethetmişiz
3:43arkadaşlar. Sırbistan'da bir vergi var.
3:44Halk bu vergiye çok alışmış. Mesela sen
3:47farklı bir vergi koymuyorsun da o
3:48vergiyi devam ettiriyorsun. Yani
3:50alışılmışların da biraz daha ne
3:52yapmıyoruz? Osmanlı Devleti eğer çok
3:54ağır vergiler varsa kaldırıyor.
3:56Diğerlerini ise bırakıyor. O zaman
3:58fethedilen bölgelerdeki yerel
3:59uygulamalar çok önemli. Ta feodaliteden
4:01kalma çok uygulama var. Mesela eskiden
4:04Osmanlı Devleti'in fethettiği bölgelerde
4:06insanlar 5 gün boyunca feodal bey
4:08çalışıyorlardı. 5 gün lan zaten hafta 7
4:11gün. 5 yıl ona çalışıyorsun lan. Kendine
4:13çalışacak zamana tarlan var ama senyörün
4:16tarlasına çalışıyorsun. Osmanlı mesela
4:18bunu iki güne indirmiştir. Şimdi
4:20diyeceksiniz ki bir anda her şey
4:22kaldırılmıyor arkadaşlar ama zamanla
4:24azaltılarak Osmanlı Devletin mesela
4:25güven duyulması sağlanmış. Böylelikle
4:27atıyorum iki gün devlete çalışırken 5
4:28gün kendi tarına çalışma imkanı vermiş.
4:31Evet yazalım bakalım. Klasik dönem
4:33kültür ve medeniyetin oluşumunda etkili
4:35olanlar. Orta
4:36>> Orta Asya'dan gelen bir geleneğimiz var
4:38tabii ki.
4:40Orta Asya Türk gelenekleri fethedilen
4:43bölgelerin uygulamaları. Doğru mu?
4:45>> İslam'ın getirdiği esaslar. Sırayla
4:48yazdığımız için defter notuna uyuyoruz.
4:52şeri kurallar yani. Ve en sonusu
4:55fethedilen bölgelerdeki uygulamalar.
4:58Fethedilen bölgelerdeki uygulamalar.
5:01Osmanlı Devleti ne yapmıştır? Bunları
5:03uygulayarak
5:04kültür ve medeniyetini oluşturmuştur. Bu
5:06arada Osmanlı Kültür Medeniyeti
5:08özellikle kurumları oluştururken İlhanlı
5:11işte daha evveldenki Abbasi, daha
5:13evvelenki Selçuk ve tabii ki Bizans'ında
5:16ne yapmış değerli arkadaşlarım?
5:17Kurumlarını da almıştır. Mesela bir kere
5:19daha söyleyeim. Fuat Köprü'nün eee
5:22Bizans Müesseselesinin Osmanlı etkisi
5:23diye bir kitabı var. Muhakkak herkes
5:25okuması lazım. Dünyanın bizi Müslüman
5:27Roma İmparatorluğu olarak
5:28nitelendirmesinin bazı sebepleri var.
5:30Çünkü Bizans'tan da aldığımız birçok
5:32şeyi Osmanlı Devleti devam ettirmiş.
5:33Peki hükümdara gelelim. Sizler de
5:36biliyorsunuz ki hükümdarlar gene kut
5:37anlayışıyla devam edecek. Gökta Tantağrı
5:40tarafından devleti yönetme etkisi
5:41anlayışı gelen ilk defa öğrendiğimiz Kut
5:43anlayışı İslam'la beraber Allah'ın
5:45nasibi ve takdirine dönüşmüştü. Bu aynen
5:47devam ediyor. Peki sülalede kutakta
5:49kimde? Osmanoğullarında. Osmanoğulları
5:52hangi boydan geliyor? Kayı boyunun
5:55Günhan kolu. Doğru mu? O zaman bu boy da
5:58neye olmuş değerli arkadaşlarım? Bu boya
6:00verilmiş ne olma hakkı? Devleti kurma
6:02hakkı. O zaman bir kere kayı boyundan
6:05gelinecek ve Osmanoları sülalesinin
6:07içinde olacaktır. Osmanlı Devleti'nde
6:09özellikle hükümdarlar ok haricinde
6:11neredeyse tüm sembolleri kullanmıştır.
6:14Sayalım. sikke, para, nöbet, işte tu
6:17efendim geliyorsun ne var mesela şey
6:19Nazım eee otağ işte aklınıza bulunsun
6:22işte e kafaya takılan kot sorguç yani
6:26kamçı, kamçı, berge, kemer yani hani
6:30İslam öncesine saydıklarımla ilk
6:32Müslüman Türk Detleri vardı ya onu
6:33toplayın üzerine bir 20 daha katın.
6:36Kullanmadığımız herhangi bir sembol yok.
6:38Ancak hangisi hariç? Ok hariç. Tüm
6:41semboller kullanılır. Peki Osmanlı
6:43Devleti, Osmanlı padişahlarını şöyle
6:45işlerken bakalım. Osman Bey diyorsunuz,
6:48Orhan Gazi diyorsunuz. 1. Murat
6:51Hüdavendigar diyorsunuz. Padişah
6:53diyorsunuz. Sultan diyorsunuz. Doğru mu?
6:55Heh. Onların hepsi o zaman ney? Osmanlı
6:58Devletin özellikle hükümdarların
6:59kullanmış olduğu unvanlardır. Sayalım
7:01kardeşim. Hangi unvanlar var?
7:03>> He
7:04>> yazarız. Yazarız.
7:05>> Bey gazi.
7:06>> Bey. Buraya da gazi yazarız kardeşim.
7:09Söyle. Padişah Han.
7:11>> Padişah
7:13Han unvanı değil mi? İslam öncesinden
7:15geliyor.
7:16>> Sultan
7:17>> Sultan
7:18>> Rum
7:19>> Rum unvanı. Evet.
7:21>> Hüdavendigar.
7:22>> Hüdavendigar. Evet.
7:24>> Emir
7:25>> ve emir unvanları. Arkadaşlar sultan
7:28biliyorsunuz ki dünya tarihinde ilk
7:31kullanan Gazeli Mahmut hatırlayın. Abbas
7:33halifesi'in Şiibi vehoları tehlikesinden
7:35kurtardığı için Abbas halifesi
7:37tarafından verilmişti. Dikkat. O dünya
7:39tarihinde, Osmanlı tarihinde Orhan
7:43Beydir. Bir kere daha söyleyeyim.
7:45Sultanül Guzat unvanını kullanarak Orhan
7:48Orhan Bey Osman Deli tarihinde ilk defa
7:51sultan unvanı kullanan Osmanlı
7:52padişahıdır. Bizler de yazalım. Orhan
7:55Bey Osmanlı Devleti tarihinde
8:00ilk sultan unvanını kullanan Osmanlı
8:02padişahıdır. İlk sultan unvanını
8:05kullanan
8:07değil mi?
8:08Osmanlı padişahıdır.
8:11>> Tamam. Nazım onu bir söyledim ya. Kurban
8:12oldum. Niye tekrarlıyor?
8:15He
8:16>> nerede?
8:17>> Söyle Nazım. Vallahi söyle. Nazım Osman
8:20Diyetinin araştırmacısı olduğu için
8:21dayanamıyor arkadaşlar. İlla aralara
8:23girecek. Evet. Kuruluş dönemi
8:24araştırmacısıdır. Eee kardeşimiz
8:27>> Şehadet Cami
8:27>> Tabii tabii.
8:29>> Şehadet Cami'e bulunan bir şeyde
8:30bulunuyor. Ne derler? Kitabede
8:32bulunuyor. İlk defa normalde isten 1.
8:33Murat beniniyordu. 1. Murat'tan sonra ne
8:36oldu? Orhan mesela ilk para Orhan
8:38zannediliyordu. Yapılan araştırmada da
8:40Osman ait. Yani demek istiyorum ki
8:41tarihi bilgiler ilkler anlamında her
8:43zaman değişebilir. Mesela tarihte
8:45bilinen ilk Türk devleti Hunlar diyoruz
8:47ama e bu iki gün sonra yapılan bir
8:49kazıdır, çalışmadır, başka bir şeydir,
8:50vesikadır. Değişebilir ama neyler
8:52değişir? İlkler değişir sadece. Yoksa
8:55Amaz'in maddesi değişmez. Anlaşıldı mı?
8:58Misak-ı Milli değişmez. Bazı şeyleri
9:00bilmemiz lazım. Şimdi gelelim veraset
9:02değişiklerine.
9:04Osmanlı Devleti'nin veraset anlayışı ne?
9:07Babadan oğa mı? Hemen hemen öyle mi
9:09oluyor? Hayır. Osmanlı Devleti
9:11kurulduğunda aynı İslam öncesi Türk
9:12Devletleri gibi. Kut ailenin tüm
9:14erkeklerine ait. Kimler var? Amca,
9:16kardeş, dayı, teyze diyeceğim. Onunca
9:19neydi? Amcaoğlu, yeiğen. Hepsinde var.
9:23Ama bu tabii ki neye sebep olacak
9:24ileride? Aynı TÜK devletlerindeki gibi
9:26tat kavgalarına o da devletin kısa süre
9:28içinde yıkılmasına.
9:30Arkadaşlarım Osman Bey zamanında ülke
9:32hanedanın ortak malıdır ama Murat bunu
9:36kıstaslamış. Ne yapmış? Böyle bir
9:38daraltma yapmış. Demiş ki kardeşim bunun
9:40sonu yok. Bu kavgalardan başımıza
9:42alamayız. Hatta 1. Murat'ın kendi oğlu
9:44Savcı Bey bile isyan edecek. Kıbrıs
9:46döneminde anlatacağım olayı da. 1. Murat
9:48döneminde ülke hükümdar ve oğullarına
9:51aittir diyor. Far Sultan Mehmet
9:53geldikten sonra sizler de biliyorsunuz
9:55kanunnameyi Ali Osman diyerek bütün
9:57kanunları toplayacak ve yazdıracak.
9:59Burada da Fati Sultan Mehmet ben varken
10:02kavga edilmeyecek diyor. Yani insan bir
10:04hükümdar varken oturup da siz bir taht
10:08kavgası içine giremezsiniz diyor. Yani
10:09ben anca öldükten sonra burada ne var?
10:12Devletin başındaki kişinin kendisinin
10:14otoritesini yerleştirmeyi görüyoruz.
10:16Yani Fatih Sultan Mehmet kendisi varken
10:20dövüşmen kuzum demiştir. Anlaşıldı mı
10:22kısaca? Heh. Olayın aslı bu. Ama tabii
10:25ki Osmanlı devlette tat kavgaları çok
10:27yoğun şekilde devam edecek. En sona bir
10:29adam gelecek. Adı Ahmet. 1. Ahmet
10:32kafesten yetişip gelecek. Çünkü bir
10:33önceki Osmanlı padişahı Mehmet sancağı
10:36kaldırıp kafesini getirmiş. Kafesten
10:38çıkarak ilk defa padişah olan 1. Ahmet
10:40de bundan sonra Osmanlı Devlette tat
10:42kavgalarını yasaklıyorum demiş. Ekber ve
10:45erş sistemini getirmiş. Ne demek ekber?
10:47Hep duyuyorsun Murat. Her gün üç vakit
10:49duyuyorsun. Beş vakit duyamaz. O sabah
10:52kalkmıyor akşamda.
10:55Evet. Allahu ekber ne demek? Allah en
10:57büyük. Ekber ve erş. Erşet reşit. Aklı
11:00başında demektir aslında. Reşitlik
11:02kelimesi ne demek? Aklını başında. Bize
11:04reşitliğe yaş sınırı konulmuş. 18. Niye
11:07konulmuş? O da anlam. Reşitlik her zaman
11:09her şeye göre değişebilir. Reşitlik
11:11Arjantin'de 16'dır. Başka ülkelerde
11:13boylu ya sallıyorum 15'tir. Reşitlik
11:15Arap toplumlarında 13'tür. Mesela
11:17reşitlik Türkiye'de çok yüksek. 18 ne
11:20ya? 18 yaşında çocuk yani 18 yaşına
11:22kadar bekliyor ehliyet almak labe zaten
11:24kullanıyor traktörü, motosikleti,
11:26arabayı.
11:28Bu da yanlış. Reşitlik daha da
11:30düşürülmeli ki insanlar hayata daha
11:33hızlı şekilde haz tabii 18 yaş. Çünkü
11:35niye 18? Ondan sonra askere gidiyorsun,
11:37üniversiteye gidiyorsun. Tamam. Ora bir
11:39ara kaçıyor orada hayatın arası. Onları
11:42bazı şeyleri erkenden halletmek lazım.
11:44Osmanlı Devlet'te mesela reşitlik yaşı
11:4611 civarı olduğu tahmin ediliyor
11:47erkeklerde. Evet.
11:49>> Sancağa göndermek.
11:50>> Tabii tabii. Sancağa göndermiyor. Çünkü
11:5112 yaşında sancakta artık dert dinleyen
11:5312 yaşındasın ya. 12 yaşında
11:57dert dinliyorsun. Vali oluyorsun. Düşün
11:58yani. Evet. Osmanlıda veraset
12:01değişiklerine bakalım. Osman Bey
12:02zamanında neymiş kardeşim? ailesin
12:04>> ülke hükümdar ve ailesinin ortak
12:10neyidir?
12:11>> Maldır.
12:13>> Şimdi bunu 1. Murat ilk değişikliği
12:15yapan 1. Murat'ı ne yaptı peki?
12:18>> Ülke hükümdar ve oğullarına aittir.
12:23Evet. Oğullarına aittir.
12:26Yani öyle amca, yeiğen, dayının oğlu
12:29onlar artık isyan ediyor. O hakinden
12:31alındı. Faustan Mehmet ne dedi? Ülke
12:34padişahıdır. Aslında demek istediği
12:35şuydu. Ben varken çünkü ben varken adam
12:38İstanbul'u kuşatacak. E tuttu oğlu isyan
12:41etti.
12:43O trantuya sefer düzenlenecek. E gidiyor
12:46ordu. Kocaman ordu gidiyor. Ordu mu
12:47kaldı İstanbul'da? E isyan etme ihtimali
12:50yüksek. O yüzden ben varken kavga
12:52etmeyin diyor. Birinci Ahmet ne diyor?
12:54Ekber ve erşet sebebe. Bu son
12:56değişikliğidir. Bir kere daha
12:57söyleyeyim. Osmanlı Devleti'nde son
12:59değişikliği ise sorabilirler kimin
13:01yaptığını. O da neymiş cevabı? 1. Ahmet.
13:04Duraklama döneminde de zaten detaylı
13:06anlatacağım. Bunun bir önceki adamı
13:07Mehmet'tir. Aslında sorun oradan
13:09başlıyor. Eee ve 1. Ahmet buna son
13:12noktayı koyuyor. Yeri gelince
13:13anlatacağım. Peki hükümdarların
13:15görevleri nelerdir? Hepimizin bildiği
13:16görevleri. Ordunun başına sefere çıkar.
13:19Divan-ı başkanlık eder. Efendim
13:21yasakname yayınlar. Beratname yayınlar.
13:23Bir devşirme öldürme hakkına sahiptir.
13:25Eğer vatan hani yapmışsa efendim bir
13:28memuru göreve atar. yazılı bir emir
13:30verir. İşte biz bunlara ferman adını
13:32veriyoruz. İslam öncesi bunun adı
13:33yarlıydı mesela. Efendim yazılı bir şeyi
13:36fermanı bu sefer kendisi yazar verir.
13:38Çok daha önemlidir demek ki. Şimdi
13:40birine yazdırmakla kendinin yazması
13:42arasında dağlar kadar fark var. Bir
13:43sıkıntı var yani. Kendi yazıyorsa demek
13:45ki acil bir durum var mesela. Bunlar
13:47hükümdarların görevleri. Şimdi bu
13:49hükümdarların görevlerini tek tek
13:51işleyelim. Ferman herhangi bir konu
13:53hakkında vermiş olduğu emire ferman
13:55denir. Yazıyoruz kardeşim.
13:58herhangi bir
14:01konuda
14:04verdiği yazılı emirdir.
14:07Yazılı emirdir. Hat düün arasındaki fark
14:10şudur. Hat düün genelde bunu kendi yazar
14:13arkadaşlar. Tamam.
14:15Kendinin yazdığı
14:20yazılı emirdir diyelim. Doğru mu?
14:24Evet. Burada çok önemli şeyler vardı ya.
14:25Yasakname ya. Adı üzerine 4. Murat
14:28alkolü, tütünü yasakladı. Neyle
14:30yasaklıyor? Yasaknameyle. Herhangi bir
14:33şeyi yasaklayabilir.
14:35Herhangi bir şeyi yasaklar. Kahveleri
14:38yasaklar, efendim tütün içimini
14:40yasaklar, alkolü yasaklar. Gece belirli
14:43bir saatten sonra dışarıya çıkmanı
14:44yasaklar. Doğru mu? Biz bunlara yasak.
14:47Geldik en önemlisine. Bakın değerli
14:49arkadaşlar bunu bilmezsek soruyu
14:51yapamayız.
14:53Müsadere. Bir kere her KPS yazan
14:56öğrencinin müsaderenin ne olduğunu
14:58bilmesi lazım. Kelimenin köküne
15:00isterseniz bir girin. Çünkü mü ile
15:01başlıyorsa mantıken bir yerden bir şey
15:03var demektir. Hadi bu görev de size ait
15:05olsun. Müsaderenin köküne bakın. Ne
15:08demek anlamına geldiğini sizler bulun.
15:10Şöyle anlatayım.
15:12Bir devlet memurunun
15:15herhangi bir haksızlıkla elde etmiş
15:18olduğu mallara, devletin el koyma
15:21geleneğine müsad ediz ve bu müsadere
15:24hakkı padişahidir. Şimdi bak bir daha
15:26söyleyeyim. Bir devlet memurunun
15:29elde etmiş olduğu mal varlıklarının
15:31kazancından daha fazla olduğu görülürse
15:34ve bu bir kişi de ihbar ederse o
15:37ihbardan sonra devlet ölmesini dahi
15:40beklemez. Bazen de cenaze günü devlet
15:43gelir tüm mallarını el koyup mirasa
15:45engel olur. Arkadaşlar Osmanlı Devlet
15:47müsadem bir şeydir. İlk müsad Fati
15:50Sultan Mehmet zamanında Çandarlı
15:52sülalesine yapılmıştır. Biliyorsunuz ki
15:54Çandarlı Ali Paşa'nın tüm mal varlığına
15:57devlet tarafından el konmuştur. Müsadere
15:59şöyle. Şimdi Nazım öğretmen. Doğru mu
16:02Nazım? Ben de öğretmenim. Şimdi ikimiz
16:05de öğretmeniz ama lan Nazım Allah. Bir
16:08bakıyorum Muğla'dan yazlı kalmış.
16:11Vay koçum benim. Vay Nazıma bakıyorum
16:13arabayı yen demiş. Lan diyorum Nazım
16:16oğlum biz seninlerle aynı şartlardayız.
16:18İkimizin de eşleri ev hanım onlar da
16:20çalışmıyor. İkimizde de atıyorum iki
16:21çocuk var. Senle ben aynıyız. Sen
16:25Osmancık medresesinde öğretmensin. Ben
16:27atıyorum Akşemsettin medresesinde
16:29öğretmenim. Aramızda belki onakça anca
16:31oynuyor. Bunlar onakçıyla falan olacak
16:33şeyler değil. Nazım ne yapmış biliyor
16:37musuz? Mu? Özel ders vermiş.
16:40Nazım online eğitimden para kazanmış.
16:43Bunlardan benim haberim yok. Normalde
16:45bunlar yasak. Bir öğretmen olarak
16:47medrese dışına ders vermesi, parayla
16:49ders vermesi yasak. Nazım zaten bu mal
16:52varlıklarından dolayı bendeki kıskançlık
16:54artıyor. Nazım'ı şikayet ediyorum
16:55devlete. Diyorum ki bu Nazım ikimiz de
16:58öğretmen olduğumuz yatmış, kat almış,
17:00daire almış, arabayı yiyin demiş. Nasıl
17:02oluyor kardeşim bu diyorum. Devlet bir
17:04araştırma yapıyor ki Nazım'ın biraz önce
17:06dediklerimden de para kazandığını, hiç
17:08vergi vermediğini görüyor. Bunun üzerine
17:10devlet Nazım'ın ölümünü bazen bekler.
17:12Bir daha söylüyorum ölümünü. Şimdi
17:14çocuklar, mocuklar diyor ki, "Lan şu
17:15ölse de mal bize kalsa o da kalmayacak.
17:17Lazım çünkü. Niye?
17:20Devlet cenaze günü orada. O yüzden
17:22devlet memurlarını gönderiyor. Bu
17:24kişinin diyor tüm mall varlıklarına
17:27devlet tarafından el konmuşturuyor.
17:29Bazen de artık çok aşırıya kaçıyorsun
17:31lazım. Yani artık hani eee aldığın
17:36yazlık mazlık değil yalı alıyor. Yalı
17:38lan yalıda kim var? Yalıda sadrazam var.
17:40İşte atıyorum vezir var. Gaz askerin
17:43yalısı var. Bir de bizim öğretmen
17:44Nazım'ın yası lan. Böyle bir şey
17:45olabilir mi? Yalı almış adam. Yalı. E
17:47yalı alıyorsan gel bakayım sen buraya
17:48da. Oğlum biz yalıyı biz padişah olarak
17:51alamıyoruz. Baksana sarayda oturuyoruz.
17:53Bizim yalımız yok diyor padişah. Gel
17:54bakayım diyor ve Nazım'ın mal
17:56varlıklarına ölmeden önce el koyuyor.
17:59Peki çok ufak kaçıranlar da vardır.
18:01Şimdi ufağa büyük ceza, büyüğe küçük
18:02ceza verilmez. O zaman adaletsizlik
18:04olur. Evet. Bir adam daha var. O
18:05hadiyorum. Bu da Murat. Bu da öğretmen.
18:07Murat ne yapıyor? Medresedeki
18:10öğrencilerine gel yavrum ben sana bu
18:11konuyu ayrıca detaylıca anlatayım sen de
18:13sınavdan geçersin diye medresedeki
18:15öğrencilere usulsüz ders veriyor. Yani
18:18gidiyor evinde ders veriyor. Ama bu çok
18:20abartmıyor. Ama devlet de ne yapıyor?
18:22Kazancını bir hesaplıyor. Diyor ki sen
18:23yıllık yıllık 300.000 lira fazla
18:26kazanmışsın. Muratçığım diyor 300.000 L.
18:29Gel biz sana bu 300.000 lirayı
18:30harcadığından dolayı senden geri alma
18:32ihtimalimiz yok. Ölümünü de bekleyecek
18:33halimiz yok. Ama gel sana bir ceza
18:35keselim. Ne cezası? Hop! Nereye atıyoruz
18:38kardeşimiz? Sivas'a. Kendi memleketine.
18:41Murat memleketine atadım seni. Ne cezası
18:44verdim biliyor musun? Kasap. Aa Murat
18:47normalde öğretmen. Murat oldu şimdi. Ne?
18:49Şen kasap.
18:51Devlet et veriyor sana Murat. Murat iyi
18:54dinle. Devlet sana et veriyor. Kaç
18:56liradan veriyor? Kilosu 500 liradan et
18:59veriyor. Aynı et balık kurumu oldun sen.
19:01Et balık kurumunun Sivas şubesi oldun.
19:03Öyle anlatayım. Ama 500 liralık aldığın
19:06eti 400 liradan sattırıyor.
19:09Haydi nasıl oluyor bu? 500 liradan her
19:12gün et alıyorsun. 400 liradan geri
19:15satıyorsun. E bu sefer de ne oluyor? Her
19:17bir kilo ette 100 lira kaybediyorsun. 1.
19:21Halk ucuz et yiyor. 2. Devlet bu şekilde
19:24senin malını eritiyor. Böylelikle kasap
19:27cezası devletin verdiği hizmette mesela
19:29sen müşteri mesela normalde esnaf olsan
19:31müşteri girsin diye şey yaparsın. Burada
19:32müşteri kurban olayım girmesin ya. Et
19:34yok diyorsun ama çaresizsin. Kasap
19:36cezası Osmanlı Devlet'te müsadede en çok
19:39uygulanan cezalardan biridir. Çok kişi
19:40bilmez bunu. Kasap cezaları mesela ya da
19:44ya da o bölgede olmayan bir şey
19:45aşıttırıyor devlet dükkanı olarak orada
19:46senin malını eritiyor. Bunlar Osmanlı
19:48Devlet'te görülen müsadeledir.
19:50Müsadereyi Fatih Sultan Mehmet ilk defa
19:52uyguladı. Dikkat ı Mahmut kısmı
19:55kaldırdı. Tanzimat döneminde ise tamamen
19:57kaldırdı. Peki müsadere usulünde bir
19:58kişinin zengin olabilme ihtimali var
20:00mıdır?
20:02Müsadere uygulanan bir sistemde insanlar
20:04zengin olma ihtimali var mıdır? Hayır.
20:07Neden? Çünkü birbirini şikayet etme
20:09mekanizmasından dolayı insanların
20:11kıskançlıkları ve komşu krizleri buna
20:13engel olur. O zaman insanlar mevcut
20:15toplamış oldukları akçe veya altınlarını
20:17ne yapmak zorunda kalacaklar? Ya yastık
20:19altına, doğru mu? Ya ağaç kavuklarına,
20:23ya tarlaların altına sürecekler. Lan
20:26tarlayı sürüyor da nasıl altın çıkıyor
20:27diyen yok.
20:29Bir insan altınını bugün banka
20:31şartlarında saklayabilir. Evet. Gene
20:33yastığının altı denedilen evin içinde
20:35saklayabilir. Ama Osmanlı Devleti bu çok
20:37zor arkadaşlar. İşte bir küp altını
20:39kazarken gören komşu oluyor. Ertesi gün
20:41bakıyorum küp yok. Çalmış. Yani Osmanlı
20:45Devli'de zengin olmak biraz daha ne
20:47gözükmüş? Eee, kötü demeyeyim ama
20:50şikayete çok meyilli bir de insanlar
20:53toplum bir arada yaşıyor. Şimdi zengin
20:55öyle mi? Bazen size de şöyle olmuyor mu?
20:58Yolda gidiyorsunuz. Lan bunu adam dağın
20:59tepesine ev yapmış ya diyorsun. Dağın
21:01tepesi. Lan buraya diyorsun ki nasıl yol
21:04gider? Evet çok güzel evler var
21:06ormanların içinde. Hiç gözükmeyen
21:08Türkiye'de kaç bin tane villa var böyle?
21:10Kaç bin tane ev var. Doğru mu? İnsanlar,
21:12zenginler bugün fakir ve orta kesimden
21:15uzaklaşmışlardır. Bak ben 82 doğumluyum.
21:18Bizim mahallemizde mesela fakir zengin
21:20ayrımı 95'lere kadar yoktu. Ama krizler,
21:24ekonomik krizler birilerini zengin
21:26ederken birilerini daha çok
21:27fakirleştirir. Şöyle örnek vereyim. 95
21:30yılında 1995'te ki babalarınıza sorun
21:33bir doların artışı oldu. E peki dolar
21:35borcu alan gitti. Doları olan
21:38zenginleşti. İşte o gün ayrım oldu.
21:40Bizim 95'te mahallenin tümü taşındı lan.
21:42Bir biz kaldık
21:44yani. Anla yani. Eskiden mesela
21:46mahallelerde zengin kişiler örnek
21:48arabası vardı mesela geceleyin kardeşim
21:50rahatsızlandı. Hemen işte derdi ki
21:52Süleyman abi bizi bir hastaneye götür
21:53hemen götürürlerdi. Çünkü dayanışma
21:55vardı. Çünkü fakir zengin aynı ortamda
21:59büyüyordu. Artı fakirin ve zenginin
22:01çocuğu aynı okula gidiyordu. Lan özel
22:05okul mu vardı?
22:07Eee anlaşıldı bütün durum. O ayrım
22:09bitti. Osmanlı Devletti. O yüzden de
22:11zengin olan insanlar zamanla şehirlerden
22:14uzaklaşmaya insanların şikayet
22:16edemeyeceği bir yaşantıya doğru
22:17yerleştiler. Özellikle bunu da size
22:19söyleyeyim. Bu arada çok ilginç. Yahudi
22:21ve Ermeni zenginleşecek kimse bir şey
22:23diyemiyor. Ticaret yapıyor kardeşim.
22:25Bunlar zeki adamlar, akıllı adam.
22:26Müslüman ne zaman zenginleşmeye başsa
22:29tamam bitti. Kıskançlık baş. Anlaştık. O
22:33yüzden halbuki Müslümanın zengin olması
22:35lazım ki çünkü zekatı var, sadakası var.
22:37Ekonomik durumdan eee vermek zorunda
22:40olduğu şartlar var. Doğru mu? E onları
22:43verse zaten memlekette aç mı kalır
22:45kardeşim zekat verirse? Ama zekatı veren
22:47azaldı. Evet. Gelelim buraya. Müsadere
22:50kardeşim.
22:51Herhangi bir memurun mallarına
22:54>> herhangi bir memurun
22:57mallarına el konulmasıdır.
23:00El konulmasıdır. Kulluk hakkı. Bu arada
23:03ileride anlatacağım değiştirme diye bir
23:05sistem var. Aslında bu sistemin gerçek
23:06adı kulluk hakkıdır. İlk defa Orhan Bey
23:08döneminde uygulanmıştır. Kulluk hakkı
23:11şudur arkadaşlar. Biz bir kişiyi yani
23:14bir yabancı kişiyi bizim ırkımızdan
23:16olmayan, Müslüman olmayan birini
23:17alıyoruz. Eee devlet memuru yapacağız.
23:19Devlet memuru olmanın ilk şartı nedir?
23:21Müslüman olmasıdır. O yüzden biz bunu
23:22Müslüman yapıyoruz. Ama hak, yargılama
23:25hakkı ve öldürme hakkı padişahdır. Hani
23:27vurun kelleyi diyor ya. O vurun kelleyi
23:29dediği adamlar bunlar. Yani oturup da
23:32şeye vurun kelleyi denilmez, müslümana
23:34denilmez. Çünkü yani Müslüman derken
23:35doğuştan Müslüman. Çünkü onun yargılanma
23:37hakkı var. Hani biz zannediyoruz ki
23:40padişahlar aslı mastı kestim kesti.
23:41Sadece bir nokta dış var. O da bu.
23:44Tamam. kulluk hak devşirme mesela bir
23:46sadrazamı ölüm fermanı verebiliyor.
23:49Tamam. E tabii ki yargılamalar elbette
23:50yapılı öyle kafasına göre bunu kesin,
23:52bunu öldürün, bunu sakat bırakın değil.
23:54Evet. Kulluk hakkıyla başlayalım
23:55kardeşim.
23:56>> Herhangi bir deşi öldür
23:57>> herhangi bir
24:00devşirmeyi
24:02öldürme hakkına sahiptir.
24:05Öldürme hakkına sahiptir. Devam
24:07kardeşim. Beratname arkadaşlar sizler
24:10bugün Osmanlı Devleti yaşasaydınız eee
24:13atıyorum öğretmen mi olacaktınız memur
24:14olacaktınız? Devlet size ne
24:15çıkartıyordu? Beratname ne demek? Aylık
24:18bağlama veya bir işe yerleştirme veya
24:20görevden almaya adır. Söyle bakalım.
24:22>> Herhangi bir memuru görevden göreve atar
24:24>> herhangi bir memuru göreve atar. Aylık
24:29bağlar veya ne yapar? Görevden alır.
24:34Evet. Bunlar hep padişahın hakları.
24:35Adaletname bir yerde bir sıkıntı varsa,
24:38bir adaletsizlik varsa ne oluyor? Bu
24:40çıkarılıyor. Söyle kardeşim.
24:42>> Herhangi bir bölgede haksızlığı giderir.
24:47Haksızlığı giderir. Amanname şu başımıza
24:52en çok bela olan olay o. Aman diyene
24:55biliyorsunuz ki kılıç ne yapmaz?
25:00>> Amanname neydi ya? Aman dileyene
25:02>> kişiyi koruma. Hayır hayır laf var ya
25:04bir tane deyim var ya Nazım onu aman
25:06diline kılıç kalkmaz mı di
25:08>> kılıç çekilmez mi tamam kesin öyle
25:10dedir. Bir bakar mısın aman diline Evet
25:13arkadaşlar Emanname aslında amanname
25:15diye Türkiye çevrilmiş arkadaşlar
25:17buradaki bütün mesele şudur.
25:18Amannameler. Örneğin eee
25:23Timur'dan iki tane adam kaçmış
25:25zamanında. Celahiroğlu Ahmet diye bir
25:27adam kaçıyor ve bu adam değerli
25:29arkadaşlar geldikten sonra Osmanlı
25:31Devleti tamam lazım bırak yoksa sorun
25:33değil. Osmanlı Devleti Yıldırım Beyaz ne
25:35vermiştir bunlara? Amanname. Amanname şu
25:37demektir. Kendisine gelenine sığınma
25:40hakkı. Ve bu sığınma hakkından dolayı da
25:42karşı taraf değerli arkadaşlar Osmanlı
25:43Devleti'nden bunu istese dahi padişahın
25:46emrinin altına girdiğinden ve padişah
25:47devlet korumasından dolayı istese de ne
25:50yapamaz? İstese de bunları veremez.
25:52Söyle.
25:54>> E tamam. Ben de öyle dedim. Evet.
25:56Amaname söyle. eee herhangi bir kişiyi
26:02>> herhangi bir kişiyi himayesi altına
26:05alır.
26:06himayesi altına alır. Evet. Fatih'e
26:10kadar değerli arkadaşlar şunu da
26:11söyleyeyim. Divana başkanlığı kim
26:13yapmıştır? Divana başkanlığı Fatih'e
26:16kadar padişah yapmıştır. Divana
26:21>> baş yok y divana başkanlık eder diyelim.
26:24Yok silgi verir misin? Ya da şey gücümüz
26:27nerede?
26:29Maşallah. Hiçbir şey de hazır değilsiniz
26:31ha.
26:32Nazım Murat biraz konsantre olun bakayım
26:35bir.
26:37>> Hiç konsantre değilsin.
26:40Evet. Divana başkanlık eder ama kime
26:43kadar? Fatih Sultan Mehmet'e kadar.
26:45Mesela orduya başkanlık eder. Komutanlık
26:48eder. Ordunun başına sefere gider. Ama
26:50ne zamana kadar? Selim'e kadar. Selim
26:53ilk defa ordunun başında sever çıkma
26:55gereğini terk edip sadrazama görevi
26:56vermiştir. E tabii bu da ne olacak? İki
26:58yıl sonra Osmanlı padişahlarına
26:59yerleşmeye başlayacak. Tabii ki Osmanlı
27:01padişahlarına bu yerleşmeyi ara ara
27:03bozan padişahlar da olacak. Gene ordunun
27:05başında sefere çıkanlar da olacak ama
27:07genellikle bu iş sadrazama bırakılacak.
27:09Peki
27:11çocuğumuz var bizim. Hükümdarın oğlu
27:13var. Şimdi hükümdarın oğluyla hükümdar
27:15demek arasında herhangi bir fark yok.
27:17Niye? Babası öldükten sonra yerine
27:19geçecek çocuklar. Bu erkek çocuklar
27:21olacak ve erkek çocuklar özellikle
27:23yetiştirilirken arkadaşlar şu bir
27:25gerçek. Osmanlı Devleti'nde padişahların
27:28farklı annelerden doğan çocuklara karşı
27:30annelerin de ilgi ve alakasından dolayı
27:33maalesef ki bu bir gerçek. Şimdi benim
27:35iki tane evladım var. Nazım'ın da öyle.
27:37E biz ikisini de birbirinden ayırt.
27:40Etmezsin. Anne de bunu edemez. Ama
27:42Osmanlı Devleti biraz bu böyle değil.
27:44Şim açık söylemek gerekirse yani farklı
27:48sevdiği kadınlardan olan çocuklarla
27:51sanki annesinin zorla evlendirdiği bir
27:53kızdan olan çocukla olmuyor değerli
27:55arkadaşlar. Yani padişahlar da
27:58kendisinden sonra geçecek kişileri
28:00belirlerken bir kıstası oluyor. Olmuyor
28:02değil. Mesela en sevdiği oluyor, az
28:05sevdiği oluyor. Evet oluyor. Bu evlatlar
28:07arasında ayrım maalesef var. Şimdi sende
28:09bende yok o. Ama normalde var. O da neye
28:12sebep oluyor? Mesela Hürrem diyor ki,
28:15"Benim kendi oğlum başa geçsin." Büyük
28:17bir mücadele başlıyor. Saray kadınların
28:19özellikle kendi içerisindeki mücadelesi
28:21hükümdarın devleti yönetmek konusunda
28:23zafiyete düşmesine neden oluyor. Aslında
28:25hükümdar örnek Faz Sultan Mehmet diyor
28:27ki ben Yakup benden sonra Yakup geçsin
28:29diyor. İsteği de o yönde oluyor ama bunu
28:31duyan diğerleri gidip Yakup'u öldürüyor
28:33mesela sallıyorum. E bu da neye sebep
28:35oluyor? Hem hükümdarın üzüntü duymasına
28:37sebep oluyor. Hem gidiyor işte değerli
28:39arkadaşlarım istemediği bir kişinin
28:41devlete padişah olmasını nasip ediyor.
28:43Şey oluyor. Mesela Kanuni Sultan
28:45Süleyman acaba ı Selim'in bu kadar
28:47padişah olmasını kendinden sonra istemiş
28:49midir? Hani bugün keşke karşımızda olsa
28:51da sorabilsek ama bunların ya da
28:53Mustafa'yı öldürme sebebini sorabilsek
28:55mesela. Bazı şeyleri soramıyorsunuz.
28:57Tarihte gizli kapaklı şeyler var. İşte
28:59bunlardan bir tanesi şehzade eğitimleri.
29:01Çünkü zor eğitimlerdir bunlar. Her
29:03hükümdar kendisinden sonra boynuz kulağı
29:05geçsin ister. Yani iyi yetiştirilmiş
29:07çocuklar ister. Bunlar için de yanlarına
29:09biliyorsun lalalar verilir. Bunun İslam
29:11öncesindeki ismi inanç inal veya
29:13Atamandı. Selçuklu'daki ismi Atabeydi.
29:16Osmanlı'daki adı Lala.
29:18Lala Prensteki Lala sahnesini
29:20izlemişsinizdir. Doğru mu? He Lala var.
29:22E şimdi kardeşim bu Lalalar çok iyi
29:25yetişmiş devlet adamları olduklarından
29:27dolayı çocukları 7 yaşlarından itibaren
29:29eğitmeye başlıyorlar. 7 yaşından
29:30itibaren düşünün ilkokula gidiyorlar.
29:33İlkokulu bitirdikten sonra 12 yaşına bak
29:3512 şehzadeler bazı sancaklara
29:37gönderiyorlar. Yani illere devlet
29:39tecrübesi kazansın halkla bütünleşsin.
29:42Halkın sorunlarına şey olsun. Tedbir
29:43kıyafet giyerek pazarda sokakta
29:45dolaşsın. Aksaklık yönlerini şimdiden
29:47görsün diye. İşte bu lalalar eşliğinde
29:50yetiştirilen bu çocuklar önemli şehzade
29:52sancaklarına giderler. ki hepiniz de
29:54biliyorsunuz ki Trabzon efendim Manisa
29:57efendim Kütahya mesela en çok bilinenler
29:59arasındadır ve Amasya tabii ki işte
30:01bunlar ilk dördü oluşturur ama Çorum'da
30:04bir şehzade kentidir. Çankırı da
30:07öyledir. Kırım'ın Kefe orası da öyledir.
30:09Mesela Antalya mesela hiç diyorsunuz ki
30:12Bolu e bunlar da Şehzade kentleri. Hadi
30:16bir yazalım. Şehzade eğitiminden
30:18başlayalım lazım.
30:19>> 7 yaşında başlar.
30:21>> 7 yaşında eğitime başlarlar. Evet. 12
30:24yaşında gönderirler.
30:27>> 12 yaşında
30:30sancağa gönderirler.
30:32Sancağa gönderirler. Evet.
30:35>> Başlarında vardır.
30:36>> Başlarında lalalar vardır.
30:40Lala adı verilen
30:43devlet adamları vardır. Evet.
30:49Şehzadeler
30:52sancağa gittiğinde, gönderildiklerinde
30:55daha doğrusu hangi unvanı alıyorlarmış?
30:58>> Çelebi Sultan unvanını alırlar.
31:03Unvanını alırlar. Evet. Önemli
31:05sancakları söyleyeyim bakım. Önce ben
31:07şöyle yazayım. Antalya
31:10efendim Çorum,
31:12Çankırı
31:14Kefe. Bu Kırım'a ait bir yerde değerli
31:16arkadaşlar. Amasya,
31:18Kütahya,
31:21Trabzon,
31:25Manisa.
31:27Evet. Nazım bundan sonra sende.
31:29>> Bolu.
31:30>> Bolu hemen kendi memleketinde yazıyor.
31:32He
31:32>> Konya.
31:33>> Konya.
31:36>> Isparta.
31:40>> Ne diyelim?
31:41>> Karaman mı, Sivas mı?
31:42>> Sivas diyelim hadi. Ama Karamanlar ayıp
31:45olur o zaman.
31:48Nereye yazalım? Buraya da Karaman'da
31:50yazalım.
31:51>> Evet. Şimdi bu Şehzadeler biliyorsun 7
31:53yaşına geldikleri zaman o zamanki adı
31:56Şehzade ama oraya gittiklerinde
31:58aldıkları unvan Çelebi Sultan oluyor. Bu
32:00arada hükümdarlar sizler de biliyorsunuz
32:01ki eee Şehzsadeler hükümdar olma
32:04durumları şöyle oluyor. Mesela haber
32:06veriliyor. Diyorlar ki eee çabuk gel.
32:10Baban ölüyor. Baban ölüyorsunuz. Biraz
32:12evvelden söylemeleri lazım. Çünkü
32:14şehzadenin günlük yolu var. Mesela
32:16Amasya'dan İstanbul'a varmas sallıyorum
32:186 gün. O yüzden hangisine önce haber
32:21verirse ve hangisi önce duyarsa hızlı
32:23gelebilecek yerlerde şehzadelik yapmak
32:25istiyorlar. Örnek mesela Balıkesir'de
32:26bir şehzade kentidir. Balıkesirle
32:28İstanbul arasıyla lan Trabzon'la
32:30İstanbul arası bir mi? Balıkesirlik hop
32:33ne oturabilir? Tahta oturabilir. Bir de
32:35bu risk var. Yani aslında uzağa
32:37gönderilen şehzadeler her zaman söylerim
32:40aslında istenmeyen şehzadelerdir. Biraz
32:42daha İstanbul'a yakın olanlar hemen ben
32:45öldükten sonra yerine geçsin diye
32:47nitelendirilenler işte o yüzden Manisa
32:48mesela daha yakın olduğundan dolayı
32:50İstanbul'a şeye göre tabii ki bir
32:52Amasya'ya göre bir Trabzon'a göre bir
32:54Sivas'a göre çünkü oradan gelmek
32:56İstanbul neredeyse 810 günü bulabiliyor
32:59arkadaşlar. Önemli şehzade kentleri
33:02bunlardır. Baştan söyleyeyim. Notumuzu
33:03da yazalım lazım. Vereyim mi?
33:05>> Ver. Tabii.
33:06>> Balkanlara mesela şey gönderilmez.
33:08Şehzade.
33:09>> He. Balkanlara şehzade gönderilmiyor.
33:11Neden?
33:12Söyle.
33:13>> Söyle söyle söyle.
33:15>> Çünkü isyan edebiler ve ülkeyi
33:16ayırabilirler diye.
33:17>> Aynen. Balkanlarda fark ettiyseniz
33:19herhangi bir yer yok. Hep nerede var?
33:21Anadolu içinde var. Çünkü Balkan
33:23topraklarında bir isyan ülkeyi ikiye
33:26bölebiliyor. Balkanların kaybedilmesine
33:28neden olabiliyor. İleriki yıllarda
33:29Trablus Karp Savaşı devam ederken Balkan
33:31Savaşı çıkınca ne yaptı hemen devlet?
33:33Hop! Trablus garbı bitirdi. Hemen
33:34Balkanlara önerdi. Çünkü Balkanlar
33:36kesildi mi Osmanlı Devleti büyük bir
33:37toprak parçasını kaybedebiliyor. Şehzade
33:40isyanları Balkanlarda olmasın diye,
33:42devlet bütünlüğü ve toprak bütünlüğü
33:43bozulmasın diye Balkanlara şehzade
33:46yollanmamıştır. Değerli arkadaşlar
33:48notumuzu yazalım lazım.
33:50>> Şimdi Osmanlı Devleti'nin bazı neleri
33:52vardır arkadaşlar? Kavramları vardı.
33:53Mesela devleti
33:56ebet
33:57müddet ne demek?
34:00>> Müdeti olmayan devlet. Yani süresi
34:03olmayan devlet yani devleti neye kadar
34:06yaşatmak?
34:07Sonsuza kadar yaşatmak. Bu bir Osmanlı
34:10Devleti'nin neymiş? Önemli bir eee
34:14fikri. Mesela hatırlıyor musunuz? İslam
34:17öncesinde de yazdık. Türk Cihan
34:18Hakimiyeti yazdık. Nizam-ı Alem yazdık.
34:20Kızılelme yazdık. Doğru mu? İşte bunun
34:22Osmanlı versiyonu devlet-i ebet müddet
34:25bir. Nizam-ı alem gene iki ve üçüncüsü
34:28de Kanun-i Kadimdir ders üç tanesini
34:31yazalım. Bir tanesi şu soru olarak
34:32gelebilir. İşaretleme kısmında yazacağım
34:33zaten. 1 Nizam-ı alem. Duydunuz mu öyle
34:37bir şey? Devleti dünyayı adaletle
34:42yönetme anlaşıyla sen Sırbistan'ı
34:44fethettikten sonra Sırbtların içinde
34:45Sırplar var, Karadağlar var, Arnavutlar
34:47var, Boşnaklar var. Birçok ırkla beraber
34:49artık onları da adaletle yöneteceksin ki
34:52onlar sana iki gün sonra isyan
34:53etmeyecek. O yüzden nizam-ı alem
34:56devletin düzenini sağlamak için çok
34:57önemlidir. Hatta karname Ali Osman'da
35:00yani Fazultan Mehmet'in çıkarttığında
35:02kardeş katli nasıl anlatılır? Nizam-ı
35:05alemin devamı için karındaş katli
35:07vaciptir.
35:09Y orada neyi sağlamaya çalışıyor devlet?
35:11Nizam-ı alem, dünya nizamı. Ve üçüncüsü
35:14değerli arkadaşlar, kanun-i kadim. Ne
35:17demek bu kanuni kadim? Atalarımızdan
35:20gelen kanunları sürekli hale getirmek.
35:22Gelenek ve görenekleri terk etmemek.
35:24Töreleri sözlü de olsa dünyanın ne kadar
35:27yazı şeyi olursa olsun arkadaşlar sözlü
35:29şeyler hala Türkiye'de de çok geçerli.
35:32Laf olur söz olur. Ben bilmiyor mu ya?
35:35Laf olur normalde atıyorum sallıyorum.
35:38Komşunun kızıyla evlenmek yasak mıdır?
35:40Sana sorum
35:42>> Murat sana sorayım. Sen daha çok
35:44ilgilisin. Evet.
35:46>> Değildir. Çok güzel. Ama normal
35:48şartlarda eskiden ne yapılıyordu mesela?
35:50diyorlardı ki 10 adım ötendeki komşunun
35:53kızıyla evlenmez. Niye? Çünkü o orada
35:56hoş karşılanmaz. Osmanette bir şeriatın
35:59engel olmadığı bir şey. Törede aslında
36:01da engel olmaması lazım ama töreler hala
36:04günümüzde dahi inanmaz. Düğünde,
36:07nişanda, cenazede, merasimde, kınada,
36:09aklınızdaki asker eğlencelerinde, komşu
36:11ilişkilerinde, akraba ilişkilerinde
36:13töreler hala geçer. Sözlü hukukalar hala
36:15geçer arkadaşlar. Bir şeyin yazısı yok
36:17ama sözlüsü geçer. İşte Kanunu Kadimne
36:19özellikle Fatih Sultan Mehmet ve
36:22ilerideki Kanuni Sultan Süleyman
36:23zamanında çıkarılan kanunlara yani
36:25bunlara ata deniliyor. Bu arada Osmanlı
36:26Devleti atası olarak kimi kabul etmiş bu
36:28arada? Fatih ile Evet. Biz de hani cümle
36:31Atatürk diyoruz. Cumhuriyetle alakalı
36:33özdeşleştiriyoruz. Osmanlı devlete ata
36:35denince özellikle mesela 19.
36:37yüzyıldayım. Ata diye kime bakıyorum
36:39ben? Fatih Sultan Mehmet ve Kanun Sultan
36:41Süleyman'a bakıyorum. Bunu da bilin.
36:42Yani Osmanlı Devlet ata dediğimiz kelime
36:45Osman Orhan Murat Yıldırım yazıt diye
36:46bakılmamış. Fatih ve Kanun Sultan
36:49Süleyman olarak bakılmış. O yüzden
36:51Kanuni Kadim bu iki padişah döneminde o
36:53kadar yoğun yaşanmış ve yazılı hale
36:55getirilmiş ki o yüzden ileriki
36:57dönemlerdeki herkes hem bunların
36:59zamanında bunlar dedim Fati Sultan
37:00Mehmet ve Kanan Süleyman zamanındaki hem
37:02zenginliğe hem refaha hem de büyük geniş
37:05topraklara sahip olmak için hep buna
37:07özlem. Özlemulan aslında zamanlara
37:11kanuni kadim denir. Söyle bakayım kanuni
37:12kadim ne demek? İki tane ilişkisi
37:14vardır. Devlet toplum değil mi?
37:18>> Ve başka
37:19>> devlet.
37:20>> Devlet
37:20>> insan.
37:21>> Evet. Fert ilişkileri burada işte bu
37:23kanunlarla sağlanıyor. Peki Osmanlı
37:25Devleti çok karıştırılan bir konu. Şunu
37:27ben bir dikkatlice bir dinleyeyim
37:30arkadaşlar. Başkent diye bir kelime yok
37:32ya.
37:34Bir kere kelimenin manası merkez.
37:37Osmanlı Devleti Söğütle, Domaniş'le
37:39kurulduğuna göre bakın Söğüt Domanişe
37:42hatta yan sa ikisinin arasında İnegöl
37:44var. O İnegölü'ü alacak ki hem o
37:46güvenliği sağlayacak hem de gidiş geliş.
37:47Çünkü birini yayla birini kışlak olarak
37:49kullanıyor. Yaylak kışlak deriz bize.
37:51Yani yazları değerli arkadaşlarım kışın
37:54tarafına doğru gidiliyor. Biraz daha
37:55soğuk yerlere. E kış zamanları da daha
37:57sıcak yerlere gidiliyor. Osmanlı Devleti
37:59Söüt ve Domaniç arasından gidip gezerken
38:01zamanla topraklarını büyütecek. Ancak
38:03büyüttüğü topraklara bakalım. Bolu,
38:06Bartın, Zonguldak, Kocaeli
38:09Yarımadası'nın bu tarafı Anadolu
38:10tarafına doğru bakan Sakarya, Düzce
38:13değil mi? E buraları alıyor. Buraların
38:16eskiden la bir ismi var. Bunlar
38:18biliyorsunuz antik kent isimleridir. Bu
38:20bölgenin eee özellikle Bizans
38:22civarındaki adı Bitin'dır dersi.
38:25Bitinya.
38:27Duydun mu böyle bir şey? Bak ben size
38:28söyleyeyim. Biz aslında birçok kelimeyi
38:30antik olarak kullanmaya devam ederiz.
38:32Kilik ya.
38:34Adana ve çevresi Kapodokya.
38:36Ankara ve çevresini aslında da günümüzde
38:38neyle özdeşleşmiştir Kapadokya?
38:40Nevşehir'le özdeşleşmiştir. Mesela Ligya
38:44Antalya Muğla arasındaki önemli bir
38:46yoldur mesela. Mesela ne vardı sonu ya
38:48ile biten? Patalonga, Patafonga.
38:51Bak bunların hepsi değerli arkadaşlarım
38:54bizlerin özdeşleştirildiği antik kent
38:57isimleridir. Evet Nazım başka var mı?
38:59Düşün bakayım. Türkiye'de başka önemli
39:02Trakya
39:04>> yani sonu yağ ile bitecek ama tamam
39:06şimdi anlaştık mı? O yüzden Osmanlı
39:08Devlet'in kurulduğu bu antik
39:09coğrafyadaki ismi Bitinya'dır. Tabii ki
39:12Osmanlı Devlet'i Bitinya, Mtiny'ı
39:13parçalayacak. Kilikya, Birlikya her yeri
39:14alacak ama ilk kurulduğu yer Bitinya.
39:17Önce o Bitinya'yı bir yazayım. Sonra
39:18başkent merkez ayrımını yapacağım. Söyle
39:20kardeşim.
39:22>> Yok. Osmanlı Devleti Bitinya bölgesinde
39:25kurulmuştur.
39:26>> Bitinya bölgesinde
39:29kurulmuştur. Evet. Şehirleri bir
39:30söyleyelim. Bu Bitinya denilen bölge
39:32neresiymiş?
39:33>> Kocaeli Sakarya.
39:34>> Kocaeli, Sakarya. Düzce Bolu. Hattı bir
39:38yazalım önce. Düzce Bolu bugünkü
39:41isimleriyle yazıyoruz. Evet.
39:43>> Bilecik.
39:44>> Bilecik.
39:45>> Bursa
39:46>> Bursa.
39:46>> Yalova.
39:47>> Yalova.
39:49>> Bartın.
39:5330 il artı Zonguldak diyorum. Doğru mu?
39:57Aynen öyle. Değerli arkadaşlar bu
39:59bölgenin adı Bitinya. Şimdi Osmanlı
40:01Devleti bu bölgede kurulduktan sonra bir
40:03Osmanlı devleti ile alakalı şu bilgiyi
40:04vermem lazım arkadaşlar. Osmanlı devleti
40:06sonuçta kurulduğu coğrafyadan sonra
40:09merkezi bir devlet olurken muhakkak ki
40:11fetih yönüne doğru başkentlerini
40:13gelişir. Dikkat edin başkentlerinin
40:15birazdan isimlerini yazacağım hep batıya
40:17doğru. Yani şöyle bir şey olmamış yani.
40:20Eee atıyorum Söüt Domaniş'ten sonra
40:24Karacaiser başkent yapmış. Sonra
40:25Ankara'yı alıp da tekrar geriye gidip
40:27Ankara'ya geri gitmemiş. Doğuya tekrar
40:29gidip tekrar hayır hep batıya dönü o
40:32zaman bu ne demek? Fetih yönünün batıya
40:34doğru genişlediğini gösterir. Bu fetih
40:35yönünü gösterir. Başkentlerin sürekli
40:37değişmesi
40:39Osmanlı Devleti'nde fethin yönünü
40:41gösterir. Bu bir çıkan sınav sorusudur.
40:43Bu bir. İki başkent diye bir terim
40:46yoktur. Merkez diye bir terim vardır.
40:49Osmanlı Devleti'de o kadar çok merkez
40:51olmuş ki biz bunların önemlilerini
40:52yazacağız. Mesela 1298'de bilinen ilk
40:55kadı ataması ve ilk vergi alınması
40:57sebebiyle Karacaisar'ı yazdığımız gibi.
40:59Yazalım 1298. Neresiymiş? Karaca Hisar.
41:041302'de değerli arkadaşlar nereye
41:06almışız? Bileciyi almışız. 1331. Buraya
41:08dikkat
41:10arkadaşlar. Bu çok karıştırılıyor. Ben
41:12hemen anlatayım. Osmanlı Devleti 1329'da
41:15Pelacanon denilen bir savaştan sonra
41:17özellikle değerli arkadaşlar Bursa'yı
41:19alacak. 1331'de de atıyorum diyelim
41:22İzney'e alacak. Bursa 1326'da alınacak.
41:24Özür dilerim. 1326'da Bursa'yı alıyor.
41:261331'de İzn'i alıyor. Ama burada tam
41:29tersi uygulanıyor. Önce İznik başkent
41:32yapılıyor. Sonradan alınmasına rağmen
41:34önce alınan Bursa ise İznik'ten sonra
41:36yapılıyor. Burada normalde hemen alınca
41:38başkent yapılıyor zannediyoruz ya. Nazım
41:40öyle bir şey yok. Önce izlik hatta arada
41:43Yenişehir'de var da onu da saymıyoruz
41:45arkadaşlar. Osmanlı Devleti'nin başkent
41:47ve merkezleri karışık bir durumdur.
41:49Çünkü Osmanlı Devleti her yeri başkent
41:50ilan ediyor. Gittiği her yeri ordugah
41:52şehir kuruyor. Yeni şehir var mesela. K
41:54herkes atlıyor. 1331'de nereye başkent
41:57yapılmış? İzlik başkent yapılmış. Peki
41:59İzlik hangi Türk devletinin de ilk
42:03başkentiydi? Hatırla bakalım. Türkiye
42:05Selçuklu Devleti 1335'te neresi? Bursa.
42:091363'te Edirne. Arkadaşlar bunlar
42:12Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemi
42:14başkentleridir.
42:16Kuruluş dönemi başkentleridir. Bunları
42:19bir söyleyelim. Bu arada bir eee şey
42:21verin bana. Siyah kalem. Ancak 1453'te
42:25hepinizin de bildiği gibi İstanbul Fatih
42:26Sultan Mehmet tarafından fethedilir. Bu
42:28da Osmanlı Devleti'nden sonra
42:30yükselmeden
42:32devletin sonuna kadar. Devletin sonuna
42:36kadar. Yani ne zamana kadar?
42:401 Kasım 1922 saltanatın kaldırılmasıyla
42:43beraber değerli arkadaşlarım Osmanlı'in
42:44sona ermesine kadar Osmani Devlet'in
42:46başkenti İstanbul olacaktır. İstanbul o
42:49kadar önemli bir yer ki
42:51bir Doğu Roma İmparatorluğu'nun
42:53başkenti.
42:54İki İstanbul dediğin şehir değerli
42:57arkadaşlar
42:59dünyada birçok devletin
43:02seferler düzenleyip de alamadığıdır.
43:04Özellikle bizde de vardır. Avarlar iki
43:06defa kuşatmasına rağmen alamamıştır.
43:07Emeviler kuşatmış alamamış. Araplar
43:09kuşatmış alamamış. Peçenekler kuşatmış
43:11alamamış. Çakak kuşatmış alamamış.
43:13Osmanlı Devleti'nde ilk kuşatman yapan
43:15Yıldırım Beyazıt alamamış. Murat
43:17alamamış. Arada bir Süleyman Çelebi
43:19kuşatmış. Alamamış. Fatih'e nasip olmuş.
43:21O yüzden şehre şehrin alınmasıyla amaçlı
43:25özellikle Haz Muhammed'in
43:29o hadis-i şerifine nail olmak isteyen
43:30Müslümanlarda ki biliyorsunuz ki
43:32İstanbul'u fetheden komutan ne güzel
43:34komutandır. Askeri ne güzel askerdir. O
43:36da İstanbul'daydı. Konstantinya diye
43:37geçiyor zaten arkadaşlar. Tabii ki
43:39İstanbul'un birçok adı var. Konstantin o
43:42kurduğu için zaten isim oradan geliyor.
43:43Konstantiniye, Asitane,
43:46İstanbul. Normalde Osman Devlet hangi
43:48ismi kullanıyormuş İstanbul için?
43:50İstanbul'u kullanıyor. Bir yazalım
43:52bakalım. İstanbul diğer adları.
43:53>> Konstantin.
43:55>> Konstantiniye.
43:57Evet.
43:58>> Konstantiniye. Konstantin'in yeri demek.
44:01He
44:03>> Konstantinapolis.
44:05Polis şehir anlamında kullanılan bir
44:07kelime.
44:07>> İstanbul.
44:08>> İstanbul. En çok Osmanlı Devleti bunu
44:11kullanmıştır.
44:13>> Asitane bunu da kullanıyor.
44:16>> Pay tahtı kullanıyor. Var mı başka?
44:18>> Dersadet.
44:19>> Dersadet. Evet. Bunlar da Osmanlı
44:21Devleti'nin değerli arkadaşlar diğer
44:24İstanbul'a verilen isimleridir. Kaç isim
44:26vermiş biliyor musun? 150'nin üzerine
44:28İstanbul ismi verim. Biz önemlerini
44:30yazdık sadece. Bilinmesi gerek. 150'nin
44:32üzerinde İstanbul'a isim vermiş
44:34arkadaşlar. Araplar farklı bir şey
44:35demiş, Emeviler farklı, Türkler farklı
44:37bir şey demiş. Onu da söyleyeyim.
44:39İstanbul tabii çok önemli bir şey.
44:40Başkent olduğu için boğazlarını en üst
44:44derecedeki önemli bir eee kişinin komuta
44:48etmesi veya koruması lazım. İstanbul'a
44:50gelip adam denizden gelirse ne olacak? O
44:51zaman İstanbul'un koruması Kaptan
44:53Derya'ya verilir. Genel işleri Sadrazama
44:55verilir. Eee efendim eee düzeni sağlamak
44:58yeniçeri ağ'sına aittir. Bakın imar
45:00işlerini mimar başı yapar. En önemlisi
45:02belediye işlerinden mesela eee Şehremini
45:05şehir artı Emin yani Emin ne demek?
45:07Güvenir kişi. Şehremini şehrin
45:09güvenliğini sağlayan, şehre güvenlik
45:11veren insan demektir. Eski belediye
45:13başkanlarına İstanbul'da Şehremini
45:15denir. Bir yazalım o zaman. Boğazar. Kim
45:18koruyor İstanbul'da? Boğazar'ı
45:21kaptanı Derya kur. Adaleti taht kadısı.
45:25Onu hukuk kısmında anlatacağım. Güvenlik
45:27kime aittir? Yeni çeri a'sına aittir.
45:31Genel tabii ki kim sorumludur? Sadrazam
45:33sorumludur. Belediye işlerinden kim
45:35sorumludur?
45:37Şehremini bir sınavda geldi şimdiye
45:38kadar. İşte imar işlerinden kim
45:41sorumludur? Mimarbaşı sorumludur gibi.
45:43Ama burada Şehreminiye dikkat.
45:46Peki Osmanlı Devleti kurulduğu günden
45:48beri saray yapımına başlamış. İlk saray
45:505 sarayıdır Bursa'da. Hatta bugün hala
45:53onun tekrar yaşatabilmek amacıyla
45:55tekrardan yapılıyor. Bey sarayı
45:56Osmanettin Bursa'da yapmış olduğu ilk
45:58saraydır. Bursa fethedilecek, yapılacak.
46:00Bunu da yapan adam Orhan Bey'dir. Orhan
46:02Bey döneminde açılan Bey sarayından
46:04sonra artık irili ufaklı alınan her
46:06bölgede saraylar yapılmaya başlanmış.
46:09Özellikle tabii ki devletin merkezi
46:11İstanbul olduktan sonra birçok saray
46:13yapılmıştır. Bak birçok saray. Edirne'de
46:15biliyorsun Edirne sarayı yapıldı.
46:16Galata'da Galata Sarayı yapıldı. Efendim
46:19ama saray deyince akla tabii ki
46:20Osmanettin 400 sene boyunca yönetildiği
46:23Topkapı Sarayı gelir. Ya Topkapıyı
46:25bilmeden olur mu? İstanbul'a gidiyor
46:26adam Topkapıyı görmeden geri gidiyor ya.
46:28Neden? Neden? Niye bu eksiklik var
46:31sizde? Çünkü tarihten haz almadığınız
46:34için. Tarihten haz alsanız o
46:36eksikliğinizi giderebilmek amacıyla
46:37Topkapı Sarayı'na hemen gidersiniz.
46:39Orada Topkapı Sarayı geze kaşıkçı elması
46:42ver. Herkes ona gidiyor. La oğlum hiç
46:43elmas görmediniz mi önünüzde ya? Açın
46:45bakın görseldir. Öyle bir şey değil.
46:48Tarih mekanların ruhları vardır. O ruhu
46:51hissetmeniz lazım. Divan toplantılarının
46:53yapıldığı yere gittiğinizde lütfen siz
46:56şöyle bir hayal edin. Padişah nerede?
46:58Sadrazam nerede olabilir? Kaz asker
47:00nerede? Yukarıda bir kastra adı var.
47:02Adalet penceresi. Padişah oradan
47:04dinliyor. Biraz hayal.
47:07Mekanın ruhu var. Hatta çoğu bu ruhu
47:09yakalayan arkadaşlar hep şunu derler. Ya
47:11bu merdivenleri nasıl yaptılar? Bu
47:13kaleye nasıl çıktılar? O zaman insanları
47:15bu taşları nasıl koydular? Bu kalenin ne
47:18kadar düzenli hale bunu nasıl
47:19getirmişler? Ya bizden önce buralara
47:21kimler ayak basmış? Bizler boyunca bu
47:23kaledeki taşlara kimler el sürmüş
47:26diyerek burada biraz empati yapmanız
47:28lazım. Yoksa tarih bilinci böyle
47:30gelişir.
47:32Yoksa onu onu ne zannediyorsun biliyor
47:34musun? Taştan yapılmış bir duvar. Çünkü
47:38kimse yok ki sen ziyaret edince anlam
47:39taşıyor. Topkapı Sarayıda lütfen
47:42İstanbul'a gidince programınızı
47:43alacağınız ilk yerlerden biri olmalı.
47:45Tarihi yarımadada geziyorsun zaten.
47:47Saray orada, Sultan Ahmet orada,
47:49Ayasofya orada, Mısır Çarşısı orada,
47:50Beyazıt orada, İstanbul Üniversitesi
47:52orada gibi. O yüzden programı İstanbul
47:54yapan arkadaşlar buralara lütfen bir
47:56günden fazla ayırsınlar. Çünkü Topkapı
47:58Sarayı şöyle kesinlikle iyi bir gezmek
48:01neredeyse yani yaklaşık 67 saatimi
48:03alıyor benim her gittiğimde bile Hırkayı
48:06Saadet var, render var, birim var. Orada
48:08birazdan geleceğim. Osmanlı Devleti'de
48:10en önemli saray Topkapı Sarayıdır. Şimdi
48:12ben Topkapı Sarayı'nın yapılışını bir
48:13anlatayım.
48:16Far Sultan Mehmet İstanbul'u fethediyor
48:17ya aslında bir tane saray yaptırıyor
48:19Beyazıt'ın olduğu yere. Ancak sarayı çok
48:22küçük buluyor ve bir de beğenmiyor.
48:24Bak beğenmiyor. Bunun üzerine de
48:26arkadaşlar bir saray daha yapılmasına
48:27karar veriliyor ve günümüzdeki Topkapı
48:29Sarayı yapılıyor. Mantıken bir önceki
48:33yapıp yıktırdığı saraya eski saray
48:35diyorlar. Bu yeni yapılan Topkapı
48:37sarayına da yeni saray diyorlar. Bunu
48:39Edirne'deki yeni sarayla karıştırmayın.
48:41Bu Osmanlı'nın İstanbul'da yaptığı iki
48:43saray içindeki verdiği unvanlardır. Eski
48:45saray, yeni saray nedir? Saray cedide-i
48:48amire. Yani hangi saraydan kastediliyor?
48:51Topkapı Sarayından bahsediliyor. Değerli
48:54arkadaşlarım Topkapı Sarayı çok
48:55kıymetli. Birazdan zaten içine
48:57gireceğim. Ha ne saraylar var? Isakpaşa.
49:00Bugün Ağrı Doğu Beyaz'ta gidiyoruz. Her
49:01sene gidiyoruz. Ağrıdoğa Beyaz'ta
49:03gittiğimizde İspaşa Sarayının en önemli
49:04özelliği çok tepede bir yerde. Özellikle
49:07İran'dan, doğudan gelen sahalları
49:09önlemek amacıyla kurulmuş. İspaşa
49:10tarafından bitirilmiş. Çok uzun sürdü o
49:12saray bu arada yapılması. Çünkü çok
49:14fazla kış şartları artı saldırılar İran
49:17yapılmasını istemedi falan. En sonunda
49:19bitti. Ama ben bu sarayı ta dağın
49:22tepesine konduruyorsam herhalde bunun
49:25ısıtmasını da düşünmüşümdür yani. Doğru
49:26mu? Ha bunun için de ilk ısıtmalı
49:29sarayımız deriz biz buna. Çünkü
49:31kalorifer sistemi denilen sıcak suyun
49:33borulardan geçirilmesiyle saray
49:36ısıtılmıştır. Değerli arkadaşlar
49:37Isakpaşa Saray'ın bir özelliği de var.
49:39Bir kapısında ilk defa bir barok
49:41mimarisi görülür. Barok mimarisi tarzı
49:44batı tarzıdır. O zaman batı tarzında ilk
49:47defa etkisinin görüldüğü saray. Bak ilk
49:50defa etkisinin görüldüğü diyorum. Tamamı
49:52batı saraylarına örnek alınarak
49:54demiyorum. İspaşa sarayıdır ama tamamı
49:57Avrupa sarayları örnek alınarak yap.
49:59Örnek adam Fransa'daki Versay sarayını
50:01almış bize yapmış. Hangi saray?
50:02Dolmabahçe. Tamamı Avrupa sarayları
50:05örnek almış. Sadece İspşa'da böyle bir
50:07etki var. Bir tane iki tane kapısında bu
50:10etkiyi görebiliyoruz. Mesela hangi saray
50:12var? Edirne Saray var, Galatasaray var,
50:14Beylerbey Sarayı var. Hepinizin duyduğu.
50:16Mesela Yıldız Sarayı. Özellikle ik
50:19Abdülhamit döneminde sizler de
50:20biliyorsunuz. Abdülhamid'in kullandığı
50:23saraydır. Kızlar, kadınlarımız hepinizin
50:26evlenmek istediği ama sorunuzun Sincan
50:29Düğün Salonunda bittiği Çırağın Sarayı
50:31biliyorsunuz değil mi? Evet. Bizim bir
50:34tane şey yazmış ya. Çırahan Sarayı diye
50:36şeyin ismi. O düğün salonunun adı bu.
50:39Çırahan.
50:41Evet bunlar da Osmanlı Devlet'teki
50:42saraylar. Ondan sonra Topkapı Sarayına
50:44geçeceğiz zaten. Başla kardeşim saraylar
50:46Bey Sarayı.
50:46>> Orhan dönem
50:49Orhan Bey döneminde
50:52açılan ilk saraydır.
50:54Açılan ilk saraydır. Topkapı
50:58>> bir kere yeni saraydır yazalım. Biraz
51:01önce anlattığım hikaye Fatih Sultan
51:04Mehmet zamanında yapılmıştır. Osman
51:07Devlet'in en uzun süreli sarayıdır.
51:10Ishak Paşa
51:11>> Ağrı Doğu Beyazıt'tadır.
51:13Ağrı Doğu Beyazıt'tadır. Beyazıtta doğru
51:17bir kelime değil. Bayazıt bunun ismi ya.
51:19Beyazıt'tadır.
51:20İlk ısıtmalı saraydır.
51:23İlk ısıtmalı saraydır
51:26ve ilk batı etkisinin,
51:29batı tarzı mimarinin
51:32görüldüğü sarayda zannedersem 2015 sınav
51:34sorusuydu arkadaşlar. Eee, o zaman da
51:37böyle anlatıyordu. Batı tarzından ilk
51:39etkilenen aynen sınavda da öyle geldi.
51:41İşte 17. yüzyılda yapımı, 18. yapımı
51:44bitirilen işte Ağrı'da bulunan ve barok
51:47tarzı mimarinin ilk defa uygulandığı
51:48veya batı tarzı mimarının ilk defa
51:50uygulandığı sarayı sormuşlardı. Cevap
51:51ne? Isak Paşa. Geldik buraya Nazım.
51:55Dolmabahçe
51:57>> batı saraylarının
52:00tabii tamamıyla ama
52:02Evet. ilk örnek
52:06alınarak yapılan saraydır. Onu da
52:10söyleyeyim. Yıldız Saray Abdülhamid'in
52:14yönetim merkezliini yaptığı saraydır.
52:17Yönetim merkezliini yaptığı saray. Peki
52:19başka hangi saraylar vardı? Çırağın var
52:21mı? Biraz önce anlattım. Hangi saray var
52:23mesela? Beylerbeyi var değil mi? Hangi
52:26saray var mesela?
52:28>> Galatasarayı var
52:31gibi. Birçok sarayda var. İşte bunlar da
52:33değerli arkadaşlar. Tabii ki en önemlisi
52:35Topkapıyı bir incelememiz lazım. Siz
52:38gidince İstanbul'a artık programınızı
52:40aldınız. İstanbul'a giden arkadaşlar
52:42muhakkak ki Topkapı Sarayına,
52:44Ayasofya'yı, Sultan Ahmet'i, Beyazıt'ı,
52:46Mısır Çağırsın. Yani tarihi yarımadayı
52:48gezmeden gelmeyin. Yoksa İstanbul'u
52:50anlayamazsınız. İstanbul sadece
52:52Taksim'den, Bağdat Caddesinden ibaret,
52:54Nişan Taş'tan ibaret değil arkadaşlar.
52:56İstanbul'u gezmek ruhunu hissetmek
52:58lazım. Bugün İstanbul'a giden
52:59arkadaşlarım çoğu maalesef trafik
53:01sıkıştığından zamanında çünkü sabah
53:04çıkarsanız bir şeylere yetişmek çok zor.
53:06Biraz daha öğle saatlerinde çıkıp biraz
53:08trafiğin rahatladığı zamanlarda ve toplu
53:11yani toplu ulaşımı kullanarak gitmeniz
53:13lazım. Yoksa diğer türlü gerçekten
53:14İstanbul'da eziyete dönüşüyor. Değerli
53:16arkadaşlar bizim bir abimiz vardı.
53:18Türbeye gideceğim dedi. Çok önemli
53:19türbiye. Türbeye gidene kadar sövdü. Lan
53:21ben ne anladım bu işten?
53:25Türbeye gidene kadar söydü. Bir
53:26baktürede hemen ellerini aç bir daha abi
53:28sabahtan beri söylüyordu. Trafiğe södü
53:30şeye södü. İstanbul'da maalesef ki böyle
53:33bir şey yaşanıyor. Doğru mu? Evet. Şimdi
53:36Topkapı Sarayı'na geçmeden önce hemen
53:38bir 10 dakika mola veriyoruz. 10 dakika
53:40molayı kesinlikle verelim. Bakın
53:41vermemezlik yapmayalım arkadaşlar. Ya
53:43ben işim var acele hayır bir 10-15
53:46dakika aramıza verelim. Topkapı
53:47Sarayıyla devam edelim. Evet mola sona
53:50erdi. Mola sona ermesiyle beraber
53:52Ramadoro tekniği ile devam ediyoruz. 5
53:54dakika dinlenme, 5,5 saat ters.
53:57Tekniğimizin adı bu. Evet, şimdi Topkapı
54:00Sarayına geleceğiz. Sarayı cedi, amire
54:01ne demiştik? Far Sultan Mehmet önce bir
54:03saray yaptırdı, beğenmedi. Onu yıktırdı.
54:05Yeni bir saray yaptırdı. Bunun adına da
54:08yeni saray anlamına gelen Topkapı
54:09Sarayı. Arkadaşlar Topkapı Sarayı
54:12bölümsel anlamda üçe ayrılır. Birun,
54:15Enderun ve Harem şeklinde. Birun Farsça
54:18bir kelime olup dış veya taşla demektir.
54:21Ama neye göre? Sarayın içinden göre.
54:23Şimdi hepinize sorum. Evinizin kapısı
54:26içinizde oturduğunuzda bu kapı evin
54:29neresi oluyor? Dışı. Peki mantıken bir
54:33kişi girerse orası ne oluyor? Dıştan
54:36gelirse içi. Yani aslında Osmanlı
54:39sarayın içinden bir tamlama yaparak bir
54:42yani sarayın kapısına dışı demiş. Peki
54:44sarayın kapısına kadar geçen o avluda
54:46kimler yok ki? Birun bir kere o dış
54:49kapıdan gelenlerin ilk karşılandığı yer
54:51değil mi? Peki dış kapıdan kim gelir?
54:53>> Elçi gelir.
54:54>> Elçi gelir. Çok güzel. Başka kim gelir?
54:56Yeni çeri ağası gelebilir. Efendim asker
54:58gelebilir. Talebinde bulunan insanlar
55:00gelebilir ki atıyorum divan toplantıları
55:03burada yapılır. Arkadaşlar bir eee
55:05özellikle divan toplantılarının
55:07yapıldığı, yeniçeri ağların özellikle
55:09isteklerinin belirtildiği, dışarıdan
55:11elçilerin kabul edildiği önemli bir
55:13mekandır. Onu söyleyelim. Enderun.
55:16Enderin içeride kardeşim. Bu bir oda.
55:19Odaların bütünü. Bu Enderun denilen yer
55:22bir okul. Okul. Bildiğimiz okul. E tamam
55:25hocam. Medresede okul. Doğru. Medrese
55:27sarayın içinde bir yer değil ki. Enderun
55:30dediğin yerde okul dediğimiz yerlerde
55:32padişahın çocukları efendim padişahın
55:35eee akrabalarının çocukları artı
55:37vezirlerin çocukları veziri Azam
55:39Sadrazam'ın çocuklarının iyi eğitim
55:41aldığı önemli saray hocaları ki biz
55:43bunlara Haci Sultani diyoruz. Bunlardan
55:46özel ders aldıkları yerlerdir. Yani
55:48saraydaki padişahın çocuğu herhangi bir
55:51şekilde bir medreseye gitmemiş. Medrese
55:54bildiğiniz Enderun ismini almış.
55:56Enderun'da eee şunu da söylemek de
55:59gerekir. Buraya sadece devşirme
56:00çocukları alınmıştır. Padişahtan
56:03çocuğunun haricindekilerden bahsediyor.
56:05Devşirme çocuğu ne demek? Devşirme
56:06sistemi. Onu zamanla gelince
56:08söyleyeceğim. Ama devşirme sisteminde
56:10mantık şudur. Devşirilen çocuklar
56:13Müslüman yapılır. Müslüman olduktan
56:15sonra iki şansı vardır. Bir
56:19bu çocuk eli silah tutuyorsa
56:22eee askere eli kalem tutuyorsa zeki ise
56:25Enderun'a gider. Enderun da eğitimini
56:26tamamlar ve en sonunda da işte ta
56:29Sadrazamlığa kadar yükselir. Örnek
56:31Sokulu Mehmet Paşa mesela değil mi? bir
56:33devşirmedir ve ta nerelere kadar
56:35gelmiştir. O yüzden Enderun'nun bir okul
56:37olduğunu, burada padişah çocuklarının
56:39eğitim gördüğünü efendim buralarda eee
56:42vezir çocuklarının veziri Azam, Sadrazam
56:44yani aslında Divan İmayelerindeki üst
56:46düzey rütbeli devlet adamlarının
56:48çocukların eğitim gördüğü yerdir.
56:50Enderun'da özellikle verilen
56:51eğitimlerden sonra değerli arkadaşlar
56:54zamanla Türk ailelerinin de çocukları
56:56girmeye başlamıştır. Bir daha
56:57söylüyorum. Zamanla başlarda o yoktu.
57:00Zamanla Enderun'da bozulmalar başlayınca
57:03ı Mahmut Enderun'u kapatmadı ama
57:05Enderun'un devlet memurluğu yetiştirme
57:07tarzını beğenmeyerek Mekteb Maarife
57:09Adliye diye de bir teşkilat kurup ı
57:11Mahmut zamanında artık biraz devlet
57:14memuru Enderun'dan değil de buradan
57:15karşılanmaya başlanmıştır. Harem Harem
57:20Osmanlı Devleti'nin yumuşak karnıdır.
57:22Niye? Çünkü görülmeyen, bilinmeyen bir
57:24yer olduğu için sürekli dedikoduya
57:26malzeme olan, özellikle Fransız
57:28tarihçilerin veya işte eee doğu
57:30bilimlerini inceleyen Şark tarihçileri
57:32dediğimiz oryantalistlerin özellikle çok
57:35fazla üzerine yazdığı yerdir. Evet.
57:38Haremde usulsüzlükler, yolsuzluklar. Bak
57:40sadece fark ettiyseniz farklı bir şeyden
57:43bahsetmiyorum. Usulsüzlükler,
57:44yolsuzluklar, dedikodular. Efendim,
57:47haremdeki kadınların özellikle kendi
57:50çocuklarını padişah yapmak için yeniçeri
57:52ağları başta olmak üzere isyana teşvik
57:54etmeli. Bunların hepsi Osmanlı Devleti
57:55olmuştur. Ancak harem bir okuldur.
57:58Devşirilen erkek çocukları nasıl endir
58:00eğitim görüyorsa haremde de devşirilen
58:02kadınlar, kız çocukları eğitim görür.
58:05Kız çocuklarına verilen eğitimle
58:06erkeklere verilen eğitim bir değil
58:08elbette ki. O zaman bir de haremde de
58:10padişahın annesi de oturuyor. Padişahın
58:12annesi ne iş yapar orada? hareme
58:13getirilen atıyorum 50 tane kadının
58:16hepsini inceler. Kimin yeteneği varsa
58:18çocuğuna kimi uygun görmüşse o kızlarla
58:20da bunlar evlendirilir. Özellikle burada
58:23haremde doğurganlık oranı yüksek olan
58:26ırkların kadınları tercih edilmiştir.
58:28Ağırlık olarak Slav kadınları tercih
58:30edilmiştir değerli arkadaşlar. Onu da
58:32söyleyelim. Harem'de de verilen dersler
58:34dikişten, nakıştan tutun da padişah
58:36karşısında ve devlet erkanı tarafından
58:38nasıl davranması gerektiği ile ilgili
58:40önemli adam mua maşerat derslerinde
58:42verildiğini de görüyoruz. Haremde bir
58:45anne yani padişahın annesi kızı beğendi,
58:48oğluyla evlendirdi. Bir erkek çocuğu
58:50çünkü erkek çocuğu olması çok önemli.
58:51Hatta bir de yetmiyor birden fazla.
58:53Niye? E saraya salgın gelebiliyor.
58:56Salgın. E saraydaki çocuklar kırılıp
58:58ölebiliyor. Çocuklar eskiden bebek
58:59ölümlerinin neden olduğunu kimse
59:01bilmiyordu. Kim var? Bilen var mı?
59:0380'den önce bebek ölüm öldü. O yüzden 10
59:06tane çocuklar zamanında 4 tanesi
59:08yaşıyordu veya anneler çok düşük
59:09yapıyordu mesela. Hala günümüzde de var.
59:11Ama eskiye göre tabii ki bir tıbbın
59:14gelişmesiyle beraber birçok şey daha
59:16evvelden anne karnına bile müdahale
59:17edilebiliyor. E peki dikkat erkek çocuk
59:20doğurmak soyun devamlılığını sağlamakla
59:23esas ise bu erkek çocuk doğuran
59:25kadınlara haseki unvanı veriliyor. Bugün
59:28İstanbul'a gidin bakayım. Her yerde
59:30kendi padişah eşlerinin kendi
59:32paralarıyla yaptırmış olduğu birçok
59:34vakıf ve hayır eserleri görürüz. Yazar
59:35oraya Haseki Sultan. Niye? O zaman ben
59:38Haseki'den ne anlıyorum? Erkek çocuk
59:40doğurmuş bir kadından bahsediyorum
59:42değerli arkadaşlar. Hadi bir yazalım
59:44bakalım. Bu arada Birun sarayın dış
59:46kısmı, Enderun sarayın iç kısmı, harem
59:50sarayın kız kısmı olarak bizler ne
59:52yapıyoruz? Bu ayrımı yapıyoruz. Başla
59:54bakalım Nazım. En sevdiğin onu.
59:55>> Kelime manası.
59:57>> Kelime manası.
59:59Evet. Kelime manası dış veya taşla
1:00:02demektir.
1:00:06Evet.
1:00:07>> Dışarıdan gelen elçiler kabul
1:00:09edilmiştir.
1:00:09>> Dışarıdan gelen
1:00:12elçiler kabul edilmiştir burada.
1:00:16Evet.
1:00:17>> Divan toplantıları kapı
1:00:19>> burada mı? 3. madde mi? Divan
1:00:22toplantıları
1:00:24burada nerede yapılmış?
1:00:27Babüsade kapısında yapılmıştır.
1:00:31kapısında yapılmıştır. Evet. Bunlar
1:00:35bunların bir de aslında şeyleri var. Biz
1:00:37bunları çok anlatmıyoruz ÖABT'ye giriyor
1:00:39diye de arkadaşlar bunların içindekiler
1:00:41var. Yani bir çalışan o kadar çok şey
1:00:44var ki işçi işte eleman orada bürokrat
1:00:48onları yazmıyoruz. Yoksa bunların
1:00:50içlerine birçok koğuşlar var mesela
1:00:52seferli koğuş var, kiler koğuşu var
1:00:53bilmem ne. Onlara girmiyoruz. Sadece
1:00:55Allah'tan girmiyoruz. Çünkü ÖABT'ye
1:00:57girer o zaman. Yani bunun içindekiler
1:00:59hangisi birunun içinde çalışanlardan
1:01:01biri değildir veya odalardan biri
1:01:03değildir. Çok zor bir soru olur. Size
1:01:04bilmeniz gereken yer burasıdır. Enderun.
1:01:07Başladık.
1:01:08>> İlk defa.
1:01:09>> Evet. İlk defa kim kurmuş? Murat
1:01:11kurmuştur.
1:01:13>> Edirne'de kurmuştur.
1:01:16Edirne'de kurmuştur. Değerli arkadaşlar
1:01:18Murat kursa da bunu sistemleştiren ve
1:01:21Topkapı Sarayı içine alan Fatih Sultan
1:01:23Mehmet olacak. Devam. Kelime manası iç
1:01:26ve içeridir.
1:01:26>> Kelime manası iç ve içeridir.
1:01:31İç ve içeridir. Burun hangi kelimeler en
1:01:33derinden aklınıza gelebilir? Evet.
1:01:35>> Okuldur.
1:01:36>> Okuldur. Devam.
1:01:38>> Buradaki eğitimden sonra göre
1:01:40>> buradaki eğitimden sonra
1:01:45Evet.
1:01:46>> Enderun veya Taş görev almışlar.
1:01:48>> Enderun'da veya
1:01:51Taşla'da görev almışlardır.
1:01:53>> Görev almışlar. da görev almışlar.
1:01:55Değerli arkadaşlarım dikkat.
1:01:58Şimdi çocuğu atadık. Bir bürokrat olarak
1:02:01bir taşla denilen bölgeye atadık. Buraya
1:02:04bir isim veriliyor. Yani bu çocuk
1:02:06endedondan oraya çıktığı zaman ne isim
1:02:07veriyormuş kardeşim? Çıkma adı üzerine
1:02:09çıkmış, gönderilmiş yani. Evet, devam
1:02:11edelim.
1:02:13>> Bu olaya ne isim verilmiş?
1:02:14>> Çıkma adı verilmiş.
1:02:15>> Çıkma adı verilmiş.
1:02:17Çıkma adı verilmiştir. Devam. Değiştirme
1:02:20çocukları alınmıştır.
1:02:21>> Devşirme çocukları alınmıştır.
1:02:25İleride değişirme sistemini askeriyede
1:02:26anlatacağım. Yahudiler değişmir.
1:02:29>> Evet. Yahudiler değiştirilmez. Onun
1:02:31nedenlerini de söyleyeceğim. Sadece
1:02:33Yahudiler mi? Keller.
1:02:35Ya benim ender girme şansım yok ya.
1:02:38Sıfır. Yahudiler devşirilmemiştir.
1:02:43>> Ya şöyle tamam vardı da
1:02:45>> şu an yok.
1:02:47>> Ben bayağı bir devşirmişim kardeşim.
1:02:50Arkadaşlar devşirme sistemini askeriyede
1:02:51anlatacağım. Burada değil. Burada
1:02:53uzatmayacağım ama askeriyede çok e
1:02:55detaylı bir şekilde çünkü bu sistemi çok
1:02:57karıştırıyorsunuz. Deviştirme sistemini
1:02:59zulüm gibi gören tarihçiler var, bilmem
1:03:01ne var. Halbuki devşirme sisteminde
1:03:03anneler çocuklarını en öne süsleyip
1:03:05püsleyip koyuyorlardı. Yeter ki Osmanlı
1:03:07Devleti bir bürokrat olsun diye. Yani
1:03:09Türk filmlerindeki gibi annesini
1:03:11babasını tanımayan bir nesille alakası
1:03:13yok. Yani değiştirilen çocuklar da yine
1:03:15annesini babasını tanıyacak yaşlarda
1:03:16olan çocuklar da var. Zamanla mesela o
1:03:18bölgeye sefer yapılmış annesini babasını
1:03:20ziyaret edenler de var. Yani biraz biz
1:03:22devşirme sisteminde uygulamadan kaynaklı
1:03:24hataları sanki devşirme sistemi bu
1:03:26zannediyoruz. Alakası yok. Devştirme
1:03:28Osmanlı Devlet zamanında uygulanıyor.
1:03:30Türkiye Cumhuriyeti'de de uygulanıyor
1:03:31fark ettiyseniz. Çok önemli sporcular
1:03:33devşiriliyor. Türk vatandaşı yapılıyor.
1:03:35Görmüyor musunuz?
1:03:36>> Vargaz.
1:03:37>> Vargaz. Evet. Mesela eee Elvan Abelges
1:03:39de vardı. Ünlü koşucu atlet. E birçok
1:03:42kişi var aslında aklımıza gelmeyen biz
1:03:44bilmiyoruz ama onlar çoğu farklı
1:03:46ülkelerin e milli takımlarında
1:03:48yarışırken Türk vatandaşı yapılıp da
1:03:50bizde yarışan insanlar var.
1:03:51>> Mehmet Aret
1:03:53>> Mehmet Arol futbolda çok canım o
1:03:55futbolda o kadar çok ki Mehmet Aröle
1:03:57vardı. E Jaba vardı Tita vardı
1:04:00hatırlayıp isimleri değiştirdi onan.
1:04:02Evet başla kardeşim devam et. Sadrazam
1:04:04vezi gibi üst düzeyler.
1:04:06>> Sadrazam ve vezir gibi üst düzey
1:04:11yönetici yetiştirir. Burası üst düzey
1:04:14yönetici yetiştirmiştir. Evet. Mahmut
1:04:16dönem az
1:04:18>> Mahmut döneminde
1:04:21buradan memur alımı azaltılıyor da ne
1:04:23yapılıyor değerli arkadaşlar? Mekteb
1:04:24Maarifi Adliye açılıyor. Mekteb marifi
1:04:28adliyeden devlet memuru ihtiyacı
1:04:30karşılanmıştır.
1:04:32Adliyeden devlet memuru ihtiyacı
1:04:35karşılanmıştır.
1:04:38Evet. Bu da buydu. Evet. Gel bakalım
1:04:40hareme. Buyur.
1:04:41>> Kelime anlamı yasaktır.
1:04:42>> Kelime anlamı yasaktır. Arkadaşlar bu
1:04:46harem kelimesi haram kelimesiyle özdeş.
1:04:49Şimdi
1:04:52padişahın arkadaşlar padişah sarayda
1:04:54yaşıyor. Hani padişahın bir padişah
1:04:57konutu diye bir şey yok. Yani atıyorum
1:04:59gidip Üsküdar'da bir evde kalmıyor. Adam
1:05:01da orada yaşıyor. Adam da orada
1:05:02yaşadığından dolayı bir padişaha bakan
1:05:04insanlar var. Yanında yardımcıları var.
1:05:06İki padişahın kaldığı değerli arkadaşlar
1:05:08kendisinin yattığı yatağı var.
1:05:10Kendisinin eş eşinin çocuklarının
1:05:12akrabalarının bulundukları odalar var. O
1:05:14yüzden harem herkesin girdiği bir yer
1:05:16olmadığından dolayı ister istemez
1:05:18dedikodu üretilmeye de çok müsait bir
1:05:20yer olmuştur. Bir de haremdeki kadın
1:05:23sayısının fazlalığından dolayı harem
1:05:25farklı şekillerde anlatan insanlar var
1:05:29maalesef. Ancak durum öyle değil. Evet
1:05:31bazı padişahların yanlış davranışları
1:05:33olmuş olabilir ama bu genel ekseriyeti
1:05:35etkilemez arkadaşlar. Bunu bilin. Yani
1:05:38üç padişah içki içiyor değil bütün
1:05:39padişahlara içki içen yapamazsınız. Yani
1:05:42burada Osmanlı devletini anlatırken
1:05:44padişah padişah gitmenin birçok önemi
1:05:46vardır. Ben her zaman söylerim. E çünkü
1:05:48Selim var, İbrahim var. Deli İbrahim
1:05:51Mustafa ondan deli. Evet gerçekler var.
1:05:53E Beşi Murat'ı deli şeyle alıyorsun
1:05:55görev. Yani birçok sıkıntı var. Yani
1:05:57Osmanlı Devletin özellikle şimdi Osman
1:06:00Orhan 1. Murat, Yıldırım Beyazı Çele
1:06:02Mehmet Murat, Fatih Sultan Mehmet 2.
1:06:04Beyaz, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan
1:06:05Süleyman Selim bak dikkat. Kanuni Sultan
1:06:08Süleyman'dan sonraki gelen padişahlarda
1:06:12bir merkezi otoritenin azalması. Ara ara
1:06:14tabii ki merkezi otoritesi güçler
1:06:16insanlar çıkıyor. Abdülhamit, 4. Murat.
1:06:18Doğru mu? Çok önemli adı 4. Mehmet. Ama
1:06:21Osmanlı Devleti'nde ekseriyetle bir şeyi
1:06:23genelleme var. Bu doğru değil. Ben buna
1:06:25karşı çıkıyorum. Yani kişinin kendi özel
1:06:28hayatıyla ilgili olan davranışları
1:06:30devletin genel teamülü gibi anlatılıyor.
1:06:32Osmanlı da sonuçta bizim atamız,
1:06:34soyumuz. Biz bu toprakları onlardan
1:06:36devre alarak Türkiye Cumhuriyeti'ni
1:06:37devam ettiriyoruz. Yani Türkiye
1:06:39Cumhuriyeti kendi kendine kurulmuş
1:06:41müstakil bir devlet değil. Bugün
1:06:42gezdiğimiz her şey tarihi eser ya
1:06:44Selçuklu ya Osmanlı. Ya bu olaya böyle
1:06:46bakacağız. Yani ben Osmanlı'yı
1:06:48sevmiyorum ya da ben Cumhuriyeti
1:06:50sevmiyorum. Öyle bir şey olabilir mi? Bu
1:06:52bizim tarihimiz. Yani Amerika Birleşik
1:06:53Devletleri'ne git bakalım okullara. Ben
1:06:55Lincoln'i sevmiyorum da Abraham'ı
1:06:57seviyorum. Eve öbür tarafta George
1:06:59Washington'ı seviyorum da Nixon'ı
1:07:01sevmiyorum diye bir adam göremezsiniz.
1:07:02Hatasıyla sevabıyla tarihsin tarih
1:07:05haleştirelim yanlışlar zaten. Yanlışlar
1:07:07olmaz Osmanlı yıkılır mıydı? Kurban
1:07:09oldukları elbet ki o yanlışlardan
1:07:11içinden tekrardan doğruyu bulabilmek
1:07:12mühim tarihte o yüzden var. Devam.
1:07:15Padişah ve ailesinin özel yaşantısını
1:07:18geçirdiği yer.
1:07:18>> Padişah ve ailesinin özel yaşantısını
1:07:21geçirdiği yerdir.
1:07:25>> Evet.
1:07:26>> Okuldur.
1:07:27>> Evet. Burası da bir okuldur değerli
1:07:28arkadaşlar. Evet.
1:07:30>> Hı hı.
1:07:30>> Erkek çocuk doğuran kadın.
1:07:32>> Erkek çocuk
1:07:35doğuran
1:07:37kadına ne isim veriliyormuş? Hangi unvan
1:07:39veriliyormuş? Haseki unvanı verilmiştir.
1:07:44Haseki unvanı verilmiştir. Evet. Birul,
1:07:48Enderul ve Harem budur. Topkapı
1:07:50Sarayı'nın ü tane bölümüdür. Gelelim
1:07:52Topkapı Sarayı içinde yapılan başlarda
1:07:56günlük. Daha sonra iki güne bir, 3 güne
1:08:00bir, haftada bir, iki haftada bir, ayda
1:08:03bir, yılda bir. E ne oldu? Ondan sonra
1:08:05devletin sorunları arttıkça çok ilginç
1:08:08bir şekilde devletin sorunlarını çözecek
1:08:11divan-ı imayın toplantıları azalıyor.
1:08:14Devletin sorunların en az olduğu
1:08:15yerlerde divan her gün toplanıyor.
1:08:17İstareye verilen hem önemi gösterir hem
1:08:19de divan toplantıları gerçekten şakası
1:08:21yok. Çok ciddi kararların alındığı
1:08:23yerlerdir. Sefer kararı orada alınır.
1:08:25Barış kararı orada alınır. Anlaşma
1:08:26kararı oldu. Divan padişahın başkanlığı
1:08:29özellikle Mehmet'e kadar yani Fatih'e
1:08:31kadar padişahların başkanlığında
1:08:33toplanan önemli tüm devlet ve toplumsal
1:08:36meselelerin görüşüldüğü dikkat.
1:08:41Bir kişinin kadı kararını beğenmeyip
1:08:43aynı eee Divan-ı Mezalime Selçuk'ta
1:08:45başvurduğu gibi burada da adalet bakanı
1:08:47olduğu için kaz asker tüm itiraz
1:08:49dosyalarının incelendiği Yargıtay gibi.
1:08:53Tamam. O yüzden Divan-ı Mezalim'in
1:08:54Osmanlı karşı Divan-ı Hümayind'ir.
1:08:57Bir yerdir. Divan toplantılarını ilk
1:09:00divanı kuran da Orhan Bey'dir. İlk vezir
1:09:02atamasında Alaattin Paşa olarak o
1:09:04yapmıştır. Divan değerli arkadaşlarım
1:09:06zamanla divan üyeleri artış gösterecek.
1:09:08Peki divan üyelerinin zamanla artış
1:09:10göstermesinin sebebi devletin
1:09:12sınırlarının genişlemesiyle paralellik
1:09:14gösteren devlet sorunlarının artışıdır.
1:09:16Divanda alınan tüm kararlara hüküm
1:09:19denir. Hüküm. Bu hükümlerin kaydedildiği
1:09:21defterlere mühimme, mühimme ne demek ya?
1:09:25Önemli demektir. Önemli olan. Bugün
1:09:27cumhurbaşkanlığında da, eski
1:09:29başbakanlıkta da bizim defterlerimizin
1:09:30adı gene mühimmeydi. Karar defterinin
1:09:32adı mühimme. Çok önemli yani en önemli
1:09:34olay. Peki divan toplantılarına, Divan
1:09:37İmayına biliyorsunuz ki zamanla önemini
1:09:40yitirecek. Mehmet'ten itibaren
1:09:42sadrazanlar başkanlık etmeye başladığı
1:09:43için sadrazanlık makamının önemi
1:09:45artacak. Divan toplantıları azalacak
1:09:47yıllar sonra. En sona Mahmut Divan
1:09:50Hümayunu kaldıracak. Yerine nazırlık
1:09:52denilen yeni bakanlık sistemini ortaya
1:09:54koyacaktır. Divan Hümayinin özellikle
1:09:56özellikleri direkt sınavda soru olarak
1:09:58gelebilir. Buna çok dikkat etmeniz
1:10:00lazım. Ve birazdan da divan üyelerini
1:10:02işleyeceğiz. Bu arada
1:10:06divan toplantı toplantı önemli bir
1:10:09konuyu görürken başka sorunlar
1:10:11kalabilir. Bunlar mesela Sadrazam
1:10:13başkanındaki ikindi divana mesela
1:10:15seferdeyken at üzerinde olduğu için at
1:10:17divanında efendim elçiler geldiği için
1:10:19Galebe divanında gibi bazı divanlar da
1:10:22vardır. Bunlara biz divanından artan
1:10:24sorunların veya Alelece'de alınması
1:10:26gereken bazı kararların alındığı
1:10:28divanlar isminde veriyoruz. Başta Nazım
1:10:30Divan Hümay.
1:10:32>> Evet. Kim kurdu? Divan-ı Orhan Bey
1:10:34kurmuştur. Evet. Mahmut kaldırmıştır.
1:10:38>> Mahmut kaldırmıştır.
1:10:41>> Mahmut kaldırmıştır. Bir kere sen bu
1:10:44ikisini bilmek zorundasın. Kim kurdu,
1:10:46kim kaldırdı? Devam.
1:10:48>> Son söz padişahı
1:10:49>> değerli arkadaşlar. Son söz
1:10:51padişahındıır.
1:10:53Evet.
1:10:56Alınan kararlara hüküm
1:11:02hükümlerin kaydedildiği deftere
1:11:07mühimme adı verilir. Mühimme önemli
1:11:10demek. O zaman ilk defterimizi öğrendik.
1:11:12İlk defterimizin adı ne? Mühimme. Adı
1:11:14verilir. Devam. Lazım.
1:11:16>> Fatih kadar padişahlar.
1:11:18>> Fatih'e kadar padişahlar.
1:11:23Fatih'ten sonra
1:11:25Fatih'ten sonra sadrazamlar başkanlık
1:11:29etmiştir. Sadrazamlar başkanlık
1:11:33etmiştir. Evet.
1:11:36Herkes dava
1:11:38>> herkes Müslüman gayrimüslim fark
1:11:40etmeksin. Herkes davalara itirazı
1:11:45itiraz etmek için
1:11:47Divan-ı Hümayun'a başvurabilir.
1:11:50Peki Divan-ı Hümayinde kim var?
1:11:53Kim var? Kazı asker. Oğlum ne yapacaksın
1:11:55padişah? Nasıl divanı karar? Adamın
1:11:57miras davası. Ne anlayacak padişah?
1:12:00Anlamaz. Kim var divanda? Kaz asker var.
1:12:03O Yargıtay yani en son kararı veren
1:12:06kişi. Devam.
1:12:07>> Bu özelliğiyle
1:12:09>> Evet. Bu özelliğiyle
1:12:12Türk İslam devletlerindeki
1:12:15Türk İslam devletlerindeki
1:12:18neye benzetiliyordu hatırlayalım.
1:12:19Divan-ı mezalime benzetilir. Divan-ı
1:12:24mezalime benzetilmiştir. Evet kardeşim.
1:12:29>> Evet. Alınan tüm kararların dine uygun
1:12:31olmamadığına şeyhlamdan fetva alır.
1:12:34Alınan kararlar dini açıdan
1:12:37şeyhül islam tarafından incelenir.
1:12:40Şeyhül islam tarafından
1:12:43incelenmiştir.
1:12:45Doğru mu Nazım? Güzel. Peki ı Mahmut
1:12:48divanı kaldırdıktan sonra onu da bir
1:12:50yazalım. Divan kaldırılınca
1:12:54nazırlıklar kurulmuştur.
1:12:57Nazırlıklar yani bakanlıklar
1:12:58kurulmuştur. Bunu zamanı gelince
1:13:00anlatacağım. Bakanlıklar kurulmuştur.
1:13:03Evet. Bizim bilmemiz gereken divanla
1:13:05alakalı bu. Zaten genel tekrar kısmında
1:13:07da anlatacağım. Peki. Divan toplantıları
1:13:09tuttu. Çok uzun sürdü. Bazı divanlar
1:13:11var. Evet Nazım hadi bakalım. Nazım
1:13:13ölüyorsun ya.
1:13:14>> Söyle. Ayak divanı.
1:13:15>> Sadece kimdar otur?
1:13:17>> Sadece
1:13:18hükümdar mı oturur?
1:13:20>> Evet.
1:13:22>> Diğer görev ayak olağanüstü.
1:13:23>> Olağanüstü divandır. Evet.
1:13:26Galebeçi ve yabancı
1:13:29>> elçi ve yabancı
1:13:31konuklar için
1:13:34toplanan divandır.
1:13:36Evet. İkiniz önder
1:13:40>> veziri Azam önderliğinde
1:13:43divandan
1:13:46kalan sorunlar
1:13:49burada çözülür. Yetmiyor çünkü zaman.
1:13:51Evet. Sefer divanı.
1:13:53sefer sırasında
1:13:55toplanan
1:13:57divandır. Var divan çeşitleri at divanı
1:13:59var mesela. O da devamlı atın üzerine
1:14:01padişah emir veriyor. Hemen topluyor.
1:14:03Herkes atın etrafına geliyor. Bu şekilde
1:14:05bir divan var. Geldik divanı
1:14:09Hümayun üyelerine. Arkadaşlar burası son
1:14:11zamanlarda aslında normal şartlarda eee
1:14:14ortalama 2,5 3 yılda bir yani 2,5 3 yıl
1:14:16demeyim de 3 yıl 4 yıl bağından da
1:14:18gelmesi gereken yerdi. Çünkü Divan İmay
1:14:21üyeleri eee karıştırılmaya müsaittir.
1:14:24ÖSYM tarafından zaten 2023'e kadar çokça
1:14:27sorulmuş. 2023'ten beri soru gelmiyor.
1:14:29Farklı sınavlara da bakıyorum. Orada da
1:14:30gelmiyor. Bir tek Kaz askeri ağırlıklı
1:14:32sormaya devam ediyorlar. Onun da bazı
1:14:34sebepleri var. Onu da anlatacağım. Şimdi
1:14:36padişah bir divan-ı imanesidir. Doğru.
1:14:39Mehmet Fatih'e kadar biliyorsun di
1:14:41başkanlık ettiler. İk Mehmet'ten sonra
1:14:43ise
1:14:45>> sadrazamlar. O zaman sadrazamlık makamı
1:14:47hangi padişah döneminden itibaren
1:14:48önemini arttırdı? Evet başlayalım
1:14:50padişah.
1:14:52>> Fatih Sultan Meh'e kadar başkan
1:14:54>> Fatih Sultan Mehmet'e kadar
1:14:59başkanlık etmişlerdi. Başkanlık
1:15:02etmişlerdi. Son söz her zaman bir kere
1:15:04daha söylüyorum. Padişah o zaman Divan
1:15:07Öıdır.
1:15:09Haberiniz olsun. Geldik sadrazam. Diğer
1:15:11adı Vezir Azam. Ne demek? En büyük
1:15:14vezir. Ha demek ki vezir sayısı birden
1:15:16fazla ki onların içindeki bir tanesi
1:15:18seçiliyor arkadaşlar. Vezir Esdi. İlk
1:15:21Alaattin Paşay'dı. Sonra sınırlar
1:15:23genişledi. 3'e çıktı. 3'ten 5'e, 5'ten
1:15:277'ye en son 9'a çıkmıştır. Peki mantıken
1:15:29bu 9 kişiden alışan oluşan bu kitye
1:15:32devlet görevlerinden bir tanesi sadrazam
1:15:35oluyor. Sadrazam dediğimiz sisteme göre
1:15:36düşünelim. İşte padişah cumhurbaşkanı,
1:15:38sadrazam da başbakan olarak
1:15:39düşünebilirsiniz. Bir kere padişah
1:15:41mührünü taşır. İki padişah sefere
1:15:44çıkmazsa Serdar-ı Ekrem diye bir unvan
1:15:47alarak sefere çıkar. Bakın Serdar-ı
1:15:48Ekrem unvanı kime veriliyor? Padişaha
1:15:50veriyor. Şey, eee, sadrazama veriliyor.
1:15:53Dikkat.
1:15:54Peki padişah sefere çıkmadı. Sadrazamı
1:15:58Serdar Ekrem unvanıyla ordunun başına
1:15:59yolladı. E mantıke bu söyle Sadrazama'a
1:16:01bakan birisi olması lazım. Hemen aklına
1:16:03geliyor. Sırayla aşağı doğru gidelim.
1:16:05Hani sanki birbirini yerine alacaklar
1:16:07bir alt kademedeki gibi düşünüyor. Yani
1:16:09vezir sadrazamı yerine bakılır
1:16:11zannediyor. Alakası yok. İçişleri bakanı
1:16:13anlamına gelen sadaret ketüdası veya
1:16:16sadaret kaymakamı bakan. Size bir soru.
1:16:20Cumhurbaşkanı görevde veya yurt dışında
1:16:23önemli ve özel toplantılarda diyelim ki
1:16:2515 gün geçkin bir gezi yaptı. Ülke kime
1:16:28bırakılır? Hadi bakalım.
1:16:32>> Hemen akla yardımcısın ha. Danışmana
1:16:33geliyor. Hayır başkan. Eski sistemde
1:16:36TBMM başkanına bırakılır. Şimdi aynı
1:16:38mantık düşün. O zaman mantık her biri
1:16:41bir görevi birine bırakırsa o
1:16:44olmaz ki.
1:16:46Görevler karışı. O yüzden alakadar
1:16:48olmayan birine bırakacaksın ki o esnada
1:16:50iki işi bir arada ysün diye. Sadaret
1:16:52kaymakamı veya sadaret kedudası her an
1:16:54sınavda gelebilir. Dikkat zatzamla
1:16:57başlıyoruz. Başlayalım.
1:17:00>> Padişahın mührünü taşır.
1:17:03Hatta ben burada farklı bir şey de
1:17:04söyleyeceğim. Evet.
1:17:06>> Sefere çıkarsa unvan
1:17:08>> sefere çıktığında hangi unvanı
1:17:10alıyormuş? Serdar-ı
1:17:12Ekrem unvanını alıyormuş.
1:17:16unvanını alır.
1:17:19Değerli arkadaşlar, sefere çıktığında
1:17:21ise dikkat
1:17:24yerine sadaret kaymakamı veya sadaret
1:17:28ketüda bakar. Sadaret ketüda
1:17:32bakar. Burada dikkat bir şey
1:17:34söyleyeceğim. Şimdi padişahın
1:17:36biliyorsunuz yazılı emirlerine verilen
1:17:38isim fermandır. Burada sadrazamın da
1:17:41vardır bir şeyi. O da emir verir. Buna
1:17:43buyruldu. adı verilir. İki sınavda
1:17:45geldi. Ancak KPSS'de gelmedi. Dikkat
1:17:48kere daha söylüyorum. Buyruldu. Kimin
1:17:51tarafından veriliyormuş? Sadrazam'ın
1:17:53emirlere verilen isimdir.
1:17:56>> Buyruldu adında emirler verir.
1:18:00Adında emirler verir.
1:18:04Vezir ya da diğer adıyla kubbe altı
1:18:05veziri günümüzdeki devlet bakanlarına
1:18:08eştir. Vezir azama yardımcı olmak için
1:18:10kurulmuştur. Vezir sayısı giderek de
1:18:13artmıştır. O zaman divana sayıları
1:18:16zamanla artanlar arasında ilk kimi
1:18:19yazacağız?
1:18:20>> Veziri yazacağız. Evet. Başlak lazım.
1:18:25>> Günümüz bakanına denktir.
1:18:31>> İlk veziri de yazalım. İlk vezir kimmiş
1:18:33kardeşim?
1:18:35Alaaddin Paşa'dır. Kim bu Alaattin Paşa
1:18:38kardeşim?
1:18:40abisi.
1:18:40>> Orhan Bey'in abisi. Güzel. Defterdar.
1:18:44Değerli arkadaşlar günümüzde
1:18:45defterdarlık kurumu hala varlığını
1:18:46sürdüren bir kuruluş. Özellikle vergi
1:18:49dairelerinde şurada burada görüyorsunuz.
1:18:51Defterdar bütçe yapar. Defterdar yeni
1:18:54içeri maaşlarını hesaplar. Defterdar
1:18:56hesap tutar. Defterdar bir ülkenin
1:18:59ekonomi bakanıdır. Tamam. Ve sayıları da
1:19:01zamanla artmıştır. Aynı vezir gibi.
1:19:04Neden? Çünkü ülkede resmen ikiye bölünme
1:19:06denilen toprak bütünlüğünde olan bir
1:19:08Anadolu defterdarlığı, bir Rumeli
1:19:10defterdarlığı vardı. Dikkat her zaman
1:19:12Rumeli defterdarı Anadolu defterdarına
1:19:15göre protokolde daha öncedir. Çünkü
1:19:17baktığımız zaman ilk kurulanlar hep
1:19:19Rumel'dir. Peki o zaman bu da bizim
1:19:21fethi yönümüzü gösteriyor mu? Demek ki
1:19:23biz ilk aldığımız yerlere ilk şeyi
1:19:25kurduğumuz için mantıken Rumeli önce
1:19:27Anadolu sonra kurulmuştur. Zaten o da
1:19:29öyle oldu. Mesela önce Rumeli
1:19:31Beylerbeyliği kuruldu. Sonra Anadolu
1:19:33Beyler Beyliği kuruldu. Önce Manastır'da
1:19:35böyle bir teşkilat oluştu. Daha sonra
1:19:37Kütahya'da demek istediğimiz şu. Rumeli
1:19:39beylerbeyliği Anadolu Beylerbeyliğinden
1:19:41işte Rumeli defterdarı Anadolu
1:19:43defterdarlığı Rumeli kaz askeri Anadolu
1:19:45kaz askerliğinden her zaman protokolde
1:19:48üstündür. Bir kere bunu bileceğiz. Evet.
1:19:50Defterdar söyle kardeşim.
1:19:52>> Maliye bakanıdır.
1:19:53>> Maliye bakanır. Evet.
1:19:57>> Hesap tutar bütçe yapar.
1:19:59>> Hesap tutar bütçe yapar.
1:20:03Sayıları kaç taneydi? İki tane. Nasıl
1:20:05yapıyorduk? Rumeli büyüktür protokolden
1:20:09Anadolu. Anlaştık mı? O zaman sayıları
1:20:12artana ikinci sene ne yazacağız?
1:20:15Nazım
1:20:17e niye söylemiyorsun Nazım? Nazım bugün
1:20:19yok arkadaşlar. Aklı tatilde kalmış.
1:20:22Aman sizin aklınız öyle kalmasın.
1:20:23Anlaştık.
1:20:24>> Evet. İyi mi? İyi değilsin. Ben
1:20:26görüyorum seni. Öğretmen gözünden anlar
1:20:27oğlum. öğretmen dediğim varlık böyle
1:20:31baktı mı bize size liselerde falan böyle
1:20:33kopya girişimleri falan yapıyorduk ya
1:20:35biz zannediyoruz ki hoca bizi lulan hoca
1:20:37her şeyi görüyormuş ya
1:20:39>> yemin ediyorum hoca her şeyi görüyormuş
1:20:40adamlar sesini çıkartmıyormuş ya
1:20:43gerçekten söylüyorum ya böyleymiş yani.
1:20:45Hani biz bunu öğretmen olunca anladık
1:20:46biz hocayı kandırdık zannedik. Nereye
1:20:48kandırıyorsun hocalar falan kanacak
1:20:49kişiler değil ama bir zamanında biz
1:20:51çocukken öyle düşünüyormuşuz zaten.
1:20:53Evet. Kaz asker diğer adıyla kadı asker.
1:20:59Bir günümüzün Milli Eğitim Bakanlığıyla
1:21:01adalet bakanıdır. Yani iki işi bir arada
1:21:03yönetir. İki ki kaz asker dediğiniz adam
1:21:06adalet bakanıysa demek ki özellikle kadı
1:21:10kararlarına itiraz yapan insanları
1:21:12Divan-ı unideki son davalarına bakar.
1:21:14Yani temyiz yeridir ve buradaki davalar
1:21:17hakkında ya bozar yeni bir karar alır ya
1:21:18da bozmaz aynen devamına karar verir.
1:21:21Çok önemli bir görevi vardır. Artı
1:21:23özellikle günlük tuttuğu dava dosyaları
1:21:25vardır veya ulema işlerinin tuttuğu bir
1:21:27defter vardır. Bu deftere Ruzamçe adı
1:21:30verilir. Peki Ruz ne demek?
1:21:33Evet. Ruz ne demek? Murat lazım
1:21:37yapma. Lazım
1:21:39bak hemen
1:21:40>> bir araştırmacı olun böyle. Ruz ne
1:21:42demek?
1:21:43Vay anam vay vay anam vay. Ne yapacağız
1:21:46biz böyle? Ruznamçe tutar.
1:21:50Kaz askerin tuttuğu defterdir. Artık kaz
1:21:52asker sayıları gene her zamanki gibi
1:21:55ikidir. Önce Rumeli kuruldu sonra
1:21:57Anadolu kuruluu. Söyle Murat.
1:22:01>> E hız neymiş kardeşim? Bak bakayım sen
1:22:03bakacaksın. Yook bir tarihçi olarak sen
1:22:05bakacaksın. Kusura bakma.
1:22:07>> Tarihçi dediğin adam hemen alıp bakacak.
1:22:09Araştırma yönü güçlü olacak. Bizim
1:22:11çocuklarımız da öyle. Ben buradan ne
1:22:13soru soruyorsam sizlerden rica ediyorum
1:22:15araştırın. Çünkü araştırılan her bilgi
1:22:18akılda kalıcı. Sonuçta biz sürekli
1:22:19sürekli sürekli buradan size anlatım
1:22:21yapıyoruz. Bu doğru değil. Sizlerin de
1:22:23araştırmaya teşvik edilmesi lazım.
1:22:27Evet Nazım Efendi al bakalım. Ruz ne
1:22:29demekmiş? Bir bak bakalım bir tarihçi
1:22:31olarak.
1:22:32>> Yevm ne demek? Yevm, Rus, Salye. Hep
1:22:35bunlara bakacağız. Kelimenin köküne
1:22:37inmeden Arap kültürünün çok yoğun olduğu
1:22:40Osmanlı Devletini nasıl anlamayı
1:22:41düşünüyorsunuz?
1:22:42>> Gün.
1:22:43>> E niye söylemiyorsun o zaman? Yevm ne
1:22:46demek? Yevm.
1:22:47>> E o da gün demek.
1:22:48>> Yevmiyeyi oradan gelir.
1:22:49>> He yevmiye oradan gelir. Sal yıl demek.
1:22:52Arapça kökeni bilmeniz lazım. İşte
1:22:54medrese diyor. Ney medrese? Ders verilen
1:22:56yer işte mü, mu, m gibi ekler geldiği
1:23:00zaman onları yapılan, edilen anlamında
1:23:02taşır. O yüzden mesela ne söylüyorsak
1:23:04bizler mesela burada bir tane örnek
1:23:06verdim. Ne demiştim şurada? Eee,
1:23:08müsadere. Bunun köküne girmeniz lazım.
1:23:11Ne demek müsadere? Bir kere öğren. Ömür
1:23:13boyu hayatında kalacak.
1:23:16Kaz asker sayıları zamanla iki tanedir.
1:23:19Rumeli kaz askerliği, Anadolu kaz
1:23:20askerliği iki tane olduğuna göre
1:23:23sayıları zamanla artanlara biz kimi de
1:23:25yazıyoruz?
1:23:26Kaz askeri de yazıyoruz. Evet. Baştanım.
1:23:28Kaz askeri
1:23:31>> doğuştan Müslüman ol.
1:23:33>> Evet. Doğuştan Müslüman devşirim olamaz.
1:23:35Doğuştan Müslüman ve
1:23:38>> medrese çıkışlı olacak. Medrese çıkışlı
1:23:42olacak. Evet. Milli eğitim bakanı
1:23:44>> Milli Eğitim Bakanı ve
1:23:48>> Adalet Bakanına denktir.
1:23:52Evet. Kadı ve müderris ataması yap.
1:23:55>> Kadı ve müderris ataması yapmıştır.
1:23:58Öğretmen ataması yapmış. Tabii
1:24:01öğretmenler böyle bunun gibi
1:24:02atanmıyordu. O zaman yapmıştır. Evet.
1:24:04>> Sayıları tanedir.
1:24:06>> İki tanedir sayıları. Her zaman söylü
1:24:07Anadolu ve Rumeli. Evet.
1:24:10>> Tuttuğu
1:24:12deftere ne isim verilmiş? Dikkat
1:24:15Ruznamçe
1:24:18adı verilmiştir. Arkadaşlar dikkat
1:24:21etmeniz gereken ikinci defterimizi de
1:24:23öğrenmiş olduk. Birincisi divan alınan
1:24:25tüm kararların tutulduğu müime. İkincisi
1:24:28Kaz askerin tuttuğu günlük defter.
1:24:30Ruznamç'yı bileceğiz. Evet bir kalem
1:24:33alalım. Masada var mı? Al kardeşim şunu.
1:24:35Devam
1:24:37>> şuradan bir açayım.
1:24:38>> Evet Reisül Küttab gelmeden önce önce
1:24:41nişancıyı bir anlatayım. Sonra Reisiül
1:24:43Küttabı anlatayım. Evet, video ders
1:24:44nokta öyle gözüküyor ama önce nişancıyı
1:24:46bir anlatmak lazım. Nişancı
1:24:48Osmanlı Devleti bana göre en yoğun
1:24:51çalışan adam. Niye? Bir yer fethedilir.
1:24:53O fethedilen yere gider hemen
1:24:55arkadaşlarıyla, ekibiyle neyse bir
1:24:57oranın tapu ve kadastro işlemlerine
1:24:59bakar. Yetmez. Oranın sosyoekonomik
1:25:02durumuna bakar. Yani or fakir mi, zengin
1:25:03mi? İnsanlar neyle geçiniyor? Ne kadar
1:25:05mal var? Ne kadar vergi alınacak, ne
1:25:07kadar hayvanı var gibi hepsini inceler
1:25:09ve kaydını tutar. Dikkat. O tuttuğu
1:25:12kayıt defterinin adı tahrir.
1:25:16En çok gelen ruznamça ile beraber
1:25:19tahrirdir. Tahrir defterleri olmasa var
1:25:21ya biz bugün Türkiye'de ne kadar nüfus
1:25:23var Osmanlı'da? Millet nerede geçiniyor?
1:25:25Örnek Bolu 4 divan Tahrir defteri.
1:25:28Ankara Yabanabat yani Kızılcamam tahrir
1:25:30defterleri. Bununla ilgili Ömer Lütfi
1:25:33Barkan çok büyük çalışmalar yapmıştır
1:25:35Osmanlı Devleti hem bütçe
1:25:35hesaplamalarıyla. O yüzden Ömer
1:25:37Lütbar'ın bu yapmış olduğu hesaplamalar
1:25:40ve tahrir defterleriyle beraber
1:25:42defterdarlığının tutmuş olduğu bütçeleri
1:25:43incelemesiyle Osmanlı Devleti'nden
1:25:45günümüze bir ışık tutturmuştur iktisat
1:25:47tarihçisi olarak günümüzde. Evet. Önce
1:25:50nişancı bir yazalım. Nişancı tahrir
1:25:53defteri tutması çok kıymetli. Tapu
1:25:55kadostura işlemleri yapar değil mi?
1:25:59>> Ondan sonra fethedilen bölgelerin
1:26:01sosyoekonomik yapısını inceler. Başla.
1:26:04tımar topraklarını dağıtmaktan
1:26:06>> tımar topraklarını dağıtır.
1:26:09Evet.
1:26:10>> Herhangi bir bölge
1:26:13>> herhangi bir
1:26:15bölgenin
1:26:17sosyoekonomik yapısını
1:26:20sosyo ekonomik
1:26:23yapısını tahrir defterine kaydeder.
1:26:26Tahrir defterine kaydeder. Çok önemli
1:26:30arkadaşlar. Direkt sınavda gelir. Bak
1:26:31söylüyorum. tahlil defterine kaydeder.
1:26:34Başka ne iş yapar?
1:26:36>> Örfi hukukun divandaki temsilcisidir.
1:26:41İlk defa ataması da Fati Susan Mehmet
1:26:42yaptı. Divandaki temsilcisidir. Devam.
1:26:46>> Belgelere padişahı çeker.
1:26:48>> Belgelere
1:26:49padişah tuası çeker.
1:26:52Padişah tuası çeker. Devam.
1:26:54>> Tapu ve kadastro işlemine bak.
1:26:56>> Tapu ve kadastro işlemlerine bakar. Yani
1:26:59iç ve dış yışmalarından kim sorumludur?
1:27:02nişancı işlerine bakar
1:27:05arkadaşlar. Nişancının üstündeki yük o
1:27:09kadar fazladır ki altında olan reisül
1:27:12küttaplık makamı ileride nişancıdan
1:27:14ayrılarak ayrı bir divan üyelerine
1:27:17getirir. Dikkat nişancıdan ayılarak 16.
1:27:20yüzyıldan itibaren hangi kurum önem
1:27:22kazanmıştır veya hangi divan un üyesi?
1:27:25Cevap Reisül Küttaplık. Bu arada şunu da
1:27:27söyleyeyim. eee reis küttaplık makamının
1:27:30önem kazanmasında diplomatik ilişkilerin
1:27:32yoğunlaşması ve anlaşmaların fazlaca
1:27:34yapılması var. Esen anlaşmaları Osmanlı
1:27:36Devleti nasıl yapıyordu? Kendi
1:27:38yazıyordu, veriyordu. E bunlar bu savaşı
1:27:41kazandığının deli. E peki savaş
1:27:42kaybedince e elin adamı yapıyor,
1:27:44pazarlık başlıyoruz. Ulan vatan toprağı
1:27:46böyle kolay terk edilir mi? E o zaman ne
1:27:49lazım? Bu işlerle uzmanlaşacak kişiler
1:27:51lazım.
1:27:53Tamam. Bu kişilerden bir tanesi de bir
1:27:56tanesi dediğimiz insan reisü küt oluyor
1:27:58işte nişancıdan ayrılarak kuruluyor.
1:28:02Dikkat. Hadi bakalım. Dış çatışmaları
1:28:04yani günümüzün dışişleri bakanı
1:28:06>> 17 yılda
1:28:08>> 17. yüzyılda nişancıdan
1:28:13nişan atmış değil mi? Öyle aklınıza
1:28:15kalacak. Nişancıdan ne olmuş? ayrılarak
1:28:17>> ayrılarak
1:28:18>> dış işlerden sorumlu
1:28:19>> dış işlerden sorumlu hale getirildi.
1:28:22>> Toplantı gündemini.
1:28:23>> Evet. Divanın toplantı gündemini
1:28:25geneşancı verilir. Bu arada şunu da reis
1:28:27kutap verilir. Bu arada şunu da
1:28:29söyleyeyim. Divan unanında mesela kaptan
1:28:31Derya var. Tamam da kaptan Derya divanın
1:28:33direkt doğal üyesi değil ki lan kaptan
1:28:35Derya bir sefere gidiyor. Zaten
1:28:36İstanbul'a varana kadar 6 yaş 6 yıl
1:28:38geçiyor. 5 yıl geçiyor. E o zaman bizim
1:28:41kaptanı derayı arkadaşlar divan
1:28:44toplantısı var. Hadi Barbaros'a haber
1:28:46san. Nerede Barbaros? Akdeniz'de.
1:28:49Nasıl olacak bu? Olmaz ki. O zaman divan
1:28:52toplananın kaptanı deryalar ne zaman
1:28:55gelebiliyor biliyorsunuz? İstanbul'da
1:28:57bulunduğu sürece. Onlar da denizcilik ve
1:28:59denizcilikle alakalı tüm kanunların
1:29:00çıkmasını ve işlemlerin hızlandırılması
1:29:03amacıyla o divana değerli arkadaşlar
1:29:05gelmiştir. Onu da söyleyelim. Bu arada
1:29:08şimdi ilk kaptan Derya meselesi çok
1:29:10sıkıntılı bir meseledir. Ben hala bu
1:29:12konuda çünkü kavramlar değişiktir. Derya
1:29:15beyi diye bir kavram vardır. Kaptanı
1:29:17derya diye bir kavram vardır. Patrona
1:29:19diye bir kavram. Yani denizciliğin
1:29:21içinde de birçok kavram var. Ben bunu
1:29:22askeri kısmında anlatacağım.
1:29:24Bugün Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'ın
1:29:26resmi sitesine girin. Deniz Kuvvetleri
1:29:28Komutanlığı arkadaşlar balıkçı.gov.tr
1:29:32değil. Deniz Kuvvetleri Komutanlıının
1:29:35sitesinde ilk Derya beyi diye, ilk
1:29:37kaptan derya diye ayrımlar vardı. Peki
1:29:40orayı esas almadan geçiyorum. Milli
1:29:42Eğitim Bakanlığı ve bazı akademik
1:29:43kaynaklardaki gibi anlatmayı tercih
1:29:45edeyim. Hadi bu sene öyle olsun. Mesela
1:29:47ilk kaptanı Derya kimdir sorusunun
1:29:50Karamürsel Alp'tir veya Karamürsel
1:29:52Paşad'dır değerli arkadaşlar. Ama bu
1:29:54divana üye olan bir kaptan değildir.
1:29:57Divana üye olan kaptanı derya Barbaros
1:30:00Hayrettin Paşa'dır. Bak bir daha
1:30:01söylüyorum. 16. yüzyılda bir kere daha
1:30:04söylüyorum. Divana üye olan kişi kimdir
1:30:08sorusunun cevabı Kanan Süleyman
1:30:10zamanındaki Barbaros Hayrettin Paşa'dır.
1:30:12Evet yazalım kardeşim başlı. Divanın
1:30:14doğal üyesi değildir.
1:30:16>> Divanın doğal üyesi değildir.
1:30:24>> Denizcilikle ilgili
1:30:28kanunların çıkmasını hızlandırır.
1:30:31Kanunların çıkmasını hızlandırır. Evet.
1:30:36>> Kanuni Sultan Süleyman döneminde
1:30:41çünkü Karamürsel ab dedim. Orhan Bey
1:30:42zamanı döneminde divana
1:30:46üye
1:30:47olmuşlardır. Peki not kısmına ne
1:30:49yazalım? İlk kaptanı Derya
1:30:53değil mi?
1:30:55>> Kara Mürsel Alp'tir veya Kara Mürsel
1:30:57Paşa'dır. Kara Mürsel Alptir. Aslında bu
1:31:00soruyla ilgili bir kere daha söyleyeyim.
1:31:01Beni çok inandırıcı bir şey de değil
1:31:03bana göre. Çünkü ben
1:31:05>> Tamam Nan da öyle yazmış olabilirsin ama
1:31:07gösteriyor
1:31:07>> efendim.
1:31:08>> Araştırmalar göster.
1:31:09>> Ben de araştırıyorum. Benimki araştırma
1:31:11değil mi?
1:31:12Evet. Gelelim yeniçeri ağasına. Yeniçeri
1:31:14ağası bir kere divan toplantılarına
1:31:16katılamaz ama rütbesi vezirse rütbesini
1:31:18kim veriyor vezirli? E padişah veriyor.
1:31:20Niye? Nazım bir yeniçeri ağası gitmiş
1:31:23değerli arkadaşlarım Bolu Kalesi'ni
1:31:25zaptetmiş veya Bolu Kalesien'den hiç
1:31:27çıkmamış düşmana vermemiş. Ben bu adama
1:31:29ne yapıyorum o zaman? Vezirlik payzı
1:31:31rütbesi veriyorum. O zaman vezirse
1:31:33vezirlik payesi vermek demek vezir olmak
1:31:35demektir. Vezirse hangi toplantıya
1:31:37girmek zorunda? Divan toplantılarına.
1:31:39Çok fazla verilmek istenmiyor. Niye?
1:31:41Bazı kararlar çünkü yeniçeriye karşı
1:31:43alınacak. Lan yeniçeri ağzı varken ben
1:31:44nasıl yeniçeriye karşı şey yapayım değil
1:31:46mi? O yüzden rütbesi çok az nadir
1:31:49kişilere yeniçeri ağlağı rütbesel olarak
1:31:52vezirlik verilmiştir. Söyle kardeşim.
1:31:55>> Rütbesi vezir ise divan toplantı
1:31:57>> rütbesi vezir ise divan toplantılarına
1:32:00katılmıştır. Divan toplantılarına
1:32:04katılmıştır. Şeyhül islam diğer adıyla
1:32:06müftü. İlmiye sınıfının başı. Bu adamın
1:32:08verdiği kararlara fetva, yayınlamadan
1:32:11önceki ismi ise iftadır. Tüm meseleleri
1:32:14dini açıdan inceler. İlk şeyhül islam
1:32:16molla fenaridir. Doğru mu?
1:32:18>> Başla.
1:32:19>> Atamasını padişah yapar.
1:32:21>> Atamasını padişah yapar. O kadar önemli
1:32:24bir kişidir ki padişahlat protokolde
1:32:27sadrazamdan bile önce gelir.
1:32:28>> İlk şeyhül islam.
1:32:30>> Evet. İlk şeyhül islam.
1:32:34Onu da yazalım. Molla Fenarid'dir. Evet.
1:32:37Ev
1:32:38>> sadrazama denktir.
1:32:40>> Protokolde
1:32:42sadrazama denktir. Hatta sadrazamın
1:32:44önündedir bile. Sadrazama denktir. Evet.
1:32:49>> Divanda alınan
1:32:52kararlar hakkında ne veriyordu? İfta
1:32:56veya fetva verir. İfta fetvanın kökü
1:32:58zaten veya fetva verir. Peki şehr
1:33:03islamlar sizce her dediği dedik olur mu?
1:33:06Ya arkadaşlar adam dine uydurduğu
1:33:08fetvalarla olmak zorunda. Şimdi padişah
1:33:10bir karar alıyor. Sallıyorum bir ülkeye
1:33:12sefer düzen şimdi seferde de Müslümanlar
1:33:14var. Şimdi o bölgede Müslümanlar
1:33:16yoğunlukta. Şeyhissüan bazen yok diyor.
1:33:19Olmaz diyor. Ama bu sefer de ne oluyor?
1:33:21E oraya kadar sefer hazırlığı yapılmış.
1:33:23Bilmem ne. Şeyhülsam'ın yanına
1:33:25gidiliyor. Şeyhülam efendi. Tamam böyle
1:33:27dinimizde şu var. E sonuçta padişahlar
1:33:29da dini şeylerle yetişiyor. Veya diğer
1:33:31müftüler mesela şeyhül islam'ı
1:33:32zorlayabiliyorlar. Çok alınan kararlar
1:33:34var. Mesela 4. Murat şeyhül islam idam
1:33:36ettirmiştir. Şeyhül islam idam
1:33:37ettiriliyor. Şakası yok o işin. Yani ben
1:33:40şeyhül islamım zaten. Divandaki alınan
1:33:42tüm kararlara ben şerh düşerim veya dine
1:33:45uygun olmadığı hakkında tekrar geri
1:33:46gönderirim. Öyle bir şey yok yani.
1:33:48Genellikle ama genellikle padişahlar
1:33:50dine uygun kararlar çıkartmaya çalışmış.
1:33:52Genellikle de şeyhül islamlar padişahın
1:33:54verdiği kararları dine uygun hale
1:33:56getirmiş. Öyle anlatayım ben size. Yoksa
1:33:58diğer türlü hiçbir yerde sefere çıkamam.
1:34:01her sefer cihat özelliği taşımayabilir.
1:34:05Böyle bir durum da var. O yüzden şeyhül
1:34:06islamlık önemli bir makamdır. İlmiye
1:34:08sınıfının baş ba başdır zaten onu
1:34:10ilmiye, seyfiye, kalemiye diye gruplarda
1:34:13anlatacağım. O zaman dikkat. 16.
1:34:15yüzyılda divana sonradan üye olan
1:34:17kimmiş?
1:34:19Kaptan-ı Derya. 17. yüzyılda kim?
1:34:22Nişancıdan ayrılarak kuruldu? Reisül
1:34:25küttaplık. 18. yüzyılda ise şeyhül
1:34:30islam'ın daha sonra divana üye olduğu
1:34:32görüyor. Şu hala tartışmalı da eee
1:34:34genelde biz divana üye oldu diyoruz.
1:34:37Evet. Olay bu. Şimdi benim size
1:34:39anlattıklarım merkez teşkilatı. Taşla
1:34:43teşkilatının eyalet sistemine birazdan
1:34:44geçeceğim ama önce sizin bir vilayet
1:34:47nizamnamesinin ne demek olduğunu
1:34:49bilelim. Bugün Türkiye'de vilayet
1:34:50nizamnamesi nasıl işliyor kardeşim?
1:34:52Söyle bakayım.
1:34:54En aşağıdan yerleşim bilimden en üste
1:34:56doğru gel bakalım lazım.
1:34:57>> Köy varsa
1:34:58>> köy. Evet.
1:35:00>> Nahiye.
1:35:01>> Nahiye var bugün. Var mı nahiye?
1:35:03>> Yok.
1:35:03>> He devam et.
1:35:05>> Kaza var.
1:35:05>> Kaza
1:35:08oğlum. Kaza mı kaldı lan? Sen nerede
1:35:10kaldın en son? Nazım.
1:35:11>> Köy var. İlçe var. O zaman
1:35:12>> köy var. Mahalle var. İlçe var. Ondan
1:35:15sonra il merkezi. Evet. Şimdi eskiden
1:35:18Osmanlı Devleti'nde de buna benzer bir
1:35:19yapı var ama bu 1840'a kadar zaten
1:35:22Osmanlı Devleti'de Tanzimat döneminin
1:35:23fark ettiyseniz Tanzimat döneminin
1:35:25içinde bu vilayet nizamnameleri
1:35:27düzenlemeleri yapılıyor. Ona göre
1:35:28insanlar mahallelerden alınacak
1:35:30destekler veya mahalleler yapılacak olan
1:35:32veya köy, ilçe, kasabaya yatırımlar
1:35:34belirleniyor. Evet. Bakalım şimdi 1840'a
1:35:37kadar en aşağı birimimizin adı köy.
1:35:42Köyün bir üstü ne? Kaza. Kazanın bir
1:35:46üstü il anlamına gelen sancak. Sancağın
1:35:49bir üstü. Dikkat buraya. Dikkat
1:35:51arkadaşlar. Osmanlı eyaletler var. Şimdi
1:35:54eyalet demek şu demek. Günümüze birden
1:35:56fazla ilin birleşmesini düşünelim.
1:35:58Ankara, Kırıkkale, Bolu, Çankırı komple
1:36:02bir eyalet. Tamam. Çünkü Türkiye
1:36:05Cumhuriyeti 81 tane il var da Türkiye
1:36:07Cumhuriyeti kurulduğunda kaç il varmış
1:36:09acaba? Hepsi birbirinden ayrıldı. Kilis
1:36:11nereye bağlıydı? Düzce nereye bağlıydı?
1:36:13Kırıkkale nereye bağlıydı? Nevşehir
1:36:15nereye bağlıydı? Kırşehir nereye
1:36:16bağlıydı?
1:36:18Osmaniye nereye bağlıydı? La bunların
1:36:22hepsi gitmedi mi? Iğdır nereye bağlıydı?
1:36:25Ardahan nereye? Demek ki o artış
1:36:28sayıları zamanla olmuştur. Bugün eskiden
1:36:30o 81 ili düşünün 27 ildi. Niye? E 27
1:36:34tane eyalet vardı o şeyin içinde.
1:36:37Osmanlı Devleti'nin içinde, Anadolu
1:36:38içinde. 27 tane vardı. 27 tane eyalet
1:36:41vardı. Anlaştık. Evet. Eyalet var en
1:36:44üstte. Şimdi bunların yöneticileri var.
1:36:47Hepsini beraber başlayalım. Mesela
1:36:49köylerden başlayalım. Köyün adaletinden
1:36:52kim sorumlulur? Nai diye bir adam var.
1:36:54Kim olduğuna bil. Nai zaten yardımcı,
1:36:57bakan, onun yerine bakan adam demektir.
1:36:59Peki köylerin güvenliğini kim sağlar?
1:37:02Hepinizin bildiği ismiyle söylüyorum.
1:37:04Tımarı spay. Buna zaman zaman yiğit başı
1:37:06da denilmiş. Tamam mı arkadaşlarım? Onu
1:37:07da söyleyeyim. Mesela yöneticisi kimdir
1:37:09köylerin? 1840'a kadar Ketüda veya Kahya
1:37:14adı verilen kişiler. Bakın bakın bir
1:37:15daha söylüyorum. Bu 1840'a kadar yani
1:37:19Osmanlı'nın bayağı bir uyguladı sistem
1:37:21ama 1840'tan sonra Tanzimatla beraber
1:37:23yerel yönetimlerde çok büyük
1:37:24değişiklikler olacak. Birazdan
1:37:25göreceğiz. Kaza kazaların adaletinden
1:37:29kadı, kazaların güvenliğinden subaşı
1:37:33kazaların yöneticisi gene kadı. Doğru
1:37:37mu? O zaman kadı dediğin adam kazalarda
1:37:41hem ilmiye sınıfında hem de yöneticilik
1:37:45yapmıştır. O yönüyle zaten farklıdır.
1:37:47Kazaların hem yöneticisi kadıdır hem de
1:37:50kazaların adaletinden yine kadı
1:37:52sorumlulu. Devam ediyoruz. Sancaklar
1:37:54yine adaletinden kim sorumlu? Kadı.
1:37:57Güvenliği kimdir? Subaşık. Peki
1:37:59sancakların yönetisi kim? Hepimizin
1:38:01bildiği gibi Sancak Bey. Ama asıl nereyi
1:38:05soruyorlar? Kazadaki kadılar haricindeki
1:38:08sorulan yer eyalettir. Eyaletin
1:38:10adaletinden gene kim sorumlu?
1:38:13Güvenliğinden kim sorumlu?
1:38:16Yöneticisi Beylerbeyi.
1:38:19Beyler beyleri. Başlarda sadece idari
1:38:22görevlileri var. Sonra çok genişletildi.
1:38:24Ordusu var. Paşa Sancağı diye bir yerde
1:38:26oturuyor. Tam merkezde oturuyor. Savaş
1:38:28zamanı hemen Sancak Bey ona katılır.
1:38:30Beylerbey'in ordusuna katılır.
1:38:31Böylelikte sefere gider. Beyler
1:38:33Beyli'nin görevi çok
1:38:35ve eyaletlerin başındaki en üst birim
1:38:37eyalet. Eyaleti yönetici kim? Beyler
1:38:39Bey. Bunu bilmek zorundasınız. Zaten
1:38:40biraz önce sonra gelen tekrar
1:38:42anlatacağım. Ancak 1840'ta bir şeyler
1:38:45oluyor. Bazı isimler değişiyor ve bazı
1:38:48isimler değişmesiyle beraber belki de
1:38:50adalet, güvenlik, yöneticiler de
1:38:51değişiyor. Hep beraber bakalım. Buyur
1:38:53kardeşim. Birimleri tek tek söyle.
1:38:56>> Niye?
1:38:58Yok. Önemli değil kağıdın ya. Ne gerek
1:38:59var? Birim mesela birimlerdeki neler
1:39:02değişmiş? Bakalım mesela köyün adı
1:39:03değişmiş midir? Köyün adı değişmiş
1:39:06midir? Kazağın adı değişmiş midir?
1:39:08Sancağın adı değişmiş midir? Sancağın
1:39:10adı şu anlama gelen bir kelime. Liva.
1:39:13Duydun mu böyle bir şey? Peki eyaletin
1:39:15adı değişmiş midir? Niye?
1:39:20Eyaletin adı gene mi eyalet? Hadi öyle
1:39:22olsun. Vilayet de yöneticilerinde
1:39:25değişiklikler var mı? Asıl bütün mesele
1:39:26bunlardı. Tamam. Köylere kettüda yerine
1:39:29ne isim gelmiş? Muhtar. Kazalara artık
1:39:32ne gelmiş? Kaza müdürü gelmiş. Sancak
1:39:35dediğimiz dialara kim gelmiş kardeşim?
1:39:37Sancaklara.
1:39:40Sancaklara kim geliyor? Mutasarruf.
1:39:42Diğer adıyla ne?
1:39:45>> Yani kaymakam geliyor. Eyaletlerin
1:39:47başına da vali anlamına gelen hangi
1:39:49kelime gelmiş? Müşir kelimesi gelmiş.
1:39:51Şimdi gelelim bu da 1871'de uygulanıyor.
1:39:53Özellikle buradaki değişiklere dikkat
1:39:55etmeniz lazım. Gene yazalım mı? En aşağı
1:39:57gene köy mü?
1:39:58>> Köyün bir üstü.
1:40:00Nahiye. Nahiye'nin bir üstü, kazanın bir
1:40:03üstü. Liva yani sancak. En üstte ne var
1:40:06peki?
1:40:08>> Vilayet ya da eyalet. Arkadaşlar bunlar
1:40:11da zaten buradakiler var. Ama burada
1:40:13yöneticilerini bilmeniz lazım. Köyde kim
1:40:15var gene? Muhtar. Nahiye nahiye müdürü.
1:40:20Kazada kaza müdürü.
1:40:22Liva'da ne var gene? Mutasarruf. Yani
1:40:25diğer adıyla kaymakam. Vilayetlerin
1:40:27başına kim var? Yani diğer adıyla ne?
1:40:29Falih. Şimdi burada ben size bir şey
1:40:32dikkat ettireceğim. Dikkat. Burada
1:40:34önemli. Burayı ayrı bir anlatıyorum.
1:40:35Burayı dikkat.
1:40:37Burada özellikle 1840'a kadar
1:40:41eyaletlerin başındakinin kim olduğunu
1:40:43bilmeniz lazım beyler beyi. 2. Kadıların
1:40:46çift görevinin olduğunu asla
1:40:47unutmayacaksınız. Kadılar kazalarda hem
1:40:50adaletten sorumludur hem de yönetimden
1:40:53sorumludur. Yani hem orada seyfiye üyesi
1:40:55gibidir hem de yaptığı iş mesleği olarak
1:40:57ilmiyeidir. Geldim buraya. Burada
1:41:00özellikle değerli arkadaşlar Liva
1:41:02denilen bir şey ekleniyor. Liva isimsel
1:41:04değişiyor. Yani sancak da eski ismi.
1:41:06Kaymakam anlamına gelen hangi kelime
1:41:08var? Ama burada kazaile köyün arasına
1:41:11girilen Türkiye'de daha çok hala
1:41:14söylenmeye devam eden hangisi vardır?
1:41:16Nahiye vardır değerli arkadaşlar. Bu da
1:41:191871'den sonra uygulanan bir vilayet
1:41:22nizamnamesidir. Şimdi oraya kadar olan
1:41:25kısmı şurayı tekrar ettiğime göre
1:41:27buradan başlıyoruz. Hazır mıyız?
1:41:31Doktor Nahiye vardı ya.
1:41:32>> Ne var?
1:41:33>> Nah, nahiye bize doktor geldi.
1:41:34>> Tabii nahiye. Evet. Aynen öyle. Yani
1:41:36kasabanın eee kasaba dediğimiz kelimenin
1:41:38aslında eski adı nahiye aslında öyle
1:41:41söyleyebilirim. Bu arada bir oğlum elime
1:41:42silmekten elim de terlendi lan. Bir
1:41:45insan bir peçete vermez mi ya Murat?
1:41:48Kurban olayım. Siz kamerayı
1:41:49çekmiyyorunuz mu la? Bu adam da terliyor
1:41:50demiyorsunuz mu lan?
1:41:52Ana neymişsiniz siz öyle?
1:41:57Of.
1:41:57>> Öğrenc
1:41:58>> Osmanlı kültür medyaya da anlatmak kolay
1:42:00zannediliyor. He
1:42:01>> öğrenc yazıyor ya ana yazarlar. Öyle.
1:42:05Evet. Hazır mıyız Muratcığım? Teşekkür
1:42:07ederim. Gene akort yaptın sazcı gibi.
1:42:10Lan yamuk duruyor. Bak tahta görüyor
1:42:11musun? Böyle yapıldığı zamandır da.
1:42:13Başlıyoruz. Hadi bakalım. Hazır mıyız?
1:42:151. Osmanlı devleti bilinen en ve
1:42:18batılılar tarafından verilen atmandır.
1:42:20Ama Osmanlı Devleti'nin gerçek adı resmi
1:42:22kayıtlarda devleti aleyir. İki,
1:42:27özellikle padişahın unvanlarını bilmek
1:42:30lazım. Bunlar genel unvanlardır. Ama bir
1:42:32de özeller var. Mesela padişah ne unvanı
1:42:34veriliyor? Sultan-ı iklimi Rum. Mesela
1:42:37padişah Fatih Mehmet'de Hakan Berreyn
1:42:40Sultanül Bahreyn. İki denizin ve iki
1:42:42karanın hükümdarı. Kanuni Sultan
1:42:44Süleyman'a Kanuni unvanı verildiği gibi
1:42:46özel unvanlar da var. Osman Devlet'te
1:42:49ilk veraset değişikliğini 1. Murat
1:42:51Genelette sorulmaz ama son değişiklik
1:42:53sorulur. 1. Ahmet getirdiği sistemin adı
1:42:56Ekber ve Erşet. Özellikle müsadere.
1:42:59Dikkat bak niye bu kadar müsadere önem
1:43:03veriyorum. Osmanlı Devleti'nde halkın
1:43:05zenginleşememesine
1:43:07ve özel mülkiyet anlayışının
1:43:09geliştirilememesine sebeptir.
1:43:12Yani Osmanlı'nın ekonomik anlamda son
1:43:14zamanlarda geri kalmasının bir sebebi de
1:43:15müsadeler kimse korkusan para
1:43:17biriktirememi ki Nazım gibi adamlar var.
1:43:19Hemen şikayet edecek. Ne yapacağız o
1:43:21zaman? Lan belki de alın teriyle
1:43:23kazandın. Para lap diye gidiyor. Devlet
1:43:25el koyuyor. E devletin zaten bir de
1:43:27paraya ihtiyacı var. El koyacak yer
1:43:29arıyor.
1:43:31Anlaşıldı mı? Bir de Nazım şikayet
1:43:33ettiği için de Nazım'a da para
1:43:34veriliyor. Günümüze var mı?
1:43:36>> Var.
1:43:37>> Günümüze nasıl?
1:43:38>> 110 veriliyor.
1:43:39>> Neyi veriliyor? 110'u
1:43:40>> vergiyi Evet. Kaçırana veya vergisini
1:43:42ödemediğini görene mesela birazdan benim
1:43:44Nazımı şikayet edeceğim gibi %10'unu
1:43:47alacağız inşallah. Evet. Beratnameye
1:43:49dikkat. Beratname Devlet Memurları
1:43:52atamasında padişahın belgesidir. Aylık
1:43:54atama, aylık kesme veya işten çıkarma ve
1:43:56eşe atama belgesinin adı Beratnamedir.
1:43:58Buraya dikkat. Amann namamenin ne
1:44:00olduğunu biliyoruz.
1:44:02örneğini verdim. Yıldırım Beyazıt'ın
1:44:04Timur'dan kaçan iki kişinin Celayiroğlu
1:44:06Ahmet ve Karakoyunlu Yusuf'un Osmanlı'ya
1:44:08sığmasıyla beraber amanname veya emaname
1:44:11verir. Şakası yoktur onu. Ondan sonra
1:44:12artık benim malım demektir ya da benim
1:44:14korumam altındadır. Hiçbir devlet
1:44:16alamaz. Zaten Timur Yıldırım Bey niye
1:44:17savaş ilan etti? Sebeplerinden bir
1:44:19tanesi bu. 1853 tarihinde Macar ve
1:44:22Lehler de yine değerli arkadaşlar isyan
1:44:24etmişlerdi. Macarlar Avustralya lehler
1:44:26Rusya'ya. Bunların ikisi de kaçtı geldi
1:44:28bize geldi. Lan zaten bela ta İsveç'ten
1:44:31geliyor. Onları Abdül Abdülmecid amaname
1:44:35verdi. Verince ne olur? Artık bunları
1:44:37bizden alamazsınız dedi. Tacımı tahtımı
1:44:40bırakırım da bunları size geri vermem
1:44:42dedi. Niye? Çünkü ne çıkarttı onlara?
1:44:44Amanname çıkarttı.
1:44:46Şehzade eğitiminde özellikle yanlarına
1:44:49verilen kişiyi biliyoruz. Lala ve indik.
1:44:53Önemli şehzade sancaklarımız var. Tamam.
1:44:56Ama şunu bilmeniz lazım. Devlet-i ebet
1:44:59müddet ne demek? Osmanlı Devleti'nin
1:45:02sonsuza kadar yaşama felsefesidir. Bunu
1:45:04bilmemiz lazım. Bitinya'yı biliyor muyuz
1:45:06neresi olduğunu artık? Söyle kardeşim.
1:45:08Bitinya neresi?
1:45:10>> Evet değerli arkadaşlar Zonguldak,
1:45:13Bartın, Yalova, Karabük. İşte bu
1:45:15bölgeden Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu
1:45:17hattının olduğu bölgenin antik ismi
1:45:20Bitinya'dır. Peki bu kuruluş dönemi
1:45:22başkentlerinden ziyade bizim için en
1:45:24önemli başkent Edirne, Edirne'yi de
1:45:27sayıyorum İstanbul'dur. Çünkü İstanbul
1:45:28yükselme döneminden sonra Osmanlı
1:45:30Devletin sonuna kadar başkenti olacak.
1:45:32İstanbul'un diğer adlarından özellikle
1:45:34şuna dikkat. Asitane ne olduğuna da
1:45:36sizler bakın. Hadi buradan geldim.
1:45:39Belediye işlerinden sorumlu kişinin ismi
1:45:43şehir artı emini. Bak bir daha yazıyorum
1:45:45şuraya. Bu kelimenin birleşmesiyle
1:45:47oluşmuştur. Şehir artı emin. Emin ne
1:45:50demek? Güvenilir insan. Şehrin güvenilir
1:45:53insanı. Bu hangi kelimeye dönüşmüş?
1:45:55Şehre Emin. Peki Osmanlı Devleti'nde ilk
1:45:58saray Orhanbey döneminde açılan Bey
1:46:01sarayıdır ama yeni saray anlamına gelen
1:46:04saray celideyi amire yani Topkapı
1:46:06Sarayıdır. Kimin zamanında? Tabii ki
1:46:08Fatih Sultan Mehmet. Peki Ağrı Doğu
1:46:10Beyazıt'ta bulunan ilk ısıtmalı saray.
1:46:14Hocam diğerleri ısınmıyor muydu? Bir de
1:46:16var. Tabii ki ısınıyordu ama orada işte
1:46:18meşaleyle, sobayla anlayın yani bir
1:46:21şekilde klima yok, bir şey yok oğlum.
1:46:23Ama burada bir su sistemini devir daimi
1:46:25var. Isak Paşa'ya giden arkadaşlar benim
1:46:27ne demek istediğimi anlıyorlar şu an.
1:46:29Çünkü çok tepede bir yerde inanılmaz
1:46:31soğuk bir coğrafya. Muhakkak onu düşünen
1:46:33adam onu da düşünmüştür diyorsun. İran
1:46:35saldırına karşı Isak Paşa tabanında
1:46:37tamamlandı. O yüzden adı Isakpaşa Sarayı
1:46:40oldu. Dikkat ya da iki kapısında barok
1:46:43sistemi olduğu için ilk defa batı tarzı
1:46:45mimariden esinlenen saraydır. Ama tamamı
1:46:48mı? Hayır. Tamamı nere? Nazım.
1:46:51>> Nazım nerez?
1:46:53>> Dolmabahçe.
1:46:53>> Dolmabahçe. Evet.
1:46:56>> Dalıyorum seni.
1:46:57>> Dalma dalma.
1:46:59>> Geldik buraya. Topkapı Sarayının üç
1:47:02kısmı var. Birun sarayın dış kısmı,
1:47:05Enderun sarayın iç kısmı, Harem sarayın
1:47:08kız kısmı.
1:47:11Hangi ikisi okul? Enderun okul, harem
1:47:14okul.
1:47:16Tamam. Birun kelime manası dış veya
1:47:19taşla denir. Özellikle dışarıdan gelen
1:47:21tüm elçiler burada kabul edir. Divan
1:47:24toplantıları gene e burada yapılır. Kime
1:47:27göre iç, kime göre dış? Aa, sen buradan
1:47:30bakarsan dış kapı diyorsun. Adam oraya
1:47:33gelince o da dış kapı diyor veya içeriye
1:47:35girilen kapı diyor. Senin dış kapı
1:47:37derken nereden baktığına da bağlıdır
1:47:38hayatta.
1:47:40Enderun devşirme çocukları alınıyor.
1:47:42Bunlar üst düzey yönetici oluyor
1:47:44biliyorsunuz ama ilk defa kimin
1:47:46kurduğunu da bilelim Enderun'u. I Murat
1:47:49Edirne'de kurdu. Geldik buraya.
1:47:53Divan kim kurdu? Oran kim kaldırdı?
1:47:57Mahmut alınan tüm kararlara hüküm
1:47:59hükümlerinin defteri mühimme. Birinci ev
1:48:01öğreneceğimiz defter mühimmeydi. İndim
1:48:04aşağıya. Herkes divana başvurabilir.
1:48:07Kime? İçindeki kaz askere. Çünkü yeni
1:48:09mahalle kadısı benim hakkımda yanlış
1:48:10karar verdi. Ben de düzeltilmesini talep
1:48:12ediyorum.
1:48:14Kaz asker ya düzeltir ya da aynısını
1:48:16onar. Onama makamı. Yani bu yüzden
1:48:18Divan-ı Hümay'a, Divan-ı Hümayin bu
1:48:20özelle eskideki Divan-ı Mezalime veya
1:48:22Divan-ı Mezalim bu özelle Divan-ı
1:48:24Hümayine'a benzetir. Alınan kararları
1:48:27din açısından inceleyene şeyhül islam
1:48:29dedi. Peki Divan-ı Mahmut kaldırdı.
1:48:31Kaldırınca ne kurdu? Yerlerine
1:48:34bakanlıklar kurdu. Bunu ikinci Mahmut
1:48:35zamanında anlatacağım. Özellikle Galebe
1:48:37Divanına dikkat. Elçi kabul edilen
1:48:40divanın adı Galebe Divanı. Geldik
1:48:43buraya. Geldik.
1:48:46Evet. Divan üyelerinden hangileri
1:48:48çıkabilir? Bir, Sadrazam'ın
1:48:51sefere hangi isimle çıktığını bilmek
1:48:53zorundasın. Serdar Ekrem. 2. Yerine kimi
1:48:57bıraktığını bilmeniz lazım. Sadaret
1:48:58Ketüda veya Sadaret Kaymakamı. 3.
1:49:01Verdiği emirlere buyuruldu denir. 4.
1:49:05Defterdarı biliyoruz. Defterdar neydi?
1:49:08Maliye bakanıydı. 5. Gaz asker Milli
1:49:10Eğitim Bakanı ve Adalet Bakanıydı.
1:49:13tuttuğu defterin adı Ruzlamçe.
1:49:16Nişancının tuttuğu defterin adı Tahrir
1:49:19Defteri. O zaman kaç defter öğrendik?
1:49:21Bir sayalım.
1:49:231. Bütün divan toplantılarında alınan
1:49:26kararların tutulduğu defterin adı
1:49:28mühimme. 2. Nişancının tuttuğu defterin
1:49:31adı Tahrir. 3. Kaz askerin tuttuğu
1:49:34defterin adı Ruznamç. Bunları bildik.
1:49:38Evet. Özellikle örfi hukukun divandaki
1:49:41temsilcisi
1:49:43nişancıdır. Belgelere padişahın turasını
1:49:46çeken nişancıdır. Nişancının işi çok
1:49:48olunca reisül kitap ne olmuştur?
1:49:51>> Ayrılmıştır. Nişan atmışlardır.
1:49:54Böylelikle dışerinden sorumlu bakan hale
1:49:56kim getirilmiş? Reisül Küttap
1:49:58getirmiştir. İlk kaptan Derya Kara
1:50:01Mürsel Abdür. Bunu bilerek veriyorum.
1:50:02Orhan Bey dönemi. Ancak divana üye olan
1:50:05ilk kaptan Derya derse cevabımız kim
1:50:07olacak?
1:50:09Barbaros Hayrettin Paşa olacak. Bir kere
1:50:12daha söylüyorum. Divana ilk üye olan
1:50:16kimmiş? Kaptan Derya Barbaros Hayrettin
1:50:19Paşaydı. Şeyhül İslam'ın verdiği
1:50:21kararlara ifta veya ne isim veriliyordu?
1:50:23Fetva. Peki sayıları zamanla artan çünkü
1:50:27devlet kademelerinde devlet işleri
1:50:28artınca vezir kaz asker ve defterlarının
1:50:31sayıları artmıştır. Divana sonradan üye
1:50:33olanlar özellikle kaptan Derya reisül
1:50:36küt ve şehlüs islamlıktır. Burayı da
1:50:38biraz önce söylediğime göre
1:50:41>> birinci dersimiz bitmiştir.
1:50:44Bu ney peki anlattıklarım?
1:50:47Devlet yönetimi, ordu, sosyal hayat,
1:50:50hukuk, ekonomi, sanat, bilim insanları,
1:50:53eğitim konusunun ilki olan devlet
1:50:55yönetimi. Bir soru gelecekse buradan ya
1:50:58buünü bu tahtadan ya da bir sonraki
1:51:01tahtadan yani o ikisinden kesin bir tane
1:51:03gelecek. Diğerlerinden de gelecek. Ondan
1:51:04sonra üç sorunun üçünü de yapacağız.
1:51:06AGS'de de bir veya iki soru gelecek.
1:51:09Murat kaç dakika kardeşim? Kaç dakika?
1:51:16Sabahtan beri anlatıyorum vallahi.
1:51:22>> Tahtanın son halini veriyorsun değil mi
1:51:23Murat? Saat 50.
1:51:26>> 1 saat 50 dakika. Harika ya. Harika.
1:51:28Daha kampanya var vallahi. Osmanlı
1:51:30Devleti Kültür Medeniyet'te. Evet.
1:51:31İkincis ne işleyeceğiz peki? Taşra
1:51:34teşkilatındaki eyaletler var ya hep
1:51:36duymuşsunuzdur. Salhaneli eyaletler,
1:51:38Salyanesi eyaletler, yurtluk ocaklık
1:51:40eyaletler ve imtiyazı eyaletlerle
1:51:42beraber hukuk sistemini falan
1:51:43inceleyeceğiz. İkinci video görüşeceğiz.
1:51:46Bu arada toplam 4 video var. Peki ne
1:51:48yapıyorsunuz? Bu benim kitap yanınızda
1:51:50mı ya? Şey
1:51:52>> eee AGS KPSS yazan tarih soru bankası
1:51:55yanınızda mı? Bakar mısın?
1:51:56>> Doğru bak.
1:51:58>> Şimdi öğrenciye bunu göstermem lazım.
1:52:01AGS yok o şey onu getir bir. O KPSS
1:52:06şey ya bizim AGS KPSS yazan tarih soru
1:52:10bankan var ya büyük olan.
1:52:13Allah Allah. Oğlum niye koymuyorsunuz
1:52:15buralara lan?
1:52:17>> Yok değil değil o değil.
1:52:20>> Tamam şimdi bak bunu bu kitabım mevcut
1:52:23gördüğünüz KPSS kitabım elinizde var.
1:52:25Bunu anca Osmanlı Devleti kültür mediyet
1:52:27bitecek ki tamamıyla öyle çözü ama
1:52:30elimizdeki hücrelendirmiş soru bankası
1:52:32dediğimiz soru bankası yani üzerine MEB
1:52:34AGS KPS lazım şuradan çık hemen bir
1:52:36getir
1:52:38öğrenciye göstermeden olmuyor hemen
1:52:41getir bir de Murat buraları oğlum
1:52:43doldursanıza hocaların kitaplarını hoca
1:52:44bir şey söyleyecek söyleyemiyor.
1:52:48Allah Allah. Öğrenci de zannediyor ki
1:52:50ben sinirli adamım ya. Öyle bir şey yok
1:52:52arkadaşlar. Ama böyle Murat Nazım
1:52:56aksaklıklar maşallah bizim benim
1:52:58hocamdan eksik olmuyor yani. Evet.
1:53:00Bunlara bakalım arkadaşlar. Şunu
1:53:02söylemek istiyorum. Osmanlı Devleti
1:53:03kültür medy bitince anca bunu çözersin.
1:53:05Mesela örnek sayfasında söyleyeyim sana
1:53:07hangisinin olduğunu. Geldim geldim.
1:53:10Geldim. Osmanlı Devleti kültür medya
1:53:1277'den 102'ye kadar. Bakayım bir 77'e
1:53:16gelelim. Baktım şöyle
1:53:1976 77 test 15'ten mesela test 15'ten ki
1:53:23biliyorsun bu 24 tane soru içeriyor.
1:53:28Test 15'ten
1:53:30test
1:53:32kaça kadar mesela? Evet test 20'ye
1:53:34kadar. Test 15'ten test 20'ye kadar. 56
1:53:37tane test var. 24 x 5 desen en kötü 120
1:53:40adet soru. Ancak bunu anca şeyde
1:53:43çözebilirsiniz.
1:53:44E ne demor? Ünite bitince eee
1:53:48çözebilirsiniz. Diğer türlü MEB, AGS,
1:53:51KPS de öyle değil. Devlet yönetimi
1:53:53mesela ayrı, ordu ayrı, sosyal hayat
1:53:56ayrı, eğitim ayrı, ekonomi ayrı, mimari
1:54:00sanat ayrı. Zaten onun elinde olan
1:54:02arkadaşlar anlıyorlar beni. Çünkü
1:54:03İslamiyet öncesi şey ilk Müslüman Türk
1:54:05Dilletlerini kültür medeniyetinde de
1:54:07bizler bunlara gayret ediyoruz. Veya
1:54:09işte Osmanlı Devleti'den itibaren değil,
1:54:10inkılap tarihinde de öyle. Trablus Karbı
1:54:12ayrı, Sakarya Meydan Muharebesi ayrı,
1:54:14Amasya Genelgesi hemen aklınıza şu
1:54:15gelmesin. E hocam bütün cevaplar Amasya
1:54:18Genelgesi mi? Alakası yok. Her biri
1:54:20birbirinden farklı. Ama şu tahtadan ben
1:54:23bir soru bekliyorum. Bakalım ne gelecek.
1:54:25Eee inşallah
1:54:28Enderun mesela burada gözüme en çok
1:54:30çarpanlardan veya son zamanlarda
1:54:32gelmeyen divan üyeleri ve görevlileri.
1:54:36Bakın bir kere daha söylüyorum. Son
1:54:38zamanlarda gelmeyen ama kaz asker bu
1:54:40noktada çok çok önemli. Çünkü öğrenci
1:54:43onu asker zannediyor. Prens dizinde de
1:54:45çok güzel işlemişler. Yani senin diyor
1:54:48adının diyor kaz hakim olması lazım
1:54:49değil mi diye. Harbiden doğru. Eee kaz
1:54:53asker terimi sanki bir öğrenci eğer
1:54:55bilmediği takdirde bunu bir asker
1:54:57zannediyor. Halbuki alakası yok. Burada
1:55:00kadı asker yani kadının başı anlamında
1:55:02kullanılan bir kelime eee zamanla kaz
1:55:05askere dönüşmüş. kaza askerden dönüşüm
1:55:08sağlamış. Özellikle tutulan üç defteri
1:55:10bilmek zorundasınız. Mühimme bir
1:55:14nişancının tuttuğu tahrir ki en çok soru
1:55:16oradan gelir. Üçüncü de Kaz askerin
1:55:18ulemanın günlük defterini tuttuğu defter
1:55:21Ruznamçedir değerli arkadaşlar. Hatta
1:55:23bazı kaynaklar defterlerin da tuttuğu
1:55:25eee defterin adının Ruznamçı olduğunu
1:55:28söylerler. Ama şimdiye kadar gelen bütün
1:55:31sınav sorularında biz neyi gördük
1:55:33değerli arkadaşlar? Hepsinin adının eee
1:55:36kaz askeri vererek buzlamçı sorduğunu
1:55:38gördük.
1:55:40Evet. Nazım Efendi'yi bekliyoruz.
1:55:41Gelecek de şey yapacak. Ya Murat
1:55:44kardeşim sosyal medyada Mehmet'ten
1:55:46alsanıza yukarı 3üncü kata niye
1:55:47çıkıyorsun? Sen de çık. Ben buradayım.
1:55:49İyi bekliyorum sizi. Bekliyorum
1:55:51kardeşim. Hadi. Şimdi o Nazım hocan
1:55:53senin benim odama çıkmıştır o. Sen
1:55:56normal Mehmet'in odasından al gel
1:55:57kardeşim. Birinci katı bekliyorum
1:56:01çünkü onu göstermem lazım. Yoksa
1:56:03öğrencilerimizin artık her videodan
1:56:06sonra artık soru çözmesi yani video
1:56:09bitti bir tane. Şimdi dör tane video
1:56:11bekleyeceksin ki klasik soru bankamdan
1:56:13soru çöz. Ama burada ne? Her videonun
1:56:16bitiminde artık 16 soru, 32 soru, 48
1:56:19soru şeklinde soru sorulacak alanları
1:56:21genişlettik. O yüzden bu soru bankası
1:56:23çok çok kıymetli hale geldi. Nereden
1:56:26buldun? L
1:56:26>> bütün binayı gez.
1:56:27>> Bütün binayı gezmene gerek yok ki.
1:56:28Sosyal medyadan alacaksınız.
1:56:30>> Mehmet'in olduğu yerde olmaz. Ol mu? var
1:56:32tabii. Şu
1:56:34şu soru bankası
1:56:36yani şimdi ben bir şey öneriyorsam
1:56:38boşuna önermem. Bunu kendimi yazdığım
1:56:39için dedim. Ben başka yayınevlerin de
1:56:41yayınlarını önerdiğim birçok yer var ama
1:56:43bu herkesin elinde bu sene olması
1:56:45gereken lisans lisans KPS demeden, AGS
1:56:49demeden bu elinizde olsun. Neden? Şimdi
1:56:52devlet yönetimi, Osmanlı Devleti kültür
1:56:53medeniyeti işledik biz. İşledikten sonra
1:56:5611. teste geldiniz. Bakın bu bir devlet
1:56:59yönetimi. Bunu şu an siz ne
1:57:02yapabiliyorsunuz? Sorusunu
1:57:03çözebiliyorsunuz. İkinci kısım ordu.
1:57:06Bakın tek başına ordudan sonra devam
1:57:09ediyoruz. Yine tek başına toprak
1:57:11yönetimi. 16 tane çözümlü hepsi standart
1:57:15var. Ve bu
1:57:17buraya bakın. Bir de şuna bakın. Aradaki
1:57:20boy farkını görebiliyorsunuz. Anlaştık
1:57:22mı? Bu çok büyük bir kitap. O yüzden
1:57:25geniştir, alandır. Üstüne not
1:57:27alabileceğin şeydir. Benim bu sene bu
1:57:30iki tane soru bankasından beklentim çok
1:57:33yüksek. Bu klasik, klasik soruları
1:57:35yakalamak, bu yeni nesil soruları
1:57:36yakalamak. İkisi de inşallah laflar,
1:57:39sözler hepsi burada. Laf, söz, yeni
1:57:41nesil, çıkmış soru şey eee boşluk
1:57:44doldurma, öğretmen soruları bu kitapta.
1:57:46Lütfen benim sizden ricam ikisini birden
1:57:49almanız. Çünkü birisi birisinden eksik
1:57:51değil. İkisi de birbirinden farklı
1:57:52sorulardan oluşuyor. İnşallah sınavınıza
1:57:55katkı sağlayacak. Al kardeşim bunları da
1:57:57buraya koyalım. Yine belki lazım olur.
1:58:00Gösterme gereği duyarsın. Hazır mıyız?
1:58:02Bundan sonraki konumuz bu dediğimiz
1:58:05salyaneli. Salyanesiz eyaletlerle,
1:58:08hukukla, şeyle devam edeceğiz. Birinci
1:58:09video bitti. Osmanlı Kütü Mediyet.
1:58:11İkinci videoda görüşmek dileğiyle.
1:58:24[Müzik]

About this transcript

This page contains the full transcript of 11) KPSS / AGS Tarih - Osmanlı Devleti Kültür ve Medeniyeti 1 - Ramazan YETGİN - 2026 by Benim Hocam, generated from the public captions YouTube serves with the video. The transcript has 15,224 words across 3,120 segments, with the original timestamps preserved so you can click any line to jump to that moment in the embedded player.

What you can do with it

Use the transcript to take notes, quote the speaker, build a study guide, generate a summary with ChatGPT or Claude via the YouTube Summary tool, or export it as a timed subtitle file with YouTube to SRT. You can also re-open it in the transcriber to translate the transcript into 100+ languages.

Free YouTube transcript tool

YouTube2Text is a free YouTube transcript generator — no signup, no daily limit. Paste any YouTube link and get the full transcript instantly, with timestamps, click-to-jump, translation to 100+ languages, AI prompts for ChatGPT, Claude, and Gemini, and exports to TXT, SRT, VTT, or Markdown.